elektro.info

Jak chronić się przed przepięciami w instalacjach?

Jak chronić się przed przepięciami w instalacjach?

Miedź przejmuje kontrolę nad samochodami elektrycznymi »

Miedź przejmuje kontrolę nad samochodami elektrycznymi »

news Konferencja „Zasilanie budynków oraz samochodów elektrycznych w energię elektryczną”

Konferencja „Zasilanie budynków oraz samochodów elektrycznych w energię elektryczną”

Zapraszamy Państwa na kolejną konferencję techniczno-szkoleniową organizowaną przez redakcję „elektro.info”, która została poświęcona dwóm problemom: zasilaniu budynków w energię elektryczną w warunkach...

Zapraszamy Państwa na kolejną konferencję techniczno-szkoleniową organizowaną przez redakcję „elektro.info”, która została poświęcona dwóm problemom: zasilaniu budynków w energię elektryczną w warunkach normalnych i w czasie pożaru oraz ładowaniu samochodów elektrycznych. Konferencja odbędzie się 1 kwietnia (to nie prima aprilis!) w Warszawie, Centrum Konferencyjne WEST GATE, Al. Jerozolimskie 92.

Zagrożenie pożarowe oraz porażeniowe pochodzące od ograniczników przepięć (SPD)

Omówiono ograniczniki przepięć iskiernikowe i warystorowe, kwestie dobezpieczania ograniczników przepięć, przykład wyznaczenia minimalnego przekroju przewodu w torze ogranicznika przepięć oraz ograniczniki przepięć w instalacjach zasilanych w układzie TT.


Rys. redakcja EI

Wyładowanie piorunowe lub przepięcie pochodzące z sieci elektroenergetycznej może spowodować zniszczenie urządzeń, narazić ludzi znajdujących się w obiekcie na niebezpieczeństwo, a w skrajnych przypadkach wywołać pożar. Ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa ma na celu zabezpieczenie budynku przed skutkami takich zjawisk. Okazuje się jednak, że niewłaściwie zaprojektowana lub niewłaściwie wykonana może stwarzać niebezpieczeństwo dla budynku oraz dla ludzi, zwierząt lub urządzeń, które się w nim znajdują.

Zobacz także

Zagrożenie pożarem i eksplozją beziskiernikowych ograniczników przepięć (część 2.)

Zagrożenie pożarem i eksplozją beziskiernikowych ograniczników przepięć (część 2.)

Próby zwarciowe są jednymi z najkosztowniejszych prób aparatów elektrycznych zarówno pod względem kosztu obiektów do badań, niszczącego ich charakteru, jak i przede wszystkim, jeśli chodzi o koszt samych...

Próby zwarciowe są jednymi z najkosztowniejszych prób aparatów elektrycznych zarówno pod względem kosztu obiektów do badań, niszczącego ich charakteru, jak i przede wszystkim, jeśli chodzi o koszt samych prób. Pomimo to zakres tych prób w odniesieniu do ograniczników przepięć jest bardzo szeroki.

Użytkowanie energii elektrycznej na placu budowy (część 5.)

Użytkowanie energii elektrycznej na placu budowy (część 5.)

Na placu budowy ochrony przed skutkami wyładowań atmosferycznych oraz przepięć wywołanych czynnościami łączeniowymi w sieci zasilającej wymagają przede wszystkim obiekty zaplecza budowy oraz, w większości...

Na placu budowy ochrony przed skutkami wyładowań atmosferycznych oraz przepięć wywołanych czynnościami łączeniowymi w sieci zasilającej wymagają przede wszystkim obiekty zaplecza budowy oraz, w większości przypadków, także nowo wznoszone obiekty. Rozróżniamy przy tym ochronę zewnętrzną, mającą na celu zminimalizowanie skutków bezpośredniego trafienia pioruna w obiekt, oraz ochronę wewnętrzną, zabezpieczającą czułe elektroniczne urządzenia przed przepięciami powodowanymi przez zjawiska atmosferyczne...

Nowe normy dotyczące ochrony odgromowej obiektów budowlanych

Nowe normy dotyczące ochrony odgromowej obiektów budowlanych

Urządzenie piorunochronne powinno przejąć i odprowadzić do ziemi prąd wyładowania piorunowego w sposób bezpieczny dla ludzi oraz eliminujący możliwość uszkodzenia chronionego obiektu budowlanego oraz urządzeń...

Urządzenie piorunochronne powinno przejąć i odprowadzić do ziemi prąd wyładowania piorunowego w sposób bezpieczny dla ludzi oraz eliminujący możliwość uszkodzenia chronionego obiektu budowlanego oraz urządzeń w nim zainstalowanych. Obecnie wprowadzane są cztery nowe normy serii PN-EN 62305, określające zasady ochrony odgromowej obiektów budowlanych. W normach tych szczególną uwagę zwrócono na ochronę przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym, którego oddziaływanie może spowodować uszkodzenie...

Projektanci oraz wykonawcy nie określają przekrojów przewodów łączących ograniczniki przepięć z torem zasilania. Zastosowanie przewodu łączącego ogranicznik przepięć w instalacji odbiorczej o zbyt małym przekroju może stać się przyczyną pożaru wskutek zapłonu izolacji tego przewodu, a nawet jego stopienia podczas przepływu prądu o znacznej wartości.

Zastosowanie klasycznego warystorowego ogranicznika przepięć w instalacji wykonanej w układzie zasilania TT w przypadku zniszczenia struktury warystora może stwarzać zagrożenie porażenia prądem elektrycznym. W celu wyeliminowania tego zagrożenia w instalacjach wykonanych w układzie zasilania TT należy stosować ograniczniki przepięć będące połączeniem warystora i iskiernika.

Powszechnie stosowane ograniczniki przepięć mogą stwarzać zagrożenie pożarowe lub wybuchowe wskutek przepływu prądu następczego, którego wartość jest uzależniona od parametrów obwodu zwarciowego w miejscu przyłączenia ogranicznika przepięć (SPD).

Prąd następczy jest prądem zwarciowym płynącym przez pół okresu zmienności napięcia, tj. do chwili naturalnego przejścia przez zero. Cząstkowy prąd wpływający do instalacji budynku podczas wyładowania atmosferycznego wywołuje określony skutek cieplny podczas przepływu przez ogranicznik, który jest wzmacniany przez skutek cieplny powodowany przepływem prądu następczego.

Sumujące się skutki cieplne powodowane przepływem cząstkowego prądu pochodzącego od wyładowania oraz prądu następczego mogą w przypadku przyłączenia ogranicznika przepięć przewodem o zbyt małym przekroju spowodować zapłon jego izolacji, a nawet go stopić. Taka sytuacja będzie miała miejsce, gdy nieprawidłowo zostanie dobrane zabezpieczenie poprzedzające ogranicznik przepięć.

W instalacjach elektrycznych stosuje się dwie kategorie ograniczników przepięć:

  • iskiernikowe,
  • warystorowe.

Ograniczniki iskiernikowe

Ograniczniki iskiernikowe podczas normalnej pracy stanowią przerwę w obwodzie. W momencie pojawienia się przepięcia następuje przepływ prądu wyładowczego, po którym następuje przepływ prądu następczego.

Problem prądu następczego występuje tylko w ogranicznikach iskiernikowych. W ogranicznikach warystorowych nie wstępuje on ze względu na ich dużą szybkość działania.

W instalacjach narażonych na wnikanie prądu piorunowego z sieci zasilającej lub urządzenia piorunochronnego wymaga się instalowania w złączu lub rozdzielnicy głównej budynku ograniczników iskiernikowych. Ograniczniki te mają nieciągłą charakterystykę napięciowo-prądową, ucinającą przepięcia. Są one zdolne do odprowadzania prądu piorunowego o kształcie 10/350 us.

Działanie ogranicznika przepięć można opisać w następujący sposób:

  1. stan izolowania (normalny stan pracy),
  2. przewodzenie prądu wyładowczego po zapłonie odgromnika,
  3. przewodzenie prądu następczego, który płynie pod działaniem napięcia roboczego dzięki zjonizowaniu przestrzeni międzyelektrodowej przez prąd wyładowczy,
  4. wyłączenie prądu następczego (przejście w stan izolowania).

Prąd następczy jest praktycznie równy spodziewanemu prądowi zwarciowemu, który może wystąpić w miejscu zainstalowania ogranicznika.

b zagrozenie pozarowe rys1

Rys. 1. Umieszczenie SPD względem złącza

Produkowane są dwa rodzaje ograniczników przepięć (SPD):

  1. nieograniczające prądu następczego,
  2. ograniczające prąd następczy.

SPD nieograniczające mają zdolność wyłączenia prądu następczego w zakresie 1,5 kA ≤ If≤ 4 kA.

Jeżeli spodziewany prąd następczy If posiada większą wartość od podawanego przez producenta ogranicznika, wymaga się zastosowania dobezpieczenia. Bezpiecznik ten musi przez czas t=10 ms (pierwsze naturalne przejście prądu następczego przez zero), wytrzymywać sumaryczną całkę Joule’a prądu piorunowego oraz prądu następczego i zadziałać w przypadku trwałego zwarcia elektrod ogranicznika lub niewyłączenia prądu następczego przez ogranicznik iskiernikowy po naturalnym przejściu przez zero prądu następczego.

Przykładowe rozwiązanie instalacji ogranicznika przepięć na początku instalacji odbiorczej przedstawiono na rys. 1.

Zastosowany w gałęzi zawierającej ogranicznik przepięć bezpiecznik F2 musi być skorelowany pod względem wybiórczości z poprzedzającym go bezpiecznikiem F1 oraz dobrany tak, aby prąd wyładowczy nie spowodował jego uszkodzenia.

Piorun uderzający w budynek nie jest w całości odprowadzony do ziemi. Jego część wpływa do instalacji stanowiącej wyposażenie budynku.

Wartość prądu wpływającego do budynku jest bardzo trudna do ustalenia i uzależniona w głównej mierze od wartości rezystancji uziemienia odgromowego.

b zagrozenie pozarowe rys2

Rys. 2. Rozpływ prądu piorunowego w instalacji zasilanej linią kablową, gdzie: ν – współczynnik rozpływu prądu (przyjęto n=0,5), IG – prąd piorunowy, IES – prąd odprowadzony przez instalację odgromową do ziemi, ILV – prąd wpływający do instalacji elektrycznej budynku, IZ – cząstkowy prąd wpływający do przewodów instalacji, m – liczba przewodów w instalacji

b zagrozenie pozarowe rys3

Rys. 3. Efekt, jaki wywołuje przepływ prądu piorunowego o kształcie 10/350 ms przez bezpiecznik topikowy o charakterystyce gG i napięciu znamionowym 500 V [1]

b zagrozenie pozarowe tab1

Tab. 1. Obliczeniowe parametry pierwszego udaru piorunowego 10/350 ms w zależności od poziomu ochrony [3, 4]

b zagrozenie pozarowe rys4

Rys. 4. Przebieg prądu i napięcia na iskiernikowym ograniczniku przepięć typu 1 [2]

b zagrozenie pozarowe tab2

Tab. 2. Udarowy prąd zadziałania wkładek bezpiecznikowych klasy gG [5]

Im rezystancja uziemienia jest mniejsza, tym większa wartość prądu piorunowego zostanie odprowadzona do ziemi. Ponieważ problem ten jest trudny do rozstrzygnięcia na etapie projektowania, dopuszczalnym jest przyjęcie upraszczającego założenia, że 50% prądu piorunowego zostanie odprowadzone do ziemi przez urządzenie piorunochronne, a 50% wpłynie do instalacji budynku.

Przyjęcie takiego założenia pozwala przyjąć warunki ekstremalne, jakie mogą pojawić się przy wyładowaniu piorunowym w budynek.

Zgodnie z przyjętym uproszczonym założeniem dotyczącym rozpływu prądu wyładowczego, na rys. 2. został przedstawiony uproszczony schemat rozpływu prądu piorunowego w instalacji elektrycznej budynku zasilanego linią kablową.

Wpływający do instalacji prąd IZ w zależności od wartości może powodować różne zachowanie się wkładek bezpieczników topikowych.

Zachowanie się wkładek bezpieczników topikowych klasy gG, przez które przepływa prąd piorunowy o kształcie 10/350 ms, przedstawia rys. 3.

Natomiast w tab. 1. zostały podane parametry pierwszego udaru piorunowego 10/350 ms, w zależności od poziomu ochrony obiektu budowlanego.

Przepływający przez ogranicznik iskiernikowy cząstkowy prąd piorunowy może spowodować zwarcie jego elektrod, co w konsekwencji doprowadzi do długotrwałego przepływu prądu następczego.

W celu uniknięcia tego niekorzystnego zjawiska, koniecznym jest odbezpieczanie ogranicznika przepięć (SPD).

Przepływający przez SPD prąd następczy może spowodować szybki wzrost temperatury przewodów, a w przypadku ich zbyt małego przekroju – zapłon izolacji, a nawet stopienie się przewodów.

Problem ten może szczególnie uwypuklić się w budynku zasilanym bezpośrednio ze stacji transformatorowej, gdzie ze względów eksploatacyjnych w złączu kablowym zamiast bezpieczników zainstalowano zwory. W tab. 2. przedstawiono wartości udarowych prądów zadziałania wkładek bezpieczników topikowych oraz odpowiadające im wartości całek Joule’a.

Przebiegi prądu i napięcia na iskiernikowym ograniczniku przepięć typu 1 przedstawia rys. 4.

Ograniczniki warystorowe

W instalacjach stosowane są również warystorowe ograniczniki przepięć.

Głównym elementem tych ograniczników są warystorowe krążki, które w normalnych warunkach wykazują przepływ prądu o niewielkiej wartości. Z biegiem czasu prąd ten może się zwiększyć na skutek procesów starzeniowych oraz przyjmowania przepięć, które mogą naruszyć strukturę spieku.

Wzrost wartości prądu przepływającego przez warystor w sposób ciągły prowadzi do wzrostu strat mocy, a w konsekwencji wzrostu temperatury na elemencie.

Postępująca degradacja struktury spieku może nabrać charakteru lawinowego, co ostatecznie doprowadzi do zniszczenia ogranicznika oraz może zakończyć się pożarem wskutek przepływu prądu zwarciowego o wartości uzależnionej od parametrów obwodu zwarciowego w miejscu jego przyłączenia do instalacji elektrycznej.

W celu uniknięcia tego zjawiska, producenci wyposażają ograniczniki warystorowe w zabezpieczenia termiczne.

Przebieg prądu oraz napięcia ogranicznika warystorowego przedstawia rys. 5.

b zagrozenie pozarowe rys5

Rys. 5. Przebieg prądu i napięcia ogranicznika warystorowego

b zagrozenie pozarowe tab3

Tab. 3. Przyrost temperatury przewodów miedzianych wywołany prądem piorunowym [1]

b zagrozenie pozarowe tab4

Tab. 4. Przyrost temperatury przewodów miedzianych wywołany w ciągu jednego półokresu (10 ms) przepływem prądu następczego poprawnie wyłączanego przez odgromnik nieograniczający [1]

Dobezpieczenie ograniczników przepięć

Praktyka wykazuje, że zabezpieczenie termiczne, którego zadaniem jest odłączenie ogranicznika spod napięcia, nie zawsze jest skuteczne.

W przypadku przekroczenia dopuszczalnego maksymalnego prądu wyładowczego Imax, może nastąpić zniszczenie struktury spieku, prowadzące w konsekwencji do zwarcia krążków warystorowych.

W celu niedopuszczenia do zniszczenia lub zapłonu obudowy krążków warystorowych, należy ograniczniki zabezpieczyć bezpiecznikiem zainstalowanym w gałęzi poprzecznej. Bezpiecznik ten powinien mieć prąd znamionowy nie większy niż określony przez producenta ogranicznika.

Nie mniej ważny jest właściwy dobór przewodów w wyodrębnionej poprzecznej gałęzi ochrony. Przewody te przyłączone są do torów głównych, które zostały dobrane na długotrwałą obciążalność prądową i przeciążalność wynikającą z obciążenia go mocą szczytową oraz na spodziewane prądy zwarciowe.

W przypadku iskiernikowych ograniczników przepięć przewody, którymi są one przyłączone, nie są narażone na skutki przeciążeń (w normalnych warunkach przez iskiernik prąd nie płynie).

Wskutek przepływu prądu piorunowego o kształcie 10/350 ms przestrzeń międzyelektrodowa ulega zjonizowaniu i następuje przepływ prądu następczego w czasie do 10 ms.

W tab. 3. i tab. 4. podano przyrosty temperatury osiągane przez przewody miedziane o izolacji polwinitowej powodowane przepływem prądu piorunowego o kształcie 10/350 ms oraz prądu następczego przez czas około 10 ms.

Analiza wyników zestawionych w tabelach pozwala wyciągnąć wniosek, że prąd następczy powoduje większy przyrost temperatury niż prąd piorunowy 10/350 us. Wynika z tego, że przekrój przewodu w gałęzi poprzecznej musi być dobrany do spodziewanych zwarciowych narażeń cieplnych.

Poprawnie dobrane przewody oraz ich zabezpieczenia w gałęzi poprzecznej bezpiecznie zniosą skutek cieplny prądu piorunowego i poprawnie wyłączą prąd następczy.

Przykład

Należy dobrać przekrój przewodu do przyłączenia odgromników zainstalowanych w złączu dla następujących danych:

  • Ik1=1,6 kA – spodziewany prąd zwarcia jednofazowego,
  • poziom ochrony III,
  • prąd znamionowy ograniczników iskiernikowych zainstalowanych w złączu In=25 kA,
  • zdolność ograniczenia prądu następczego przez odgromniki wynosi 3 kA.

Zabezpieczenie zainstalowane w złączu – bezpieczniki topikowe WTNgG 160.

Zgodnie z przyjętym uproszczonym założeniem, że podczas bezpośredniego trafienia pioruna w budynek 50% prądu wyładowczego wpływa do budynku, można przy założonym III poziomie ochrony wyznaczyć prąd, jaki popłynie pojedynczym przewodem oraz wymagany minimalny przekrój przewodu w torze ogranicznika przepięć:

UWAGA:

*) Współczynnik 0,8 występujący we wzorze na prąd If uwzględnia zmniejszenie prądu wskutek pojawiającej się rezystancji łuku elektrycznego.

**) Z uwagi na to, że ogranicznik zainstalowany będzie w złączu, przyjęto temperaturę to=35°C.

Taki przekrój mógłby zostać przyjęty w przypadku całkowitej pewności poprawnego działania ogranicznika. Jednak z powodów opisanych ­wcześniej, należy założyć sytuację, że ogranicznik nie wyłączy prądu następczego.

Przy spodziewanym prądzie jednofazowego zwarcia Ik1=1,6 kA i zabezpieczeniu WTNgG 160 zainstalowanym w złączu, w przypadku zwarcia wyłączenie zasilania nastąpi w czasie Tk=0,8 s (patrz charakterystyki t= f(Ik) zamieszczone w katalogach producentów bezpieczników topikowych).

W tym czasie prąd Ik1 wywoła skutek cieplny W0,8s = (0,8 · Ik1) · Tk = 1280 · 0,8 = 1 310 720 A2s.

Zatem minimalny wymagany przekrój przewodu wyniesie:

gdzie:

IZ– – cząstkowy prąd piorunowy płynący w pojedynczym przewodzie przyłącza, w [kA],

m – liczba przewodów przyłącza, w [-],

WG – całka Joule’a przypisywana prądowi piorunowemu 100 kA 10/350 ms (tab. 1.), w [kA2s],

WZ – całka Joule’a odpowiadająca prądowi cząstkowemu wpływającemu pojedynczym przewodem przyłącza, w [kA2s],

IG – wartość szczytowa prądu piorunowego przyjmowana w zależności od poziomu ochrony (tab. 1.), w [kA],

Ik1 – spodziewany prąd zwarcia jednofazowego, w [kA],

τ0 – temperatura początkowa przewodów, w [°C],

If – prąd powstający przy zwarciu łukowym obliczony na podstawie wartości spodziewanego prądu zwarciowego powstającego przy zwarciu metalicznym, w [kA],

Wf – skutek cieplny (całka Joule’a) spodziewany wskutek przepływu prądu następczego przez ogranicznik iskiernikowy przez pół okresu (T=0,02 s – okres sinusoidalnego napięcia zasilającego), w [kA2s],

Wzf – łączna całka Joule’a prądu piorunowego i prądu następczego mogącego przepłynąć przez ogranicznik przepięciowy, w [kA2s],

c – ciepło właściwe materiału przewodzącego, w [J/(cm3 · m)] dla Al: c=2,48, w [J/(cm3 · m)], dla Cu: c=3,45, w [J/(cm3 · m)],

τdz – dopuszczalna temperatura przewodu przy zwarciu (w przykładzie przyjęto przewód miedziany o izolacji polwinitowej, którego temperatura dopuszczalna przy zwarciu wynosi 160°C), w [°C],

τśr – temperatura średnia, w [°C],

k – dopuszczalna jednosekundowa gęstość prądu zwarciowego, w [A/mm2],

γ20 – konduktywność materiału przewodzącego odniesiona do temperatury 20°C, w [m/(Ω · mm2)], przyjmowana jako: dla Cu: 56, w [m/(Ω · mm2)], dla Al: 35, w [m/(Ω · mm2)],

γśr – konduktywność materiału przewodzącego odniesiona do temperatury średniej, w [m/(Ω · mm2)],

α – temperaturowy współczynnik rezystancji (dla metali stosowanych do budowy kabli i przewodów średnio c=0,0040), w [K–1],

Tk– czas trwania zwarcia, w [s],

T – czas trwania okresu przy częstotliwości 50 Hz, w [s],

S – przekrój przewodu, w [mm2].

Przyjęcie jako podstawy obliczeń całki Joule’a wyłączenia podawanej dla celów oceny wybiórczości zadziałania zabezpieczeń podczas zwarć prowadzi do błędnych wyników:

Przyjęcie tak wyznaczonego przekroju przewodu w przypadku pojawienia się prądu zwarciowego w gałęzi ogranicznika skończy się zapłonem izolacji, a w konsekwencji pożarem budynku. Obliczony przekrój przewodu S = 10 mm2 jest absolutnym minimum, jakie należy uznać za poprawne w rozpatrywanym przypadku.

Można w uproszczonym rozumowaniu przyjąć czas trwania zwarcia Tk = 5 s, dopuszczony jako maksymalny dla obwodów rozdzielczych, zgodnie z wymaganiami normy PN‑HD 60364-4-41, co w rozpatrywanym przypadku z zabezpieczeniem topikowym realizowanym z wykorzystaniem bezpiecznika WTNgG160 odpowiada prądowi wyłączającemu Ia=915 A (patrz charakterystyka t=f (Ik) zamieszczona w katalogach producentów bezpieczników topikowych). Wówczas:

b zagrozenie pozarowe rys6

Rys. 6. Ogranicznik przepięć: a) bez zabezpieczenia, b) z zabezpieczeniem poprzedzającym, c) dobór bezpiecznika dobezpieczającego – przypadek ogólny

Przekrój ten jest dobrany ze względu na wszelkie możliwe zagrożenia mogące pojawić się wskutek przepływu prądów w ograniczniku iskiernikowym podczas wyładowania atmosferycznego przy bezpośrednim trafieniu w budynek. W przypadku gdy spodziewany prąd zwarcia jednofazowego byłby większy od zdolności wyłączenia prądu następczego ogranicznika, konieczna stałaby się instalacja bezpiecznika topikowego w gałęzi poprzecznej zawierającej ogranicznik przepięć.

Dla rozpatrywanego przykładu, w złączu konieczne będzie zainstalowanie bezpiecznika o prądzie znamionowym 250 A lub większego (rys. 6.).

W takim przypadku konieczne byłoby ponowne wyznaczenie wymaganego przekroju przewodu zgodnie z przyjętym kryterium.

Innym rozwiązaniem może być przyjęcie bezpiecznika instalowanego w gałęzi zawierającej ogranicznik, o mniejszym prądzie znamionowym, o ile dopuszcza to producent ogranicznika, podając minimalną wartość zabezpieczenia w katalogach wyrobów.

Ograniczniki przepięć w instalacjach zasilanych w układzie TT

Powstające zwarcie w ograniczniku przepięć spowodowane prądem udarowym lub prądem następczym powoduje uszkodzenie izolacji podstawowej i stwarza zagrożenie porażenia prądem elektrycznym. Nie ma znaczenia w tym przypadku rodzaj zastosowanego ogranicznika. Problem występuje zarówno przy zastosowaniu ogranicznika przepięć warystorowego lub iskiernikowego.

W celu wyeliminowania powstających zagrożeń, zabezpieczenie poprzedzające ogranicznik przepięć powinno wyłączyć zasilanie w czasie określonym w normie PN-HD 60364‑4‑41.

Powstałe zwarcie wskutek uszkodzenia ogranicznika przepięć w układzie 4+0 w instalacji o układzie zasilania TN zostanie wyłączone w określonym czasie, o ile instalacja została poprawnie zaprojektowana. Prąd zwarciowy zamknie się przez niskoimpedancyjny obwód (rys. 7.).

b zagrozenie pozarowe rys7

Rys. 7. Zastosowanie ograniczników przepięć w układzie sieci: a) TN-C, b) TN-S

W przypadku, gdy instalacja odbiorcza wykonana jest w układzie zasilania TT, uszkodzony ogranicznik o układzie 4+0 może stwarzać zagrożenie porażeniowe w przypadku trwałego uszkodzenia ogranicznika.

b zagrozenie pozarowe rys8

Rys. 8. Zastosowanie ograniczników przepięć w układzie 4+0 (sieć TT)

Prąd zwarciowy oznaczony na rys. 8. ma zbyt małą wartość, by spowodować samoczynne wyłączenia zasilania ze względu na duże wartości rezystancji uziomów punktu neutralnego transformatora oraz przewodu ochronnego PE (zgodnie z wymaganiami PN‑HD 60364-4-41, w układzie zasilania TT uznaje się ochronę przeciwporażeniową przy uszkodzeniu za skuteczną, jeżeli nastąpi wyłączenie zasilania podczas zwarcia w czasie nie dłuższym od określonego w normie PN-HD 60364-4-41. W takim przypadku nieskuteczne jest również instalowanie wyłącznika różnicowoprądowego, nawet wysokoczułego.

W przypadku zwarcia w ograniczniku przepięć w gałęzi N-PE, znaczna część prądu zwarcia doziemnego wraca do źródła przez wyłącznik, a prąd różnicowy może być za mały do zadziałania wyłącznika. Problem ten został wyjaśniony na rys. 9.

b zagrozenie pozarowe rys9

Rys. 9. Nieprawidłowe działanie wyłącznika różnicowoprądowego w układzie sieci TT spowodowane uszkodzeniem ogranicznika przepięć

W celu wyeliminowania tych zagrożeń w instalacji elektrycznej o układzie zasilania TT, należy stosować ograniczniki w układzie 3+1 przedstawione na rys. 10.

b zagrozenie pozarowe rys10

Rys. 10. Zastosowanie ograniczników przepięć w układzie 3+1 (sieć TT)

Ograniczniki typu 3+1 posiadają specjalną konstrukcję stanowiącą połączenie elementów warystorowych z iskiernikiem, który zapewnia galwaniczne oddzielenie przewodu PE od pozostałych przewodów. Zwarcie w ograniczniku pomiędzy przewodem L a przewodem N spowoduje przepływ dużego prądu, który pod warunkiem poprawnego zaprojektowania instalacji spowoduje samoczynne wyłączenie zasilania w czasie określonym w normie PN-HD 60364‑4‑41.

Układ ogranicznika 3+1 zabezpiecza również przed ewentualnym zwarciem przewodu N z przewodem PE. Zwarcie przewodów fazowych z przewodem ochronnym PE bez jednoczesnego zwarcia z przewodem neutralnym N w tego typu ogranicznikach nie jest możliwe.

Ogranicznik iskiernikowy łączący przewód N z przewodem PE nie jest narażony na przepływ prądu następczego. Jednocześnie zostaje wyeliminowane zagrożenie przypadkowego wyłączenia wyłącznika różnicowoprądowego powodowane krótkotrwałymi przepięciami.

Na rys. 11. został przedstawiony przebieg napięcia i prąd płynący w ograniczniku składającym się z szeregowego połączenia warystora i iskiernika.

b zagrozenie pozarowe rys11

Rys. 11. Przebieg napięcia i prąd płynący w ograniczniku składającym się z szeregowego połączenia warystora i iskiernika oraz płynącego w nim prądu [2]

Literatura

  1. E. Musiał, Dobezpieczanie ograniczników przepięć, „INPE” nr 76–77, luty 2006.
  2. Sowa, Kompleksowa ochrona odgromowa i przepięciowa, COSiW SEP, Warszawa 2006.
  3. PN-EN 62305-1, -2, -3, -4 Ochrona odgromowa.
  4. PN-IEC/TS 61312-3:2004 Ochrona przed impulsem elektromagnetycznym. Część 3: Wymagania dotyczące urządzeń do ograniczania przepięć (SPD).
  5. V. Raab, Blitz- und Überspannungsschutz-Maßnahmen in NS-Anlagen, „Elektropraktiker”, 1996, nr 11 i nr 12.
  6. J. Brikl, Überspannungs-Schutzeinrichtungen – Stoßstromgerecht installiert und normenkonform getestet, VEÖ Journal, 2001 nr 9.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Powiązane

Prowadzenie instalacji odgromowej i gazowej

Prowadzenie instalacji odgromowej i gazowej

Zewnętrzna ochrona odgromowa ma za zadanie bezpieczne sprowadzenie ładunku piorunowego najkrótszą drogą do ziemi.

Zewnętrzna ochrona odgromowa ma za zadanie bezpieczne sprowadzenie ładunku piorunowego najkrótszą drogą do ziemi.

Podwójne ograniczniki przepięć?

Podwójne ograniczniki przepięć?

Podstawowymi przyczynami występowania przepięć w instalacjach elektrycznych w obiektach budowlanych są wyładowania atmosferyczne oraz przepięcia łączeniowe przenoszone z sieci zasilających instalacje obiektu.

Podstawowymi przyczynami występowania przepięć w instalacjach elektrycznych w obiektach budowlanych są wyładowania atmosferyczne oraz przepięcia łączeniowe przenoszone z sieci zasilających instalacje obiektu.

Konserwacja instalacji odgromowej

Konserwacja instalacji odgromowej

Instalacja odgromowa powinna być sprawdzana wzrokowo i pomiarowo minimum raz na 5 lat...

Instalacja odgromowa powinna być sprawdzana wzrokowo i pomiarowo minimum raz na 5 lat...

Jak prawidłowo dobrać ograniczniki przepięć

Jak prawidłowo dobrać ograniczniki przepięć

Większość ograniczników przepięć sprzedawanych na terenie Polski jest niewłaściwie oznaczona. W artykule opisano właściwy sposób oznaczania ograniczników przepięć zgodnie z normą PN-EN 61643-11.

Większość ograniczników przepięć sprzedawanych na terenie Polski jest niewłaściwie oznaczona. W artykule opisano właściwy sposób oznaczania ograniczników przepięć zgodnie z normą PN-EN 61643-11.

Ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa – podstawowe wymagania dla ograniczników przepięć typu 1

Ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa – podstawowe wymagania dla ograniczników przepięć typu 1

Autor omawia wymagania prawne dla ograniczników przepięć typu 1 z przywołaniem wykazu norm technicznych do obowiązkowego stosowania, analizę ryzyka przy projektowaniu ochrony przeciwprzepięciowej oraz...

Autor omawia wymagania prawne dla ograniczników przepięć typu 1 z przywołaniem wykazu norm technicznych do obowiązkowego stosowania, analizę ryzyka przy projektowaniu ochrony przeciwprzepięciowej oraz kwestie przepięć jako kategorii wymogów dla tej ochrony.

Podstawowe zasady ochrony odgromowej i przepięciowej w instalacjach fotowoltaicznych

Podstawowe zasady ochrony odgromowej i przepięciowej w instalacjach fotowoltaicznych

Autor wskazał w jaki sposób należy określać wielkości oraz kształty stref ochronnych zgodnie z wymaganiami normy PN-EN 62305-3:2009 Ochrona odgromowa. Część 3: Uszkodzenia fizyczne obiektów budowlanych...

Autor wskazał w jaki sposób należy określać wielkości oraz kształty stref ochronnych zgodnie z wymaganiami normy PN-EN 62305-3:2009 Ochrona odgromowa. Część 3: Uszkodzenia fizyczne obiektów budowlanych i zagrożenie życia.

Zagrożenia związane z ochroną odgromową stadionu piłkarskiego - wyzwania naukowe w procesie projektowania sieci i instalacji elektrycznych

Zagrożenia związane z ochroną odgromową stadionu piłkarskiego - wyzwania naukowe w procesie projektowania sieci i instalacji elektrycznych

Tematem tego opracowania jest przegląd zagrożeń związanych z ochroną odgromową stadionu piłkarskiego w Gdańsku wybudowanego na potrzeby mistrzostw Europy w 2012 r. – noszący wówczas roboczą nazwę Baltic...

Tematem tego opracowania jest przegląd zagrożeń związanych z ochroną odgromową stadionu piłkarskiego w Gdańsku wybudowanego na potrzeby mistrzostw Europy w 2012 r. – noszący wówczas roboczą nazwę Baltic Arena, a obecnie Stadion Energa Gdańsk.

Projektowanie instalacji odgromowych według PN-EN 62305

Projektowanie instalacji odgromowych według PN-EN 62305

Artykuł traktuje o wprowadzonej do stosowania normie PN-EN 62305, która przedstawia nowe zasady projektowania i wykonywania instalacji odgromowych. Czytamy w nim o stanie prawnym dotyczącym projektowania...

Artykuł traktuje o wprowadzonej do stosowania normie PN-EN 62305, która przedstawia nowe zasady projektowania i wykonywania instalacji odgromowych. Czytamy w nim o stanie prawnym dotyczącym projektowania instalacji odgromowych, analizie ryzyka według tej normy, projektowaniu instalacji odgromowych na etapie projektu budowlanego, ochronie odgromowej płaskich połaci dachowych, metodach wyznaczania stref ochronnych tworzonych przez zwody pionowe, ochronie odgromowej obiektów wyniesionych ponad dach,...

Zagrożenie bezpieczeństwa powodowane stosowaniem ograniczników przepięć "B+C"

Zagrożenie bezpieczeństwa powodowane stosowaniem ograniczników przepięć "B+C"

Ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa, ograniczniki przepięć, zagrożenie pożarowe, wytrzymałość udarowa oraz warystor stanowią główny wątek niniejszej publikacji. Jej autor przestawił wyniki badań wytrzymałości...

Ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa, ograniczniki przepięć, zagrożenie pożarowe, wytrzymałość udarowa oraz warystor stanowią główny wątek niniejszej publikacji. Jej autor przestawił wyniki badań wytrzymałości udarowej ograniczników oraz praktyczne przykłady zniszczeń powstałych w wyniku powszechnego stosowania ograniczników o mniejszej niż deklarowana wytrzymałości udarowej – tzw. „B+C”, składających się tylko z warystora.

Ochrona odgromowa systemów fotowoltaicznych na rozległych dachach płaskich

Ochrona odgromowa systemów fotowoltaicznych na rozległych dachach płaskich

Systemy fotowoltaiczne PV (ang. Photovoltaic) przetwarzają bezpośrednio promieniowanie słoneczne na energię elektryczną bez zanieczyszczeń, hałasu i innych zmian w środowisku naturalnym. Fakt ten, w połączeniu...

Systemy fotowoltaiczne PV (ang. Photovoltaic) przetwarzają bezpośrednio promieniowanie słoneczne na energię elektryczną bez zanieczyszczeń, hałasu i innych zmian w środowisku naturalnym. Fakt ten, w połączeniu ze spadkiem kosztów systemów PV, powoduje szybki rozwój tego rodzaju źródeł zasilania.

Zalecenia norm dotyczące materiałów stosowanych na uziomy sztuczne łączone z uziomem fundamentowym

Zalecenia norm dotyczące materiałów stosowanych na uziomy sztuczne łączone z uziomem fundamentowym

Uziom fundamentowy stanowi w wielu przypadkach skuteczne rozwiązanie dla uziemienia instalacji elektrycznych lub odgromowych, w związku z czym jest on aktualnie wymagany jako uziom podstawowy dla obiektów...

Uziom fundamentowy stanowi w wielu przypadkach skuteczne rozwiązanie dla uziemienia instalacji elektrycznych lub odgromowych, w związku z czym jest on aktualnie wymagany jako uziom podstawowy dla obiektów budowlanych. Często jednak taki uziom wymaga uzupełnienia o dodatkowe zewnętrzne uziomy sztuczne, umożliwiające uzyskanie dostatecznie małej rezystancji uziemienia lub spełnienie wymagań normatywnych odnoszących się do wymiarów geometrycznych uziomu. Podstawowym warunkiem dla zapewnienia układom...

Ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa, ochrona przeciwporażeniowa

Ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa, ochrona przeciwporażeniowa

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące ochrony odgromowej i przeciwprzepięciowej oraz ochrony przeciwporażeniowej, które zostały ogłoszone przez Polski Komitet Normalizacyjny oraz na...

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące ochrony odgromowej i przeciwprzepięciowej oraz ochrony przeciwporażeniowej, które zostały ogłoszone przez Polski Komitet Normalizacyjny oraz na podstawie informacji normalizacyjnych zamieszczonych w wersji elektronicznej miesięcznika „Wiadomości PKN – Normalizacja”.

Wymagania normy PN-EN 61643-21 dla ograniczników przepięć przeznaczonych do systemów niskosygnałowych

Wymagania normy PN-EN 61643-21 dla ograniczników przepięć przeznaczonych do systemów niskosygnałowych

Urządzenia stosowane w systemach niskosygnałowych, na przykład: teleinformatycznych, kontrolno-pomiarowych, automatyki, alarmu, włamania i napadu, nagłośnienia, czy sterowania, charakteryzują się zazwyczaj...

Urządzenia stosowane w systemach niskosygnałowych, na przykład: teleinformatycznych, kontrolno-pomiarowych, automatyki, alarmu, włamania i napadu, nagłośnienia, czy sterowania, charakteryzują się zazwyczaj niskimi poziomami odporności elektromagnetycznej od strony ich interfejsów sygnałowych. Jest to związane przede wszystkim ze stosowaniem w takich systemach coraz większej liczby wrażliwych układów elektronicznych podatnych na zakłócenia elektromagnetyczne.

Wyznaczanie wartości rezystancji uziemienia urządzenia piorunochronnego

Wyznaczanie wartości rezystancji uziemienia urządzenia piorunochronnego

Wartość rezystancji uziemienia w głównej mierze zależy od rezystywności gruntu, w którym zostanie umieszczony uziom, od jego wymiarów i sposobu umieszczenia w gruncie oraz od wartości szczytowej i kształtu...

Wartość rezystancji uziemienia w głównej mierze zależy od rezystywności gruntu, w którym zostanie umieszczony uziom, od jego wymiarów i sposobu umieszczenia w gruncie oraz od wartości szczytowej i kształtu prądu wprowadzonego do uziomu. W literaturze podawane są zależności pozwalające na wyznaczenie rezystancji uziomów o różnych kształtach, umieszczonych w ziemi o określonej rezystywności. W artykule wyznaczono numerycznie przy użyciu pakietu oprogramowania CDEGS [4], rezystancje uziemień [5, 7]...

Ograniczanie przepięć w obwodach wielkiej częstotliwości

Ograniczanie przepięć w obwodach wielkiej częstotliwości

Dobierając rozwiązania ochrony odgromowej należy zwrócić uwagę na urządzenia nadawczo-odbiorcze, które podczas bezpośredniego wyładowania w obiekt mogą być narażona na działanie części prądu piorunowego...

Dobierając rozwiązania ochrony odgromowej należy zwrócić uwagę na urządzenia nadawczo-odbiorcze, które podczas bezpośredniego wyładowania w obiekt mogą być narażona na działanie części prądu piorunowego wpływającego do kabli antenowych.

Zasadność wykonywania diagnostyki ograniczników przepięć w eksploatacji w sieciach najwyższych napięć

Zasadność wykonywania diagnostyki ograniczników przepięć w eksploatacji w sieciach najwyższych napięć

Ograniczniki przepięć występują obecnie w dwóch rodzajach – jako odgromniki iskiernikowe (zaworowe i wydmuchowe) i ograniczniki beziskiernikowe. Ostatnim aktem prawnym określającym zakres prób dla odgromników...

Ograniczniki przepięć występują obecnie w dwóch rodzajach – jako odgromniki iskiernikowe (zaworowe i wydmuchowe) i ograniczniki beziskiernikowe. Ostatnim aktem prawnym określającym zakres prób dla odgromników było Zarządzenie Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 17 lipca 1987 r. (M.P. nr 25, poz. 200), które zostało uchylone przez Ustawę Prawo energetyczne w 1999 roku. Do 1999 roku zalecany był okres nie rzadziej niż 10 lat dla badań odgromników, natomiast nie było w przepisach wytycznych dla ograniczników...

Zagrożenie pożarowe oraz porażeniowe pochodzące od ograniczników przepięć (SPD)

Zagrożenie pożarowe oraz porażeniowe pochodzące od ograniczników przepięć (SPD)

Wyładowanie piorunowe lub przepięcie pochodzące z sieci elektroenergetycznej może spowodować zniszczenie urządzeń, narazić ludzi znajdujących się w obiekcie na niebezpieczeństwo, a w skrajnych przypadkach...

Wyładowanie piorunowe lub przepięcie pochodzące z sieci elektroenergetycznej może spowodować zniszczenie urządzeń, narazić ludzi znajdujących się w obiekcie na niebezpieczeństwo, a w skrajnych przypadkach wywołać pożar. Ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa ma na celu zabezpieczenie budynku przed skutkami takich zjawisk. Okazuje się jednak, że niewłaściwie zaprojektowana lub niewłaściwie wykonana może stwarzać niebezpieczeństwo dla budynku oraz dla ludzi, zwierząt lub urządzeń, które się w nim...

Ochrona odgromowa obiektów zawierających strefy zagrożone wybuchem

Ochrona odgromowa obiektów zawierających strefy zagrożone wybuchem

Podstawowym zadaniem urządzenia piorunochronnego jest przejęcie i odprowadzenie do ziemi prądu piorunowego w sposób bezpieczny dla ludzi, a także eliminujący możliwość uszkodzenia chronionego obiektu budowlanego...

Podstawowym zadaniem urządzenia piorunochronnego jest przejęcie i odprowadzenie do ziemi prądu piorunowego w sposób bezpieczny dla ludzi, a także eliminujący możliwość uszkodzenia chronionego obiektu budowlanego oraz zainstalowanych w nim urządzeń.

Ochrona przeciwprzepięciowa i przetężeniowa w instalacjach inteligentnych

Ochrona przeciwprzepięciowa i przetężeniowa w instalacjach inteligentnych

W ostatnich dekadach nastąpił gwałtowny postęp technologiczny w dziedzinie techniki instalacyjnej, związany między innymi z wprowadzeniem systemów automatyki budynkowej, które przyjęło się określać jako...

W ostatnich dekadach nastąpił gwałtowny postęp technologiczny w dziedzinie techniki instalacyjnej, związany między innymi z wprowadzeniem systemów automatyki budynkowej, które przyjęło się określać jako „instalacje inteligentne”. W potocznym rozumieniu, zastosowanie „instalacji inteligentnej” w danym budynku sprawia, że jest on traktowany jako budynek bądź też dom „inteligentny”, czyli wyposażony w takie układy instalacyjne, które są w stanie samoczynnie wykonywać zaprogramowane funkcje sterowania,...

Nowoczesne układy hybrydowych ograniczników przepięć

Nowoczesne układy hybrydowych ograniczników przepięć

Ograniczniki przeciwprzepięciowe (SPD – Surge Protective Devices) są elementami biernymi, które stają się aktywne przy przepięciu powstającym podczas wyładowania atmosfercznego lub przepięcia łączeniowego...

Ograniczniki przeciwprzepięciowe (SPD – Surge Protective Devices) są elementami biernymi, które stają się aktywne przy przepięciu powstającym podczas wyładowania atmosfercznego lub przepięcia łączeniowego w sieci zasilającej. Pojedynczy ogranicznik może jednak okazać się niewystarczający do skutecznego zabezpieczenia całej instalacji w obiekcie budowlanym, ponieważ ogranicza on częściowo przepływ prądu udarowego, który mimo zredukowanego napięcia może spowodować uszkodzenie urządzenia elektrycznego.

Zwody poziome

Zwody poziome

Do ochrony obiektów budowlanych przed skutkami bezpośrednich wyładowań piorunowych można wykorzystać przewodzące elementy konstrukcyjne obiektu (tzw. zwody sztuczne) lub przewody umieszczone specjalnie...

Do ochrony obiektów budowlanych przed skutkami bezpośrednich wyładowań piorunowych można wykorzystać przewodzące elementy konstrukcyjne obiektu (tzw. zwody sztuczne) lub przewody umieszczone specjalnie na dachach w celu ochrony przed działaniem prądu piorunowego (tzw. zwody sztuczne).

Ochrona odgromowa budynków (część 2)

Ochrona odgromowa budynków (część 2)

Zewnętrzny LPS jest przeznaczony do przejmowania bezpośrednich wyładowań piorunowych w obiekt, włącznie z wyładowaniami w bok obiektu, i odprowadzenia prądu pioruna od punktu trafienia do ziemi oraz rozpraszania...

Zewnętrzny LPS jest przeznaczony do przejmowania bezpośrednich wyładowań piorunowych w obiekt, włącznie z wyładowaniami w bok obiektu, i odprowadzenia prądu pioruna od punktu trafienia do ziemi oraz rozpraszania tego prądu w ziemi. Może być mocowany do obiektu poddawanego ochronie. Izolowany zewnętrzny LPS powinien być brany pod uwagę, gdy cieplne i wybuchowe skutki w punkcie uderzenia lub w przewodach z prądem pioruna mogą powodować uszkodzenia obiektu lub jego zawartości. Typowe przykłady dotyczą...

Piorunochrony i wcześniejsze sposoby ochrony przed wyładowaniami atmosferycznymi

Piorunochrony i wcześniejsze sposoby ochrony przed wyładowaniami atmosferycznymi

Wyładowania atmosferyczne zawsze fascynowały, ale też przerażały ludzi. Nawet w dzisiejszych czasach budzą lęk. Od dawna wiedziano, że pioruny uderzają tylko w wysokie przedmioty. Zachowała się wypowiedź...

Wyładowania atmosferyczne zawsze fascynowały, ale też przerażały ludzi. Nawet w dzisiejszych czasach budzą lęk. Od dawna wiedziano, że pioruny uderzają tylko w wysokie przedmioty. Zachowała się wypowiedź Artabanisa, doradcy Kserksesa, z czasów dawnych wojen Persów z Grekami. Twierdził on, że Bóg razi swymi błyskawicami tylko najwyższe domy i najwyższe drzewa, gdyż Bóg umniejsza wszystko to, co się nadmiernie wynosi.

Wyrównywanie potencjałów w budynkach

Wyrównywanie potencjałów w budynkach

Artykuł przedstawia problem tworzenia systemu wyrównywania potencjałów w budynku, jako nieodzownej części kompleksowej ochrony odgromowej, przeciwprzepięciowej i przeciwporażeniowej. Opisano w nim ogólne...

Artykuł przedstawia problem tworzenia systemu wyrównywania potencjałów w budynku, jako nieodzownej części kompleksowej ochrony odgromowej, przeciwprzepięciowej i przeciwporażeniowej. Opisano w nim ogólne zasady tworzenia systemu ekwipotencjalizacji z wykorzystaniem elementów i połączeń zarówno sztucznych, jak i naturalnych.

Komentarze

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.info.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.elektro.info.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.elektro.info.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.