elektro.info

Zaawansowane wyszukiwanie

Proces formalnoprawny realizacji inwestycji liniowych

W świetle nowych przepisów

Napowietrzna linia elektroenergetyczna 110 kV – grupa II (przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko)

Napowietrzna linia elektroenergetyczna 110 kV – grupa II (przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko)

Zmiany w obowiązujących przepisach znacznie wydłużyły czas niezbędny do przygotowania dokumentacji projektowej dla inwestycji budowlanych w celu uzyskania pozwolenia na budowę. Niniejszy artykuł ma na celu przybliżenie Czytelnikom schematu postępowania wraz z podaniem czasu niezbędnego do uzyskania koniecznych decyzji i pozwoleń aż do otrzymania pozwolenia na budowę dla danej inwestycji.

Zobacz także

ZnakDirect sp. z o.o. Znak Direct – znaczniki kablowe i inne oznakowania projektowane online

Znak Direct – znaczniki kablowe i inne oznakowania projektowane online Znak Direct – znaczniki kablowe i inne oznakowania projektowane online

Czytelne i trwałe oznakowanie urządzeń, przewodów, kabli, szaf sterowniczych oraz elementów instalacji ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa pracy, sprawnego montażu i późniejszej obsługi technicznej. Firma...

Czytelne i trwałe oznakowanie urządzeń, przewodów, kabli, szaf sterowniczych oraz elementów instalacji ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa pracy, sprawnego montażu i późniejszej obsługi technicznej. Firma Znak Direct oferuje szeroki wybór tabliczek, oznaczników, naklejek i znaków przeznaczonych dla przemysłu, elektroinstalatorów, automatyków, producentów maszyn oraz wykonawców instalacji technicznych.

WAGO ELWAG Sp. z o.o. Rodzina złączek instalacyjnych 221 wciąż się powiększa!

Rodzina złączek instalacyjnych 221 wciąż się powiększa! Rodzina złączek instalacyjnych 221 wciąż się powiększa!

Otwórz dźwignię, wsuń przewód i gotowe! Tak proste jest łączenie przewodów za pomocą złączek instalacyjnych z dźwigniami z serii 221. Ta dobrze znana rodzina złączek instalacyjnych WAGO właśnie się powiększyła!...

Otwórz dźwignię, wsuń przewód i gotowe! Tak proste jest łączenie przewodów za pomocą złączek instalacyjnych z dźwigniami z serii 221. Ta dobrze znana rodzina złączek instalacyjnych WAGO właśnie się powiększyła! Dzięki nowej, 2-rzędowej złączce instalacyjnej z dźwigniami z serii 221 można intuicyjnie i bez użycia narzędzi połączyć ze sobą do dziesięciu przewodów na tym samym potencjale.

BRADY Polska sp. z o.o. Szybciej, bezpieczniej, lepiej: profesjonalne i efektywne zarządzanie kablami

Szybciej, bezpieczniej, lepiej: profesjonalne i efektywne zarządzanie kablami Szybciej, bezpieczniej, lepiej: profesjonalne i efektywne zarządzanie kablami

Wyraźna i dokładna identyfikacja przewodów, kabli i komponentów jest kluczowa dla elektryków. Dzięki dobrze oznakowanym kablom z odpowiednimi i niezawodnymi etykietami mogą oni szybko zrozumieć konfigurację...

Wyraźna i dokładna identyfikacja przewodów, kabli i komponentów jest kluczowa dla elektryków. Dzięki dobrze oznakowanym kablom z odpowiednimi i niezawodnymi etykietami mogą oni szybko zrozumieć konfigurację systemu, co skraca czas rozwiązywania problemów i minimalizuje ryzyko błędów. To nie tylko poprawia wydajność, ale także zwiększa bezpieczeństwo.

Wszelkie działania podczas procesu inwestycyjnego są regulowane odpowiednimi ustawami, przepisami, normami, a także potrzebami inwestorów. Proces inwestycyjny możemy podzielić na trzy fazy:

  • faza przedrealizacyjna,
  • faza realizacji,
  • faza eksploatacji.

Faza przedrealizacyjna związana jest głównie z czynnościami przygotowawczymi do realizacji inwestycji. Ten etap wiąże się z identyfikacją możliwości inwestycyjnych, wstępną selekcją wariantów, opracowaniem koncepcji projektu oraz podjęciem odpowiednich decyzji inwestycyjnych.

W fazie realizacji ma miejsce opracowanie dokumentacji projektowej. Ponadto na tym etapie uzyskiwane jest pozwolenie na budowę, przeprowadzane są niezbędne negocjacje z zainteresowanymi stronami, a także podpisane zostają umowy i kontrakty. Dokonuje się również budowy i otrzymuje pozwolenie na eksploatację.

Faza eksploatacji wiąże się z funkcjonowaniem inwestycji.

W celu realizacji inwestycji, jaką jest np. budowa linii elektroenergetycznej, należy zwrócić uwagę przede wszystkim na etap przygotowawczy, czyli fazę przedrealizacyjną. Jest to najważniejsza część prac przedprojektowych, która rzutuje na całokształt realizacji inwestycji. W świetle obowiązujących przepisów, a w szczególności Ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (DzU nr 199, poz. 1227, z późn. zm.) naczelną zasadą przy planowaniu inwestycji jest ocena oddziaływania inwestycji na środowisko. Zgodnie z art. 62 wspomnianej ustawy, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się i analizuje wpływ danego przedsięwzięcia na: środowisko, zdrowie i życie ludzi, dobra materialne, zabytki czy dostępność do złóż kopalin. Określa się również możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, oraz wymagany zakres monitoringu.

Każdorazowo oceny oddziaływania na środowisko wymagają przedsięwzięcia zarówno mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (grupa I), jak i przedsięwzięcia oddziałujące na obszary „Natura 2000”. W przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (grupa II) ewentualny obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko stwierdza organ kompetentny do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.

Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określania rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (DzU nr 213, poz. 1397), do I grupy (przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko) należą stacje elektroenergetyczne lub napowietrzne linie elektroenergetyczne, o napięciu znamionowym wynoszącym nie mniej niż 220 kV, o długości nie mniejszej niż 15 km. Do tej grupy należą również przedsięwzięcia polegające na rozbudowie, przebudowie lub montażu ww. przedsięwzięć oraz przedsięwzięcia polegające na rozbudowie, przebudowie i montażu przedsięwzięć z II grupy, jeżeli ta przebudowa spowoduje osiągnięcie określonych rozporządzeniem progów.

Do grupy II (przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko) należą stacje elektroenergetyczne lub napowietrzne linie elektroenergetyczne, o napięciu znamionowym nie niższym niż 110 kV. Do przedmiotowej grupy zalicza się również zmianę lasu lub nieużytku na użytek rolny, lub wylesienia mające na celu zmianę sposobu użytkowania terenu. Przepis odnosi się do lasów łęgowych, olsów, lasów na siedliskach bagiennych, enklaw pośród użytków rolnych, obszarów objętych formami ochrony przyrody, lasów w granicach administracyjnych miast oraz innych o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Do grupy II zalicza się również przedsięwzięcia polegające na rozbudowie, przebudowie lub montażu realizowanego, lub zrealizowanego przedsięwzięcia z tejże grupy z wyłączeniem przypadków, w których powstałe w wyniku rozbudowy, przebudowy lub montażu przedsięwzięcie nie przekracza określonych rozporządzeniem progów.

Postanowienie co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wydaje kompetentny organ po uzyskaniu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego lub Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. W razie stwierdzenia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wymagany jest raport dla danego przedsięwzięcia.

Zakres raportu został określony w art. 66 ustawy z 3 października 2008 r. Przygotowanie raportu dla inwestycji realizowanych na obszarach chronionych związane jest z obowiązkiem przeprowadzenia inwentaryzacji przyrodniczej oraz badań ornitologicznych. Przedmiotowe badania wykonywane są w okresach wegetacyjnych roślin oraz okresach lęgowych ptaków i zwierząt. Opracowanie raportu z koniecznością dokonania pełnej inwentaryzacji przyrodniczej zajmuje ok. jeden rok (dwa sezony wiosna – jesień). Czas potrzebny na opracowanie raportu bez obowiązku przeprowadzenia badań przyrodniczych wynosi ok. 2–3 miesiące. Przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wiąże się również z udziałem społeczeństwa w postępowaniu (składaniem wniosków, zastrzeżeń i uwag). Całe postępowanie administracyjne OOŚ do wydania decyzji środowiskowej trwa ok. 5–9 miesięcy.

Pomimo że ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie jest wymagana dla wszystkich przedsięwzięć, to zgodnie z ustawą, każde nowo budowane przedsięwzięcie zarówno z grupy I, jak i II, a także wszelkie roboty polegające na przebudowie czy remoncie, wymagają uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, tzw. decyzji środowiskowej. Przedmiotowe uzgodnienie jest najważniejszą decyzją, którą musi uzyskać inwestor. Jest to pierwsza decyzja, która warunkuje otrzymanie pozostałych, w tym m.in. decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego, decyzji o pozwoleniu na budowę, pozwolenia wodnoprawnego.

Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia zgodnie z ustawą z dnia 3 października 2008 r. wydaje:

  • Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska – m.in. w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, przedsięwzięć realizowanych na terenach zamkniętych,
  • wójt, burmistrz, prezydent miasta – m.in. w przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

Ważnym elementem etapu przygotowawczego przedsięwzięcia inwestycyjnego jest opracowanie studium trasowego, w którym będą rozpatrywane minimum 3 warianty trasowe planowanej do realizacji inwestycji. Jest to niezbędne później, przy przeprowadzaniu oceny oddziaływania na środowisko, w celu wskazania wariantu najkorzystniejszego dla środowiska.

Zgodnie z art. 50 Ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (DzU nr 80, poz. 717, z późn. zm.) inwestycja celu publicznego jest lokalizowana na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku – w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z wieloletniego doświadczenia wynika, iż lokalizacja inwestycji zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest najbezpieczniejszą drogą w celu realizacji przedsięwzięcia. Dla terenów, gdzie nie ma pokrycia miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ww. ustawa przewiduje lokalizację inwestycji na podstawie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (tzw. „decyzja lokalizacyjna”). Decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego wydaje: wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Natomiast dla terenów zamkniętych decyzję wydaje wojewoda. Minusem lokalizowania przedsięwzięcia na podstawie przedmiotowej decyzji jest konieczność omijania terenów leśnych, ponieważ zmiana przeznaczenia gruntów leśnych na nieleśne może jedynie nastąpić w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Proces wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego trwa około 3–5 miesięcy.

Jeżeli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie obejmuje terenu planowanej inwestycji, a pragniemy oprzeć na nim lokalizację inwestycji, należy w pierwszej kolejności wprowadzić zmiany do obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (jeżeli w studium nie jest ujęta planowana do realizacji inwestycja). Następnie należy podjąć uchwałę o przystąpieniu do opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Inwestor jednak w takim przypadku musi uwzględnić czas na wykonanie przedmiotowych dokumentów planistycznych. Na podstawie dotychczasowych doświadczeń czas niezbędny do dokonania zmian w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego i uchwalenia go wynosi ok. 9–12 miesięcy.

Czas potrzebny do opracowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynosi również ok. 9–12 miesięcy. W sumie czas niezbędny do opracowania zarówno studium, jak i MPZP wynosi ok. 24 miesiące. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku, gdy na terenie pod planowaną inwestycję istnieje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, lecz inwestycja nie jest w nim ujęta. Należy wówczas również dokonać koniecznych zmian zarówno w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, jak i w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Czas niezbędny do wykonania tego zadania to ok. 24 miesiące.

W tabeli 1. zestawiono czas niezbędny do uzyskania decyzji środowiskowej, lokalizacyjnej oraz lokalizacji na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a na rysunku 1. schemat postępowania, począwszy od momentu złożenia wniosku o wydanie decyzji środowiskowej aż do uzyskania pozwolenia na budowę.

Ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2008 r., nr 116, poz. 731) została wprowadzona do Kodeksu cywilnego instytucja służebności przesyłu. Jest to nowa instytucja wprowadzona na zasadach dotychczasowej służebności gruntowej. Zgodnie z art. 3051 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (DzU z 1964 r., nr 16, poz. 93, z późn. zm.) nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia służące do doprowadzenia płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne podobne urządzenia, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. Służebność przesyłu może dotyczyć zarówno nowo budowanych urządzeń, jak i tych, które są już zlokalizowane na danej nieruchomości.

Zwykle dąży się do tego, by służebność przesyłu powstała na podstawie zgodnej woli obu stron. Jeśli właściciel nieruchomości nie wyrazi zgody na utworzenie służebności przesyłu na jego nieruchomości, przedsiębiorca może w sądzie żądać ustanowienia służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem. Służebność przesyłu zostaje wpisana do działu III księgi wieczystej, nie może zatem zostać wypowiedziana przez jedną ze stron, co stanowi zabezpieczenie dla przedsiębiorstwa przesyłowego. Instytucja służebności dotyczy całej nieruchomości, jest zbywalna razem z nieruchomością lub przedsiębiorstwem i wygasa najpóźniej wraz z likwidacją przedsiębiorstwa.

Z punktu widzenia inwestora najkorzystniejszą sytuacją jest taka, gdy do złożenia wniosku o uzyskanie pozwolenia na budowę inwestor posiada tytuł prawny w formie spisanego aktu notarialnego, w którym wpisana jest służebność przesyłu. Doświadczenie pokazuje, iż czas potrzebny do uzyskania zgody właściciela w formie aktu notarialnego jest długi. Czas wydłużać może również: brak księgi wieczystej, sprawy spadkowe, brak właściciela, właściciel nieznany z miejsca pobytu czy też ograniczone możliwości czasowe pracy kancelarii notarialnej (spisywanie jedynie ok. 1–2 aktów notarialnych dziennie). W celu skrócenia tego czasu inwestor zwykle decyduje się na spisanie umowy cywilnej, która pozwala na uzyskanie zgody na cele budowlane w formie stosunku zobowiązaniowego. Nie jest to jednak do końca bezpieczna droga, gdyż strona może się w każdej chwili wycofać z takiej umowy. To stwarza problem dla inwestora, ponieważ z punktu formalnego nie posiada on w takiej sytuacji zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane.

Proces przygotowania realizacji inwestycji jest niezwykle czasochłonny. Związane jest to z koniecznością opracowania dokumentów planistycznych, uzyskania niezbędnych pozwoleń, uzgodnień oraz decyzji. W głównej mierze zależy od rodzaju inwestycji, terenów, na jakich planowana jest jej realizacja, a także obowiązujących na danym terenie dokumentów planistycznych. Przy planowaniu inwestycji należy zatem uwzględnić wszystkie czynniki mogące wpływać na czas niezbędny do przygotowania wszelkich dokumentów.

Literatura

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (DzU z 1964 r., nr 16, poz. 93 z późn. zm.).
  2. Ustawa z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks Cywilny oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2008 r., nr 116, poz. 731).
  3. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DzU z 2003 r., nr 207, poz. 2016, z późn. zm.).
  4. Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (DzU nr 199, poz. 1227, z późn. zm.).
  5. Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (DzU nr 80, poz. 717, z późn. zm.).
  6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie określania rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (DzU nr 213 poz. 1397).

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

Najnowsze produkty i technologie

Redakcja Elektro.info.pl Firma eMKa zaprasza na szkolenia zawodowe

Firma eMKa zaprasza na szkolenia zawodowe Firma eMKa zaprasza na szkolenia zawodowe

Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje,...

Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje, sieci wielkopowierzchniowe etc. ), jednak zaopiekujemy się każdym klientem – nawet tym najmniejszym.

Relpol S.A. Relpol na Energetab 2026

Relpol na Energetab 2026 Relpol na Energetab 2026

Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.

Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.

Impakt S.A. ARMAC rozwija ofertę zasilania awaryjnego. Nowe UPS-y 6 i 10 kVA na targach ENERGETAB

ARMAC rozwija ofertę zasilania awaryjnego. Nowe UPS-y 6 i 10 kVA na targach ENERGETAB ARMAC rozwija ofertę zasilania awaryjnego. Nowe UPS-y 6 i 10 kVA na targach ENERGETAB

ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne...

ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne oraz urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej przeznaczone zarówno dla użytkowników domowych, jak i odbiorców biznesowych. Marka koncentruje się na tworzeniu kompatybilnych rozwiązań, z których można budować systemy ochrony energetycznej dostosowane do konkretnych zastosowań.

ZnakDirect sp. z o.o. Znak Direct – znaczniki kablowe i inne oznakowania projektowane online

Znak Direct – znaczniki kablowe i inne oznakowania projektowane online Znak Direct – znaczniki kablowe i inne oznakowania projektowane online

Czytelne i trwałe oznakowanie urządzeń, przewodów, kabli, szaf sterowniczych oraz elementów instalacji ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa pracy, sprawnego montażu i późniejszej obsługi technicznej. Firma...

Czytelne i trwałe oznakowanie urządzeń, przewodów, kabli, szaf sterowniczych oraz elementów instalacji ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa pracy, sprawnego montażu i późniejszej obsługi technicznej. Firma Znak Direct oferuje szeroki wybór tabliczek, oznaczników, naklejek i znaków przeznaczonych dla przemysłu, elektroinstalatorów, automatyków, producentów maszyn oraz wykonawców instalacji technicznych.

APATOR SA Energia pod pełną kontrolą

Energia pod pełną kontrolą Energia pod pełną kontrolą

Farma fotowoltaiczna jest dziś często punktem wyjścia do inwestycji w odnawialne źródła energii. Po uruchomieniu szybko okazuje się jednak, że sama produkcja energii nie przesądza jeszcze o efektywności...

Farma fotowoltaiczna jest dziś często punktem wyjścia do inwestycji w odnawialne źródła energii. Po uruchomieniu szybko okazuje się jednak, że sama produkcja energii nie przesądza jeszcze o efektywności przedsięwzięcia. Źródło musi bezpiecznie współpracować z siecią, reagować na warunki w punkcie przyłączenia, uwzględniać profil odbioru i możliwości magazynowania energii. Coraz większe znaczenie ma więc nie tylko moc zainstalowana, lecz także zdolność do zarządzania całym układem.

Zakład Elektroniczny „POLLIN” Wojciech Polak Ciągłość zasilania w rozdzielnicy – jak uniknąć kosztownych błędów

Ciągłość zasilania w rozdzielnicy – jak uniknąć kosztownych błędów Ciągłość zasilania w rozdzielnicy – jak uniknąć kosztownych błędów

Awaria zasilania nie zawsze oznacza całkowity brak napięcia – często problem jest znacznie bardziej złożony. Dowiedz się, czym różnią się urządzenia AZF, SZR, WN, WP i KSB oraz kiedy ich zastosowanie naprawdę...

Awaria zasilania nie zawsze oznacza całkowity brak napięcia – często problem jest znacznie bardziej złożony. Dowiedz się, czym różnią się urządzenia AZF, SZR, WN, WP i KSB oraz kiedy ich zastosowanie naprawdę ma sens. W artykule pokazujemy, jak właściwy dobór aparatury skraca czas diagnostyki, ogranicza przestoje i zwiększa niezawodność rozdzielnicy. To praktyczny przewodnik dla projektantów, instalatorów i wszystkich odpowiedzialnych za ciągłość zasilania.

Ei Electronics Sp. z o. o. Certyfikat CNBOP-PIB dla instalatorów czujników. Trwają zapisy na kolejne edycje szkoleń

Certyfikat CNBOP-PIB dla instalatorów czujników. Trwają zapisy na kolejne edycje szkoleń Certyfikat CNBOP-PIB dla instalatorów czujników. Trwają zapisy na kolejne edycje szkoleń

Po trzech z dziewięciu zaplanowanych na 2026 rok edycji ogólnopolskiego programu certyfikowanych szkoleń dla instalatorów autonomicznych czujników dymu, tlenku węgla, gazu i ciepła, organizatorzy udostępniają...

Po trzech z dziewięciu zaplanowanych na 2026 rok edycji ogólnopolskiego programu certyfikowanych szkoleń dla instalatorów autonomicznych czujników dymu, tlenku węgla, gazu i ciepła, organizatorzy udostępniają kolejne terminy. Do końca roku odbędzie się jeszcze sześć edycji. Każda zakończy się walidacją przeprowadzoną przez CNBOP-PIB, a uczestnicy, którzy pomyślnie przejdą egzamin, otrzymają certyfikat potwierdzający zdobyte kwalifikacje.

mgr inż. Marcin Szkudniewski, mgr inż. Adam Szczepanik, SONEL S.A. Ciągły monitoring jakości energii elektrycznej ze stacjonarnym analizatorem Sonel PQM-750

Ciągły monitoring jakości energii elektrycznej ze stacjonarnym analizatorem Sonel PQM-750 Ciągły monitoring jakości energii elektrycznej ze stacjonarnym analizatorem Sonel PQM-750

Analizator PQM-750 to odpowiedź firmy Sonel na rosnące wymagania rynku energetycznego. Stworzony z myślą o precyzyjnym, ciągłym monitoringu parametrów sieci, wyróżnia się kompaktową budową, modułową konstrukcją...

Analizator PQM-750 to odpowiedź firmy Sonel na rosnące wymagania rynku energetycznego. Stworzony z myślą o precyzyjnym, ciągłym monitoringu parametrów sieci, wyróżnia się kompaktową budową, modułową konstrukcją oraz zaawansowaną funkcjonalnością.

TREVOS POLAND Sp. z o.o. Oświetlenie przemysłowe pod presją bezpieczeństwa

Oświetlenie przemysłowe pod presją bezpieczeństwa Oświetlenie przemysłowe pod presją bezpieczeństwa

Rosnące wymagania dotyczące efektywności energetycznej, bezpieczeństwa pracy oraz niezawodności instalacji sprawiają, że oświetlenie przemysłowe staje się jednym z kluczowych elementów nowoczesnych zakładów...

Rosnące wymagania dotyczące efektywności energetycznej, bezpieczeństwa pracy oraz niezawodności instalacji sprawiają, że oświetlenie przemysłowe staje się jednym z kluczowych elementów nowoczesnych zakładów produkcyjnych i centrów logistycznych. Szczególnego znaczenia nabierają dziś również rozwiązania przeznaczone do stref zagrożonych wybuchem. O wyzwaniach związanych z doborem oświetlenia przemysłowego, specyfice wymagań w strefach zagrożonych wybuchem oraz planach rozwoju firmy w Polsce rozmawiamy...

Skład Techniczny Sp. z o.o. Jaką temperaturą grzać termokurczki z klejem, by klej uszczelnił połączenie

Jaką temperaturą grzać termokurczki z klejem, by klej uszczelnił połączenie Jaką temperaturą grzać termokurczki z klejem, by klej uszczelnił połączenie

Prawidłowa temperatura podczas obkurczania termokurczek z klejem ma bezpośredni wpływ na szczelność połączenia. Zbyt słabe podgrzanie nie pozwoli klejowi wypełnić wszystkich szczelin, natomiast nieprawidłowa...

Prawidłowa temperatura podczas obkurczania termokurczek z klejem ma bezpośredni wpływ na szczelność połączenia. Zbyt słabe podgrzanie nie pozwoli klejowi wypełnić wszystkich szczelin, natomiast nieprawidłowa technika może pogorszyć efekt końcowy. Sprawdź, jakie wartości temperatury są wymagane i na co zwrócić uwagę podczas całego procesu.

Finder Polska Sp. z o.o. news Finder Polska zaprasza na targi ENERGETAB 2026!

Finder Polska zaprasza na targi ENERGETAB 2026! Finder Polska zaprasza na targi ENERGETAB 2026!

Podczas tegorocznej edycji targów ENERGETAB firma Finder Polska zaprezentuje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią. Na stoisku A55 zaprezentowane zostaną m.in. premierowe zastosowania...

Podczas tegorocznej edycji targów ENERGETAB firma Finder Polska zaprezentuje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią. Na stoisku A55 zaprezentowane zostaną m.in. premierowe zastosowania przekaźnika programowalnego OPTA, w tym demonstracja układu zaprogramowanego w języku MicroPython, pokazującego wszechstronność i nieograniczone możliwości przekaźnika OPTA w nowoczesnych aplikacjach przemysłowych.

ELEKTROMETAL SA news Nowa moc oświetlenia przemysłowego i Ex – ELEKTROMETAL S.A. na ENERGETAB 2026

Nowa moc oświetlenia przemysłowego i Ex – ELEKTROMETAL S.A. na ENERGETAB 2026 Nowa moc oświetlenia przemysłowego i Ex – ELEKTROMETAL S.A. na ENERGETAB 2026

Ponad 75 lat innowacji, polski kapitał i własne zaplecze badawcze – ELEKTROMETAL S.A.

Ponad 75 lat innowacji, polski kapitał i własne zaplecze badawcze – ELEKTROMETAL S.A.

Livoltek Poland Przemysłowe magazyny energii w praktyce: jak obniżyć koszty energii i zwiększyć autonomię instalacji PV w segmencie C&I

Przemysłowe magazyny energii w praktyce: jak obniżyć koszty energii i zwiększyć autonomię instalacji PV w segmencie C&I Przemysłowe magazyny energii w praktyce: jak obniżyć koszty energii i zwiększyć autonomię instalacji PV w segmencie C&I

„Rosnące koszty energii, niestabilność sieci i coraz bardziej restrykcyjne warunki przyłączeniowe sprawiają, że magazynowanie energii przestaje być opcją – staje się elementem architektury każdej poważnej...

„Rosnące koszty energii, niestabilność sieci i coraz bardziej restrykcyjne warunki przyłączeniowe sprawiają, że magazynowanie energii przestaje być opcją – staje się elementem architektury każdej poważnej instalacji fotowoltaicznej w segmencie przemysłowym i komercyjnym. Inwestorzy, przedsiębiorstwa i właściciele farm PV stoją dziś przed pytaniem: czy wdrożyć przemysłowy magazyn energii oraz który system wybrać, żeby projekt był rentowny od pierwszego dnia eksploatacji” – Sebastian Fibrand, Country...

PSI Polska Sp. z o.o. news PSI pokaże swoje najlepsze rozwiązania na targach ENERGETAB 2026

PSI pokaże swoje najlepsze rozwiązania na targach ENERGETAB 2026 PSI pokaże swoje najlepsze rozwiązania na targach ENERGETAB 2026

PSI jest międzynarodową firmą obecną na rynku od ponad 57 lat, która na podstawie własnego oprogramowania zapewnia kompleksowe rozwiązania dla wielu branż: produkcji, logistyki czy przemysłu chemicznego....

PSI jest międzynarodową firmą obecną na rynku od ponad 57 lat, która na podstawie własnego oprogramowania zapewnia kompleksowe rozwiązania dla wielu branż: produkcji, logistyki czy przemysłu chemicznego. Rozwiązania PSI wykorzystywane są na całym świecie do optymalizacji przepływu energii i materiałów, przeznaczonych dla przedsiębiorstw użyteczności publicznej i przemysłu. Zapraszamy do spotkań podczas targów ENERGETAB!

dr inż. Andrzej Książkiewicz - Astat Sp. z o.o. Energoelektroniczne kompensatory mocy biernej ASTec SVG dużej mocy

Energoelektroniczne kompensatory mocy biernej ASTec SVG dużej mocy Energoelektroniczne kompensatory mocy biernej ASTec SVG dużej mocy

Rosnące wymagania dotyczące jakości energii elektrycznej oraz dynamiczna zmienność obciążeń w zakładach przemysłowych czynią kompensację mocy biernej kluczową z perspektywy technicznej i ekonomicznej....

Rosnące wymagania dotyczące jakości energii elektrycznej oraz dynamiczna zmienność obciążeń w zakładach przemysłowych czynią kompensację mocy biernej kluczową z perspektywy technicznej i ekonomicznej. W obliczu wzrastających kosztów energii biernej oraz konieczności spełnienia rygorystycznych norm, coraz większą rolę odgrywają nowoczesne rozwiązania, takie jak statyczne generatory mocy biernej (SVG) o prądzie znamionowym 150 A i 200 A. Dzięki zaawansowanym parametrom, możliwościom rozbudowy i dynamicznej...

dr inż. Andrzej Książkiewicz - Astat Sp. z o.o. Stabilizacja napięcia w układach zasilania obiektów krytycznych – rozwiązania MSR i MST

Stabilizacja napięcia w układach zasilania obiektów krytycznych – rozwiązania MSR i MST Stabilizacja napięcia w układach zasilania obiektów krytycznych – rozwiązania MSR i MST

Wahania napięcia w sieciach elektrycznych to powszechny problem, który może prowadzić do awarii urządzeń czy przerw w produkcji. Według normy PN-EN 50160, dopuszczalne odchylenia napięcia to ±10%, jednak...

Wahania napięcia w sieciach elektrycznych to powszechny problem, który może prowadzić do awarii urządzeń czy przerw w produkcji. Według normy PN-EN 50160, dopuszczalne odchylenia napięcia to ±10%, jednak wiele urządzeń przemysłowych wymaga znacznie wyższej stabilności.

APATOR SA Licznik na szynę TH35 (DIN) – REMIZ 3

Licznik na szynę TH35 (DIN) – REMIZ 3 Licznik na szynę TH35 (DIN) – REMIZ 3

W dobie rosnących kosztów energii i zaostrzających się norm efektywności energetycznej, precyzyjna analityka staje się fundamentem nowoczesnego zarządzania infrastrukturą. REMIZ 3 to licznik energii elektrycznej,...

W dobie rosnących kosztów energii i zaostrzających się norm efektywności energetycznej, precyzyjna analityka staje się fundamentem nowoczesnego zarządzania infrastrukturą. REMIZ 3 to licznik energii elektrycznej, który łączy kompaktową budowę na szynie DIN z funkcjonalnością zaawansowanych jednostek pomiarowych ze zdalnym odczytem.

Grupa Pracuj S.A. Assessment center – czym jest i dlaczego coraz częściej pojawia się w rekrutacji specjalistów?

Assessment center – czym jest i dlaczego coraz częściej pojawia się w rekrutacji specjalistów? Assessment center – czym jest i dlaczego coraz częściej pojawia się w rekrutacji specjalistów?

W branżach technicznych, w których od kandydatów oczekuje się nie tylko wiedzy, lecz także samodzielności, odpowiedzialności, umiejętności pracy pod presją oraz dobrej organizacji, tradycyjna rozmowa kwalifikacyjna...

W branżach technicznych, w których od kandydatów oczekuje się nie tylko wiedzy, lecz także samodzielności, odpowiedzialności, umiejętności pracy pod presją oraz dobrej organizacji, tradycyjna rozmowa kwalifikacyjna nie zawsze wystarcza. CV pokazuje doświadczenie, rozmowa pozwala poznać motywację, ale dopiero praktyczne zadania pokazują, jak kandydat naprawdę działa w sytuacjach zbliżonych do codziennych wyzwań zawodowych. Właśnie dlatego coraz większą popularność zyskuje assessment center – metoda...

INNPRO Robert Błędowski Sp. z o.o. Miej oko na swój dom – poznaj smart kamery Sonoff

Miej oko na swój dom – poznaj smart kamery Sonoff Miej oko na swój dom – poznaj smart kamery Sonoff

Co dzieje się w domu, kiedy jesteś w pracy, na wakacjach lub na spotkaniu? Czy wszystko jest w porządku z dzieckiem, które zostało pod opieką dziadków? Czy pies spokojnie odpoczywa, a kurier rzeczywiście...

Co dzieje się w domu, kiedy jesteś w pracy, na wakacjach lub na spotkaniu? Czy wszystko jest w porządku z dzieckiem, które zostało pod opieką dziadków? Czy pies spokojnie odpoczywa, a kurier rzeczywiście zostawił paczkę pod drzwiami? Nowoczesne kamery WiFi pozwalają sprawdzić to w każdej chwili – bez skomplikowanej instalacji i wysokich kosztów. Poznaj smart kamery Sonoff i wybierz model najlepiej dopasowany do swoich potrzeb!

Ei Electronics Sp. z o. o. 2027: koniec z licznikami bez zdalnego odczytu. Dyrektywa EED redefiniuje podejście do zarządzania budynkami

2027: koniec z licznikami bez zdalnego odczytu. Dyrektywa EED redefiniuje podejście do zarządzania budynkami 2027: koniec z licznikami bez zdalnego odczytu. Dyrektywa EED redefiniuje podejście do zarządzania budynkami

Dyrektywa o efektywności energetycznej (EED) nakłada na państwa członkowskie UE obowiązek wyposażenia wszystkich liczników ciepła, chłodzenia i ciepłej wody użytkowej w funkcję zdalnego odczytu. Zostało...

Dyrektywa o efektywności energetycznej (EED) nakłada na państwa członkowskie UE obowiązek wyposażenia wszystkich liczników ciepła, chłodzenia i ciepłej wody użytkowej w funkcję zdalnego odczytu. Zostało już tylko 6 miesięcy na wymianę lub modernizację urządzeń, które nie spełniają tych wymagań. W Polsce oznacza to wymianę milionów liczników, a za niedopełnienie obowiązku grożą kary do 10 000 zł – i nie jest to wyjątek w skali europejskiej: na koniec 2024 r. w krajach UE (wraz z Norwegią, Szwajcarią...

Grupa Pracuj S.A. Stres w branży technicznej – proste sposoby na zachowanie koncentracji

Stres w branży technicznej – proste sposoby na zachowanie koncentracji Stres w branży technicznej – proste sposoby na zachowanie koncentracji

Praca w branży technicznej często wiąże się z dużą odpowiedzialnością. Projektowanie instalacji, prowadzenie prac wykonawczych, eksploatacja urządzeń, nadzór nad obiektem, usuwanie awarii czy podejmowanie...

Praca w branży technicznej często wiąże się z dużą odpowiedzialnością. Projektowanie instalacji, prowadzenie prac wykonawczych, eksploatacja urządzeń, nadzór nad obiektem, usuwanie awarii czy podejmowanie decyzji pod presją czasu wymagają nie tylko wiedzy i doświadczenia, ale również odporności psychicznej.

GreenYellow Polska BESS – bateryjne systemy magazynowania energii w praktyce biznesowej

BESS – bateryjne systemy magazynowania energii w praktyce biznesowej BESS – bateryjne systemy magazynowania energii w praktyce biznesowej

Bateryjne systemy magazynowania energii BESS (Battery Energy Storage System) to technologia, która zmienia sposób zarządzania energią elektryczną w obiektach komercyjnych i przemysłowych. Magazyny energii...

Bateryjne systemy magazynowania energii BESS (Battery Energy Storage System) to technologia, która zmienia sposób zarządzania energią elektryczną w obiektach komercyjnych i przemysłowych. Magazyny energii pozwalają gromadzić nadwyżki energii z odnawialnych źródeł i wykorzystywać je w momentach zwiększonego zapotrzebowania – bez strat, bez przestojów, bez uzależnienia od sieci elektroenergetycznej. W Polsce działa ponad 200 dużych instalacji BESS o łącznej mocy przekraczającej 1,2 GW. Do 2030 roku...

INNPRO Robert Błędowski Sp. z o.o. Seria Sonoff Fusion – idealne rozwiązanie do europejskich mieszkań

Seria Sonoff Fusion – idealne rozwiązanie do europejskich mieszkań Seria Sonoff Fusion – idealne rozwiązanie do europejskich mieszkań

Smart home ma ułatwiać życie – a mimo to wciąż może kojarzyć się z remontem, problematycznym montażem i chaosem.

Smart home ma ułatwiać życie – a mimo to wciąż może kojarzyć się z remontem, problematycznym montażem i chaosem.

Branżowe Centrum Umiejętności w Dziedzinie Energetyki w Nisku Innowacyjna infrastruktura, unikalny poligon szkoleniowy oraz bezpłatne szkolenia dla uczniów, dorosłych i nauczycieli zawodu

Innowacyjna infrastruktura, unikalny poligon szkoleniowy oraz bezpłatne szkolenia dla uczniów, dorosłych i nauczycieli zawodu Innowacyjna infrastruktura, unikalny poligon szkoleniowy oraz bezpłatne szkolenia dla uczniów, dorosłych i nauczycieli zawodu

Dynamiczny rozwój sektora elektroenergetycznego oraz transformacja energetyczna stawiają przed rynkiem pracy bezprecedensowe wymagania. Tradycyjny system oświaty, choć daje solidne podstawy, często napotyka...

Dynamiczny rozwój sektora elektroenergetycznego oraz transformacja energetyczna stawiają przed rynkiem pracy bezprecedensowe wymagania. Tradycyjny system oświaty, choć daje solidne podstawy, często napotyka barierę w postaci szybkiego tempa zmian technologicznych. Odpowiedzią na tę lukę jest ogólnopolska sieć Branżowych Centrów Umiejętności (BCU). Wśród placówek wiodących prym w dziedzinie elektroenergetyki szczególne miejsce zajmuje Branżowe Centrum Umiejętności w Dziedzinie Energetyki w Nisku (woj....

Adam Włastowski Product Manager, NOARK Electric Sp. z o.o. Niezawodne wyłączniki nadprądowe (MCB) marki NOARK Electric

Niezawodne wyłączniki nadprądowe (MCB) marki NOARK Electric Niezawodne wyłączniki nadprądowe (MCB) marki NOARK Electric

Wyłączniki nadprądowe zabezpieczają instalację przed skutkami przeciążeń i zwarć. Ich działanie opiera się na dwóch mechanizmach: członie termicznym (reagującym na przeciążenie) oraz elektromagnetycznym...

Wyłączniki nadprądowe zabezpieczają instalację przed skutkami przeciążeń i zwarć. Ich działanie opiera się na dwóch mechanizmach: członie termicznym (reagującym na przeciążenie) oraz elektromagnetycznym (reagującym na zwarcie). Skupimy się tutaj na seriach urządzeń zwarciowej zdolności łączeniowej 6 kA oraz 10 kA.

ERGOM ERGOM – jakość gwarantowana

ERGOM – jakość gwarantowana ERGOM – jakość gwarantowana

Branża elektroenergetyczna w Polsce – począwszy od wytwarzania, przez przesył i dystrybucję, po użytkowników końcowych – podlega obecnie dynamicznym zmianom, których motorem napędowym jest transformacja...

Branża elektroenergetyczna w Polsce – począwszy od wytwarzania, przez przesył i dystrybucję, po użytkowników końcowych – podlega obecnie dynamicznym zmianom, których motorem napędowym jest transformacja energetyczna. Zmiany te wymuszają na producentach osprzętu łączeniowego rozwiązania zapewniające gwarantowane i niezawodne połączenia poszczególnych elementów w tym systemie. ERGOM jako producent końcówek i łączników kablowych dostarcza rozwiązania, które spełniają powyższe kryteria.

ZABEZPIECZENIA POZNAŃ sp. z o.o. Dlaczego kamery IP tracą obraz po uruchomieniu – najczęstsze błędy konfiguracyjne na etapie rozruchu

Dlaczego kamery IP tracą obraz po uruchomieniu – najczęstsze błędy konfiguracyjne na etapie rozruchu Dlaczego kamery IP tracą obraz po uruchomieniu – najczęstsze błędy konfiguracyjne na etapie rozruchu

System zmontowany, kable zaciśnięte, rejestrator włączony – a na ekranie czarny obraz z części kamer. Scenariusz znany wielu instalatorom, szczególnie przy kompletacji systemu z podzespołów różnych producentów....

System zmontowany, kable zaciśnięte, rejestrator włączony – a na ekranie czarny obraz z części kamer. Scenariusz znany wielu instalatorom, szczególnie przy kompletacji systemu z podzespołów różnych producentów. Zanim zaczniesz szukać uszkodzeń sprzętowych, przejdź przez pięć punktów, które odpowiadają za większość problemów na pierwszym rozruchu.

Energynat Te stoiska warto odwiedzić podczas targów Battery Forum 2026! Sprawdź!

Te stoiska warto odwiedzić podczas targów Battery Forum 2026! Sprawdź! Te stoiska warto odwiedzić podczas targów Battery Forum 2026! Sprawdź!

Od 19 do 21 maja trwają targi Battery Forum 2026. Tysiące instalatorów, przedstawicieli biznesu, rynku energii oraz samorządów spotykają się w Nadarzynie pod Warszawą, by rozmawiać o magazynach energii,...

Od 19 do 21 maja trwają targi Battery Forum 2026. Tysiące instalatorów, przedstawicieli biznesu, rynku energii oraz samorządów spotykają się w Nadarzynie pod Warszawą, by rozmawiać o magazynach energii, nowoczesnych technologiach i rozwiązaniach przyspieszających transformację energetyczną. To trzy dni pełne praktycznej wiedzy, premier technologicznych i dyskusji o wyzwaniach, z którymi mierzy się dziś branża OZE i energetyka. Które stoiska warto odwiedzić w tych dniach? Sprawdźcie!

Win Source Firma WIN SOURCE zaprezentowała się na Warsaw Industry Automatica 2026 i przedstawiła możliwości wsparcia łańcucha dostaw komponentów dla automatyki przemysłowej

Firma WIN SOURCE zaprezentowała się na Warsaw Industry Automatica 2026 i przedstawiła możliwości wsparcia łańcucha dostaw komponentów dla automatyki przemysłowej Firma WIN SOURCE zaprezentowała się na Warsaw Industry Automatica 2026 i przedstawiła możliwości wsparcia łańcucha dostaw komponentów dla automatyki przemysłowej

14 maja 2026 r. Firma WIN SOURCE, globalny lider w dystrybucji komponentów elektronicznych, poinformowała, że z powodzeniem wzięła udział w targach Warsaw Industry Automatica 2026. Wydarzenie odbyło się...

14 maja 2026 r. Firma WIN SOURCE, globalny lider w dystrybucji komponentów elektronicznych, poinformowała, że z powodzeniem wzięła udział w targach Warsaw Industry Automatica 2026. Wydarzenie odbyło się w dniach 12–14 maja 2026 r. w Ptak Warsaw Expo w Polsce. Podczas targów WIN SOURCE prowadziła pogłębione rozmowy z klientami oraz specjalistami branżowymi z obszarów produkcji urządzeń, elektrotechniki, integracji systemów oraz zakupów na potrzeby utrzymania ruchu, prezentując swoje możliwości usługowe...

BRADY Polska sp. z o.o. news BradyPrinter i4311: przemysłowy druk etykiet bez przewodów

BradyPrinter i4311: przemysłowy druk etykiet bez przewodów BradyPrinter i4311: przemysłowy druk etykiet bez przewodów

Pierwsza przenośna drukarka umożliwiająca tworzenie etykiet o szerokości 101,60 mm bez kabli i ograniczeń – drukuj wszystko, czego potrzebujesz, w dowolnym miejscu!

Pierwsza przenośna drukarka umożliwiająca tworzenie etykiet o szerokości 101,60 mm bez kabli i ograniczeń – drukuj wszystko, czego potrzebujesz, w dowolnym miejscu!

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.Info.pl