Odszukany zbiór rozwiązań Pareto-optymalnych dla dwóch kryteriów (poziom nakładów, niezawodność sieci): a) po 50 iteracjach, b) po 120 iteracja
Część sieci dystrybucyjnych wymaga modernizacji poprzez np. zastosowywanie nowoczesnej aparatury łączeniowej, zastosowanie telemechaniki, lokalizatorów zwarć, a także przebudowę części linii napowietrznych SN na linie kablowe. Długoterminowe prognozy energetyczne przewidują w najbliższej przyszłości znaczny wzrost zużycia energii elektrycznej, ale wskazują również na duże możliwości jej oszczędzania. Wiele dokumentów i uregulowań na poziomie światowym, unijnym i krajowym mówi o konieczności zmniejszania strat energii i zwiększenia efektywności jej wytwarzania, przesyłu i dystrybucji.
Sieci rozdzielcze średniego napięcia (SN) budowane są jako napowietrzne i kablowe. Udział linii kablowych w infrastrukturze sieciowej Operatorów Systemu Dystrybucyjnego (OSD) w Polsce jest zdecydowanie...
Sieci rozdzielcze średniego napięcia (SN) budowane są jako napowietrzne i kablowe. Udział linii kablowych w infrastrukturze sieciowej Operatorów Systemu Dystrybucyjnego (OSD) w Polsce jest zdecydowanie niższy niż w wielu krajach europejskich. W kraju elektroenergetyczne linie napowietrzne średniego napięcia stanowią ok. 75% a linie kablowe 25%. W innych krajach europejskich jest to średnio odpowiednio 25% i 75%. Linie napowietrzne z racji swej budowy są bardziej awaryjne niż linie kablowe [10, 12].
Redukcja zużycia energii to proces, a nie działanie jednorazowe – wymaga ciągłego monitorowania, analizy danych i korekty pracy systemów. Kluczowe obszary optymalizacji to: systemy HVAC, oświetlenie, urządzenia...
Redukcja zużycia energii to proces, a nie działanie jednorazowe – wymaga ciągłego monitorowania, analizy danych i korekty pracy systemów. Kluczowe obszary optymalizacji to: systemy HVAC, oświetlenie, urządzenia pomocnicze i kompensacja energii biernej. Największy potencjał oszczędności energii tkwi nie tylko w samych technologiach, ale przede wszystkim w zrozumieniu procesów fizycznych, świadomym dostosowaniu instalacji do rzeczywistych potrzeb operacyjnych oraz precyzyjnym zarządzaniu energią na...
W artykule:
• Metodyka obliczeń • Analizy obliczeniowe • Zastosowanie algorytmów ewolucyjnych w optymalizacji wielokryterialnej
Głównym rozwiązywanym w artykule problemem jest odszukanie w przyjętej do analizy trenowej sieci dystrybucyjnej SN odcinków linii napowietrznych, które będą przebudowane na linie kablowe. W celu wyznaczenia optymalnych zestawów odcinków linii do przebudowy na linie kablowe zastosowano model optymalizacyjny z czterema kryteriami obejmującymi: minimalizację wskaźników SAIFI oraz SAIDI oraz minimalizację strat technicznych przy optymalnym poziomie nakładów inwestycyjnych (poziom ten obliczano jako procent linii wybranych do skablowania).
Wyniki obliczeń strat energii elektrycznej oraz ich dokładność zależą głównie od rodzaju i jakości dostępnych danych wejściowych, które w przypadku sieci rozdzielczych są zróżnicowane formalnie oraz charakteryzują się różnym stopniem dostępności i wiarygodności. W obliczeniach strat energii elektrycznej w sieciach elektroenergetycznych przedsiębiorstw dystrybucyjnych dogodne jest przyjęcie podziału strat energii na następujące kategorie: straty bilansowe, straty techniczne, straty handlowe [1, 2].
Straty bilansowe są to straty obliczane jako różnica między energią wprowadzoną do sieci a energią zaewidencjonowaną jako sprzedana odbiorcom oraz sąsiednim przedsiębiorstwom dystrybucyjnym:
Wzór 1
gdzie:
∆Eb – straty bilansowe energii elektrycznej,
Ew – energia elektryczna wprowadzona do sieci,
Eo – energia elektryczna sprzedana odbiorcom,
Ep – energia elektryczna przekazana do sąsiednich przedsiębiorstw dystrybucyjnych.
Straty bilansowe zawierają w sobie rzeczywiste straty techniczne energii elektrycznej oraz wszelkie uchybienia w rozliczeniach energii elektrycznej, zarówno z odbiorcami, jak i pomiędzy sieciami różnych jednostek organizacyjnych, nazywane stratami handlowymi.
Wzór 2
gdzie:
∆Et – straty techniczne energii elektrycznej,
∆Eh – straty handlowe energii elektrycznej.
Straty bilansowe są też nazywane stratami wykazanymi, ponieważ właśnie one wykazywane są w sprawozdawczości. Straty techniczne są to fizyczne straty energii elektrycznej powstające w elementach sieci elektroenergetycznej i związane są z procesem przesyłu i rozdziału energii elektrycznej. Straty handlowe stanowią różnicę pomiędzy stratami energii elektrycznej wynikającymi z bilansu energii elektrycznej dostarczonej i oddanej z sieci a obliczonymi stratami technicznymi. Straty handlowe są zatem sumą uchybień w pomiarach i rozliczeniach energii elektrycznej. Straty handlowe dzieli się na: straty systematyczne, ewidencyjne oraz taryfikacyjne [2, 3]. Istotną pozycję w bilansach wszystkich przedsiębiorstw dystrybucyjnych stanowią straty energii elektrycznej – w praktyce osiągają one wartość kilkunastu procent. Ze względu na swoją wielkość stanowią one poważny problem ekonomiczny i eksploatacyjny dla przedsiębiorstw dystrybucyjnych [3, 4].
Spośród szerokiego katalogu rozwiązań inteligentnych sieci na obecnym etapie rozwoju bardzo istotne są te technologie, które przyczyniają się do poprawy niezawodności dostaw energii. Poza tym mają pomoc w przygotowaniu operatorów do budowy platformy inteligentnej sieci, spełniającej wymagania regulacyjne, zwiększającej efektywność energetyczną oraz unowocześniającej infrastrukturę sieciową [4, 5].
Sieci średniego napięcia są bardzo zróżnicowane (liczba stacji transformatorowych SN/nn, długość linii, przekrój przewodów, udział linii kablowych itd.). Przy realizacji zadań związanych ze „skablowaniem” sieci napowietrznych średniego napięcia i zwiększenia przekroju przyczyni się do zmniejszenie strat technicznych energii elektrycznej. W dalszej części przedstawiono zastosowanie algorytmów ewolucyjnych do optymalizacji planowania przebudowy sieci przy uwzględnieniu przyjętych kryteriów.
Metodyka obliczeń
Do rozwiązywania problemów rozwoju układów sieciowych stosuje się metodykę polegającą na traktowaniu tych problemów jako zadań linearyzowanych całkowitoliczbowych i nieliniowych. Nie zawsze jest możliwe wykorzystanie klasycznych metod optymalizacji. Problemami są rozmiary zadań wynikające z bardzo dużej liczby elementów składowych sieci oraz złożony opis matematyczny. Klasyczne metody optymalizacji, jak na przykład metoda gradientowa, tworzą nowe punkty (kolejne rozwiązania) do dalszych poszukiwań wyłącznie na bazie rozwiązań bieżących, co znacznie ogranicza obszar poszukiwań i może prowadzić do lokalnych optimów.
W celu wyznaczenia rozwiązań niezdominowanych w zbiorze rozwiązań dopuszczalnych należy stosować metody wykorzystujące techniki Pareto. Do takich metod zalicza się m.in.: adaptacyjną metodę sum ważonych, symulowane wyżarzanie wykorzystywane do optymalizacji wielokryterialnej oraz algorytmy genetyczne i algorytmy hybrydowe [6]. Do modyfikacji algorytmów ewolucyjnych umożliwiających rozwiązywanie zadań wielokryterialnych zalicza się m.in. stosowanie metod reprodukcji opartych na dominacji (rożne strategie selekcji) oraz stosowanie podejścia koewolucyjnego. Przy ewolucyjnych metodach optymalizacji wszystkie kryteria traktowane są równorzędnie i często otrzymuje się duży zbiór rozwiązań, można wówczas redukować liczbę rozwiązań w zbiorze Pareto poprzez wprowadzenie przedziałów nierozróżnialności lub też wykorzystanie logiki rozmytej [6, 7].
W artykule zaproponowano zastosowanie algorytmu ewolucyjnego do wielokryterialnej optymalizacji rozwoju sieci dystrybucyjnej SN. Obliczenia oparto na wybranych wbudowanych funkcjach programu Matlab oraz własnych opracowanych procedurach. Zaletą algorytmów genetycznych jest praca na zbiorze rozwiązań i równoległość obliczeń oraz radzenie sobie z pułapką lokalnych optimów. W rozwiązywaniu problemów optymalizacji wielokryterialnej podstawowym podejściem są metody agregujące poszczególne kryteria do postaci skalarnej funkcji preferencji. Znaną formą nieliniowej agregacji funkcji celu jest metoda ograniczonych kryteriów lub metoda programowania celów. Wymienione powyżej metody agregacji funkcji celu są uproszczeniem problemu polioptymalizacji. Nie zawsze da się zagregować często przeciwstawne lub nieporównywalne ze sobą kryteria.
Można ponadto wyznaczyć zbiór rozwiązań bazując na pojęciu optymalności w sensie Pareto. Grupę algorytmów ewolucyjnych do optymalizacji w sensie Pareto określa się algorytmami typu MOEA (ang. Multi Object Evolutionary Algorithm) zalicza się do nich następujące algorytmy [8, 9, 10]:
W powyższej grupie jest m.in. algorytm MOwGA (Multiobjective Optimization Genetic Algorithm), w tej metodzie rangę danemu osobnikowi nadaje się na podstawie liczby osobników, które go dominują w aktualnej populacji. Odmianą metody MOwGA jest metoda NGGA (Non-Generational Genetic Algorithm). W tej metodzie wartość przystosowania danego osobnika jest określana na podstawie sumy dwóch składników: liczby dominacji określającej średnią ważoną liczby osobników, które dominują dane rozwiązanie, oraz liczby przesunięcia niszy określającej średnią ważoną osobników, które leżą blisko danego rozwiązania, stosownie do funkcji podziału.
Algorytm Non-Dominated Sorting Genetic Algorithm (NSGA) różni się od podstawowego algorytmu genetycznego sposobem przeprowadzania selekcji. W pierwszym algorytmie w populacji identyfikuje się wszystkie osobniki niezdominowane i nadaje się im taką samą dużą wartość sztucznej wartości przystosowania proporcjonalną do wielkości populacji. Następnie, aby utrzymać różnorodność, przyjęte wcześniej sztuczne wartości przystosowania osobników niezdominowanych podlegają funkcji podziału. W kolejnym kroku w pozostałej populacji identyfikuje się nowe rozwiązania niezdominowane podlegające powyższym czynnościom.
W metodzie Niched Pareto Genetic Algorithm (NPGA) stosuje się selekcję turniejową, opartą na koncepcji dominacji w sensie Pareto. Kolejna metoda Pareto Achieved Evolution Strategy (PAES), wykorzystuje strategie ewolucyjne (1+λ) lub (μ+λ). Przyjęta strategia ewolucyjna opiera się na przeszukiwaniu lokalnym, ale korzysta także z archiwalnego zbioru znalezionych wcześniej rozwiązań niezdominowanych, który służy do określania rangi rozwiązania bieżącego i przyszłego.
Natomiast w algorytmie Strength Pareto Evolutionary Algorithm (SPEA) wykorzystano zbiór Pareto (zbiór zewnętrzny) uzyskany w poprzednich pokoleniach. W każdym pokoleniu rozwiązania niezdominowane są kopiowane do tego zbioru. Następnie dla każdego elementu ze zbioru zewnętrznego jest określana liczba rzeczywista zwana wytrzymałością. Jej wartość jest analogiczna do rang w metodzie MOwGA i również zależy od liczby rozwiązań, które dominują dany przypadek. Wartość przystosowania rozwiązań w bieżącej populacji zależy od tego, w jakim stopniu są one zdominowane przez rozwiązania ze zbioru zewnętrznego. Aby ograniczyć liczebność zbioru zewnętrznego w SPEA, stosuje się technikę przedziałów nierozróżnialności bez utraty informacji o przebiegu tzw. czoła Pareto [10, 11].
Analizy obliczeniowe
W zastosowanym modelu przyjęto, że modernizowana sieć musi spełniać wymagania techniczne dotyczące: nieprzekraczania dopuszczalnej obciążalności cieplnej i zwarciowej elementów sieci, nieprzekraczania dopuszczalnych spadków napięcia, dotrzymania warunków minimalnego przekroju przewodów i kabli. Do obliczeń optymalizacji strategii rozwoju analizowanej sieci przyjęto dane techniczne (podano w pierwszej części artykułu) i układ rzeczywistej sieci dystrybucyjnej średniego napięcia, której strukturę pokazano na rysunku 1. Algorytm genetyczny odszukiwał zbiór Pareto-optymalnych rozwiązań. Każde rozwiązanie reprezentowane jest przez wektory zerojedynkowe z zakodowanymi wariantami przebudowy sieci.
Rys. 1. Fragment analizowanej sieci SN (5 – linii) z zaznaczeniem odcinków wytypowanych przez algorytm do przebudowy na linie kablowe
Do obliczeń wykorzystano wbudowane funkcje Programu Matlab zawarte w bibliotece funkcji optymalizacyjnych. Funkcja „gamultiobj – Multiobjective optimization using Genetic Algorithm” umożliwia optymalizację wielokryterialną z zastosowaniem specjalizowanego algorytmu genetycznego. W funkcji tej użyto elitarny genetyczny algorytm – jest to zmodyfikowany algorytm NSGA (wcześniej opisany). W tym algorytmie zastosowano specjalną strategię selekcji sprzyjającą osobnikom wysoko ocenianym oraz sprzyjającą elementom populacji, które powiększają rozmaitość populacji, nawet jeśli mają niższą wartość oceny. Autorzy opracowali funkcje oceniające odszukiwane przez algorytm rozwiązania dla rozważanego zadania optymalizacji.
W zaproponowanym modelu optymalizacyjnym przyjęto następujące kryteria optymalizacyjne:
minimalizacja wskaźnika SAIFI,
minimalizacja wskaźnika SAID,
minimalizacja strat technicznych w sieci (obliczano roczne straty energii),
efektywne wykorzystanie nakładów inwestycyjnych.
Definicje wskaźników niezawodności SAIFI oraz SAIDI podano w pierwszej części artykułu. Nakłady inwestycyjne na przebudowę sieci przeliczono na procent skablowania odcinków linii napowietrznych w analizowanej terenowej sieci dystrybucyjnej. Natomiast roczne strat energii w linach elektroenergetycznych i transformatorach obliczano według poniższych wzorów [2, 3]:
Wzór 3
Wzór 4
Matlab udostępnia interfejs graficzny dający możliwość utworzenia własnej oryginalnej konfiguracji wybranej metody i wartości parametrów pracy algorytmu ewolucyjnego. W ramach tych działań wybrano metodę selekcji („Stochastic uniform”), operatory krzyżowania i mutacji (operatory „Scattered” oraz „Uniform”), dobrano parametry pracy algorytmu pk = 0,98, pm = 0,08, oraz liczebności populacji (500 ÷ 700). W celu zachowania różnorodności populacji i odpowiedniej wartości naporu selekcyjnego zastosowano rankingową metodę skalowania przystosowania rozwiązań. Polega ona na nadawaniu rang poszczególnym wariantom w populacji rozwiązań i przeliczeniu według tych rang ich uśrednionego przystosowania, co pozwala na usunięcie występujących dużych rozpiętości pierwotnych wartości funkcji celu. Ponadto do obliczeń przyjęto następujące założenia:
użyta funkcja skalowania: rankingowa,
użyta metoda selekcji “Stochastic uniform”,
kryterium zatrzymania obliczeń przyjęto w postaci zadanej liczby iteracji, po których nie wystąpiła poprawa funkcji celu,
zastosowano strategię elitarystyczną, polegającą na przenoszeniu do nowych populacji najlepszych bieżących rozwiązań.
Przeprowadzono dwuwariantowe obliczenia z użyciem funkcji „gamultiobj” (dla dwóch, a następnie dla czterech kryteriów), pierwszy wariant testowych obliczeń uwzględniał kryterium skupiające wskaźniki opisujące niezawodność sieci, a drugie przyjęte kryterium związane było z poziomem nakładów finansowych. Przykładowe rezultaty obliczeń przedstawiono na wykresach na rysunku 2.obrazują uzyskane rozwiązania Pareto-optymalne dla dwóch kryteriów które opisano jako efektywność (poziom nakładów) oraz niezawodność (wskaźniki SAIFI oraz SAIDI).
Rys. 2. Odszukany zbiór rozwiązań Pareto-optymalnych dla dwóch kryteriów (poziom nakładów, niezawodność sieci): a) po 50 iteracjach, b) po 120 iteracjach
Zbiór rozwiązań Pareto-optymalnych można interpretować jako najlepsze kompromisowe rozwiązania. Określenie kompromisowe oznacza, że poprawa jednego z tych rozwiązań ze względu na jedno kryterium powoduje pogorszenie danego wariantu rozwiązań ze względu na inne kryteria. Rezultaty obliczeń bezpośredniej optymalizacji wielokryterialnej w porównaniu do uproszczonych obliczeń (ze zagregowaną funkcją celu) dają szersze pełniejsze informacje pokazując w analizowanym przypadku jakie są najlepsze warianty przebudowy analizowanej sieci dystrybucyjnej.
Rys. 3. Kolejne wykresy odszukanych rozwiązań Pareto-optymalnych dla pełnego zestawu kryteriów (przy czym na powyższych wykresach w drugim wierszu uwzględniono dwa pierwsze kryteria)
W dalszej części przedstawiono wyniki obliczeń uzyskane dla czterech wymienionych wcześniej kryteriów traktowanych niezależnie. W tym drugim wariancie obliczeń uzyskano rezultaty dające informacje dotyczące odszukanych optymalnych wariantów przebudowy linii napowietrznych na kablowe w analizowanej sieci SN. Na rysunku 3. przedstawiono wykresy obrazujące dla analizowanego problemu optymalizacyjnego uzyskany tzw. „Pareto front” opisujący zbiór uzyskanych rozwiązań przy uwzględnieniu czterech kryteriów opisanych w drugim wariancie obliczeń przez zmienne fun1 (SAIFI), fun2 (poziom nakładów), fun3 (SAIDI), fun4 (straty energii), których znormalizowane wartości widoczne są na rysunku 3.
Rys. 4. Punktowy wykres odszukanych rozwiązań Pareto-optymalnych w przestrzeni znormalizowanych zmiennych (w jednostkach względnych): poziom nakładów, wskaźnik SAIDI, roczne straty energii
Narysunku 4. przedstawiono przestrzenny wykres obrazujący punktowo elementy wyznaczonego zbioru rozwiązań Pareto-optymalnych (w ilości 10% liczebności głównej populacji, na której operował algorytm). Na wykresach uwzględniono dla przejrzystości trzy wybrane kryteria (procent modernizacji/skablowania sieci, wskaźnik SAIDI, straty energii) przeliczone poprzez obliczenia normalizujące na jednostki względne. Fragment wyznaczonego zbioru rozwiązań zestawiono również w tabeli 1.
Tabela 1 Wybrane elementy wyznaczonego zbioru rozwiązań
Na kolejnychrysunkach 5. oraz 6. zamieszczono wykresy obrazujące elementy odszukanego zbioru rozwiązań Pareto-optymalnych w przestrzeni kryteriów: Procent skablowania linii SN w [%], wskaźnik SAIDI, roczne straty energii w liniach analizowanej sieci [MWh].
Rys. 5. Punktowy wykres odszukanych rozwiązań Pareto-optymalnych w przestrzeni kryteriów: procent skablowania linii SN w [%], wskaźnik SAIDI, roczne straty energii [MWh]
W rezultacie zrealizowanych obliczeń uzyskano zbiór rozwiązań, który przedstawiono w postaci tabelarycznej (tabela) oraz graficznej (rysunki od 3 do 6). Uzyskane rozwiązania to scenariusze opisujące warianty modernizacji analizowanej sieci dystrybucyjnej SN. W przeprowadzonych obliczeniach główną uwagę skupiono na optymalnym (ze względu na przyjęte kryteria) wyborze linii SN do przebudowy na linie kablowe. Zastosowany algorytm ewolucyjny NSGA umożliwia uzyskiwanie zbioru rozwiązań dający decydentowi przegląd możliwych do wykorzystania scenariuszy przebudowy sieci.
Rys. 6. Wykresy odszukanych rozwiązań w przestrzeni kryteriów w wariantowych widokach
Podsumowanie
W artykule przedstawiono zastosowanie algorytmów ewolucyjnych w optymalizacji wielokryterialnej w zakresie planowania przebudowy sieci dystrybucyjnej SN. Zaprezentowano rezultaty w postaci tabel oraz w postaci graficznej. Na podstawie wykonanych analiz można stwierdzić, że algorytmy ewolucyjne mogą być efektywną metodą odszukiwania optymalnych lub suboptymalnych planów rozwoju systemów dystrybucyjnych energii. Funkcja z zaimplementowanym algorytmem ewolucyjnym NSGA, dostarcza użyteczną metodę rozwiązywania złożonych problemów optymalizacji wielokryterialnej.
Autorzy planują dalsze prace nad rozszerzeniem zaproponowanego podejścia obliczeniowego w zakresie opracowania metody hybrydowej łączącej zalety algorytmów ewolucyjnych w zakresie optymalizacji w połączeniu z zastosowaniem odpowiednio opracowanej sieci neuronowej zastosowanej w celu prognozowania obciążeń linii SN. Wyniki prognoz obciążeń elektrycznych uzyskiwane za pomocą sieci neuronowej planuje się wykorzystać w modelu optymalizacyjnym planowania rozwoju (nowych inwestycji w zakresie rozbudowy) sieci dystrybucyjnych, przy uwzględnieniu jako ważnego kryterium minimalizacji strat mocy i energii w sieciach dystrybucyjnych.
Literatura
Gawluk A.: Kierunki inwestowania a straty energii elektrycznej w sieci rozdzielczej. Przegląd Elektrotechniczny nr 3/2017.
Nazarko J., Rybaczuk M.: Analiza start energii elektrycznej w sektorze dystrybucji w Polsce. Prace naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu. Nr 988, 3003.
Niewiedział E.: Efektywność energetyczna a straty energii elektrycznej w polskich sieciach elektroenergetycznych. Energia elektryczna, styczeń 2017.
Marzecki J., Drab M.: Obciążenia i rozpływy mocy w sieci terenowej średniego napięcia-wybrane problemy. Przegląd Elektrotechniczny, R.91, Nr 2, 2015, s. 192-195.
Marzecki J.: Metody prognozowania mocy i energii elektrycznej w Energetycznych sieciach rozdzielczych. Przegląd Elektrotechniczny R.82 Nr 4/2006
Abras W.: Wykłady z algorytmów ewolucyjnych. WNT Warszawa 2004,
Filipiak S., Strzelczyk F.: Aplikacja programowania ewolucyjnego do optymalizacji pracy miejskich sieci dystrybucyjnych SN w stanach awarii (część 2), elektro.info 2017 Tom: 155, Zeszyt: 6/2017, s.: 66-69.
Guohua Fang, Wei Guo, Xianfeng Huang, Xinyi Si, Fei Yang, Qian Luo, Ke Yan: A New Multi-objective Optimization Algorithm: MOAFSA and its Application. Przegląd Elektrotechniczny, R. 88 Nr 9b/2012, s. 172-176.
Helt P., Parol M., Piotrowski P.: Metody sztucznej inteligencji. Przykłady zastosowań w elektroenergetyce. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 2012.
Grad L.: Przykład optymalizacji struktury sztucznej sieci neuronowej metodą algorytmów genetycznych. WAT. Biuletyn Instytutu Automatyki i Robotyki nr 23/2006.
Włas M.: Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych do prognozowania zużycia energii elektrycznej. Zaszyty Naukowe Politechniki Gdańskiej nr 51/2016.
Rys. 1. Fragment analizowanej sieci SN (5 – linii) z zaznaczeniem odcinków wytypowanych przez algorytm do przebudowy na linie kablowe
Rys. 2. Odszukany zbiór rozwiązań Pareto-optymalnych dla dwóch kryteriów (poziom nakładów, niezawodność sieci): a) po 50 iteracjach, b) po 120 iteracja
Rys. 3. Kolejne wykresy odszukanych rozwiązań Pareto-optymalnych dla pełnego zestawu kryteriów (przy czym na powyższych wykresach w drugim wierszu uwzględniono dwa pierwsze kryteria)
Rys. 4. Punktowy wykres odszukanych rozwiązań Pareto-optymalnych w przestrzeni znormalizowanych zmiennych (w jednostkach względnych): poziom nakładów, wskaźnik SAIDI, roczne straty energii
Rys. 5. Punktowy wykres odszukanych rozwiązań Pareto-optymalnych w przestrzeni kryteriów: procent skablowania linii SN w [%], wskaźnik SAIDI, roczne straty energii [MWh]
Rys. 6. Wykresy odszukanych rozwiązań w przestrzeni kryteriów w wariantowych widokach
Standard IEC 61850 systematyzuje zagadnienia związane z wymianą danych w systemach elektroenergetycznych. Norma rewolucjonizuje podejście do realizacji systemów stacyjnych, proponując obiektowy model...
Standard IEC 61850 systematyzuje zagadnienia związane z wymianą danych w systemach elektroenergetycznych. Norma rewolucjonizuje podejście do realizacji systemów stacyjnych, proponując obiektowy model danych, obejmujący swoim zasięgiem wszystkie trzy poziomy komunikacji wyróżniane w stacji elektroenergetycznej: poziom procesu, pola, stacji oraz zastosowanie wspólnej infrastruktury komunikacyjnej opartej na sieci Ethernet.
Włączeniu transformatora do systemu elektroenergetycznego (SEE) towarzyszy stan nieustalony prądu zasilającego. Zjawisko to ma charakter losowy, ponieważ jest zdeterminowane wieloma czynnikami. Zależy...
Włączeniu transformatora do systemu elektroenergetycznego (SEE) towarzyszy stan nieustalony prądu zasilającego. Zjawisko to ma charakter losowy, ponieważ jest zdeterminowane wieloma czynnikami. Zależy m.in. od cech konstrukcyjnych i parametrów technicznych transformatora i kąta fazowego napięcia zasilającego w chwili włączenia transformatora. Wybrane zagadnienia związane z udarami prądu magnesującego oraz ich wpływem na prawidłowość działania zabezpieczeń nadprądowych transformatorów SN omówione...
Aplikacje przemysłowe są jednymi z najbardziej zaawansowanych i wymagających, zarówno, jeśli chodzi o wykorzystywany sprzęt, jak i metody komunikacji pomiędzy modułami wykonawczymi. Ze względu na fundamentalne...
Aplikacje przemysłowe są jednymi z najbardziej zaawansowanych i wymagających, zarówno, jeśli chodzi o wykorzystywany sprzęt, jak i metody komunikacji pomiędzy modułami wykonawczymi. Ze względu na fundamentalne znaczenie dla gospodarki oraz społeczeństwa, systemy wykorzystywane w przemyśle (cukrownictwo, petrochemia, hutnictwo itp.) muszą być projektowane ze szczególną precyzją. Ich działanie musi być również niezawodne, co sprzyja rozwijaniu metod monitorowania i diagnostyki. Pojawienie się...
W większości opracowań tematyka związana z syntezą układów logicznych jest przedstawiana przede wszystkim w formie zagadnień związanych z projektowaniem i optymalizacją budowy układów cyfrowych. Stosunkowo...
W większości opracowań tematyka związana z syntezą układów logicznych jest przedstawiana przede wszystkim w formie zagadnień związanych z projektowaniem i optymalizacją budowy układów cyfrowych. Stosunkowo mały nacisk kładzie się na fakt wykorzystania tych zagadnień w projektowaniu oprogramowania dla układów sterownikowych. Podczas tworzenia programu, który później zostanie załadowany do sterownika, należy zwrócić uwagę, aby tworzony algorytm sterowania był najbardziej optymalny. W tym kontekście...
Przekładniki prądowe i napięciowe wchodzą w skład elementów wejściowych struktury układu automatyki zabezpieczeniowej. Służą do zbierania i wstępnego przetwarzania wielkości fizycznych, charakteryzujących...
Przekładniki prądowe i napięciowe wchodzą w skład elementów wejściowych struktury układu automatyki zabezpieczeniowej. Służą do zbierania i wstępnego przetwarzania wielkości fizycznych, charakteryzujących stan pracy obiektu chronionego, na znormalizowane wartości wtórne, odpowiednie do zasilania dalszych układów, proporcjonalne do wielkości pierwotnych, zgodnie ze zdefiniowanym współczynnikiem transformacji – przekładnią.
Na rynku znajduje się wielu producentów oferujących modułowe sterowniki PLC. Różnią się one liczbą dostępnych funkcji oraz językiem programowania stosowanym do konfiguracji urządzenia. Zastosowanie...
Na rynku znajduje się wielu producentów oferujących modułowe sterowniki PLC. Różnią się one liczbą dostępnych funkcji oraz językiem programowania stosowanym do konfiguracji urządzenia. Zastosowanie dedykowanej aplikacji pozwala użytkownikowi na swobodny dostęp do modułów połączonych w sieci przemysłowej za pomocą jednego interfejsu komunikacyjnego. Przyczynia się to do uproszczenia programowania oraz umożliwia zdalny dostęp i serwis urządzenia.
Zabezpieczenie odległościowe to element elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej (EAZ), który służy m.in. do ochrony linii WN przed skutkami zwarć wielkoprądowych. Algorytm decyzyjny tego zabezpieczenia...
Zabezpieczenie odległościowe to element elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej (EAZ), który służy m.in. do ochrony linii WN przed skutkami zwarć wielkoprądowych. Algorytm decyzyjny tego zabezpieczenia bazuje na kryterium podimpedancyjnym. Zasada działania polega na wyznaczaniu parametrów wektora impedancji na podstawie sygnałów napięciowych i prądowych.
Różnorodność urządzeń oraz systemów związanych z działalnością człowieka rośnie znacząco wraz z rozwojem techniki i nauki. Techniki mikroprocesorowe stosowane są praktycznie wszędzie i nie stanowią już...
Różnorodność urządzeń oraz systemów związanych z działalnością człowieka rośnie znacząco wraz z rozwojem techniki i nauki. Techniki mikroprocesorowe stosowane są praktycznie wszędzie i nie stanowią już tylko uniwersalnych maszyn obliczeniowych, lecz wykorzystywane są w modułach sterujących pracą praktycznie wszystkich systemów wykorzystywanych w przemyśle oraz w życiu codziennym.
Urządzenia przekaźnikowe stanowią jedną z najszerszych grup urządzeń elektrycznych stosowanych na kolei. Przekaźniki wykorzystywane są w układach sterowania, sygnalizacji i zabezpieczeń. Przekaźniki prądu...
Urządzenia przekaźnikowe stanowią jedną z najszerszych grup urządzeń elektrycznych stosowanych na kolei. Przekaźniki wykorzystywane są w układach sterowania, sygnalizacji i zabezpieczeń. Przekaźniki prądu stałego najczęściej są urządzeniami elektromagnetycznymi.
Prawidłowe funkcjonowanie elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej sieci WN w wielu przypadkach warunkowane jest odpowiednio dużą wartością prądu zwarciowego. Niewielka wartość prądu zwarciowego...
Prawidłowe funkcjonowanie elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej sieci WN w wielu przypadkach warunkowane jest odpowiednio dużą wartością prądu zwarciowego. Niewielka wartość prądu zwarciowego generowanego przez farmę wiatrową w niektórych stanach pracy sieci WN może być przyczyną problemów związanych z prawidłową identyfikacją i lokalizacją zakłóceń zwarciowych. Niewłaściwe działanie elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej w takich układach pracy może generować zagrożenie zarówno...
Nowatorski układ automatyki SZR ma zastosowanie w rozdzielnicach SN w izolacji napowietrznej średniego napięcia. Rozwiązanie zostanie pokazane na przykładzie trójpolowej rozdzielnicy typu RSL 24 kV (2...
Nowatorski układ automatyki SZR ma zastosowanie w rozdzielnicach SN w izolacji napowietrznej średniego napięcia. Rozwiązanie zostanie pokazane na przykładzie trójpolowej rozdzielnicy typu RSL 24 kV (2 pola liniowe i pole transformatorowo-pomiarowe) w wykonaniu łukoochronnym. Pola liniowe wyposażone są w rozłączniki OM(B)-24/T/P/UD/160/R z napędami silnikowymi NSW30. Pole transformatorowe wyposażone jest w rozłącznik OMB-24/T/P/BDT/160 z napędem ręcznym typu NRK.
W systemach elektronicznych często zachodzi potrzeba zapewnienia pracy urządzenia przez określony czas po zaniku napięcia zasilania. Związane jest to z koniecznością realizacji szeregu funkcji przygotowujących...
W systemach elektronicznych często zachodzi potrzeba zapewnienia pracy urządzenia przez określony czas po zaniku napięcia zasilania. Związane jest to z koniecznością realizacji szeregu funkcji przygotowujących system do wyłączenia oraz sygnalizacją tego stanu do zewnętrznych systemów. Istnieje również konieczność przesłania informacji diagnostycznych o monitorowanym systemie do systemu nadrzędnego.
Silnik elektryczny asynchroniczny charakteryzuje się dużą wartością prądu występującego przy jego rozruchu. Prąd ten powoduje dodatkowy spadek napięcia, który musi być uwzględniony na etapie projektowania...
Silnik elektryczny asynchroniczny charakteryzuje się dużą wartością prądu występującego przy jego rozruchu. Prąd ten powoduje dodatkowy spadek napięcia, który musi być uwzględniony na etapie projektowania całej instalacji. Udarowi prądu silnika towarzyszy również udar momentu, wywołujący niekorzystne stany mechaniczne narażające sterowane urządzenie na uszkodzenie. Zastosowanie układu rozruchowego na podstawie softstartu pozwala ograniczyć udar prądu i momentu. Odbywa się to poprzez stopniowe zwiększanie...
Dynamiczny rozwój techniki cyfrowej spowodował szerokie jej zastosowanie w elektroenergetyce. Liczne zalety sprawiły, że dotychczas stosowane rozwiązania elektromechaniczne i elektroniczne analogowe zabezpieczeń...
Dynamiczny rozwój techniki cyfrowej spowodował szerokie jej zastosowanie w elektroenergetyce. Liczne zalety sprawiły, że dotychczas stosowane rozwiązania elektromechaniczne i elektroniczne analogowe zabezpieczeń zostały w większości zastąpione rozwiązaniami cyfrowymi. Zastosowanie mikroprocesorów i rozwój oprogramowania umożliwiły koncentrację wielu funkcji zabezpieczeniowych w ramach jednego urządzenia, nazywanego cyfrowym zespołem automatyki zabezpieczeniowej.
Układy automatyki są obecnie jednymi z najintensywniej rozwijanych systemów elektroniki i elektrotechniki. Ułatwiają one pracę zarówno instalacji przemysłowych, takich jak elektrownie, cukrownie, czy fabryki...
Układy automatyki są obecnie jednymi z najintensywniej rozwijanych systemów elektroniki i elektrotechniki. Ułatwiają one pracę zarówno instalacji przemysłowych, takich jak elektrownie, cukrownie, czy fabryki odzieży, jak i budynków komercyjnych, m.in. biurowców czy centrów handlowych. Pomimo że ogólna idea takiego systemu pozostaje niezmienna od kilkudziesięciu lat, wprowadzenie układów mikroprocesorowych oraz zaawansowanych technologii czujników i elementów wykonawczych pozwoliło znacząco rozszerzyć...
Układy samoczynnego załączania rezerwy (SZR) pozwalają na automatyczne załączanie odbiorników do toru rezerwowego w przypadku zaniku napięcia w torze zasilania podstawowego. Po powrocie napięcia w torze...
Układy samoczynnego załączania rezerwy (SZR) pozwalają na automatyczne załączanie odbiorników do toru rezerwowego w przypadku zaniku napięcia w torze zasilania podstawowego. Po powrocie napięcia w torze zasilania podstawowego następuje automatyczny powrót układu zasilania do stanu pierwotnego. Układy SZR są najczęściej stosowane w obiektach, w których wymagana jest ciągłość zasilania, na przykład w szpitalach, bankach czy budynkach użyteczności publicznej. Szpital jest obiektem, w którym nawet krótka...
W inteligentnych budynkach występują różne instalacje i systemy sterowania. Systemy te zwykle dotyczą takich obszarów zastosowań, jak: bezpieczeństwo, komfort klimatyczny, zarządzanie energią oraz automatyzacja...
W inteligentnych budynkach występują różne instalacje i systemy sterowania. Systemy te zwykle dotyczą takich obszarów zastosowań, jak: bezpieczeństwo, komfort klimatyczny, zarządzanie energią oraz automatyzacja miejsc pracy. Szczególne znaczenie w systemach automatyki budynkowej mają tzw. otwarte systemy sterowania, do których należy m.in. system KNX. System ten, wykorzystujący logikę sterowania rozproszonego, stosowany jest głównie w obiektach mieszkalnych oraz w obiektach użyteczności publicznej.
W równaniach strumieniowo-napięciowych opisujących model matematyczny maszyny synchronicznej jawnobiegunowej w układzie osi naturalnych związanych ze stojanem oraz z wirnikiem (bez obwodów tłumiących)...
W równaniach strumieniowo-napięciowych opisujących model matematyczny maszyny synchronicznej jawnobiegunowej w układzie osi naturalnych związanych ze stojanem oraz z wirnikiem (bez obwodów tłumiących) z uwzględnieniem elektrycznego kąta położenia wirnika ϑ występują rozkłady:
indukcyjności własnych uzwojeń pasmowych stojana La, Lb, Lc oraz uzwojenia wzbudzenia Lf,
indukcyjności wzajemnych uzwojeń pasmowych stojana Lab, Lbc, Lca, Lba, Lcb, Lac.
indukcyjności wzajemnych uzwojeń pasmowych stojana...
Interfejs CAN powstał na potrzeby przemysłu motoryzacyjnego, ale ze względu na swoje zalety, takie jak odporność na błędy transmisji i wprowadzony standard, znalazł zastosowanie również w innych gałęziach...
Interfejs CAN powstał na potrzeby przemysłu motoryzacyjnego, ale ze względu na swoje zalety, takie jak odporność na błędy transmisji i wprowadzony standard, znalazł zastosowanie również w innych gałęziach przemysłu. Jego szczególnie intensywny rozwój nastąpił w dziedzinie szeroko pojętej automatyki, w tym w obszarze inteligentnych czujników, uniwersalnych modułów sterowania oraz w napędach.
Urządzenia wykonawcze są stosowane w zwykłych zadaniach, gdzie jeden napęd realizuje pojedynczy ruch, jak również w zaawansowanych systemach, gdzie wiele urządzeń wykonawczych wykonuje skoordynowane i...
Urządzenia wykonawcze są stosowane w zwykłych zadaniach, gdzie jeden napęd realizuje pojedynczy ruch, jak również w zaawansowanych systemach, gdzie wiele urządzeń wykonawczych wykonuje skoordynowane i kontrolowane przemieszczenia (np. roboty przemysłowe). Proste zadania są łatwo realizowane i zwykle wymagają nieskomplikowanych rozwiązań do kontroli położenia urządzenia wykonawczego. Występują jednak bardziej złożone systemy zintegrowane, które realizują złożone zadania wymagające kontroli przemieszczeń...
Instytut Tele- i Radiotechniczny od początku lat 90. prowadzi prace nad rozwojem cyfrowej techniki zabezpieczeniowej. Ich owocem było opracowanie i wdrożenie pierwszego polskiego mikroprocesorowego sterownika...
Instytut Tele- i Radiotechniczny od początku lat 90. prowadzi prace nad rozwojem cyfrowej techniki zabezpieczeniowej. Ich owocem było opracowanie i wdrożenie pierwszego polskiego mikroprocesorowego sterownika polowego SN. Od tego wydarzenia mija 20 lat. Obecnie na rynku znajduje się już szósta generacja sterownika o nazwie handlowej MUPASZ 710plus. Popularność na rynku krajowym, jak i na rynkach zagranicznych, zdobył on niezawodnością, ergonomią obsługi, intuicyjnym interfejsem użytkownika oraz spełniając...
Względy praktyczne wymuszają, aby systemy kontrolno-pomiarowe były proste oraz działały w określanych warunkach pracy. Z tego powodu obok dokładności systemu, istotne są również możliwości sprzętu pomiarowego...
Względy praktyczne wymuszają, aby systemy kontrolno-pomiarowe były proste oraz działały w określanych warunkach pracy. Z tego powodu obok dokładności systemu, istotne są również możliwości sprzętu pomiarowego oraz sterującego wybranym obiektem. Dostępne na rynku modułowe i kompaktowe sterowniki PLC posiadają duży wybór dodatkowych modułów cyfrowych (tzw. modułów rozszerzeń), takich jak: wejść i wyjść cyfowych, specjalnych wejść, w których sygnałem wejściowym jest napięcie przemienne ac lub ac/dc,...
Omawiając temat zasilaczy stosowanych w automatyce autor opisuje zasilacze impulsowe. Zwraca przy tym uwagę uwagę na ich szczegół funkcjonowania dotyczący napięcia przemiennego generowanego z transformatora...
Omawiając temat zasilaczy stosowanych w automatyce autor opisuje zasilacze impulsowe. Zwraca przy tym uwagę uwagę na ich szczegół funkcjonowania dotyczący napięcia przemiennego generowanego z transformatora i przetwarzanego na napięcie stałe za pomocą układu prostownika. Na tej podstawie opisuje typy prostowników: prostowniki jednopołówkowe i prostowniki dwupołówkowe. W dalszej części opisem objął zasilacze impulsowe i przetwornice.
W artykule o tym, że automatyka budynkowa i systemy magistralne do sterowania instalacjami i wyposażeniem technicznym budynku optymalizują procesy zarządzania oraz umożliwiają zdalne sterowanie za pośrednictwem...
W artykule o tym, że automatyka budynkowa i systemy magistralne do sterowania instalacjami i wyposażeniem technicznym budynku optymalizują procesy zarządzania oraz umożliwiają zdalne sterowanie za pośrednictwem Internetu. Inteligentny budynek, dzięki systemom KNX czy eNet powiadamiającym o stanach zagrożenia oraz dzięki wizualizacji przyspieszającym przekazywanie informacji, jest łatwiejszy w administrowaniu.
Domowy punkt ładowania przestaje pełnić funkcję zwykłego gniazda ściennego, stając się elementem sieci elektroenergetycznej w gospodarstwie domowym. Rosnąca liczba aut z napędem elektrycznym sprawia, że...
Domowy punkt ładowania przestaje pełnić funkcję zwykłego gniazda ściennego, stając się elementem sieci elektroenergetycznej w gospodarstwie domowym. Rosnąca liczba aut z napędem elektrycznym sprawia, że zarządzanie poborem mocy bezpośrednio wpływa na codzienne koszty eksploatacji pojazdu. Nowoczesne technologie pozwalają na synchronizację procesu uzupełniania baterii z wahaniami stawek giełdowych oraz bieżącą pracą mikroinstalacji OZE. Przesunięcie godzin zasilania na momenty największej nadpodaży...
Minimalistyczna nawierzchnia nie musi być monotonna. Jej siła wynika z ograniczonej liczby materiałów, konsekwentnej geometrii i czytelnego połączenia stref. Obecne kierunki projektowe stawiają na spokojną...
Minimalistyczna nawierzchnia nie musi być monotonna. Jej siła wynika z ograniczonej liczby materiałów, konsekwentnej geometrii i czytelnego połączenia stref. Obecne kierunki projektowe stawiają na spokojną bazę, dopasowanie do bryły domu oraz funkcję widoczną w każdym detalu.
Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje,...
Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje, sieci wielkopowierzchniowe etc. ), jednak zaopiekujemy się każdym klientem – nawet tym najmniejszym.
Jakość energii elektrycznej w sieciach niskiego napięcia określają norma PN-EN 50160 oraz Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 22 marca 2023 r. [1, 2]. Według rozporządzenia, 95% 10-minutowych...
Jakość energii elektrycznej w sieciach niskiego napięcia określają norma PN-EN 50160 oraz Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 22 marca 2023 r. [1, 2]. Według rozporządzenia, 95% 10-minutowych średnich wartości skutecznych napięcia musi mieścić się w przedziale ±10% napięcia znamionowego, natomiast norma PN-EN 50160 jest bardziej restrykcyjna – wymaga poziomu zgodności 99% oraz utrzymania całości pomiarów w przedziale ±15%.
Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania...
Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania do napędów jednofazowych ~230 V i trójfazowych ~400 V, a wersje sekwencyjne pozwalają na współpracę z maksymalnie trzema napędami.
W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne lata.
W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne lata.
Wyłącznik nadprądowy MCB należy do najbardziej rozpowszechnionych aparatów ochronnych w instalacjach niskiego napięcia. Jego zadanie wydaje się proste: bezpiecznie przewodzić prąd roboczy, a w razie przeciążenia...
Wyłącznik nadprądowy MCB należy do najbardziej rozpowszechnionych aparatów ochronnych w instalacjach niskiego napięcia. Jego zadanie wydaje się proste: bezpiecznie przewodzić prąd roboczy, a w razie przeciążenia lub zwarcia samoczynnie odłączyć obwód. W praktyce wewnątrz niewielkiej obudowy musi jednak współdziałać kilka zjawisk fizycznych: przepływ prądu, wydzielanie ciepła, odkształcenie bimetalu, praca mechanizmu zapadkowego, ruch styków i proces gaszenia łuku. Ochrona przeciążeniowa nie jest...
Polska energetyka znajduje się w punkcie zwrotnym. Dynamiczny przyrost mocy z odnawialnych źródeł energii (OZE) wymusza ewolucję systemu z modelu pasywnego w kierunku inteligentnego i elastycznego smart...
Polska energetyka znajduje się w punkcie zwrotnym. Dynamiczny przyrost mocy z odnawialnych źródeł energii (OZE) wymusza ewolucję systemu z modelu pasywnego w kierunku inteligentnego i elastycznego smart grid. Dodatkowo wysokie koszty energii oraz rosnąca zmienność cen na rynku powodują, że przedsiębiorstwa coraz częściej poszukują rozwiązań zapewniających stabilność i przewidywalność działania. W tej układance magazynowanie energii staje się warunkiem koniecznym dla zachowania bezpieczeństwa energetycznego...
Uszkodzenie izolacji kabli nn i SN w gęsto uzbrojonym terenie oznacza ryzyko kosztownych, nietrafionych wykopów. Odpowiedzią na to wyzwanie jest Ramka A LKR-2500 od Sonel. Dzięki cyfrowemu wsparciu operatora...
Uszkodzenie izolacji kabli nn i SN w gęsto uzbrojonym terenie oznacza ryzyko kosztownych, nietrafionych wykopów. Odpowiedzią na to wyzwanie jest Ramka A LKR-2500 od Sonel. Dzięki cyfrowemu wsparciu operatora narzędzie to pozwala na precyzyjne wyznaczanie miejsc uszkodzeń i rewolucjonizuje współczesną diagnostykę kablową.
Drukarka fiskalna online rejestruje sprzedaż i automatycznie przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas, dzięki czemu przedsiębiorca ma mniej formalności niż przy starszych urządzeniach. W artykule...
Drukarka fiskalna online rejestruje sprzedaż i automatycznie przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas, dzięki czemu przedsiębiorca ma mniej formalności niż przy starszych urządzeniach. W artykule wyjaśniamy, czym jest drukarka fiskalna online i czym różni się od starszych modeli oraz od kasy fiskalnej, kto musi ewidencjonować sprzedaż, jak urządzenie łączy się z CRK i systemem POS, jak skorzystać z ulgi na zakup oraz jakie obowiązki wiążą się z jego używaniem.
Definicja komputera do nauki zmienia się wraz z rozwojem technologii. Obecnie wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli sprzęty różnią się możliwościami od tego, co wystarczało jeszcze kilka lat temu....
Definicja komputera do nauki zmienia się wraz z rozwojem technologii. Obecnie wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli sprzęty różnią się możliwościami od tego, co wystarczało jeszcze kilka lat temu. Wynika to przede wszystkim z faktu, że oprócz uruchamiania edytora tekstu, przeglądarki internetowej czy spotkań online, komputery wykorzystywane są do AI, multimediów i gier.
Instalację elektryczną w domu prefabrykowanym najlepiej zaplanować przed produkcją elementów. Na tym etapie można uzgodnić położenie gniazd, oświetlenia i urządzeń z konstrukcją ścian oraz pozostałymi...
Instalację elektryczną w domu prefabrykowanym najlepiej zaplanować przed produkcją elementów. Na tym etapie można uzgodnić położenie gniazd, oświetlenia i urządzeń z konstrukcją ścian oraz pozostałymi instalacjami. Projekt obejmuje także zapotrzebowanie na energię, ochronę użytkowników i sposób prowadzenia przewodów. Wczesne ustalenia pomagają uniknąć przeróbek gotowych przegród i przygotować dom do późniejszej rozbudowy.
Falownik z aktywną charakterystyką Q(U) nadal zostawia na fakturze pozycję za energię bierną. Reguluje napięcie w miejscu przyłączenia, a nie bilans, który operator rozlicza na liczniku. W obiekcie NN...
Falownik z aktywną charakterystyką Q(U) nadal zostawia na fakturze pozycję za energię bierną. Reguluje napięcie w miejscu przyłączenia, a nie bilans, który operator rozlicza na liczniku. W obiekcie NN z instalacją fotowoltaiczną te dwa zadania rozjeżdżają się w południe i po zmroku.
Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy...
Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy Prysmiana pokazuje, jak różne rodzaje kabli wpływają na szybkość, z jaką dym z palącego się kabla ogranicza widoczność, przysłaniając znaki ewakuacyjne.
„Pożar domu jednorodzinnego. Zapalił się magazyn energii”. Takie nagłówki pojawiają się w mediach coraz częściej i za każdym razem wywołują to samo pytanie: czy baterie litowe w domu są bezpieczne?
Odpowiedź...
„Pożar domu jednorodzinnego. Zapalił się magazyn energii”. Takie nagłówki pojawiają się w mediach coraz częściej i za każdym razem wywołują to samo pytanie: czy baterie litowe w domu są bezpieczne?
Odpowiedź jest mniej sensacyjna niż nagłówek. Nowoczesny magazyn energii ma kilka warstw zabezpieczeń, które reagują, zanim zrobi się groźnie. Gdy dochodzi do pożaru, przyczyną nierzadko okazuje się nie sama bateria, lecz sposób, w jaki została podłączona. Czasem wystarczy jeden przewód mniej.
Podczas targów ENERGETAB 2026 firma Finder Polska zaprezentowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią, m.in. programowalny przekaźnik OPTA oraz jego premierowe zastosowania....
Podczas targów ENERGETAB 2026 firma Finder Polska zaprezentowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią, m.in. programowalny przekaźnik OPTA oraz jego premierowe zastosowania. Targi były też okazją do świętowania – w tym roku Finder Polska obchodzi 10-lecie działalności!
Cewki SMD trafiają dziś niemal na każdą płytkę drukowaną – pracują w przetwornicach DC/DC, filtrach przeciwzakłóceniowych i obwodach sygnałowych. Mimo to projektanci nierzadko dobierają je „na oko”, kierując...
Cewki SMD trafiają dziś niemal na każdą płytkę drukowaną – pracują w przetwornicach DC/DC, filtrach przeciwzakłóceniowych i obwodach sygnałowych. Mimo to projektanci nierzadko dobierają je „na oko”, kierując się samą indukcyjnością. Tymczasem o poprawnej pracy układu decyduje kilka parametrów naraz, a pominięcie któregokolwiek z nich potrafi zepsuć dopracowany projekt.
Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale również jej bezpieczne, przewidywalne i zgodne...
Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale również jej bezpieczne, przewidywalne i zgodne z wymaganiami operatorów zarządzanie. Farmy fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe, instalacje biogazowe czy układy przemysłowe typu „zero eksport” wymagają dziś rozwiązań, które pozwalają kontrolować parametry pracy źródeł, ograniczać moc oddawaną do sieci oraz zapewniać skuteczną komunikację z systemami...
Na targach w Bielsku-Białej firma Relpol prezentowała nowoczesne urządzenia pomiarowe oraz rozwiązania wspierające zarządzanie energią. Ale stoisko Relpolu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko...
Na targach w Bielsku-Białej firma Relpol prezentowała nowoczesne urządzenia pomiarowe oraz rozwiązania wspierające zarządzanie energią. Ale stoisko Relpolu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko z powodu oferty produktowej – poza klientami i partnerami biznesowymi chętnie odwiedzali je też... amatorzy tostów i darta.
Polska marka Armac brała udział w 39. edycji targów ENERGETAB w Bielsku-Białej, gdzie promowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu zasilania awaryjnego, w tym zasilacze UPS o mocy do 6 kVA i 10 kVA...
Polska marka Armac brała udział w 39. edycji targów ENERGETAB w Bielsku-Białej, gdzie promowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu zasilania awaryjnego, w tym zasilacze UPS o mocy do 6 kVA i 10 kVA z serii Office On-line PF1 Dust-Free.
Elektrometal S.A. prezentował w Bielsku-Białej m.in. specjalistyczne oprawy oświetleniowe ewakuacyjne i do stref zagrożonych wybuchem. Mimo dość trudnej sytuacji na rynku, stoisko Elektrometalu odwiedziło...
Elektrometal S.A. prezentował w Bielsku-Białej m.in. specjalistyczne oprawy oświetleniowe ewakuacyjne i do stref zagrożonych wybuchem. Mimo dość trudnej sytuacji na rynku, stoisko Elektrometalu odwiedziło bardzo dużo obecnych i nowych klientów.
Bateryjne magazyny energii stanowią efektywne rozwiązanie problemu niezgodności profili generacji i zużycia w obiektach przemysłowych i usługowych. Zwiększają wykorzystanie energii z instalacji fotowoltaicznych...
Bateryjne magazyny energii stanowią efektywne rozwiązanie problemu niezgodności profili generacji i zużycia w obiektach przemysłowych i usługowych. Zwiększają wykorzystanie energii z instalacji fotowoltaicznych do maksymalnego stopnia, ograniczają moc szczytową, istotnie redukują koszty oraz poprawiają stabilność zasilania, bezpieczeństwo i ciągłość produkcji oraz możliwość pracy w trybie zasilania awaryjnego. Dostępne są jako zewnętrzne rozdzielnice lub kontenery dla większych mocy.
Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii,...
Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii, elektromobilności oraz urządzeń energoelektronicznych powoduje wzrost zjawisk zakłócających, takich jak poziom harmonicznych, asymetria napięć, migotanie światła czy wahania napięcia. W odpowiedzi na te wyzwania firma A. Eberle proponuje stacjonarny analizator PQI-DA Smart – urządzenie, które przeobraża...
Składając nowy komputer, łatwo dać się ponieść emocjom i wydać lwią część budżetu na potężną kartę graficzną czy szybki procesor. Zasilacz? Często ląduje w koszyku na samym końcu, wybierany "po taniości"....
Składając nowy komputer, łatwo dać się ponieść emocjom i wydać lwią część budżetu na potężną kartę graficzną czy szybki procesor. Zasilacz? Często ląduje w koszyku na samym końcu, wybierany "po taniości". To błąd, który w najlepszym razie kończy się nagłymi resetami systemu, a w najgorszym – dosłownym spaleniem drogich podzespołów. Zasilacz to serce całego PC. Zobacz, jak mądrze dobrać jego moc do nowoczesnego sprzętu i na jakie zabezpieczenia zwrócić uwagę, by zyskać pancerne bezpieczeństwo i absolutny...
Powszechna obecność wrażliwych urządzeń elektronicznych we współczesnych instalacjach niskiego napięcia modyfikuje wymagania w zakresie ich ochrony. Podczas gdy zagrożenia wywołane przejściowymi wyładowaniami...
Powszechna obecność wrażliwych urządzeń elektronicznych we współczesnych instalacjach niskiego napięcia modyfikuje wymagania w zakresie ich ochrony. Podczas gdy zagrożenia wywołane przejściowymi wyładowaniami atmosferycznymi są powszechnie uwzględniane w procesach projektowych, poważny problem eksploatacyjny stanowią długotrwałe wzrosty napięcia o częstotliwości sieciowej. Tradycyjne ograniczniki chroniące przed przepięciami atmosferycznymi i łączeniowymi (SPD) okazują się wobec nich nieskuteczne....
Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. jest cenionym dostawcą prefabrykowanych akcesoriów i osprzętu kablowego niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Swoje najlepsze rozwiązania firma zaprezentuje...
Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. jest cenionym dostawcą prefabrykowanych akcesoriów i osprzętu kablowego niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Swoje najlepsze rozwiązania firma zaprezentuje na stoisku G 9 podczas targów ENERGETAB 2026.
Sprawne oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania. Aby system działał prawidłowo w sytuacji zagrożenia, konieczne jest jego regularne sprawdzanie. Taki przegląd...
Sprawne oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania. Aby system działał prawidłowo w sytuacji zagrożenia, konieczne jest jego regularne sprawdzanie. Taki przegląd obejmuje ocenę stanu technicznego instalacji, testy działania oraz weryfikację dokumentacji, dzięki czemu można wykryć usterki, zanim wpłyną na bezpieczeństwo użytkowników obiektu.
Zimowy dzień, temperatura spada poniżej zera, a Ty wchodzisz do apartamentu tuż po wyjeździe gości – w sypialni otwarte na oścież okno i rozgrzany grzejnik. Konsekwencje pojawią się później, gdy zostaniesz...
Zimowy dzień, temperatura spada poniżej zera, a Ty wchodzisz do apartamentu tuż po wyjeździe gości – w sypialni otwarte na oścież okno i rozgrzany grzejnik. Konsekwencje pojawią się później, gdy zostaniesz obciążony rachunkiem za prąd. Możesz oczywiście przypominać o wyłączaniu ogrzewania na czas wietrzenia, dopisać kolejną zasadę do regulaminu czy umieścić wskazówkę przy oknie. Nie każda osoba podczas kilkudniowego pobytu będzie jednak pamiętać o wszystkich zaleceniach gospodarza. A co, gdyby ogrzewanie...
Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.
Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.
ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne...
ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne oraz urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej przeznaczone zarówno dla użytkowników domowych, jak i odbiorców biznesowych. Marka koncentruje się na tworzeniu kompatybilnych rozwiązań, z których można budować systemy ochrony energetycznej dostosowane do konkretnych zastosowań.
Informacja o cookies
Klikacjąc "Zgoda" akceptujesz zapisywanie wszystkich danych na twoim urządzeniu. Kliknięcie "Odmowa" oznacza zapisywanie tylko danych niezbędnych do funkcjonowania strony. Administratorem danych jest Grupa Medium sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Karczewska 18. Dane są przetwarzane w celu zapewnienia funkcjonalności strony, analizy ruchu oraz dostosowania reklam. Masz prawo do wycofania zgody w dowolnym momencie. Dane przetwarzamy w celu realizxacji zamówienia (art. 6 ust. 1 lit. b RODO). Szczegółowe informacje o przetwarzaniu danych znajdziesz w
Polityce prywatności