Wartości empiryczne i funkcje aproksymacyjne wskaźników: a) SAIDI (całkowite) oraz b) SAIFI i MAIFI, dla Polski w zależności od stopnia skablowania sieci SN i nn, w latach 2009 – 2017, rys. A. Ł. Chojnacki
W ostatnim czasie coraz więcej Spółek Dystrybucyjnych podejmuje decyzję o zastąpieniu linii napowietrznych liniami kablowymi. Proces ten jest zaplanowany na wiele lat, a jego koszty są szacowane w miliardach złotych. W artykule podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy sam proces „skablowania” sieci dystrybucyjnych średniego oraz niskiego napięcia przyniesie oczekiwane rezultaty w postaci znaczącej poprawy systemowych wskaźników jakościowych, takich jak: SAIDI, SAIFI, czy też MAIFI.
Otwórz dźwignię, wsuń przewód i gotowe! Tak proste jest łączenie przewodów za pomocą złączek instalacyjnych z dźwigniami z serii 221. Ta dobrze znana rodzina złączek instalacyjnych WAGO właśnie się powiększyła!...
Otwórz dźwignię, wsuń przewód i gotowe! Tak proste jest łączenie przewodów za pomocą złączek instalacyjnych z dźwigniami z serii 221. Ta dobrze znana rodzina złączek instalacyjnych WAGO właśnie się powiększyła! Dzięki nowej, 2-rzędowej złączce instalacyjnej z dźwigniami z serii 221 można intuicyjnie i bez użycia narzędzi połączyć ze sobą do dziesięciu przewodów na tym samym potencjale.
Wyraźna i dokładna identyfikacja przewodów, kabli i komponentów jest kluczowa dla elektryków. Dzięki dobrze oznakowanym kablom z odpowiednimi i niezawodnymi etykietami mogą oni szybko zrozumieć konfigurację...
Wyraźna i dokładna identyfikacja przewodów, kabli i komponentów jest kluczowa dla elektryków. Dzięki dobrze oznakowanym kablom z odpowiednimi i niezawodnymi etykietami mogą oni szybko zrozumieć konfigurację systemu, co skraca czas rozwiązywania problemów i minimalizuje ryzyko błędów. To nie tylko poprawia wydajność, ale także zwiększa bezpieczeństwo.
Instalacje elektryczne w budynkach mieszkalnych stały się ostatnio znacznie bardziej złożone niż kilkanaście, a nawet kilka lat temu. Korzystamy dzisiaj z większej liczby urządzeń zasilanych energią elektryczną,...
Instalacje elektryczne w budynkach mieszkalnych stały się ostatnio znacznie bardziej złożone niż kilkanaście, a nawet kilka lat temu. Korzystamy dzisiaj z większej liczby urządzeń zasilanych energią elektryczną, a nierzadko w domach mieszkalnych mamy również do czynienia z mniej lub bardziej zaawansowanymi systemami automatyki.
W artykule:
• Parametry oraz wskaźniki wykorzystywane do oceny niezawodności oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej do odbiorców • Wskaźniki niezawodnościowe sieci dystrybucyjnych w Polsce • Kablowanie linii dystrybucyjnych jako metoda zwiększania ciągłości zasilania – analiza statystyczna • Zalety oraz wady koncepcji kablowania sieci dystrybucyjnych w Polsce
Streszczenie
W artykule poruszony został temat kablowania elektroenergetycznych sieci dystrybucyjnych. Podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy sam proces „skablowania” sieci dystrybucyjnych średniego oraz niskiego napięcia przyniesie oczekiwane rezultaty w postaci znaczącej poprawy systemowych wskaźników jakościowych, takich jak: SAIDI, SAIFI, czy też MAIFI. Przedstawiono w nim wyniki statystycznej analizy wartości wymienionych wskaźników jakościowych dla Polski oraz innych krajów europejskich. Analizie poddano zależności między wartościami tych wskaźników, a stopniem „skablowania” całej sieci elektroenergetycznej. Zaprezentowano szereg wniosków z przeprowadzonych analiz oraz badań.
Abstract
Cabling of medium and low voltage distribution networks as a method of increasing the reliability of electricity supply to consumers The article deals with the topic of cabling power distribution networks. An attempt was made to answer the question whether the very process of „cabling” medium and low voltage distribution networks will bring the expected results in the form of a significant improvement in system quality indicators, such as SAIDI, SAIFI or MAIFI. It presents the results of a statistical analysis of the values of the above-mentioned qualitative indicators for Poland and other European countries. The relationship between the values of these indicators and the degree of „cabling” of the entire power grid were analyzed. A number of conclusions from the analyzes and research were presented.
Przedstawiono w nim wyniki statystycznej analizy wartości wymienionych wskaźników jakościowych dla Polski oraz innych krajów europejskich. Przeanalizowano zależność między ich wartościami, a stopniem „skablowania” całej sieci elektroenergetycznej. Przedstawiono szereg wniosków z przeprowadzonych analiz oraz badań. Elektroenergetyka jest niezbędnym składnikiem infrastruktury cywilizacyjnej i gospodarczej. Wzrost zapotrzebowania na moc i energię elektryczną jest oznaką rozwoju gospodarczego państwa. Problem niezawodności całego systemu elektroenergetycznego jest priorytetowym zagadnieniem właśnie ze względu na wymogi współczesnej gospodarki. Także indywidualny odbiorca energii elektrycznej ma bardzo wysokie wymagania odnośnie ciągłości i jakości dostaw energii elektrycznej. Energia elektryczna uważana jest za najważniejszy nośnik energii w gospodarstwach domowych. W wielu przypadkach jest ona jedynym systemowym nośnikiem energii.
Przerwa w jej dostawie wpływa na wiele aspektów życia domowników. Między innymi dezorganizuje ich życie, naraża na powstanie strat materialnych, a w skrajnym przypadku może prowadzić do zagrożenia zdrowia lub życia. Pomimo że w ostatnich latach nastąpił znaczny rozwój obszarów wiejskich i obecnie poziom życia w miastach i na wsi jest porównywalny, nadal występuje między nimi istotna różnica w ciągłości zasilania energią elektryczną, co pokazują zawodnościowe wskaźniki techniczne oraz ekonomiczno-gospodarcze. Taka sytuacja wymusza stały rozwój oraz modernizację dystrybucyjnych sieci elektroenergetycznych, zwłaszcza sieci terenowych. Konieczne jest więc także prowadzenie badań niezawodnościowych, pozwalających na wskazanie najbardziej zawodnych obiektów i urządzeń elektroenergetycznych.
W ostatnim czasie pojawiło się wiele publikacji i opracowań wskazujących na konieczność szybkiego zastąpienia napowietrznych linii elektroenergetycznych średniego i niskiego napięcia liniami kablowymi. Działanie takie ma wpłynąć na znaczne zwiększenie ciągłości zasilania odbiorców z sieci energetyki zawodowej. Pojawia się jednak szereg wątpliwości, czy takie działania prowadzone w oderwaniu od innych inwestycji są uzasadnione zarówno z technicznego, jak i ekonomicznego punktu widzenia. Zawarte w artykule uwagi i wnioski mają charakter dyskusyjny i w zamierzeniu Autora powinny wywołać polemikę wszystkich podmiotów zainteresowanych problemem ciągłości zasilania odbiorców energią elektryczną.
Parametry oraz wskaźniki wykorzystywane do oceny niezawodności oraz ciągłości dostaw energii elektrycznej do odbiorców
W literaturze polskiej do oceny niezawodności stosuje się najczęściej takie wskaźniki, jak: średnia intensywność awarii, średni czas trwania awarii, współczynnik zawodności oraz średni roczny czas trwania awarii, a także średnia wartość niedostarczonej do odbiorców energii [7, 8, 11, 20].
W międzynarodowych dokumentach normalizacyjnych oraz w opracowaniach naukowych i statystycznych wykorzystywane są odmienne wskaźniki. Do najczęściej prezentowanych należą [2, 3, 18]:
SAIFI (System Average Interruption Frequency Index) – systemowy wskaźnik średniej liczby (częstości) przerw na odbiorcę, zdefiniowany jako iloraz liczby wszystkich przerw nieplanowanych w ciągu roku do liczby odbiorców przyłączonych do sieci. Jeżeli nie ustalono inaczej, SAIFI nie obejmuje krótkich przerw o czasie trwania poniżej 3 minut (lub 1 minuty w zależności od przyjętej konwencji),
CAIFI (Customer Average Interruption Frequency Index) – średnia liczba przerw na dotkniętego wyłączeniem odbiorcę, zdefiniowana jako iloraz liczby wszystkich przerw nieplanowanych w ciągu roku do liczby wyłączonych odbiorców,
MAIFI (Momentary Average Interruption Frequency Index) – wskaźnik średniej liczby przerw chwilowych dla odbiorcy, ustalony jako średnia w ciągu roku liczba krótkich przerw w zasilaniu o czasie trwania poniżej 3 minut lub poniżej 1 minuty, jakiej może spodziewać się odbiorca. Jest obliczany jako stosunek liczby wszystkich przerw krótkich w ciągu roku do liczby odbiorców przyłączonych do sieci,
SAIDI (System Average Interruption Duration Index) – systemowy wskaźnik średniego (przeciętnego) rocznego czasu trwania przerw, wyznaczony jako roczna suma czasu trwania wszystkich przerw (w minutach), podzielona przez całkowitą liczbę odbiorców przyłączonych do sieci,
CAIDI (Customer Average Interruption Duration Index) – średni czas trwania przerwy. Jest to średni czas potrzebny do przywrócenia zasilania odbiorcy w przypadku wystąpienia przerw nieplanowanych. Obliczany jest jako suma czasu trwania wszystkich przerw w zasilaniu odbiorców (w minutach) podzielona przez liczbę wszystkich wyłączeń odbiorców. Jeżeli nie ustalono inaczej, CAIDI nie obejmuje krótkich przerw o czasie trwania poniżej 3 minut (lub 1 minuty),
ASAI (Average Service Availability Index) – wskaźnik dyspozycyjności zasilania, określony jako stosunek czasu w ciągu roku (w odbiorco-godzinach) gdy zasilanie było dostępne do czasu, gdy było ono zapotrzebowane,
ASUI (Average Service Unavailability Index) – wskaźnik niedyspozycyjności zasilania, określony jako stosunek czasu w ciągu roku (w odbiorco-godzinach) gdy zasilanie było niedostępne do czasu, gdy było ono zapotrzebowane,
AENS (Average Energy Not Supplied) – średnia (oczekiwana) roczna ilość energii niedostarczonej, określona jako stosunek energii niedostarczonej odbiorcom w ciągu roku do liczby odbiorców przyłączonych do sieci.
Wskaźniki niezawodnościowe sieci dystrybucyjnych w Polsce
W tabeli 1. przedstawione zostały wskaźniki charakteryzujące ciągłość zasilania odbiorców z sieci energetyki zawodowej (SAIDI, SAIFI oraz MAIFI), natomiast w tabeli 2. parametry niezawodnościowe najważniejszych obiektów elektroenergetycznych, jakimi są linie napowietrzne i kablowe średniego oraz niskiego napięcia, a także transformatory.
Tab. 1. Wskaźniki ciągłości zasilania odbiorców z sieci energetyki zawodowej w Polsce [1]
Tab. 2. Wskaźniki niezawodnościowe linii i transformatorów eksploatowanych w sieciach dystrybucyjnych w Polsce [1]
Dane te są wartościami uśrednionymi dla całego kraju. Analizując je można stwierdzić, iż ulegają one stałej poprawie (z wyjątkiem wskaźnika MAIFI). Niestety jest to poprawa bardzo nieznaczna. Nasuwa się wręcz sugestia, iż przy aktualnym stanie wiedzy i technologii poprawa parametrów niezawodnościowych samych urządzeń możliwa jest w bardzo ograniczonym zakresie. Istnieją jednak liczne możliwości poprawy niezawodności całej sieci dystrybucyjnej i zwiększenia ciągłości zasilania odbiorców poprzez poprawę jakości eksploatacji sieci (częstsze przeglądy, wycinka drzew itp.) oraz zmianę struktury sieci (zmiana konfiguracji sieci, rezerwowanie urządzeń, które najczęściej ulegają awariom, wymiana przestarzałych urządzeń na nowoczesne). W literaturze można znaleźć wiele publikacji poruszających wymienione zagadnienia [4, 9, 13, 14, 15].
Kablowanie linii dystrybucyjnych jako metoda zwiększania ciągłości zasilania – analiza statystyczna
W ostatnim czasie coraz częściej pojawiają się głosy o konieczności kablowania dystrybucyjnych linii elektroenergetycznych niskiego oraz średniego napięcia. Żądania te nasilają się szczególnie w przypadkach rozbudowy sieci, ale dotyczą również przebudowy linii już istniejących. Jednocześnie Ministerstwo Energii zapowiada, iż w kolejnych latach krajowy plan skablowania sieci będzie elementem polityki energetycznej Polski. Powstaje więc pytanie, czy celowa, planowa wymiana linii napowietrznych, często w dobrym stanie technicznym, na linie kablowe jest uzasadniona zarówno z technicznego, jak i ekonomicznego punktu widzenia.
Analizując doświadczenia krajów europejskich można stwierdzić, iż występuje bardzo silna korelacja pomiędzy stopniem skablowania sieci a wskaźnikami charakteryzującymi ciągłość zasilania odbiorców. W tabeli 3. przedstawione zostały wskaźniki ciągłości zasilania dla wybranych krajów europejskich [5]. Dane te zostały także zaprezentowane na rysunku 1.
Tab. 3. Stopień skablowania sieci średniego oraz niskiego napięcia, a także wartości wskaźników SAIDI i SAIFI dla wybranych krajów europejskich w roku 2014 [5]
Rys. 1. Wartości empiryczne i funkcje aproksymacyjne wskaźników a) SAIDI oraz b) SAIFI, dla wybranych krajów europejskich w zależności od stopnia skablowania sieci SN i nn, w roku 2014 (oznaczenia cyfrowe zgodnie z tabelą 1.), rys. A. Ł. Chojnacki
Zależność osiąganych wskaźników dostępności sieci, reprezentowanych w tym przypadku przez wskaźniki SAIDI oraz SAIFI, od stopnia skablowania sieci SN i nn, przedstawiona na rysunku 1, świadczy o znacznie większym wpływie czynników środowiskowych, w tym zjawisk atmosferycznych, na elektroenergetyczną sieć napowietrzną. Mimo to wskazać należy na pojawiające się wyjątki. Przypadkiem takim jest Malta, która mimo wysokiego wskaźnika skablowania sieci, wynoszącego 93,9%, w roku 2014 miała wskaźniki bardzo wysokie, a mianowicie SAIDI = 571 min/odbiorcę oraz SAIFI = 3,6 wyłączenia/odbiorcę. Tak wysoki wskaźnik był spowodowany wystąpieniem nietypowych, dla tego kraju burz, którym towarzyszyły ulewne deszcze oraz wyładowania atmosferyczne. Spowodowały one uszkodzenia sieci napowietrznej, ale także na skutek obsunięcia gruntu oraz zalania wodą liczne awarie sieci kablowej. Czy więc rzeczywiście samo skablowanie sieci napowietrznej jest antidotum na występowanie przerw w zasilaniu odbiorców energii elektrycznej?
Ze względu na lokalne uwarunkowania geograficzne oraz klimatyczne nie zawsze możliwe jest wykorzystanie doświadczeń innych krajów w elektroenergetyce polskiej. Stąd istotna jest analiza zależności wskaźników dostępności sieci od stopnia skablowania dla elektroenergetyki krajowej. Wartości tych wskaźników za lata 2009–2017 zawiera tabela 1., natomiast stopień skablowania sieci SN, nn oraz łącznie SN i nn został zaprezentowany w tabeli 4.
Tab. 4. Stopień skablowania sieci dystrybucyjnych SN i nn w Polsce [1]
Zależność wskaźników SAIDI oraz SAIFI i MAIFI, od stopnia skablowania sieci SN i nn w Polsce, przedstawia rysunek 2.
Rys. 2. Wartości empiryczne i funkcje aproksymacyjne wskaźników: a) SAIDI (całkowite) oraz b) SAIFI i MAIFI, dla Polski w zależności od stopnia skablowania sieci SN i nn, w latach 2009 – 2017, rys. A. Ł. Chojnacki
Rys. 3. Słup linii napowietrznej niskiego napięcia z pięcioma przyłączami oraz z zasilaniem obwodu oświetlenia ulicznego [10]
Zalety oraz wady koncepcji kablowania sieci dystrybucyjnych w Polsce
Polska posiada jeden z najniższych w Europie wskaźnik skablowania sieci średniego oraz niskiego napięcia. Linie napowietrzne dominują zwłaszcza w dystrybucyjnych sieciach terenowych. Skutkiem tego są znacznie gorsze wskaźniki dostępności sieci dla terenów wiejskich, niż dla terenów miejskich, gdzie dominuje sieć kablowa. Liczne awarie linii napowietrznych, zwłaszcza na terenach leśnych, zmusiły spółki dystrybucyjne do analizy możliwych wariantów modernizacji sieci w celu zwiększenia ciągłości zasilania odbiorców, ale także, co dla wielu spółek jest czynnikiem decydującym, ograniczenia kosztów zawodnościowych związanych z naprawami linii napowietrznych. Jako rozwiązanie, które może poprawić sytuację, wskazano skablowanie linii napowietrznych, zwłaszcza przebiegających przez tereny leśne. Krajowy plan skablowania sieci ma stać się elementem polityki energetycznej Polski [12]. Operatorzy poszczególnych sieci dystrybucyjnych pracują obecnie nad założeniami do Krajowego planu automatyzacji sieci elektroenergetycznej oraz zmiany technologii z linii napowietrznych na kablowe. Według wstępnych założeń w roku 2040 linie kablowe mają stanowić około 75% całkowitej długości linii SN.
Aktualna struktura użytkowanych linii dystrybucyjnych jest zróżnicowana dla poszczególnych operatorów systemów dystrybucyjnych. Przekłada się to bezpośrednio na długość linii koniecznych do skablowania w celu osiągnięcia założonego stopnia skablowania sieci. Energa – Operator użytkuje w chwili obecnej około 132 tys. km linii napowietrznych oraz szacuje, że na swoim terenie będzie musiała przebudować ponad 38 tys. km linii SN, co w skali roku daje długość około 1850 km. Spółka podkreśla, iż nowe linie niskiego napięcia od wielu lat są budowane prawie wyłącznie w technologii kablowej. Tauron Dystrybucja użytkuje w chwili obecnej około 41 tys. km linii napowietrznych SN oraz planuje przeznaczyć na ich przebudowę około 2 mld PLN. Spółka podkreśla jednak, iż skala koniecznych działań jest olbrzymia i prace w tym zakresie potrwają wiele lat. W zakresie linii niskiego napięcia od wielu lat na terenie działania spółki budowane są prawie wyłącznie ciągi kablowe, natomiast w najbliższym czasie planowane są inwestycje związane z kablowaniem sieci nn miejskich oraz podmiejskich. PGE Dystrybucja użytkuje w chwili obecnej około 111 tys. km linii średniego napięcia z czego ponad 20 tys. km to linie kablowe, a 4,5 tys. linie izolowane lub niepełnoizolowane. Jako cel na najbliższe lata spółka postawiła sobie zwiększenie długości eksploatowanych linii kablowych do około 34,5 tys. km do roku 2023, co wiąże się z koniecznością skablowania w skali roku około 2880 km linii. Spółka podkreśla, iż nowe linie niskiego napięcia od wielu lat są budowane prawie wyłącznie w technologii kablowej [12].
Już tak pobieżna analiza struktury użytkowanych linii dystrybucyjnych pozwala na stwierdzenie, iż osiągnięcie docelowego stopnia skablowania na poziomie 75%, będzie trwało wiele lat oraz pochłonie znaczne środki finansowe. Istnieje więc konieczność dokładnej analizy planowanej inwestycji oraz rozważenie inwestycji alternatywnych, ewentualnie komplementarnych. Poniżej zostały przedstawione uwagi dyskusyjne dotyczące zalet oraz wad kablowania sieci dystrybucyjnych oraz samej eksploatacji linii kablowych:
Po występujących w Polsce okresowo burzach i nawałnicach, a także w warunkach oblodzenia i sadzi, najwięcej awarii występuje w liniach napowietrznych SN oraz nn. Podkreślić należy, iż najliczniejsze uszkodzenia obserwuje się w liniach przechodzących przez tereny leśne. Skablowanie tych linii pozwoli na wyeliminowanie uszkodzeń spowodowanych przez wiatr, upadające drzewa i gałęzie oraz wyładowania atmosferyczne.
Zaletą linii kablowych jest mniejsza uciążliwość dla otoczenia w warunkach normalnej eksploatacji (mały wpływ na krajobraz, mniejsze zagrożenie porażeniowe, mniejszy hałas, mniejsza ekspozycja na pola elektromagnetyczne).
Elektroenergetyczne sieci kablowe są znacznie droższe w budowie i eksploatacji, natomiast charakteryzują się znacznie mniejszymi kosztami zawodnościowymi.
Linie napowietrzne są tańsze w budowie oraz eksploatacji. Niższe są koszty ich przeglądów oraz konserwacji. Narażone są jednak na liczne czynniki atmosferyczne, jak wiatr, wyładowania piorunowe, oblodzenie i sadź, czy też przewracające się drzewa, które powodując uszkodzenia linii znacznie podwyższają koszty zawodności.
Koszty usuwania awarii są znacznie wyższe dla linii kablowych, ze względu na konieczność lokalizacji miejsca uszkodzenia kabla oraz konieczność jego odkopania (demontażu kanału kablowego). Sama procedura naprawy dla linii kablowych jest również znacznie bardziej skomplikowana, niż dla linii napowietrznych.
Duży wpływ na wartość wskaźnika SAIDI ma aktualna topologia sieci, zwłaszcza terenowych, w większości przypadków pozbawiona zupełnie możliwości rezerwowego zasilania odbiorców.
Krajowe sieci dystrybucyjne SN oraz nn są bardzo ubogo wyposażone w urządzenia elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej i sterowniczej, co oczywiście w dużej mierze jest skutkiem prymitywnej topologii sieci.
Znaczna część awarii spowodowanych przez przewracające się drzewa lub opadające gałęzie jest skutkiem braku, lub niewłaściwie prowadzonej przycinki. Nie ma możliwości uniknięcia wszystkich awarii spowodowanych przez drzewa, bowiem nawet w przypadku stosowania pasa przycinki zgodnego z normą [16] mogą zdarzyć się sytuacje łamania i opadania na przewody linii drzew z tzw. drugiego szeregu. Jednak staranna przycinka, jest w stanie ograniczyć te zjawiska do minimum.
Plany Spółek Dystrybucyjnych obejmują przede wszystkim kablowanie linii napowietrznych średniego napięcia przebiegających przez obszary leśne. Jak pokazują doświadczenia z innych branż, np. telekomunikacyjnej, prowadzenie linii kablowych przez obszary mocno zadrzewione posiada też wady. Przede wszystkim po kilku latach w miarę bezawaryjnej eksploatacji zaczynają pojawiać się uszkodzenia infrastruktury podziemnej spowodowane rozrostem korzeni drzew. Należałoby więc opracować specjalne standardy układania linii kablowych w terenach leśnych, które zapewniłyby ochronę kabli przed korzeniami drzew.
W chwili obecnej, statystyki awaryjności wskazują, iż około 8% przypadków uszkodzeń kabli SN jest skutkiem wyładowań atmosferycznych [7]. Świadczy to w dużej mierze o nieskutecznej ochronie przeciwprzepięciowej linii kablowych. Czy w takiej sytuacji i przy uwzględnieniu dłuższego czasu lokalizacji uszkodzenia w linii kablowej, wymiana linii napowietrznych na linie kablowe da oczekiwane rezultaty w zakresie ciągłości zasilania odbiorców?
Z powodu ograniczonego miejsca oraz podziemnej lokalizacji kabli, występują trudności w realizacji inwestycji związanych z rozwojem infrastruktury elektroenergetycznej, np. z przyłączaniem nowych odbiorców. Problem ten nie występuje zazwyczaj w liniach napowietrznych.
W przypadku linii kablowych istnieje konieczność wydzielenia pasa terenu nad ułożonym kablem, który może być użytkowany jedynie w ograniczonym zakresie. Obostrzenia są w tym przypadku znacznie większe niż w przypadku linii napowietrznych.
W sytuacji uszkodzenia linii kablowych, w większości przypadków istnieje konieczność wypłacenia odszkodowań właścicielom gruntów, na których doszło do awarii kabla, za zniszczenia które wystąpiły podczas usuwania uszkodzenia.
Proces kablowania sieci napowietrznych wywoła liczne procesy z obecnymi właścicielami gruntów i może się przeciągnąć na wiele lat.
W przypadku budowy linii kablowych występują poważne problemy prawne dotyczące własności gruntów, przez które kabel ma przebiegać. Do chwili ustalenia stanu prawnego wszystkich działek objętych inwestycją w zasadzie nie jest możliwe jej rozpoczęcie. Dodatkową zaletą izolowania linii jest w tym przypadku możliwość wykorzystania istniejącego słupa (-ów) linii SN czy nn, w przypadku problemów z posadowieniem nowego.
Podczas kablowania linii nn będzie istniała konieczność zaprojektowania licznych szaf rozdzielczych umożliwiających wyprowadzenie wielu przyłączy do budynków z uwzględnieniem konieczności budowy nowych przyłączy w przyszłości. Znacznie łatwiej jest zrealizować nowe przyłącze w liniach napowietrznych (rys. 3.).
Przy kablowaniu linii nn będzie istniała konieczność zmiany sposobu prowadzenia przyłączy światłowodowych oraz telekomunikacyjnych obecnie bardzo często podwieszanych na słupach linii elektroenergetycznych nn.
Przewody linii napowietrznych starzeją się znacznie wolniej niż kable elektroenergetyczne. Jest to spowodowane faktem, iż przewody linii napowietrznych nie mają własnej izolacji, natomiast w kablu występują osłony i ekrany, których właściwości izolacyjne ulegają stopniowemu pogorszeniu wraz z upływem czasu, nawet przy braku występowania czynników zewnętrznych. Proces destrukcji izolacji jest dodatkowo przyspieszany przez częste załączanie i wyłączanie kabla, podczas którego pojawiają się przepięcia oraz w przypadku przeciążania kabla.
Jak pokazują badania niezawodnościowe tańszym niż kablowanie sieci, byłoby jej izolowanie, polegające na zastąpieniu linii napowietrznych z przewodami gołymi liniami napowietrznymi z przewodami niepełnoizolowanymi (przewodami w osłonie). Rozwiązanie to także zapewnia większą ciągłość zasilania odbiorców. Należy również wspomnieć, że istnieją inne metody zwiększania ciągłości zasilania odbiorców energii elektrycznej, w wielu przypadkach znacznie tańsze niż kablowanie sieci [6]
Podsumowanie
Stan techniczny elektroenergetycznych sieci dystrybucyjnych może być oceniany na podstawie dwóch podstawowych kryteriów, tj. pod względem zaawansowania technicznego i technologicznego oraz pod względem stopnia zużycia wynikającego z wieloletniej eksploatacji. W pewnym zakresie kryteria te są ze sobą powiązane, ponieważ budowa lub modernizacja elementów sieci dystrybucyjnych realizowana jest najczęściej z wykorzystaniem nowoczesnych rozwiązań technicznych. W przypadku krajowych sieci dystrybucyjnych należy zwrócić uwagę na ich nienajlepszy stan, zarówno pod względem pierwszego, jak i drugiego kryterium. Według danych PTPiREE [21] około 60% stacji elektroenergetycznych SN/nn, ponad 70% linii napowietrznych SN oraz ponad 30% linii napowietrznych nn wybudowano ponad 25 lat temu i od chwili rozpoczęcia eksploatacji nie były one poddawane generalnym remontom, czy też modernizacjom. Jest to spowodowane wieloma czynnikami, w tym przede wszystkim barierami prawnymi oraz brakiem środków finansowych. Wiele obiektów nie ma ustanowionego prawa do służebności na gruntach, na których są zlokalizowane, co uniemożliwia przeprowadzenie modernizacji w zakresie wymagającym pozwolenia na budowę [17]. Także nasycenie sieci dystrybucyjnych automatyką elektroenergetyczną oraz zaawansowanymi układami pomiarowymi (AMI) jest znacząco za małe w stosunku do istniejących potrzeb.
W planach inwestycyjnych spółek dystrybucyjnych na najbliższe kilkadziesiąt lat powinno się uwzględnić z jednakowym priorytetem takie zagadnienia, jak [17, 19]:
działania zmierzające do ograniczenia strat energii,
zwiększenie ciągłości zasilania odbiorców z sieci dystrybucyjnych,
przystosowanie sieci dystrybucyjnych do zwiększenia nasycenia lokalnymi źródłami energii,
dostosowanie sieci dystrybucyjnych do możliwości bilansowania lokalnego,
rozbudowa automatyki zabezpieczeniowej oraz sterowniczej, a także wprowadzenie na znacznie większą skalę automatyki rozproszonej i łączników sterowanych w głębi sieci,
wprowadzenie na szeroką skalę inteligentnych systemów pomiarowych (AMI),
zwiększenie udziału prac pod napięciem, zwłaszcza w sieciach SN,
rozwój łączności i systemów przesyłania danych w celu niezawodnego sterowania i zarzadzania pracą sieci.
W powyższym kontekście położenie przez spółki dystrybucyjne tak silnego nacisku na kablowanie sieci dystrybucyjnych, z pominięciem lub odsunięciem na dalszy plan innych inwestycji, wydaje się być błędem. Zwłaszcza że celem nadrzędnym tej inwestycji ma być zmniejszenie wskaźnika SAIDI oraz SAIFI, co może prowadzić do sytuacji w których w pierwszej kolejności kablowane będą linie nowe, zasilające znaczną liczbę odbiorców, a linie stare klasyfikujące się do modernizacji, ale zasilające małą grupę odbiorców, będą planowane do skablowania w kolejnych latach. Ponadto w niekorzystnych warunkach nawet dla sieci skablowanej istnieje możliwość wystąpienia wskaźników SAIDI oraz SAIFI o dużych wartościach. Oczywiście proces kablowania jest jak najbardziej uzasadniony, ale powinien być zaplanowany i rozłożony na co najmniej kilkadziesiąt lat, aby nakłady finansowe na jego realizację nie spowodowały braku środków na pozostałe, wskazane powyżej kierunki działań modernizacyjnych sieci dystrybucyjnych. W pierwszej kolejności kablowane powinny być te ciągi liniowe, które są już w znacznym stopniu wyeksploatowane. Przed rozpoczęciem procesu kablowania sieci dystrybucyjnych należy także rozwiązać wiele problemów wskazanych w artykule.
Jak zostało to zaznaczone we wstępie do artykułu, ma on charakter dyskusyjny i w zamierzeniu Autora powinien wywołać polemikę wszystkich podmiotów zainteresowanych problemem ciągłości zasilania odbiorców energią elektryczną, co do sensowności „powszechnego” kablowania sieci dystrybucyjnych.
Literatura
Agencja Rynku Energii, Statystyka elektroenergetyki Polskiej 2005 – 2017, Warszawa 2006 – 2018
Asgarpoor S., Mathine M., Reliability evaluation of distribution systems with non-exponential down times. IEEE Transations on Power Systems, May 1997, s. 579-584
Asgarpoor S., Mathine M.J., Distribution system reliability evaluation with aging equipment. Electric Power Systems Research, Vol. 33, Issue: 2, May, 1995, p. 133-137
Bewszko T., Planowanie i eksploatacja sieci elektroenergetycznych jako wielokryterialne problemy decyzyjne. Przegląd Elektrotechniczny Nr 8/2011, s. 16-20
CEER Benchmarking Report 6.1 on the Continuity of Electricity and Gas Supply
Chojnacki A., Optimisation Of The Level Of Reliability Of Field Distribution Networks In The Context Of The Need To Provide A Reserve For Their Individual Elements, International scientific and technical conference “Progress in Applied Electrical Engineering” PAEE 2019, Kościelisko, 17 – 21.06.2019
Chojnacki A.Ł., Chojnacka K.J., Niezawodność elektroenergetycznych sieci dystrybucyjnych. Wydawnictwo Politechniki Świętokrzyskiej, Kielce, 2018, PL ISSN 1897-2691, PL ISBN 978-83-65719-28-7
Chojnacki A.Ł., Analiza niezawodności eksploatacyjnej elektroenergetycznych sieci dystrybucyjnych. Wydawnictwo Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach, 2013 ISSN 1897-2691
Gładykowski F., Zagrożenie dla linii napowietrznej 15 kV ze strony drzew rosnących w pobliżu. INPE Nr 144/2011
[http://lezajsk.nstrefa.pl/elinsbud/oze/elektryka-i-energetyka - dostęp z dnia 04.04.2019
Kowalski Z., Niezawodność zasilania odbiorców energii elektrycznej. Wydawnictwa Politechniki Łódzkiej, Łódź 1992
Krzyczkowski W., Kablowanie sieci energetycznych - kosztowny projekt na wiele lat. – Publikacja internetowa: https://www.bankier.pl/wiadomosc/Kablowanie-sieci-energetycznych-kosztowny-projekt-na-wiele-lat-4150347.html – dostęp z dnia 02.04.2019
Marzecki J., Modernizacja i kierunki rozwoju terenowych sieci niskiego i średniego napięcia. Przegląd Elektrotechniczny Nr 2/2019, s. 67-70
Marzecki J., Modernizacja terenowych sieci niskiego i średniego napięcia. Przegląd Elektrotechniczny Nr 3/2009, s. 196-199
Marzecki, J., Metody ekonomiczne stosowane do analizy i optymalizacji sieci rozdzielczych. Przegląd Elektrotechniczny Nr 9/2006, s. 69-74
Norma PN-EN 50341 Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej 1 kV
Nowak W., Szpyra W., Tarko R., Stan i potrzeby rozwojowe sieci elektroenergetycznych w procesie transformacji niskoemisyjnej w Polsce. Europejski Instytut Miedzi Copper Alliance, Wrocław 2017
Paska J., Niezawodność systemów elektroenergetycznych. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa, 2005
Sowa P., Kurpas J., Niezawodność systemu elektroenergetycznego w ujęciu regulacji jakościowej. Przegląd Elektrotechniczny Nr 11/6, s. 292-294
Sozański J., Niezawodność zasilania energią elektryczną. WNT, Warszawa 1982
Tomczykowski J., Sieci energetyczne pięciu największych operatorów. Energia elektryczna Nr 5/2015
W niektórych przypadkach zachodzi konieczność prowadzenia przewodów układanych równolegle, przeznaczonych do zasilania jednego odbiornika lub rozdzielnicy. Najczęściej ma to miejsce, gdy wymagany przekrój...
W niektórych przypadkach zachodzi konieczność prowadzenia przewodów układanych równolegle, przeznaczonych do zasilania jednego odbiornika lub rozdzielnicy. Najczęściej ma to miejsce, gdy wymagany przekrój pojedynczej żyły przewodu zasilającego jest większy od przekroju przewodu dostępnego w handlu, lub gdy promień gięcia jest zbyt duży. Często ten problem występuje przy projektowaniu i budowie układów zasilania awaryjnego i gwarantowanego, gdzie zastosowano źródła o dużych mocach. W niektórych przypadkach...
Kontynuujemy tematykę związaną z doborem zabezpieczeń kabli i przewodów elektrycznych (w „elektro.info” 11/2009 publikowaliśmy cz. 1. artykułu). Tym razem więcej miejsca poświęcimy zagadnieniom związanym...
Kontynuujemy tematykę związaną z doborem zabezpieczeń kabli i przewodów elektrycznych (w „elektro.info” 11/2009 publikowaliśmy cz. 1. artykułu). Tym razem więcej miejsca poświęcimy zagadnieniom związanym z selektywnością działania zabezpieczeń przy kaskadowym połączeniu dwóch wyłączników nadprądowych i różnicowoprądowych.
Vattenfall Distribution Poland w 2009 roku zainicjował badania diagnostyczne linii kablowych SN, na które składają się pomiary: tgδ oraz wyładowania niezupełne mierzone w czasie wolnozmiennego przebiegu...
Vattenfall Distribution Poland w 2009 roku zainicjował badania diagnostyczne linii kablowych SN, na które składają się pomiary: tgδ oraz wyładowania niezupełne mierzone w czasie wolnozmiennego przebiegu sinusoidalnego 0,1 Hz. Pierwszym efektem wprowadzenia nowego rodzaju zabiegu było podwyższenie jakości budowy linii kablowych SN przyjmowanych do eksploatacji, gdyż warunkiem pozytywnego ich odbioru jest uzyskanie wyników mieszczących się w określonych, dopuszczalnych granicach.
W numerze 5/09 publikowaliśmy I część artykułu, w której zostały wyjaśnione zasady doboru przewodów na długotrwałą obciążalność prądową i przeciążalność, a także ze względu na prądy zwarciowe oraz spadek...
W numerze 5/09 publikowaliśmy I część artykułu, w której zostały wyjaśnione zasady doboru przewodów na długotrwałą obciążalność prądową i przeciążalność, a także ze względu na prądy zwarciowe oraz spadek napięcia. W drugiej części artykułu zostaną wyjaśnione dalsze wymagania, jakie muszą spełnić przewody zasilające odbiornik energii elektrycznej w normalnych warunkach eksploatacji oraz w czasie pożaru.
Powszechnym sposobem wykonywania instalacji elektrycznej jest układanie przewodów w kilku stykających się ze sobą warstwach. Przy takim sposobie ułożenia przewodów, wartości prądów, które mogą płynąć przez...
Powszechnym sposobem wykonywania instalacji elektrycznej jest układanie przewodów w kilku stykających się ze sobą warstwach. Przy takim sposobie ułożenia przewodów, wartości prądów, które mogą płynąć przez nie długotrwale, są znacznie mniejsze od wartości tych prądów dla przewodów odosobnionych.
Podziemne linie kablowe mają wiele zalet w porównaniu z liniami napowietrznymi. Najważniejsze z nich to: większa pewność zasilania niezależnie od warunków pogodowych, mniejsza powierzchnia zajętych gruntów,...
Podziemne linie kablowe mają wiele zalet w porównaniu z liniami napowietrznymi. Najważniejsze z nich to: większa pewność zasilania niezależnie od warunków pogodowych, mniejsza powierzchnia zajętych gruntów, niższe koszty utrzymania, ochrona środowiska i względy estetyczne. Negatywną stroną linii kablowych jest wyższy koszt ich budowy.
W artykule przedstawiono system monitorowania dynamicznej obciążalności prądowej napowietrznych linii elektroenergetycznych 110 kV, zwany dalej DOL. System ten, oparty na pomiarze temperatury przewodu...
W artykule przedstawiono system monitorowania dynamicznej obciążalności prądowej napowietrznych linii elektroenergetycznych 110 kV, zwany dalej DOL. System ten, oparty na pomiarze temperatury przewodu oraz warunków pogodowych w miejscu zainstalowania linii, pozwala na wyznaczenie dynamicznej obciążalności linii.
Zmiany w obowiązujących przepisach znacznie wydłużyły czas niezbędny do przygotowania dokumentacji projektowej dla inwestycji budowlanych w celu uzyskania pozwolenia na budowę. Niniejszy artykuł ma na...
Zmiany w obowiązujących przepisach znacznie wydłużyły czas niezbędny do przygotowania dokumentacji projektowej dla inwestycji budowlanych w celu uzyskania pozwolenia na budowę. Niniejszy artykuł ma na celu przybliżenie Czytelnikom schematu postępowania wraz z podaniem czasu niezbędnego do uzyskania koniecznych decyzji i pozwoleń aż do otrzymania pozwolenia na budowę dla danej inwestycji.
Jednym z podstawowych warunków bezawaryjnej eksploatacji linii kablowych WN jest zastosowanie odpowiedniej technologii układania kabli, która powinna uwzględniać: wymagania i zalecenia producenta kabla,...
Jednym z podstawowych warunków bezawaryjnej eksploatacji linii kablowych WN jest zastosowanie odpowiedniej technologii układania kabli, która powinna uwzględniać: wymagania i zalecenia producenta kabla, pełnienie nadzoru nad układaniem kabli przez przedstawiciela producenta kabla, wyposażenie wykonawcy układającego kable, organizację pracy i BHP na budowie, wymagania przyszłego użytkownika linii kablowych, warunki terenowe, warunki pogodowe panujące podczas układania kabli.
Z pierwszymi większymi pożarami kabli zetknęliśmy się z chwilą wprowadzenia do produkcji kabli z tworzyw sztucznych. Przedtem kable produkowane były w izolacji papierowej i miały powłokę metalową. Duża...
Z pierwszymi większymi pożarami kabli zetknęliśmy się z chwilą wprowadzenia do produkcji kabli z tworzyw sztucznych. Przedtem kable produkowane były w izolacji papierowej i miały powłokę metalową. Duża ilość metalu w konstrukcji kabla utrudniała jego zapalenie. Pierwszy duży pożar kabli w Polsce powstał w grudniu 1970 r. w jednej z elektrowni. Wcześniej z problemem tym zetknęli się Węgrzy i w tym czasie mieli już pewne doświadczenia. Energopomiar zajął się wyjaśnieniem przyczyny powstania tego pożaru.
Rozwój nowoczesnej telekomunikacji w sposób nieodłączny związany jest z wdrażaniem na rynek coraz to nowszych usług. Wymaga to realizacji nowatorskich inwestycji i przedsięwzięć, których celem jest m.in....
Rozwój nowoczesnej telekomunikacji w sposób nieodłączny związany jest z wdrażaniem na rynek coraz to nowszych usług. Wymaga to realizacji nowatorskich inwestycji i przedsięwzięć, których celem jest m.in. poszerzanie zasięgu sieci.
Strukturalne sieci teleinformatyczne utożsamiane są zwykle z serwerami, routerami czy różnego rodzaju przełącznikami. Niejako w ich tle funkcjonuje infrastruktura kablowa, od której wymaga się, aby zapewniała...
Strukturalne sieci teleinformatyczne utożsamiane są zwykle z serwerami, routerami czy różnego rodzaju przełącznikami. Niejako w ich tle funkcjonuje infrastruktura kablowa, od której wymaga się, aby zapewniała możliwie najszybszą transmisję sygnału i szerokie pasmo przenoszenia.
W artykule omówiono różnice w wymaganiach normatywnych stawianych mufom do kabli SN o izolacji papierowej przesycanej syciwem, określonych w wycofanej normie PN-90 E-06401 oraz wymagania określone w normie...
W artykule omówiono różnice w wymaganiach normatywnych stawianych mufom do kabli SN o izolacji papierowej przesycanej syciwem, określonych w wycofanej normie PN-90 E-06401 oraz wymagania określone w normie PN-HD 629.2 S2:2006. Przedstawiono również szczegóły nowego rozwiązania muf do ich łączenia i napraw.
Wobec różnorodności przeprowadzanych badań istnieją następujące podstawowe klasyfikacje: według PN-EN 50200: PH – ciągłości dostawy energii przez kable/przewody o przekroju żyły do 2,5 mm2. W przypadku...
Wobec różnorodności przeprowadzanych badań istnieją następujące podstawowe klasyfikacje: według PN-EN 50200: PH – ciągłości dostawy energii przez kable/przewody o przekroju żyły do 2,5 mm2. W przypadku kabli światłowodowych obowiązuje tylko graniczna średnica 20 mm, H – ciągłości dostawy energii przez kable/przewody o przekroju żyły równej lub większej niż 2,5 mm2, według DIN 4102:12: E – zgodne z normą DIN dotyczącą zachowania ciągłości dostawy energii przez zespół kablowy...
Uruchomienie nowego bloku energetycznego 858 MW w Elektrowni Bełchatów wiązało się z koniecznością budowy jednotorowej linii blokowej 400 kV o długości 42,5 km do węzłowej stacji Trębaczew. W początkowym...
Uruchomienie nowego bloku energetycznego 858 MW w Elektrowni Bełchatów wiązało się z koniecznością budowy jednotorowej linii blokowej 400 kV o długości 42,5 km do węzłowej stacji Trębaczew. W początkowym odcinku linia przebiega przez teren zaplecza elektrowni. Stwarzało to wiele problemów natury prawnej (zgody właścicieli zakładów), jak również i technicznych. Jednym z nich było skrzyżowanie z linią 110 kV.
Dostępne na rynku oznaczniki przewodów wykonane są najczęściej z materiałów nieprzewodzących. Są odporne na działanie produktów ropopochodnych, kwasów i typowych rozpuszczalników stosowanych przy czyszczeniu...
Dostępne na rynku oznaczniki przewodów wykonane są najczęściej z materiałów nieprzewodzących. Są odporne na działanie produktów ropopochodnych, kwasów i typowych rozpuszczalników stosowanych przy czyszczeniu aparatów i urządzeń elektrycznych. Mogą być stosowane w miejscach, gdzie temperatura wynosi od –30°C do 100°C. Posiadają najczęściej właściwości samogasnące i nieścieralny nadruk.
Artykuł jest próbą oceny doboru czujek pożarowych do ochrony przeciwpożarowej z uwzględnieniem warunków panujących w tunelach kablowych. Dokonano badania spalania i rozkładu termicznego różnych kabli halogenowych...
Artykuł jest próbą oceny doboru czujek pożarowych do ochrony przeciwpożarowej z uwzględnieniem warunków panujących w tunelach kablowych. Dokonano badania spalania i rozkładu termicznego różnych kabli halogenowych i bezhalogenowych w tunelu badawczym skonstruowanym na potrzeby wyznaczania wpływu prędkości przepływu mieszaniny powietrzno-dymowej na czułość pożarowych czujek dymu. Określono sposób doboru czujek dymu ze względu na sposób spalania kabli. Omówiono rozmieszczenie czujek w tunelach biorąc...
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [1], w obwodach rozdzielczych i odbiorczych...
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [1], w obwodach rozdzielczych i odbiorczych można stosować oddzielny przewód ochronny i neutralny. Potwierdzenie obowiązku stosowania przewodu ochronnego zawarte jest w normie PN-HD 60364-4-41:2009 [2] (powołanej w rozporządzeniu [1] do obowiązkowego stosowania), w której zapisano, że każdy obwód powinien mieć odpowiedni przewód ochronny...
Złączki i końcówki śrubowe są stosowane do trwałego i pewnego łączenia pod względem elektrycznym i mechanicznym żył przewodów elektrycznych w odbiornikach energii elektrycznej. Znajdują one zastosowanie...
Złączki i końcówki śrubowe są stosowane do trwałego i pewnego łączenia pod względem elektrycznym i mechanicznym żył przewodów elektrycznych w odbiornikach energii elektrycznej. Znajdują one zastosowanie jako osprzęt przy budowie linii elektroenergetycznych. Stosuje się je najczęściej do łączenia przewodów zarówno jednodrutowych, jak i wielodrutowych dla niskich, średnich i wysokich napięć.
Zgodnie z ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko [6], przeprowadzenia oceny oddziaływania...
Zgodnie z ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko [6], przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko wymagają przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU 2002 nr 75 poz. 690 z późn. zm.) [5] §187 ust....
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU 2002 nr 75 poz. 690 z późn. zm.) [5] §187 ust. 3 stanowi, że: „Przewody i kable elektryczne oraz światłowodowe wraz z ich zamocowaniami, zwane zespołami kablowymi, stosowane w systemach zasilania i sterowania urządzeniami służącymi ochronie przeciwpożarowej, powinny zapewniać ciągłość dostawy energii elektrycznej lub przekazu sygnału przez czas...
Osprzęt kablowy jest istotnym elementem wyposażenia kablowych linii elektroenergetycznych. Musi on charakteryzować się wysokim stopniem niezawodności. Ma to szczególne znaczenie w sieciach średniego napięcia,...
Osprzęt kablowy jest istotnym elementem wyposażenia kablowych linii elektroenergetycznych. Musi on charakteryzować się wysokim stopniem niezawodności. Ma to szczególne znaczenie w sieciach średniego napięcia, gdzie poszukiwane są nowatorskie rozwiązania, w celu zredukowania wysokich kosztów spowodowanych błędami montażowymi. Z tego względu szybki i możliwie łatwy montaż osprzętu kablowego, którego konstrukcja elementów wyklucza możliwość błędnego montażu, ma ogromne znaczenie dla spółek dystrybucyjnych.
Jak powszechnie wiadomo, przebicie elektryczne izolacji kabli elektroenergetycznych wysokiego napięcia może wystąpić w zarówno w czasie normalnej eksploatacji, to znaczy, gdy kabel znajduje się pod napięciem...
Jak powszechnie wiadomo, przebicie elektryczne izolacji kabli elektroenergetycznych wysokiego napięcia może wystąpić w zarówno w czasie normalnej eksploatacji, to znaczy, gdy kabel znajduje się pod napięciem roboczym, jak i podczas krótkotrwałych przepięć piorunowych lub łączeniowych, na skutek istnienia różnych defektów, jak to pokazano na rysunku 1.
Właściwe oznaczenie żył kabli i przewodów oraz czytelne ich opisanie umożliwiają szybszy montaż instalacji oraz ułatwiają i skracają czas potrzebny do wykonania konserwacji, a także napraw i modernizacji...
Właściwe oznaczenie żył kabli i przewodów oraz czytelne ich opisanie umożliwiają szybszy montaż instalacji oraz ułatwiają i skracają czas potrzebny do wykonania konserwacji, a także napraw i modernizacji instalacji elektrycznych. Aktualnie kable i przewody są oznaczane przez producentów różnymi kolorami lub kombinacjami kolorów, a w przypadku kabli wielożyłowych, również cyframi [1].
Firma GoodWe zaprezentowała najnowsze rozwiązanie magazynowania energii do zastosowań komercyjnych i przemysłowych (C&I). System BAT112, po raz pierwszy przedstawiony podczas targów Intersolar w Monachium...
Firma GoodWe zaprezentowała najnowsze rozwiązanie magazynowania energii do zastosowań komercyjnych i przemysłowych (C&I). System BAT112, po raz pierwszy przedstawiony podczas targów Intersolar w Monachium w maju 2025 r., oferuje pojemność magazynowania na poziomie 112,6 kWh oraz stałą moc ładowania 0,9 C i rozładowania 1,1 C.
Instalacja silnika indukcyjnego trójfazowego o mocy większej od 5,5 kW wymaga układu rozruchowego, którego celem jest zmniejszenie poboru prądu ze źródła zasilania. Spośród dostępnych metod rozruchu silników...
Instalacja silnika indukcyjnego trójfazowego o mocy większej od 5,5 kW wymaga układu rozruchowego, którego celem jest zmniejszenie poboru prądu ze źródła zasilania. Spośród dostępnych metod rozruchu silników indukcyjnych klatkowych najprostszym i zarazem najbardziej niezawodnym w eksploatacji jest układ gwiazda/trójkąt.
SOCOMEC to międzynarodowa firma z ponad 100-letnim doświadczeniem w projektowaniu urządzeń do zarządzania energią, zapewniających bezpieczeństwo i ciągłość zasilania.
Schrack Technik jest jednym z wiodących przedsiębiorstw w dystrybucji innowacyjnych produktów w zakresie szeroko pojętej elektrotechniki. Założycielem firmy Schrack AG, firmy matki dzisiejszego Schracka, był w roku 1919 dr Eduard Schrack. Paleta produktowa Schrack Technik jest od lat stale poszerzana. Tak też Schrack Technik stał się wiodącym przedsiębiorstwem zaopatrującym w elektrotechnikę klientów Centralnej i wschodniej Europy.
Nasza paleta produktów jest bardzo różnorodna, staramy się również zawsze podążać za najnowszymi technologiami. Oferujemy produkty m.in. z zakresu elektrotechniki, danych/SAT, bezpieczeństwa, budownictwa i oświetlenia — zawsze najwyższej jakości!
Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje,...
Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje, sieci wielkopowierzchniowe etc. ), jednak zaopiekujemy się każdym klientem – nawet tym najmniejszym.
Rosnące wymagania dotyczące jakości energii elektrycznej oraz dynamiczna zmienność obciążeń w zakładach przemysłowych czynią kompensację mocy biernej kluczową z perspektywy technicznej i ekonomicznej....
Rosnące wymagania dotyczące jakości energii elektrycznej oraz dynamiczna zmienność obciążeń w zakładach przemysłowych czynią kompensację mocy biernej kluczową z perspektywy technicznej i ekonomicznej. W obliczu wzrastających kosztów energii biernej oraz konieczności spełnienia rygorystycznych norm, coraz większą rolę odgrywają nowoczesne rozwiązania, takie jak statyczne generatory mocy biernej (SVG) o prądzie znamionowym 150 A i 200 A. Dzięki zaawansowanym parametrom, możliwościom rozbudowy i dynamicznej...
Wahania napięcia w sieciach elektrycznych to powszechny problem, który może prowadzić do awarii urządzeń czy przerw w produkcji. Według normy PN-EN 50160, dopuszczalne odchylenia napięcia to ±10%, jednak...
Wahania napięcia w sieciach elektrycznych to powszechny problem, który może prowadzić do awarii urządzeń czy przerw w produkcji. Według normy PN-EN 50160, dopuszczalne odchylenia napięcia to ±10%, jednak wiele urządzeń przemysłowych wymaga znacznie wyższej stabilności.
W dobie rosnących kosztów energii i zaostrzających się norm efektywności energetycznej, precyzyjna analityka staje się fundamentem nowoczesnego zarządzania infrastrukturą. REMIZ 3 to licznik energii elektrycznej,...
W dobie rosnących kosztów energii i zaostrzających się norm efektywności energetycznej, precyzyjna analityka staje się fundamentem nowoczesnego zarządzania infrastrukturą. REMIZ 3 to licznik energii elektrycznej, który łączy kompaktową budowę na szynie DIN z funkcjonalnością zaawansowanych jednostek pomiarowych ze zdalnym odczytem.
Asessment center to coraz popularniejsza metoda oceny kompetencji zawodowych kandydatów, stosowana szczególnie podczas rekrutacji na stanowiska kierownicze. Sprawdź, co warto o niej wiedzieć!
Asessment center to coraz popularniejsza metoda oceny kompetencji zawodowych kandydatów, stosowana szczególnie podczas rekrutacji na stanowiska kierownicze. Sprawdź, co warto o niej wiedzieć!
Co dzieje się w domu, kiedy jesteś w pracy, na wakacjach lub na spotkaniu? Czy wszystko jest w porządku z dzieckiem, które zostało pod opieką dziadków? Czy pies spokojnie odpoczywa, a kurier rzeczywiście...
Co dzieje się w domu, kiedy jesteś w pracy, na wakacjach lub na spotkaniu? Czy wszystko jest w porządku z dzieckiem, które zostało pod opieką dziadków? Czy pies spokojnie odpoczywa, a kurier rzeczywiście zostawił paczkę pod drzwiami? Nowoczesne kamery WiFi pozwalają sprawdzić to w każdej chwili – bez skomplikowanej instalacji i wysokich kosztów. Poznaj smart kamery Sonoff i wybierz model najlepiej dopasowany do swoich potrzeb!
Dyrektywa o efektywności energetycznej (EED) nakłada na państwa członkowskie UE obowiązek wyposażenia wszystkich liczników ciepła, chłodzenia i ciepłej wody użytkowej w funkcję zdalnego odczytu. Zostało...
Dyrektywa o efektywności energetycznej (EED) nakłada na państwa członkowskie UE obowiązek wyposażenia wszystkich liczników ciepła, chłodzenia i ciepłej wody użytkowej w funkcję zdalnego odczytu. Zostało już tylko 6 miesięcy na wymianę lub modernizację urządzeń, które nie spełniają tych wymagań. W Polsce oznacza to wymianę milionów liczników, a za niedopełnienie obowiązku grożą kary do 10 000 zł – i nie jest to wyjątek w skali europejskiej: na koniec 2024 r. w krajach UE (wraz z Norwegią, Szwajcarią...
Techniki relaksacyjne to doskonały sposób na walkę z nadmiernym stresem i odczuciem niepokoju. Jeśli więc twoja praca wywołuje u ciebie zdenerwowanie i ciągłe napięcie, musisz poznać popularne metody,...
Techniki relaksacyjne to doskonały sposób na walkę z nadmiernym stresem i odczuciem niepokoju. Jeśli więc twoja praca wywołuje u ciebie zdenerwowanie i ciągłe napięcie, musisz poznać popularne metody, które pomogą ci sobie z tym radzić.
Bateryjne systemy magazynowania energii BESS (Battery Energy Storage System) to technologia, która zmienia sposób zarządzania energią elektryczną w obiektach komercyjnych i przemysłowych. Magazyny energii...
Bateryjne systemy magazynowania energii BESS (Battery Energy Storage System) to technologia, która zmienia sposób zarządzania energią elektryczną w obiektach komercyjnych i przemysłowych. Magazyny energii pozwalają gromadzić nadwyżki energii z odnawialnych źródeł i wykorzystywać je w momentach zwiększonego zapotrzebowania – bez strat, bez przestojów, bez uzależnienia od sieci elektroenergetycznej.
W Polsce działa ponad 200 dużych instalacji BESS o łącznej mocy przekraczającej 1,2 GW. Do 2030 roku...
Dynamiczny rozwój sektora elektroenergetycznego oraz transformacja energetyczna stawiają przed rynkiem pracy bezprecedensowe wymagania. Tradycyjny system oświaty, choć daje solidne podstawy, często napotyka...
Dynamiczny rozwój sektora elektroenergetycznego oraz transformacja energetyczna stawiają przed rynkiem pracy bezprecedensowe wymagania. Tradycyjny system oświaty, choć daje solidne podstawy, często napotyka barierę w postaci szybkiego tempa zmian technologicznych. Odpowiedzią na tę lukę jest ogólnopolska sieć Branżowych Centrów Umiejętności (BCU). Wśród placówek wiodących prym w dziedzinie elektroenergetyki szczególne miejsce zajmuje Branżowe Centrum Umiejętności w Dziedzinie Energetyki w Nisku (woj....
Wyłączniki nadprądowe zabezpieczają instalację przed skutkami przeciążeń i zwarć. Ich działanie opiera się na dwóch mechanizmach: członie termicznym (reagującym na przeciążenie) oraz elektromagnetycznym...
Wyłączniki nadprądowe zabezpieczają instalację przed skutkami przeciążeń i zwarć. Ich działanie opiera się na dwóch mechanizmach: członie termicznym (reagującym na przeciążenie) oraz elektromagnetycznym (reagującym na zwarcie). Skupimy się tutaj na seriach urządzeń zwarciowej zdolności łączeniowej 6 kA oraz 10 kA.
Branża elektroenergetyczna w Polsce – począwszy od wytwarzania, przez przesył i dystrybucję, po użytkowników końcowych – podlega obecnie dynamicznym zmianom, których motorem napędowym jest transformacja...
Branża elektroenergetyczna w Polsce – począwszy od wytwarzania, przez przesył i dystrybucję, po użytkowników końcowych – podlega obecnie dynamicznym zmianom, których motorem napędowym jest transformacja energetyczna. Zmiany te wymuszają na producentach osprzętu łączeniowego rozwiązania zapewniające gwarantowane i niezawodne połączenia poszczególnych elementów w tym systemie. ERGOM jako producent końcówek i łączników kablowych dostarcza rozwiązania, które spełniają powyższe kryteria.
System zmontowany, kable zaciśnięte, rejestrator włączony – a na ekranie czarny obraz z części kamer. Scenariusz znany wielu instalatorom, szczególnie przy kompletacji systemu z podzespołów różnych producentów....
System zmontowany, kable zaciśnięte, rejestrator włączony – a na ekranie czarny obraz z części kamer. Scenariusz znany wielu instalatorom, szczególnie przy kompletacji systemu z podzespołów różnych producentów. Zanim zaczniesz szukać uszkodzeń sprzętowych, przejdź przez pięć punktów, które odpowiadają za większość problemów na pierwszym rozruchu.
Od 19 do 21 maja trwają targi Battery Forum 2026. Tysiące instalatorów, przedstawicieli biznesu, rynku energii oraz samorządów spotykają się w Nadarzynie pod Warszawą, by rozmawiać o magazynach energii,...
Od 19 do 21 maja trwają targi Battery Forum 2026. Tysiące instalatorów, przedstawicieli biznesu, rynku energii oraz samorządów spotykają się w Nadarzynie pod Warszawą, by rozmawiać o magazynach energii, nowoczesnych technologiach i rozwiązaniach przyspieszających transformację energetyczną. To trzy dni pełne praktycznej wiedzy, premier technologicznych i dyskusji o wyzwaniach, z którymi mierzy się dziś branża OZE i energetyka. Które stoiska warto odwiedzić w tych dniach? Sprawdźcie!
14 maja 2026 r. Firma WIN SOURCE, globalny lider w dystrybucji komponentów elektronicznych, poinformowała, że z powodzeniem wzięła udział w targach Warsaw Industry Automatica 2026. Wydarzenie odbyło się...
14 maja 2026 r. Firma WIN SOURCE, globalny lider w dystrybucji komponentów elektronicznych, poinformowała, że z powodzeniem wzięła udział w targach Warsaw Industry Automatica 2026. Wydarzenie odbyło się w dniach 12–14 maja 2026 r. w Ptak Warsaw Expo w Polsce. Podczas targów WIN SOURCE prowadziła pogłębione rozmowy z klientami oraz specjalistami branżowymi z obszarów produkcji urządzeń, elektrotechniki, integracji systemów oraz zakupów na potrzeby utrzymania ruchu, prezentując swoje możliwości usługowe...
Pierwsza przenośna drukarka umożliwiająca tworzenie etykiet o szerokości 101,60 mm bez kabli i ograniczeń – drukuj wszystko, czego potrzebujesz, w dowolnym miejscu!
Pierwsza przenośna drukarka umożliwiająca tworzenie etykiet o szerokości 101,60 mm bez kabli i ograniczeń – drukuj wszystko, czego potrzebujesz, w dowolnym miejscu!
Letnie upały stają się w Polsce normą. Gdy temperatura w cieniu sięga 30°C, strumień zimnego powietrza przynosi upragnione wytchnienie. Pozwala skupić się na pracy lub zaznać prawdziwego relaksu. Odpowiednio...
Letnie upały stają się w Polsce normą. Gdy temperatura w cieniu sięga 30°C, strumień zimnego powietrza przynosi upragnione wytchnienie. Pozwala skupić się na pracy lub zaznać prawdziwego relaksu. Odpowiednio dobrany system klimatyzacji to jednak nie tylko chłodzenie. To narzędzie zapewniające pełną kontrolę nad mikroklimatem, wilgotnością i czystością powietrza w Twoim domu. Zanim zdecydujesz się na montaż, przeanalizuj kilka kluczowych aspektów. Dzięki temu Twoja inwestycja będzie efektywna, oszczędna...
Domy energooszczędne i pasywne wyróżniają się wyjątkowo szczelną konstrukcją, która pozwala ograniczyć straty ciepła do minimum. Nowoczesna stolarka okienna, wielowarstwowe ocieplenie i zaawansowane technologie...
Domy energooszczędne i pasywne wyróżniają się wyjątkowo szczelną konstrukcją, która pozwala ograniczyć straty ciepła do minimum. Nowoczesna stolarka okienna, wielowarstwowe ocieplenie i zaawansowane technologie izolacyjne sprawiają, że budynki te utrzymują stabilną temperaturę przez cały rok przy minimalnym zużyciu energii. Jednak ta sama szczelność, która zapewnia oszczędności, rodzi wyzwania w zakresie wentylacji – naturalna infiltracja powietrza jest zbyt niska, by utrzymać właściwy poziom tlenu,...
Jakość energii elektrycznej jest kluczowym czynnikiem zapewniającym niezawodne i efektywne funkcjonowanie systemów elektroenergetycznych, zarówno w przemyśle, jak i sieciach dystrybucyjnych. Współczesne...
Jakość energii elektrycznej jest kluczowym czynnikiem zapewniającym niezawodne i efektywne funkcjonowanie systemów elektroenergetycznych, zarówno w przemyśle, jak i sieciach dystrybucyjnych. Współczesne przenośne analizatory, takie jak PQ-BOX 150, PQ-BOX 200 oraz PQ-BOX 300 firmy A-Eberle, odgrywają istotną rolę w monitorowaniu i analizie parametrów jakości energii elektrycznej. Urządzenia te oferują zaawansowane możliwości pomiarowe oraz zgodność z międzynarodowymi standardami, co czyni je niezbędnymi...
Kluczowym celem stosowania wymagań technicznych, klasyfikacji oraz zasad projektowania instalacji opartych na kablach ognioodpornych i bezhalogenowych jest zapewnienie odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa...
Kluczowym celem stosowania wymagań technicznych, klasyfikacji oraz zasad projektowania instalacji opartych na kablach ognioodpornych i bezhalogenowych jest zapewnienie odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa pożarowego obiektów budowlanych. Oznacza to ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia i dymu, umożliwienie sprawnej ewakuacji oraz zagwarantowanie ciągłości pracy systemów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo. Dlatego dobór kabli powinien uwzględniać zarówno ich zachowanie w warunkach pożaru, jak...
Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE) oraz technologii magazynowania energii elektrycznej wymaga od inżynierów i producentów coraz bardziej zaawansowanych rozwiązań. Aby cała instalacja działała...
Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE) oraz technologii magazynowania energii elektrycznej wymaga od inżynierów i producentów coraz bardziej zaawansowanych rozwiązań. Aby cała instalacja działała wydajnie i bezawaryjnie, niezbędne jest zastosowanie odpowiedniego okablowania, które zagwarantuje bezpieczny przesył energii – nawet w najbardziej wymagającym środowisku.
Ochrona przed przepięciami w instalacjach elektrycznych staje się kluczowym elementem dbałości nie tylko o mienie, ale przede wszystkim o bezpieczeństwo użytkowników. Norma PN-HD 60364-5-53:2022 [1] precyzyjnie...
Ochrona przed przepięciami w instalacjach elektrycznych staje się kluczowym elementem dbałości nie tylko o mienie, ale przede wszystkim o bezpieczeństwo użytkowników. Norma PN-HD 60364-5-53:2022 [1] precyzyjnie definiuje zasady doboru oraz montażu ograniczników przepięć (SPD, surge protective devices) w instalacjach niskiego napięcia.
Jakość energii elektrycznej stanowi kluczowy element prawidłowego funkcjonowania współczesnych sieci elektroenergetycznych. Wymagania dotyczące parametrów jakości energii elektrycznej są precyzyjnie określone...
Jakość energii elektrycznej stanowi kluczowy element prawidłowego funkcjonowania współczesnych sieci elektroenergetycznych. Wymagania dotyczące parametrów jakości energii elektrycznej są precyzyjnie określone w normach IEC 61000-4-30 oraz PN-EN 50160. Obie normy – mimo że mają różne zakresy i cele – dobrze się uzupełniają i są kluczowe dla zapewnienia jakości energii elektrycznej w sieciach elektroenergetycznych.
Firma Brady Corporation, specjalizująca się w automatycznej identyfikacji i rejestracji danych, umożliwia użytkownikom profesjonalne odczytywanie i generowanie kodów kreskowych za pomocą smartfona – bez...
Firma Brady Corporation, specjalizująca się w automatycznej identyfikacji i rejestracji danych, umożliwia użytkownikom profesjonalne odczytywanie i generowanie kodów kreskowych za pomocą smartfona – bez dodatkowych kosztów. Bezpłatna aplikacja BradyScan zapewnia doskonałe skanowanie DPM, opcje integracji z zapleczem, kontrolę bezpieczeństwa kodów QR oraz technologię OCR do konwersji obrazu na tekst.
Rosnące znaczenie zdalnego pozyskiwania i archiwizacji danych eksploatacyjnych w budynkach wielorodzinnych sprzyja wdrażaniu rozwiązań umożliwiających integrację detekcji pożaru z infrastrukturą zdalnego...
Rosnące znaczenie zdalnego pozyskiwania i archiwizacji danych eksploatacyjnych w budynkach wielorodzinnych sprzyja wdrażaniu rozwiązań umożliwiających integrację detekcji pożaru z infrastrukturą zdalnego odczytu. Czujnik dymu Ei6500-OMS od Ei Electronics łączy autonomiczne wykrywanie potencjalnego zagrożenia z komunikacją radiową w otwartym standardzie OMS (Open Metering System). Umożliwia monitorowanie stanu urządzenia w ramach istniejącego środowiska technicznego. To rozwiązanie przeznaczone dla...
Dynamiczny rozwój elektromobilności wymusza błyskawiczną rozbudowę infrastruktury ładowania, co staje się jednym z największych wyzwań dla współczesnych systemów elektroenergetycznych. Instalacja stacji...
Dynamiczny rozwój elektromobilności wymusza błyskawiczną rozbudowę infrastruktury ładowania, co staje się jednym z największych wyzwań dla współczesnych systemów elektroenergetycznych. Instalacja stacji ładowania EV – odbiorników o znacznej mocy i nieliniowej charakterystyce – to proces znacznie bardziej złożony niż podłączenie standardowych urządzeń. Niesie on ze sobą ryzyko degradacji parametrów jakości zasilania (JEE), m.in. poprzez generację wyższych harmonicznych, asymetrię obciążeń oraz uciążliwe...
Systemy fotowoltaiczne stały się standardem w nowoczesnym budownictwie. Ich instalacja i konserwacja wymaga użycia odpowiednio przystosowanego oprzyrządowania. Ściśle wyspecjalizowana aparatura marki Sonel...
Systemy fotowoltaiczne stały się standardem w nowoczesnym budownictwie. Ich instalacja i konserwacja wymaga użycia odpowiednio przystosowanego oprzyrządowania. Ściśle wyspecjalizowana aparatura marki Sonel została zaprojektowana dla profesjonalistów właśnie do takich zastosowań.
Ostatnia zima w Polsce stała się bezlitosnym poligonem doświadczalnym dla wielu domowych magazynów energii. Problemy z wydajnością chemii litowej w niskich temperaturach oraz blokady ładowania w systemach...
Ostatnia zima w Polsce stała się bezlitosnym poligonem doświadczalnym dla wielu domowych magazynów energii. Problemy z wydajnością chemii litowej w niskich temperaturach oraz blokady ładowania w systemach Low Voltage (LV) stały się codziennością wielu instalatorów. W odpowiedzi na te wyzwania, SolaX wprowadza rozwiązanie, które do tej pory było zarezerwowane dla segmentu Premium High Voltage – zintegrowane maty grzewcze w bateriach do falowników NEO.
Współczesne systemy ochrony przeciwpożarowej nie ograniczają się już wyłącznie do wykrywania i sygnalizowania pożaru. Obecnie stanowią one złożone, zintegrowane platformy bezpieczeństwa, których zadaniem...
Współczesne systemy ochrony przeciwpożarowej nie ograniczają się już wyłącznie do wykrywania i sygnalizowania pożaru. Obecnie stanowią one złożone, zintegrowane platformy bezpieczeństwa, których zadaniem nie jest jedynie alarmowanie, lecz również aktywne sterowanie przebiegiem ewakuacji oraz ograniczanie skutków pożaru. Systemy te funkcjonują jako jeden spójny organizm, w którym poszczególne podsystemy wymieniają między sobą dane w czasie rzeczywistym i reagują automatycznie na rozwój zagrożenia.
Informacja o cookies
Klikacjąc "Zgoda" akceptujesz zapisywanie wszystkich danych na twoim urządzeniu. Kliknięcie "Odmowa" oznacza zapisywanie tylko danych niezbędnych do funkcjonowania strony. Administratorem danych jest Grupa Medium sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Karczewska 18. Dane są przetwarzane w celu zapewnienia funkcjonalności strony, analizy ruchu oraz dostosowania reklam. Masz prawo do wycofania zgody w dowolnym momencie. Dane przetwarzamy w celu realizxacji zamówienia (art. 6 ust. 1 lit. b RODO). Szczegółowe informacje o przetwarzaniu danych znajdziesz w
Polityce prywatności
