elektro.info

Zaawansowane wyszukiwanie

Struktura, funkcjonalność i zastosowania systemów wbudowanych

Schemat funkcjonalny modułu CompactRIO

Schemat funkcjonalny modułu CompactRIO

Różnorodność urządzeń oraz systemów związanych z działalnością człowieka rośnie znacząco wraz z rozwojem techniki i nauki. Techniki mikroprocesorowe stosowane są praktycznie wszędzie i nie stanowią już tylko uniwersalnych maszyn obliczeniowych, lecz wykorzystywane są w modułach sterujących pracą praktycznie wszystkich systemów wykorzystywanych w przemyśle oraz w życiu codziennym.

Zobacz także

AUTOMATION TECHNOLOGY Sp. z o.o. Automation Technology – nowy gracz na rynku

Automation Technology – nowy gracz na rynku Automation Technology – nowy gracz na rynku

Automation Technology prężnie działa w obszarach energetyki, automatyki przemysłowej oraz robotyki.

Automation Technology prężnie działa w obszarach energetyki, automatyki przemysłowej oraz robotyki.

mgr inż. Grzegorz Pióro Procesowe podejście do redukcji zużycia energii w obiektach technicznych

Procesowe podejście do redukcji zużycia energii w obiektach technicznych Procesowe podejście do redukcji zużycia energii w obiektach technicznych

Redukcja zużycia energii to proces, a nie działanie jednorazowe – wymaga ciągłego monitorowania, analizy danych i korekty pracy systemów. Kluczowe obszary optymalizacji to: systemy HVAC, oświetlenie, urządzenia...

Redukcja zużycia energii to proces, a nie działanie jednorazowe – wymaga ciągłego monitorowania, analizy danych i korekty pracy systemów. Kluczowe obszary optymalizacji to: systemy HVAC, oświetlenie, urządzenia pomocnicze i kompensacja energii biernej. Największy potencjał oszczędności energii tkwi nie tylko w samych technologiach, ale przede wszystkim w zrozumieniu procesów fizycznych, świadomym dostosowaniu instalacji do rzeczywistych potrzeb operacyjnych oraz precyzyjnym zarządzaniu energią na...

mgr inż. Krzysztof Szymański, mgr inż. Jerzy Żurawski, inż. Beata Kluczberg Zarządzanie energią w budynkach

Zarządzanie energią w budynkach Zarządzanie energią w budynkach

Ideę inteligentnego budynku zapocząt­kowano już w latach 70. XX wieku. Obecnie przez „inte­ligentny” rozumie się budynek wyposażony w odpowiednie urządze­nia techniczne i taki, w którym zachodzi możliwość...

Ideę inteligentnego budynku zapocząt­kowano już w latach 70. XX wieku. Obecnie przez „inte­ligentny” rozumie się budynek wyposażony w odpowiednie urządze­nia techniczne i taki, w którym zachodzi możliwość efektywnego współkorzystania z tych urządzeń.

Z tego powodu stosunkowo niedawno zaczęto mówić o specyficznym rodzaju zastosowań technik mikroprocesorowych, dziedzina zaś została określona jako systemy wbudowane. Pomimo intensywnego rozwoju, systemy te nie do końca są jeszcze zdefiniowane i skategoryzowane. Dlatego oprócz szeroko zakrojonych prac nad nowymi zastosowaniami, prowadzi się również badania teoretyczne, w celu jasnego określenia odrębności takich systemów od typowych komputerów i zestawów mikroprocesorowych.

W artykule przedstawiono charakterystykę systemów wbudowanych, opisano ich strukturę sprzętową, a także oprogramowanie uruchamiane na tego typu urządzeniach. Ze względu na obecny stan zaawansowania technicznego, skupiono się na mikrokontrolerach oraz sterownikach PLC. Na koniec przedstawiono zastosowanie takiego systemu w przemyśle samochodowym jako rozwiązania mającego zwiększyć bezpieczeństwo na drodze.

Charakterystyka systemu wbudowanego

Jednoznaczne zdefiniowanie systemu wbudowanego nie jest łatwe. Pomimo braku jednolitej, ścisłej definicji, w literaturze przyjmuje się taki system jako rozwiązanie wykorzystujące sprzęt komputerowy do analizy oraz sterowania obiektami (najczęściej o naturze analogowej). Urządzenie takie jest umieszczone w bezpośredniej bliskości kontrolowanego obiektu, uzyskując z niego informacje za pomocą modułów pomiarowych oraz wykonując algorytm sterujący zrealizowany w formie oprogramowania wykonywanego przez jednostkę obliczeniową [1]. Wynika stąd kilka istotnych konsekwencji oraz wymagań zarówno wobec sprzętu, jak i oprogramowania.

Przede wszystkim, systemy wbudowane są stosowane jako element wykorzystywany w połączeniu z innym systemem, z którym użytkownik ma bezpośrednio styczność lub który odpowiada za proces, lub zjawisko. Do tego typu obiektów należą urządzenia mechaniczne (np. ramię robota), procesy technologiczne w fabryce, pojazdy (samochody, samoloty) itp. Istotną cechą systemu wbudowanego jest jego autonomiczna praca. Po zaprojektowaniu oraz zainstalowaniu w miejscu pracy powinien on działać nieprzerwanie bez ingerencji operatora (wyjątkiem jest sytuacja, w której muszą zostać wykonane modyfikacje, zarówno w sprzęcie, jak i oprogramowaniu). Tym samym komputer sterujący obiektem analogowym musi posiadać wszystkie interfejsy konieczne do komunikacji ze środowiskiem zewnętrznym. Dotyczy to zarówno portów wejściowych (służących do uzyskiwania danych pomiarowych), jak i wyjściowych (wykorzystywanych do generowania sygnałów sterujących).

Możliwości komunikacji systemu ze światem zewnętrznym nie ograniczają się tylko do komunikacji z badanym obiektem, obejmują również transmisję danych do innych komputerów. Pod tym względem intensywnie wykorzystywana jest sieć komputerowa standardu IEEE 802.3 (Ethernet), obecne są jednak również bardziej tradycyjne rozwiązania (np. port szeregowy RS-232 służący do komunikacji z innym komputerem, w celu aktualizacji oprogramowania uruchamianego na mikroprocesorze). Należy zauważyć, że mikroprocesor jest systemem cyfrowym, podczas gdy informacje pobierane ze środowiska oraz sygnały wysyłane do niego mają naturę analogową (obejmując temperaturę, pomiar prędkości, przyspieszenia, położenia). Stąd konieczne jest wyposażenie systemu wbudowanego w odpowiednie przetworniki cyfrowo-analogowe oraz analogowo-cyfrowe. Wewnątrz komputera musi bowiem dojść do wygenerowania sygnału cyfrowego, który potem zostanie przekonwertowany na odpowiadającą mu wielkość fizyczną, charakterystyczną dla monitorowanego obiektu (np. prędkość kątową serwomechanizmu umożliwiającego przemieszczanie elementów na taśmie produkcyjnej). Schemat blokowy systemu wbudowanego przedstawia fotografia 1.

Jak widać, system wbudowany zawiera trzy podstawowe elementy. Elementy pomiarowe (czujniki – ang. sensors) odpowiedzialne są za pozyskiwanie danych z obiektu na temat jego aktualnego stanu. Blok akwizycji sygnałów współpracuje z czujnikami pomiarowymi odpowiedzialnymi za konwersję mierzonej wielkości na analogowy sygnał elektryczny lub cyfrowy, który następnie jest przetwarzany w systemie mikroprocesorowym [2]. Jest to zatem przetwarzanie typu analogowo-cyfrowego, choć możliwe jest również traktowanie sygnałów wejściowych jako przyjmujących tylko dwie wartości (a zatem mających charakter cyfrowy). Elementy wykonawcze odpowiadają za generację cyfrowych sygnałów sterujących, które następnie muszą zostać zamienione na sygnały analogowe. Ten typ przetwarzania ma charakter cyfrowo-analogowy. Z kolei reguły sterowania są reprezentowane przez program komputerowy, który w reakcji na określoną konfigurację sygnałów wejściowych powinien powodować generowanie sygnałów sterujących. Ponieważ całe działanie odbywa się wewnątrz systemu komputerowego, ma ono charakter cyfra – cyfra.

Systemy wbudowane są obecnie wykorzystywane w układach automatyki, współpracują zatem ze środowiskiem zewnętrznym za pomocą czujników, oddziaływują zaś na nie za pomocą układów pozwalających zmienić stan lub zachowanie monitorowanego obiektu [3]. Do takich elementów zaliczają się urządzenia wykonawcze (ang. actuator), które służą do mechanicznej zmiany pozycji lub prędkości sterowanego systemu. Czujniki z kolei są przystosowane do przetworzenia wielkości mierzonej (bez względu na jej charakter fizyczny) na proporcjonalny sygnał elektryczny. Dodatkowo, czujniki inteligentne zapewniają przetworzenie wielkości mierzonej na sygnał cyfrowy (po uprzedniej linearyzacji, filtracji itp.), który może być przesłany siecią komputerową do układu mikroprocesora. Wynika stąd konieczność integracji tradycyjnego czujnika z układem elektronicznym, zapewniającym nie tylko konwersję sygnału analogowego na cyfrowy, ale również jego wstępne przetwarzanie np. w celu maksymalizacji współczynnika sygnał – szum (ang. SNR – Signalto-Noise Ratio).

Podstawowe cechy komputerów pełniących funkcje systemów wbudowanych to niewielkie rozmiary, ograniczona moc obliczeniowa oraz stosunkowo niewielki pobór energii zasilającej. Bardzo częstym rozwiązaniem stosowanym np. w elektronice użytkowej (odtwarzacze DVD czy Bluray, wzmacniacze audio) są komputery jednopłytkowe, w których wszystkie podzespoły znajdują się na pojedynczej płytce drukowanej, włączając w to procesor, pamięć oraz interfejsy komunikacyjne. Komputer ma małe rozmiary fizyczne, ponieważ musi się zmieścić wewnątrz obudowy sprzętu, którego większą część zajmują układy odpowiedzialne za np. odtwarzanie płyty. Z tym wiąże się druga cecha, czyli ograniczona moc obliczeniowa. Ponieważ komputer ma być mały, nie może być wyposażony w elementy wydzielające dużą ilość ciepła (co eliminuje większość współczesnych procesorów).

Z tego powodu systemy wbudowane mają konfiguracje, które w sektorze komputerów komercyjnych od dawna nie są w użyciu ze względu na zbyt małą prędkość i możliwości (np. lista rozkazów). Należy zauważyć, że specyfika ich zastosowań wymaga na ogół uruchamiania tylko jednego programu z minimalnym udziałem systemu operacyjnego lub przy jego całkowitym braku. Z tego powodu możliwe jest tutaj stosowanie procesorów o niskiej częstotliwości taktowania oraz niewielkiej pojemności pamięci, które jednak wystarczą do wykonywania podstawowego zadania. Wolniejsze procesory wydzielają mniej ciepła, można je zatem umieszczać w miejscach, gdzie klasyczny komputer nie może pracować. Dodatkowo systemy wbudowane mogą być wyposażone w procesory specjalizowane, które przeznaczono do wykonywania określonych zadań. Przykładem takiego układu jest procesor sygnałowy (ang. Digital Signal Processor), którego struktura umożliwia sprawne wykonywanie operacji związanych z cyfrowym przetwarzaniem sygnałów (np. realizacji szybkiej transforamty Fouriera).

Wymagania odnośnie ograniczonych możliwości obliczeniowych związane są również z energooszczędnością. Ponieważ system wbudowany może być wykorzystywany w obiekcie, który nie ma stałego dostępu do zasilania, istotne staje się utrzymanie go w stanie aktywnym przez jak najdłuższy czas. Zaletą jest wówczas nie tylko mały pobór mocy, ale również możliwość przejścia systemu komputerowego w stan uśpienia (gdy nie wykonuje algorytmu pomiarowo-sterującego) [1]. Problem zasilania jest istotny w lokalizacjach trudno dostępnych dla operatorów, w których nie ma również dostępu do zasilania sieciowego. Problem ten jest obecnie intensywnie rozpatrywany w odniesieniu do czujników bezprzewodowych, jednak w przypadku systemów wbudowanych jest również istotny.

Ponadto sprzęt stosowany w systemach wbudowanych powinien charakteryzować się podwyższoną wytrzymałością i odpornością na czynniki środowiskowe (podobnie jak ma to miejsce w przypadku komputerów przemysłowych). Dotyczy to w szczególności zakresu temperatur pracy, napięć zasilających, odporności na uszkodzenia mechaniczne, zapylenie itp. Szczegółowe wymagania określone są w normach, zarówno przemysłowych, jak i wojskowych.

Rodzaje sprzętu wykorzystywanego w systemach wbudowanych

Pomimo znacznej różnorodności sprzętu wykorzystywanego do monitorowania i sterowania obiektami zalicza się je zwykle do jednej z dwóch grup. Pierwsza to mikrokontrolery, druga zaś – programowalne sterowniki logiczne (ang. programmable logic controllers). Ich funkcje oraz przeznaczenie są podobne, różnice występują zaś w budowie wewnętrznej, sposobie programowania oraz trybie pracy. Poniżej przedstawione zostaną najistotniejsze cechy obu rozwiązań.

Mikrokontrolery

Mikrokontrolery to komputery jednoukładowe umieszczane wewnątrz innego urządzenia, którym mają sterować. Typowy mikrokontroler charakteryzuje się strukturą zgodną z maszyną von Neumanna, zaproponowaną na początku rozwoju technik komputerowych dla komputera uniwersalnego. Występują tutaj dwie istotne różnice w porównaniu z komputerem osobistym.

Pierwsza to rodzaj zastosowanego procesora. O ile na rynku komercyjnym dominują rozwiązania zgodne z architekturą x86 zaproponowaną przez firmę Intel, o tyle mikrokontrolery wyposażane są w procesory specjalizowane, takie jak 8085 lub 8051 (firmy Intel) czy 6801 (firmy Motorola) [3]. Ich konstrukcja sprawia, że bardzo dobrze nadają się do wykonywania jednego programu sterującego. Co ciekawe, o ile procesory komputerów biurkowych starzeją się bardzo szybko i co roku są zastępowane przez swoich nowocześniejszych następców, o tyle postęp w systemach wbudowanych jest znacznie wolniejszy.

Przykładowo, procesory opracowane na początku lat osiemdziesiątych nadal są wykorzystywane w wielu zastosowaniach. Jest tak dlatego, że wymagania odnośnie sprzętu komputerowego w wielu zastosowaniach (np. sterowanie windą czy oświetleniem) są identyczne jak dwadzieścia lat temu, dlatego nie wymagają szybszych oraz lepiej wyposażonych jednostek obliczeniowych. Druga cecha charakterystyczna to rozdzielenie pamięci na dwa moduły: przeznaczony na wykonywany program oraz na dane, z którym on współpracuje. Jest to tzw. architektura Harvard, stosowana powszechnie w systemach wbudowanych. Główną zaletą takiego rozwiązania jest większa efektywność przetwarzania programu (możliwość jednoczesnego dostępu do instrukcji maszynowej oraz jej argumentów). Jeśli dodać do tego znaczną na ogół liczbę linii sygnałowych służących do komunikacji ze światem zewnętrznym, otrzymujemy sprzęt komputerowy przystosowany do pracy z sygnałami pomiarowymi oraz generowania sygnałów sterujących. Ogólna struktura mikrokontrolera została przedstawiona na fotografii 2.

Procesor mikrokontrolera jest wyposażony w jednostkę arytmetyczno-logiczną (ang. Arithmetical-Logical Unit – ALU), przeznaczoną do wykonywania operacji matematycznych na liczbach całkowitych oraz zestaw rejestrów (ang. register file). W większości tradycyjnych układów, do których zalicza się np. 8051, nie występuje jednostka zmiennoprzecinkowa (ang. Floating Point Unit – FPU). Jest to istotne utrudnienie dla programisty, który musi zwykle stosować skomplikowany algorytm pozwalający wykonać obliczenia zmiennoprzecinkowej na rejestrach całkowitoliczbowych. Rejestry są niewielkimi układami pamięci zdolnymi do przechowywania pojedynczych liczb. Najważniejszym rejestrem jest akumulator (oznaczany zwykle literą A), który domyślnie przechowuje argumenty oraz wyniki w przypadku wielu operacji.

O możliwościach procesora decyduje zaimplementowana lista rozkazów maszynowych (czyli operacji, które procesor może wykonać). W porównaniu z klasycznym komputerem lista ta jest zwykle uboga, obejmując przede wszystkim operacje arytmetyczne, logiczne oraz wejścia – wyjścia (komunikacja ze światem zewnętrznym). Również częstotliwość taktowania jednostki wykonawczej jest znacząco niższa niż w przypadku procesorów ogólnego przeznaczenia. O ile obecnie standardem są parametry rzędu 2–3 GHz, procesory mikrokontrolerów są taktowane zegarem rzędu 4–80 MHz (np. Intel 8051, ARM czy NXP) do ok. 200 MHz (procesory sygnałowe) [4]. Ważną cechą takich procesorów jest możliwość obniżania częstotliwości pracy w przypadku, gdy konieczne jest ograniczenie pobieranej mocy.

Podobne zależności występują w przypadku pamięci. Mikrokontrolery korzystają ze wszystkich rodzajów pamięci półprzewodnikowych wykorzystywanych obecnie w technikach komputerowych. Są one kategoryzowane jako moduły wewnętrzne i zewnętrzne. Do pierwszej grupy należy pamięć operacyjna (RAM) dla programu i danych. Ze względu na specyfikę zastosowań, ma ona znacznie mniejszą pojemność, niż w komputerach ogólnego przeznaczenia. Jej rozmiar nie przekracza zwykle kilkuset kilobajtów. Ponadto jako pamięć wewnętrzną traktuje się moduły tylko–do–odczytu (ang. Read-Only Memory) lub głównie–do–odczytu (ang. Read-Mostly-Memory). Do tej ostatniej grupy zaliczane są pamięci typu EPROM oraz EEPROM (z odmianą flash-ROM). Oprócz pamięci wewnętrznej możliwe jest również dołączanie modułów zewnętrznych, które mogą być przydatne, jeśli pamięć wbudowana w komputer jest niewystarczająca.

Mikrokontrolery mogą zawierać również bardziej zaawansowane rozwiązania pochodzące od klasycznych procesorów, takie jak zastosowanie pamięci podręcznej, architektur superskalarnych czy potokowych. Pozwalają one na znacznie szybsze przetwarzanie programu (dzięki ładowaniu wielu instrukcji jednocześnie do procesora, choć każda z nich jest na innym etapie wykonania) i są stosowane w bardziej wymagających zastosowaniach, gdzie oczekuje się efektywnego przetwarzania w czasie rzeczywistym (np. w układach dekodowania i transmisji strumieni audio i wideo). Nie bez znaczenia jest również długość liczb, na których dokonywane są obliczenia. Obecnie na rynku dostępne są komputery 8-, 16- i 32-bitowe [3].

Programowalne sterowniki logiczne

Sterowniki PLC są również komputerami niewielkich rozmiarów wyposażonymi w procesor o niskiej częstotliwości taktowania oraz zestaw portów wejścia – wyjścia do komunikacji ze światem zewnętrznym. Sterowniki logiczne mają szereg cech wspólnych z mikrokontrolerami, m.in. spełnianie podwyższonych norm odnośnie niezawodności i pracy w trudnych warunkach. Komputer taki ma jednak pewne dodatkowe cechy, które predestynują go do pracy w warunkach przemysłowych w układach automatycznego sterowania obrabiarkami czy całych procesów technologicznych. Przede wszystkim sterownik PLC jest autonomicznym komputerem modułowym wyposażonym we własną obudowę kasetową, nazywaną chassis [5]. Zawiera ona zwykle cały komputer oraz opcjonalnie montowane moduły wejścia – wyjścia. Te ostatnie mogą występować w znacznej liczbie (rzędu kilkudziesięciu lub nawet kilkuset linii sygnałowych), przekraczającej zwykle wyposażenie typowego mikrokontrolera.

Co więcej, standardowa konfiguracja umożliwia łączenie wielu sterowników w sieć za pomocą interfejsów typu Ethernet. Procesor stosowany w sterownikach PLC jest zwykle bardziej zaawansowany od mikrokontrolera i charakteryzuje się szybkością rzędu 20–50 MHz, choć w bardziej zaawansowanych rozwiązaniach można spotkać procesory pracujące z prędkością 500 MHz (np. AMD LX800). Jest on również wyposażony w jednostkę zmiennoprzecinkową oraz liczbę rejestrów pozwalającą na wykonywanie bardziej złożonych programów niż w przypadku mikrokontrolera (co obejmuje również obsługę systemu operacyjnego czasu rzeczywistego). Ponadto standardowo może być zainstalowana większa liczba procesorów. Pamięć RAM występuje w wielkościach rzędu 1 KB – 2 MB. Oprócz tego dostępne są pamięci ROM, EPROM oraz EEPROM. Typowy schemat sterownika PLC przedstawia fotografia 3.

Możliwości komunikacyjne sterowników PLC są, podobnie jak ma to miejsce w przypadku mikrokontrolerów, intensywnie rozszerzane. Oprócz tradycyjnych metod współpracy z innymi urządzeniami za pomocą sieci komputerowej, interfejsów szeregowych czy równoległych, wprowadzane są obecnie do systemów wbudowanych moduły do komunikacji za pomocą sieci telefonii komórkowej, umożliwiające np. wysyłanie wiadomości SMS czy poczty elektronicznej. Dzięki temu oprócz autonomicznego wykonywania programu pomiarowo-sterującego system wbudowany może poinformować operatora o konieczności interwencji. Tego typu możliwości posiadają układy montowane w pojazdach, których zadaniem jest informowanie o kolizji drogowej lub lotniczej.

Stosunkowo nowym trendem jest projektowanie komputerów przemysłowych będących połączeniem tradycyjnego sterownika PLC oraz komputera klasy PC. Przykładem takiego rozwiązania jest moduł CompactRIO firmy National Instruments [6], który jest połączeniem zaawansowanego komputera do systemu wbudowanego (wyposażonego np. w procesor taktowany zegarem 200 MHz oraz 64 MB pamięci RAM) oraz modułu wejścia – wyjścia sterowanego za pomocą matrycy programowalnych bramek logicznych FPGA. Moduł zilustrowano na fotografii 4., zaś jego schemat funkcjonalny na fotografii 5. Tym samym jest to urządzenie, które wykonuje programy użytkownika na procesorze pod kontrolą systemu czasu rzeczywistego (takiego jak Microsoft Windows CE). Matryca FPGA odpowiada zaś za komunikację z modułami wejścia – wyjścia montowanymi w kasecie będącej częścią systemu.

Oprogramowanie systemów wbudowanych

Bez względu na rodzaj zastosowanego sprzętu, odznacza się on kilkoma cechami charakterystycznymi dla zastosowań pomiarowo-sterujących. Przede wszystkim oprogramowanie realizujące algorytm użytkownika działa bezpośrednio na sprzęcie albo bardzo blisko niego. W przypadku mikrokontrolerów na ogół nie ma systemu operacyjnego, który zarządzałby komputerem, istnieją zaś wyłącznie gotowe procedury komunikacji z poszczególnymi modułami sprzętowymi. Przechowywane są one w kości pamięci typu ROM i mogą być wywoływane przez oprogramowanie sterujące. Ponieważ sterowniki PLC mają zwykle bardziej złożoną strukturę, konieczny jest w nich zwykle system operacyjny czasu rzeczywistego, który pośredniczy pomiędzy programem użytkownika a sprzętem. W obu przypadkach głównym celem jest zapewnienie pracy autonomicznej systemu poprzez udostępnianie niskopoziomowych funkcji poszczególnych modułów.

Istotnym impulsem rozwoju możliwości oprogramowania systemów wbudowanych było wprowadzenie do ich obsługi różnych odmian oprogramowania SCADA (ang. Supervisory Control and Data Acquisition). Tego typu systemy służą do sterowania procesami, ich wizualizacji oraz analizy. Najczęściej wykorzystują one interfejs graficzny, który w łatwy sposób umożliwia śledzenie najważniejszych etapów procesu oraz wykrywanie problemów. Istnieje obecnie duża liczba programów tego typu, sprzedawanych przez producentów automatyki przemysłowej (takich jak Siemens, ABB, czy Rockwell Automation). Umożliwiają one również programowywanie systemów wbudowanych. Coraz popularniejsze środowisko LabVIEW firmy National Instruments jest również przedstawicielem tego typu oprogramowania.

System wbudowany wykonuje w pętli głównej program, który polega na trzech podstawowych operacjach [7]:

  • inicjalizowanie wykonywania pomiarów wielkości fizycznych badanego obiektu,
  • przetwarzanie sygnałów i sprawdzanie, czy ich wartości nie wymagają reakcji systemu w postaci generacji sygnałów sterujących,
  • generowanie sygnałów sterujących i wpływanie przez to na stan obiektu.

W przypadku mikrokontrolera program jest sterowany przerwaniami (ang. interrupt-driven), co oznacza, że algorytm przetwarzania danych pomiarowych i generacji sygnałów testowych jest ładowany do pamięci oraz uruchamiany w odpowiedzi na zajście określonego zdarzenia w środowisku zewnętrznym. Wówczas zostaje podniesione przerwanie. Jest to metoda na poinformowanie procesora o konieczności obsługi jednego z interfejsów komunikacyjnych, np. związanych z czujnikami pomiarowymi. Program użytkownika działający w nieskończonej pętli jest przerywany, uruchamiana jest natomiast procedura obsługi modułu wejścia – wyjścia. Tym samym system wbudowany po uruchomieniu czeka na działania ze strony środowiska zewnętrznego, zaś w reakcji na określone wydarzenia wykonuje algorytm.

Programowanie obu typów systemów odbywa się na zasadzie kompilacji skrośnej (ang. cross-compilation). Oznacza to, że program jest tworzony na klasycznym komputerze (np. typu PC) za pomocą specjalizowanego środowiska projektowego, przystosowanego do tworzenia programów na określone procesory. Do takich należą np. 80C51 czy 8080. Po stworzeniu programu jest on przenoszony do pamięci mikrokontrolera bądź sterownika PLC i tam uruchamiany. Należy zaznaczyć, że komputer służący do projektowania programu nie jest potrzebny podczas pracy systemu, musi natomiast zostać wykorzystany w fazie programowania. Łączność pomiędzy nim a systemem wbudowanym odbywa się na ogół poprzez port szeregowy, który, choć powolny, wystarcza w zupełności do przeniesienia programu. Zestawienie obu urządzeń określa się zwykle jako system uruchomieniowy. Schemat kompilacji skrośnej pokazano na fotografii 6.

Mikrokontrolery oprogramowywane są za pomocą języków programowania stosowanych w klasycznych komputerach ogólnego przeznaczenia. Należy podkreślić, że o ile dla komputerów komercyjnych produkuje się coraz bardziej zaawansowane języki wysokiego poziomu, pozwalające tworzyć program na wysokim poziomie abstrakcji, o tyle programowanie mikrokontrolerów wymaga języków niskiego poziomu, pozwalających na bezpośredni kontakt ze sprzętem. Z tego powodu obecnie najpopularniejsze są języki, których czas świetności na komputerach PC dawno minął, czyli asembler i C. Pozwalają one na pisanie programów o niewielkich rozmiarach i wymaganej funkcjonalności, z uwzględnieniem specyfiki sprzętu, na którym są uruchamiane. Ponieważ głównym zadaniem mikrokontrolera jest komunikacja ze światem zewnętrznym (monitorowanym obiektem), program stworzony w jednym z wymienionych języków zawiera głównie procedury obsługi przerwań oraz komunikacji z portami zewnętrznymi (połączonymi z czujnikami i urządzeniami wykonawczymi).

Oprogramowanie sterowników PLC jest tworzone za pomocą bardziej abstrakcyjnych metod. Ich cechą wspólną jest skupienie się na aspektach sterowania logicznego, abstrahując od budowy fizycznej sterownika. W normie IEC 61131 określonych jest pięć standardów języków programowania, uznawanych za dopuszczalne w programowaniu całych rodzin sterowników [8]. Są to sekwencyjne schematy funkcyjne (ang. Sequential Function Chart), bloki funkcyjne (ang. Function Block Diagram), schematy drabinkowe (ang. Ladder Diagram), lista instrukcji (ang. Instruction List) oraz tekst strukturalny (ang. Structured Text).

Wszystkie metodologie charakteryzują się wysokim poziomem abstracji, pozwalają programiście na skupienie się na funkcjach oprogramowania, nie zaś na jego współpracy ze sprzętem. Trzy pierwsze pozwalają na programowanie graficzne, tzn. umieszczanie elementów rysunkowych, takich jak ikony, w polu diagramu oraz łączenie ich za pomocą linii sygnałowych. Przykładowy „kod” języka bloków funkcyjnych pokazano na fotografii 7. Dwa ostatnie języki mają postać tekstową i bardziej przypominają typowe języki programowania, jak to pokazano na fotografii 8.

Przykład zastosowania systemu wbudowanego w przemyśle motoryzacyjnym

Coraz intensywniejsze użytkowanie przez ludzi pojazdów samochodowych i motocykli sprawia, że większość mieszkańców krajów rozwiniętych zmuszona jest do korzystania z tego rodzaju transportu. Duża liczba użytkowników dróg zwiększa intensywność wypadków, czemu agencje narodowe odpowiedzialne za bezpieczeństwo starają się przeciwdziałać. Zmiany dotyczą nie tylko bardziej restrykcyjnych przepisów ograniczających dozwoloną prędkość, ale również rozwiązań technicznych w pojazdach, czy też dodatkowych wymagań projektowych dla dróg. Aby jednak świadomie podejmować decyzje projektowe, konieczne jest uzyskiwanie wiedzy na temat przebiegu wypadków, ich przyczyn oraz warunków, jakie panowały na drodze i w pojeździe w momencie wystąpienia kolizji. Z tego względu najwięksi producenci motoryzacyjni, tacy jak General Motors, czy Volvo, rozpoczęli montowanie w swoich samochodach specjalnych systemów rejestracji danych, nazywanych EDR (ang. Event Data Recorder). Strukturę przykładowego systemu obecnego w samochodach marki Chevrolet pokazano na fotografii 9.

Schemat przedstawia system o nazwie Sensing&Diagnostic Module (SDM), który podłączony jest do magistrali sygnałowej pojazdu, monitorując stan najistotniejszych parametrów: prędkości obrotowej silnika, prędkości samochodu, położenia przepustnicy czy informacji o naciśnięciu pedału hamulca. Dane przed doprowadzeniem do mikrokontrolera są odszumiane za pomocą filtru dolnopasmowego o częstotliwości odcięcia wynoszącej 400 Hz. Mikroprocesor wykonuje algorytm zawarty w pamięci ROM o typowej wielkości 32 KB, zaś dane pomiarowe przechowuje w pamieci RAM o wielkości 512 B, okresowo przepisując je do pamięci EEPROM, której pojemność wynosi również 512 B. SDM oblicza różnicę prędkości poprzez całkowanie wartości pomiarów spowolnienia (ujemnego przyspieszenia) mierzonych w odstępach co 312 µs przez akcelerometr, pozostałe wymienione parametry są odczytywane z magistrali systemowej.

Przepisanie danych pomiarowych zbieranych przez ostatnie pięć sekund z pamięci RAM do EEPROM następuje w momencie odpalenia poduszek powietrznych (co oznacza, że doszło do zderzenia). Dane te mogą zostać następnie odczytane przez zewnętrzny komputer. Na tej podstawie uzyskiwane są modele wypadków, dzięki którym można wykryć usterki w pojazdach oraz poznać zachowania kierowców w trakcie kolizji. W połączeniu z informacjami na temat warunków pogodowych oraz profilu nawierzchni w miejscu, gdzie doszło do wypadku, uzyskuje się komplet informacji, dzięki którym można podjąć działania, w celu zwiększenia bezpieczeństwa ruchu.

Podsumowanie

Systemy wbudowane są obecne we wszystkich dziedzinach techniki. Pomimo że są praktycznie niezauważalne, mają ogromny wpływ nie tylko na procesy technologiczne czy przemysłowe, ale również na życie zwykłych ludzi. Nie ma już właściwie urządzeń, które nie byłyby wyposażone w elektroniczne układy pomiarowo-sterujące. Z tego względu istotne staje się zapewnienie ich niezawodności oraz efektywności. Z jednej strony zapewnia to sprzęt, charakteryzujący się wytrzymałością i stabilną pracą, z drugiej oprogramowanie. W tym drugim przypadku jakość pracy systemu zależy od umiejętności programisty oraz od dokładności przetestowania gotowego oprogramowania. Jak bardzo ważny jest ten ostatni czynnik, można się przekonać obserwując pracę źle zaprogramowanej windy, lub systemu sygnalizacji świetlnej na skrzyżowaniu. Z tego powodu istotne jest projektowanie niezawodnych systemów o dobrze znanych możliwościach i parametrach.

Literatura

  1. R. Pełka, Mikrokontrolery – architektura, programowanie, zastosowania, WKiŁ, Warszawa 2001, s. 31, 61–62.
  2. W. Winiecki, Organizacja i architektura komputerowego systemu pomiarowego, OWPW, Warszawa 1997, s. 27–37.
  3. A. Urbański, Podstawy automatyki, Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej, Poznań 2001, s. 26–27.
  4. S. Smith, DSP. Cyfrowe przetwarzanie sygnałów, BTC, Warszawa 2007, s. 205–216.
  5. J. Kwaśniewski, Sterowniki PLC w praktyce inżynierskiej, BTC, Legionowo 2008, s. 104-106.
  6. „NI cRIO-9052 High-Speed PCI Interface for CompactRIO”, on-line: http://sine.ni.com/nips/cds/view/p/lang/en/nid/202431
  7. J. Majewski, K. Kardach, Programowanie mikrokontrolerów z serii 8×51 w języku C, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 2002.
  8. J. Kasprzyk, Programowanie sterowników przemysłowych, WNT, Warszawa 1998, s. 23–25.
  9. A. Chidester, J. Hinch, T. C. Mercer, K.S. Schultz, Recording Automotive Crash Event Data, Evet Data Recorders. A Decade of Innovation, SAE International, 2008, s. 11–24.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

Najnowsze produkty i technologie

wienerberger.pl Minimalistyczne nawierzchnie wokół domu – aktualne trendy

Minimalistyczne nawierzchnie wokół domu – aktualne trendy Minimalistyczne nawierzchnie wokół domu – aktualne trendy

Minimalistyczna nawierzchnia nie musi być monotonna. Jej siła wynika z ograniczonej liczby materiałów, konsekwentnej geometrii i czytelnego połączenia stref. Obecne kierunki projektowe stawiają na spokojną...

Minimalistyczna nawierzchnia nie musi być monotonna. Jej siła wynika z ograniczonej liczby materiałów, konsekwentnej geometrii i czytelnego połączenia stref. Obecne kierunki projektowe stawiają na spokojną bazę, dopasowanie do bryły domu oraz funkcję widoczną w każdym detalu.

Redakcja Elektro.info.pl Firma eMKa zaprasza na szkolenia zawodowe

Firma eMKa zaprasza na szkolenia zawodowe Firma eMKa zaprasza na szkolenia zawodowe

Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje,...

Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje, sieci wielkopowierzchniowe etc. ), jednak zaopiekujemy się każdym klientem – nawet tym najmniejszym.

dr inż. Andrzej Książkiewicz - Astat Sp. z o.o., ASTAT Sp. z o.o. LVRSys nasłupowy – precyzyjna regulacja napięcia w sieci nn bez rozbudowy linii

LVRSys nasłupowy – precyzyjna regulacja napięcia w sieci nn bez rozbudowy linii LVRSys nasłupowy – precyzyjna regulacja napięcia w sieci nn bez rozbudowy linii

Jakość energii elektrycznej w sieciach niskiego napięcia określają norma PN-EN 50160 oraz Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 22 marca 2023 r. [1, 2]. Według rozporządzenia, 95% 10-minutowych...

Jakość energii elektrycznej w sieciach niskiego napięcia określają norma PN-EN 50160 oraz Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 22 marca 2023 r. [1, 2]. Według rozporządzenia, 95% 10-minutowych średnich wartości skutecznych napięcia musi mieścić się w przedziale ±10% napięcia znamionowego, natomiast norma PN-EN 50160 jest bardziej restrykcyjna – wymaga poziomu zgodności 99% oraz utrzymania całości pomiarów w przedziale ±15%.

EVER Sp. z o.o. Zasilanie napędów bram przeciwpożarowych – jak zapewnić pracę po zaniku zasilania?

Zasilanie napędów bram przeciwpożarowych – jak zapewnić pracę po zaniku zasilania? Zasilanie napędów bram przeciwpożarowych – jak zapewnić pracę po zaniku zasilania?

Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania...

Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania do napędów jednofazowych ~230 V i trójfazowych ~400 V, a wersje sekwencyjne pozwalają na współpracę z maksymalnie trzema napędami.

TM TECHNOLOGIE Sp. z o.o. Monitoring oświetlenia awaryjnego w wieloobiektowym kompleksie

Monitoring oświetlenia awaryjnego w wieloobiektowym kompleksie Monitoring oświetlenia awaryjnego w wieloobiektowym kompleksie

W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne  lata.

W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne  lata.

ETI Polam Sp. z o.o. Elektrotermiczne mechanizmy działania wyzwalacza przeciążeniowego MCB

Elektrotermiczne mechanizmy działania wyzwalacza przeciążeniowego MCB Elektrotermiczne mechanizmy działania wyzwalacza przeciążeniowego MCB

Wyłącznik nadprądowy MCB należy do najbardziej rozpowszechnionych aparatów ochronnych w instalacjach niskiego napięcia. Jego zadanie wydaje się proste: bezpiecznie przewodzić prąd roboczy, a w razie przeciążenia...

Wyłącznik nadprądowy MCB należy do najbardziej rozpowszechnionych aparatów ochronnych w instalacjach niskiego napięcia. Jego zadanie wydaje się proste: bezpiecznie przewodzić prąd roboczy, a w razie przeciążenia lub zwarcia samoczynnie odłączyć obwód. W praktyce wewnątrz niewielkiej obudowy musi jednak współdziałać kilka zjawisk fizycznych: przepływ prądu, wydzielanie ciepła, odkształcenie bimetalu, praca mechanizmu zapadkowego, ruch styków i proces gaszenia łuku. Ochrona przeciążeniowa nie jest...

APATOR SA Stabilność, oszczędność i niezależność energetyczna z wykorzystaniem magazynów energii

Stabilność, oszczędność i niezależność energetyczna z wykorzystaniem magazynów energii Stabilność, oszczędność i niezależność energetyczna z wykorzystaniem magazynów energii

Polska energetyka znajduje się w punkcie zwrotnym. Dynamiczny przyrost mocy z odnawialnych źródeł energii (OZE) wymusza ewolucję systemu z modelu pasywnego w kierunku inteligentnego i elastycznego smart...

Polska energetyka znajduje się w punkcie zwrotnym. Dynamiczny przyrost mocy z odnawialnych źródeł energii (OZE) wymusza ewolucję systemu z modelu pasywnego w kierunku inteligentnego i elastycznego smart grid. Dodatkowo wysokie koszty energii oraz rosnąca zmienność cen na rynku powodują, że przedsiębiorstwa coraz częściej poszukują rozwiązań zapewniających stabilność i przewidywalność działania. W tej układance magazynowanie energii staje się warunkiem koniecznym dla zachowania bezpieczeństwa energetycznego...

SONEL S.A. Precyzyjna lokalizacja doziemień przy wykorzystaniu Ramki A od Sonel

Precyzyjna lokalizacja doziemień przy wykorzystaniu Ramki A od Sonel Precyzyjna lokalizacja doziemień przy wykorzystaniu Ramki A od Sonel

Uszkodzenie izolacji kabli nn i SN w gęsto uzbrojonym terenie oznacza ryzyko kosztownych, nietrafionych wykopów. Odpowiedzią na to wyzwanie jest Ramka A LKR-2500 od Sonel. Dzięki cyfrowemu wsparciu operatora...

Uszkodzenie izolacji kabli nn i SN w gęsto uzbrojonym terenie oznacza ryzyko kosztownych, nietrafionych wykopów. Odpowiedzią na to wyzwanie jest Ramka A LKR-2500 od Sonel. Dzięki cyfrowemu wsparciu operatora narzędzie to pozwala na precyzyjne wyznaczanie miejsc uszkodzeń i rewolucjonizuje współczesną diagnostykę kablową.

ESC Spółka Akcyjna Drukarka fiskalna online: kto musi ją mieć i czym różni się od starszych modeli?

Drukarka fiskalna online: kto musi ją mieć i czym różni się od starszych modeli? Drukarka fiskalna online: kto musi ją mieć i czym różni się od starszych modeli?

Drukarka fiskalna online rejestruje sprzedaż i automatycznie przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas, dzięki czemu przedsiębiorca ma mniej formalności niż przy starszych urządzeniach. W artykule...

Drukarka fiskalna online rejestruje sprzedaż i automatycznie przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas, dzięki czemu przedsiębiorca ma mniej formalności niż przy starszych urządzeniach. W artykule wyjaśniamy, czym jest drukarka fiskalna online i czym różni się od starszych modeli oraz od kasy fiskalnej, kto musi ewidencjonować sprzedaż, jak urządzenie łączy się z CRK i systemem POS, jak skorzystać z ulgi na zakup oraz jakie obowiązki wiążą się z jego używaniem.

Sferis.pl Wybór nowego laptopa dla ucznia szkoły technicznej

Wybór nowego laptopa dla ucznia szkoły technicznej Wybór nowego laptopa dla ucznia szkoły technicznej

Definicja komputera do nauki zmienia się wraz z rozwojem technologii. Obecnie wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli sprzęty różnią się możliwościami od tego, co wystarczało jeszcze kilka lat temu....

Definicja komputera do nauki zmienia się wraz z rozwojem technologii. Obecnie wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli sprzęty różnią się możliwościami od tego, co wystarczało jeszcze kilka lat temu. Wynika to przede wszystkim z faktu, że oprócz uruchamiania edytora tekstu, przeglądarki internetowej czy spotkań online, komputery wykorzystywane są do AI, multimediów i gier.

Erdol Haus Instalacje elektryczne w domu modułowym – co warto wiedzieć przed budową?

Instalacje elektryczne w domu modułowym – co warto wiedzieć przed budową? Instalacje elektryczne w domu modułowym – co warto wiedzieć przed budową?

Instalację elektryczną w domu prefabrykowanym najlepiej zaplanować przed produkcją elementów. Na tym etapie można uzgodnić położenie gniazd, oświetlenia i urządzeń z konstrukcją ścian oraz pozostałymi...

Instalację elektryczną w domu prefabrykowanym najlepiej zaplanować przed produkcją elementów. Na tym etapie można uzgodnić położenie gniazd, oświetlenia i urządzeń z konstrukcją ścian oraz pozostałymi instalacjami. Projekt obejmuje także zapotrzebowanie na energię, ochronę użytkowników i sposób prowadzenia przewodów. Wczesne ustalenia pomagają uniknąć przeróbek gotowych przegród i przygotować dom do późniejszej rozbudowy.

Firma Handlowa Elektryk Sp. z o.o. Kompensator SVG w instalacji nn obiektu z fotowoltaiką – kiedy regulacja falownika nie zdejmuje opłaty za energię bierną?

Kompensator SVG w instalacji nn obiektu z fotowoltaiką – kiedy regulacja falownika nie zdejmuje opłaty za energię bierną? Kompensator SVG w instalacji nn obiektu z fotowoltaiką – kiedy regulacja falownika nie zdejmuje opłaty za energię bierną?

Falownik z aktywną charakterystyką Q(U) nadal zostawia na fakturze pozycję za energię bierną. Reguluje napięcie w miejscu przyłączenia, a nie bilans, który operator rozlicza na liczniku. W obiekcie NN...

Falownik z aktywną charakterystyką Q(U) nadal zostawia na fakturze pozycję za energię bierną. Reguluje napięcie w miejscu przyłączenia, a nie bilans, który operator rozlicza na liczniku. W obiekcie NN z instalacją fotowoltaiczną te dwa zadania rozjeżdżają się w południe i po zmroku.

PRYSMIAN POLSKA Dym może być groźniejszy niż ogień. Co ma do tego instalacja kablowa?

Dym może być groźniejszy niż ogień. Co ma do tego instalacja kablowa? Dym może być groźniejszy niż ogień. Co ma do tego instalacja kablowa?

Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy...

Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy Prysmiana pokazuje, jak różne rodzaje kabli wpływają na szybkość, z jaką dym z palącego się kabla ogranicza widoczność, przysłaniając znaki ewakuacyjne.

Felicity Polska Pożar magazynu energii? Zanim obwinisz baterię, sprawdź przewody

Pożar magazynu energii? Zanim obwinisz baterię, sprawdź przewody Pożar magazynu energii? Zanim obwinisz baterię, sprawdź przewody

„Pożar domu jednorodzinnego. Zapalił się magazyn energii”. Takie nagłówki pojawiają się w mediach coraz częściej i za każdym razem wywołują to samo pytanie: czy baterie litowe w domu są bezpieczne? Odpowiedź...

„Pożar domu jednorodzinnego. Zapalił się magazyn energii”. Takie nagłówki pojawiają się w mediach coraz częściej i za każdym razem wywołują to samo pytanie: czy baterie litowe w domu są bezpieczne? Odpowiedź jest mniej sensacyjna niż nagłówek. Nowoczesny magazyn energii ma kilka warstw zabezpieczeń, które reagują, zanim zrobi się groźnie. Gdy dochodzi do pożaru, przyczyną nierzadko okazuje się nie sama bateria, lecz sposób, w jaki została podłączona. Czasem wystarczy jeden przewód mniej.

Finder Polska Sp. z o.o. news Finder Polska świętował 10-lecie na targach ENERGETAB 2026

Finder Polska świętował 10-lecie na targach ENERGETAB 2026 Finder Polska świętował 10-lecie na targach ENERGETAB 2026

Podczas targów ENERGETAB 2026 firma Finder Polska zaprezentowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią, m.in. programowalny przekaźnik OPTA oraz jego premierowe zastosowania....

Podczas targów ENERGETAB 2026 firma Finder Polska zaprezentowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią, m.in. programowalny przekaźnik OPTA oraz jego premierowe zastosowania. Targi były też okazją do świętowania – w tym roku Finder Polska obchodzi 10-lecie działalności!

MARITEX Leszek Łosin Sp. j. Cewki SMD w projektowaniu PCB – jak dobrać indukcyjność do aplikacji?

Cewki SMD w projektowaniu PCB – jak dobrać indukcyjność do aplikacji? Cewki SMD w projektowaniu PCB – jak dobrać indukcyjność do aplikacji?

Cewki SMD trafiają dziś niemal na każdą płytkę drukowaną – pracują w przetwornicach DC/DC, filtrach przeciwzakłóceniowych i obwodach sygnałowych. Mimo to projektanci nierzadko dobierają je „na oko”, kierując...

Cewki SMD trafiają dziś niemal na każdą płytkę drukowaną – pracują w przetwornicach DC/DC, filtrach przeciwzakłóceniowych i obwodach sygnałowych. Mimo to projektanci nierzadko dobierają je „na oko”, kierując się samą indukcyjnością. Tymczasem o poprawnej pracy układu decyduje kilka parametrów naraz, a pominięcie któregokolwiek z nich potrafi zepsuć dopracowany projekt.

APATOR SA SPV RM – regulator parku energii z funkcją strażnika mocy dla nowoczesnej generacji rozproszonej

SPV RM – regulator parku energii z funkcją strażnika mocy dla nowoczesnej generacji rozproszonej SPV RM – regulator parku energii z funkcją strażnika mocy dla nowoczesnej generacji rozproszonej

Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale również jej bezpieczne, przewidywalne i zgodne...

Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale również jej bezpieczne, przewidywalne i zgodne z wymaganiami operatorów zarządzanie. Farmy fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe, instalacje biogazowe czy układy przemysłowe typu „zero eksport” wymagają dziś rozwiązań, które pozwalają kontrolować parametry pracy źródeł, ograniczać moc oddawaną do sieci oraz zapewniać skuteczną komunikację z systemami...

Relpol S.A. Stoisko Relpolu na Energetab 2026 było oblegane przez zwiedzających

Stoisko Relpolu na Energetab 2026 było oblegane przez zwiedzających Stoisko Relpolu na Energetab 2026 było oblegane przez zwiedzających

Na targach w Bielsku-Białej firma Relpol prezentowała nowoczesne urządzenia pomiarowe oraz rozwiązania wspierające zarządzanie energią. Ale stoisko Relpolu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko...

Na targach w Bielsku-Białej firma Relpol prezentowała nowoczesne urządzenia pomiarowe oraz rozwiązania wspierające zarządzanie energią. Ale stoisko Relpolu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko z powodu oferty produktowej – poza klientami i partnerami biznesowymi chętnie odwiedzali je też... amatorzy tostów i darta.

Impakt S.A. news ARMAC pokazał na targach ENERGETAB swoje nowe UPS-y o mocy 6 i 10 kVA

ARMAC pokazał na targach ENERGETAB swoje nowe UPS-y o mocy 6 i 10 kVA ARMAC pokazał na targach ENERGETAB swoje nowe UPS-y o mocy 6 i 10 kVA

Polska marka Armac brała udział w 39. edycji targów ENERGETAB w Bielsku-Białej, gdzie promowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu zasilania awaryjnego, w tym zasilacze UPS o mocy do 6 kVA i 10 kVA...

Polska marka Armac brała udział w 39. edycji targów ENERGETAB w Bielsku-Białej, gdzie promowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu zasilania awaryjnego, w tym zasilacze UPS o mocy do 6 kVA i 10 kVA z serii Office On-line PF1 Dust-Free.

ELEKTROMETAL SA news Setki osób odwiedziło stoisko Elektrometal S.A. podczas ENERGETAB 2026

Setki osób odwiedziło stoisko Elektrometal S.A. podczas ENERGETAB 2026 Setki osób odwiedziło stoisko Elektrometal S.A. podczas ENERGETAB 2026

Elektrometal S.A. prezentował w Bielsku-Białej m.in. specjalistyczne oprawy oświetleniowe ewakuacyjne i do stref zagrożonych wybuchem. Mimo dość trudnej sytuacji na rynku, stoisko Elektrometalu odwiedziło...

Elektrometal S.A. prezentował w Bielsku-Białej m.in. specjalistyczne oprawy oświetleniowe ewakuacyjne i do stref zagrożonych wybuchem. Mimo dość trudnej sytuacji na rynku, stoisko Elektrometalu odwiedziło bardzo dużo obecnych i nowych klientów.

dr inż. Andrzej Książkiewicz - Astat Sp. z o.o. Wykorzystanie magazynów energii w obiektach przemysłowych i usługowych

Wykorzystanie magazynów energii w obiektach przemysłowych i usługowych Wykorzystanie magazynów energii w obiektach przemysłowych i usługowych

Bateryjne magazyny energii stanowią efektywne rozwiązanie problemu niezgodności profili generacji i zużycia w obiektach przemysłowych i usługowych. Zwiększają wykorzystanie energii z instalacji fotowoltaicznych...

Bateryjne magazyny energii stanowią efektywne rozwiązanie problemu niezgodności profili generacji i zużycia w obiektach przemysłowych i usługowych. Zwiększają wykorzystanie energii z instalacji fotowoltaicznych do maksymalnego stopnia, ograniczają moc szczytową, istotnie redukują koszty oraz poprawiają stabilność zasilania, bezpieczeństwo i ciągłość produkcji oraz możliwość pracy w trybie zasilania awaryjnego. Dostępne są jako zewnętrzne rozdzielnice lub kontenery dla większych mocy.

dr inż. Andrzej Książkiewicz - Astat Sp. z o.o. Stacjonarny analizator PQI-DA Smart – niezawodne narzędzie do monitorowania i rejestracji zakłóceń w sieciach elektroenergetycznych

Stacjonarny analizator PQI-DA Smart – niezawodne narzędzie do monitorowania i rejestracji zakłóceń w sieciach elektroenergetycznych Stacjonarny analizator PQI-DA Smart – niezawodne narzędzie do monitorowania i rejestracji zakłóceń w sieciach elektroenergetycznych

Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii,...

Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii, elektromobilności oraz urządzeń energoelektronicznych powoduje wzrost zjawisk zakłócających, takich jak poziom harmonicznych, asymetria napięć, migotanie światła czy wahania napięcia. W odpowiedzi na te wyzwania firma A. Eberle proponuje stacjonarny analizator PQI-DA Smart – urządzenie, które przeobraża...

www.morele.net Zasilacze komputerowe – jak dobrać moc i zabezpieczenia do nowoczesnego PC?

Zasilacze komputerowe – jak dobrać moc i zabezpieczenia do nowoczesnego PC? Zasilacze komputerowe – jak dobrać moc i zabezpieczenia do nowoczesnego PC?

Składając nowy komputer, łatwo dać się ponieść emocjom i wydać lwią część budżetu na potężną kartę graficzną czy szybki procesor. Zasilacz? Często ląduje w koszyku na samym końcu, wybierany "po taniości"....

Składając nowy komputer, łatwo dać się ponieść emocjom i wydać lwią część budżetu na potężną kartę graficzną czy szybki procesor. Zasilacz? Często ląduje w koszyku na samym końcu, wybierany "po taniości". To błąd, który w najlepszym razie kończy się nagłymi resetami systemu, a w najgorszym – dosłownym spaleniem drogich podzespołów. Zasilacz to serce całego PC. Zobacz, jak mądrze dobrać jego moc do nowoczesnego sprzętu i na jakie zabezpieczenia zwrócić uwagę, by zyskać pancerne bezpieczeństwo i absolutny...

DEHN POLSKA sp. z o.o. Skuteczność zintegrowanych systemów ochrony przed przepięciami o częstotliwości sieciowej (POP) w instalacjach niskiego napięcia

Skuteczność zintegrowanych systemów ochrony przed przepięciami o częstotliwości sieciowej (POP) w instalacjach niskiego napięcia Skuteczność zintegrowanych systemów ochrony przed przepięciami o częstotliwości sieciowej (POP) w instalacjach niskiego napięcia

Powszechna obecność wrażliwych urządzeń elektronicznych we współczesnych instalacjach niskiego napięcia modyfikuje wymagania w zakresie ich ochrony. Podczas gdy zagrożenia wywołane przejściowymi wyładowaniami...

Powszechna obecność wrażliwych urządzeń elektronicznych we współczesnych instalacjach niskiego napięcia modyfikuje wymagania w zakresie ich ochrony. Podczas gdy zagrożenia wywołane przejściowymi wyładowaniami atmosferycznymi są powszechnie uwzględniane w procesach projektowych, poważny problem eksploatacyjny stanowią długotrwałe wzrosty napięcia o częstotliwości sieciowej. Tradycyjne ograniczniki chroniące przed przepięciami atmosferycznymi i łączeniowymi (SPD) okazują się wobec nich nieskuteczne....

Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. Nexans Power Accessories pokaże swoje rozwiązania na targach ENERGETAB 2026

Nexans Power Accessories pokaże swoje rozwiązania na targach ENERGETAB 2026 Nexans Power Accessories pokaże swoje rozwiązania na targach ENERGETAB 2026

Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. jest cenionym dostawcą prefabrykowanych akcesoriów i osprzętu kablowego niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Swoje najlepsze rozwiązania firma zaprezentuje...

Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. jest cenionym dostawcą prefabrykowanych akcesoriów i osprzętu kablowego niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Swoje najlepsze rozwiązania firma zaprezentuje na stoisku G 9 podczas targów ENERGETAB 2026.

HYBRYD Sp.z o.o. Na czym polega przegląd oświetlenia awaryjnego i co musi być sprawdzone?

Na czym polega przegląd oświetlenia awaryjnego i co musi być sprawdzone? Na czym polega przegląd oświetlenia awaryjnego i co musi być sprawdzone?

Sprawne oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania. Aby system działał prawidłowo w sytuacji zagrożenia, konieczne jest jego regularne sprawdzanie. Taki przegląd...

Sprawne oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania. Aby system działał prawidłowo w sytuacji zagrożenia, konieczne jest jego regularne sprawdzanie. Taki przegląd obejmuje ocenę stanu technicznego instalacji, testy działania oraz weryfikację dokumentacji, dzięki czemu można wykryć usterki, zanim wpłyną na bezpieczeństwo użytkowników obiektu.

INNPRO Robert Błędowski Sp. z o.o. Ciepło ucieka przez okno, a rachunek rośnie. Jak ograniczyć straty w wynajmowanym apartamencie?

Ciepło ucieka przez okno, a rachunek rośnie. Jak ograniczyć straty w wynajmowanym apartamencie? Ciepło ucieka przez okno, a rachunek rośnie. Jak ograniczyć straty w wynajmowanym apartamencie?

Zimowy dzień, temperatura spada poniżej zera, a Ty wchodzisz do apartamentu tuż po wyjeździe gości – w sypialni otwarte na oścież okno i rozgrzany grzejnik. Konsekwencje pojawią się później, gdy zostaniesz...

Zimowy dzień, temperatura spada poniżej zera, a Ty wchodzisz do apartamentu tuż po wyjeździe gości – w sypialni otwarte na oścież okno i rozgrzany grzejnik. Konsekwencje pojawią się później, gdy zostaniesz obciążony rachunkiem za prąd. Możesz oczywiście przypominać o wyłączaniu ogrzewania na czas wietrzenia, dopisać kolejną zasadę do regulaminu czy umieścić wskazówkę przy oknie. Nie każda osoba podczas kilkudniowego pobytu będzie jednak pamiętać o wszystkich zaleceniach gospodarza. A co, gdyby ogrzewanie...

Relpol S.A. Relpol na Energetab 2026

Relpol na Energetab 2026 Relpol na Energetab 2026

Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.

Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.

Impakt S.A. ARMAC rozwija ofertę zasilania awaryjnego. Nowe UPS-y 6 i 10 kVA na targach ENERGETAB

ARMAC rozwija ofertę zasilania awaryjnego. Nowe UPS-y 6 i 10 kVA na targach ENERGETAB ARMAC rozwija ofertę zasilania awaryjnego. Nowe UPS-y 6 i 10 kVA na targach ENERGETAB

ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne...

ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne oraz urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej przeznaczone zarówno dla użytkowników domowych, jak i odbiorców biznesowych. Marka koncentruje się na tworzeniu kompatybilnych rozwiązań, z których można budować systemy ochrony energetycznej dostosowane do konkretnych zastosowań.

ZnakDirect sp. z o.o. Znak Direct – znaczniki kablowe i inne oznakowania projektowane online

Znak Direct – znaczniki kablowe i inne oznakowania projektowane online Znak Direct – znaczniki kablowe i inne oznakowania projektowane online

Czytelne i trwałe oznakowanie urządzeń, przewodów, kabli, szaf sterowniczych oraz elementów instalacji ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa pracy, sprawnego montażu i późniejszej obsługi technicznej. Firma...

Czytelne i trwałe oznakowanie urządzeń, przewodów, kabli, szaf sterowniczych oraz elementów instalacji ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa pracy, sprawnego montażu i późniejszej obsługi technicznej. Firma Znak Direct oferuje szeroki wybór tabliczek, oznaczników, naklejek i znaków przeznaczonych dla przemysłu, elektroinstalatorów, automatyków, producentów maszyn oraz wykonawców instalacji technicznych.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.Info.pl