Zasilanie napędów bram przeciwpożarowych – jak zapewnić pracę po zaniku zasilania?
Zasilanie napędów bram przeciwpożarowych – jak zapewnić pracę po zaniku zasilania? Fot. Ever Sp. z o.o.
Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania do napędów jednofazowych ~230 V i trójfazowych ~400 V, a wersje sekwencyjne pozwalają na współpracę z maksymalnie trzema napędami.
Zasilanie napędów bram przeciwpożarowych
Wielkopowierzchniowe magazyny, centra logistyczne oraz zakłady przemysłowe potrzebują rozwiązań zapewniających zarówno odpowiedni poziom ochrony przeciwpożarowej, jak i sprawne funkcjonowanie obiektów na co dzień. W określonych konfiguracjach projektowych ważną rolę w systemach ograniczających rozprzestrzenianie się dymu i ciepła mogą odgrywać bramy przemysłowe. Kluczowym zagadnieniem staje się wówczas niezawodność zasilania ich napędów, zwłaszcza w sytuacji awarii lub zaniku napięcia w sieci elektroenergetycznej.
W takim przypadku pojawia się jednak pytanie, którego nie można traktować drugoplanowo: co stanie się z napędem bramy, kiedy podstawowe źródło energii przestanie być dostępne?
Aby bramy mogły realizować przewidziane funkcje również w przypadku utraty zasilania podstawowego, konieczne jest zastosowanie odpowiednio dobranych urządzeń zasilających. Z myślą o takich zastosowaniach firma EVER opracowała nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczonych do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła.
Oferta obejmuje urządzenia przystosowane do zasilania napędów jednofazowych o napięciu ~230 V oraz trójfazowych o napięciu ~400 V. Dostępne są również wersje sekwencyjne, umożliwiające obsługę maksymalnie trzech napędów. Zasilacze mogą współpracować zarówno z napędami bezpośrednimi, jak i wyposażonymi w przemienniki częstotliwości.
Istotnym aspektem jest potwierdzenie zgodności urządzeń z wymaganiami dotyczącymi zastosowań przeciwpożarowych. Zasilacze serii UZS posiadają certyfikaty stałości właściwości użytkowych wydane przez CNBOP-PIB (nr 1438-CPR-1246 i 1438-CPR-1235) oraz świadectwa dopuszczenia (nr 6203/2026 i 6202/2026). Dokumenty te potwierdzają spełnienie wymagań określonych w zakresie objętym certyfikacją i dopuszczeniem.
Brama przemysłowa jako element systemu kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła
W hali produkcyjnej, magazynie czy centrum logistycznym brama przemysłowa kojarzy się przede wszystkim z logistyką. Umożliwia transport, oddziela strefy funkcjonalne i zapewnia sprawną komunikację wewnątrz obiektu.
W określonych rozwiązaniach projektowych ta sama brama może jednak pełnić dodatkową funkcję jako element systemu kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła.
Wtedy zmienia się sposób, w jaki należy patrzeć na cały układ. Nie wystarczy odpowiedzieć na pytanie: „Jaki napęd zastosować do tej bramy?”.Trzeba rozpatrywać wspólnie bramę, napęd, zasilanie oraz sposób ich współpracy w przewidzianym scenariuszu działania.
Jednym z kluczowych pytań staje się więc dostępność energii potrzebnej do wykonania wymaganej funkcji.
Co dzieje się z napędem bramy po zaniku zasilania?
W normalnej eksploatacji dostępność energii elektrycznej wydaje się oczywista. W przypadku systemu bezpieczeństwa pożarowego nie można jednak zakładać, że podstawowe źródło zasilania będzie zawsze dostępne w momencie, w którym brama powinna wykonać przewidzianą funkcję.
Dlatego zasilanie urządzeń wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła jest odrębnym zagadnieniem projektowym.
Norma PN-EN 12101-10 określa wymagania, metody badań i kryteria oceny zasilaczy stosowanych właśnie w takich systemach. CNBOP-PIB wskazuje, że norma odnosi się do zasilaczy systemów kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła, a badania takich urządzeń obejmują ich właściwości funkcjonalne.
W praktyce oznacza to, że zasilanie nie powinno być traktowane jako element dobierany dopiero na końcu projektu. Musi być uwzględnione razem z napędem, liczbą obsługiwanych bram i wymaganym scenariuszem ich działania.
Zasilanie napędów 230 V i 400 V – różne wymagania w jednej hali
W obiektach przemysłowych sytuacja jest bardziej złożona niż w niewielkich budynkach. W jednej hali może pracować kilkanaście lub kilkadziesiąt bram o różnych konstrukcjach i parametrach.
Część napędów jest zasilana z jednofazowej sieci ~230 V. Inne – szczególnie stosowane przy większych bramach – wymagają zasilania z sieci trójfazowej ~400 V. Do tego dochodzi liczba napędów, które mają uczestniczyć w określonym scenariuszu, oraz sposób ich uruchamiania.
Dlatego projektant nie szuka po prostu „zasilacza do bramy”. Musi odpowiedzieć na kilka konkretnych pytań: jaki napęd będzie zasilany, jakie ma parametry, czy jest jedno- czy trójfazowy, ile napędów obejmuje rozwiązanie, w jaki sposób mają być uruchamiane sterowanie oraz jakie wymagania formalne i dokumentacyjne należy spełnić.
Właśnie z myślą o takich różnych konfiguracjach powstała nowa seria UZS firmy EVER.
UZS-1F i UZS-3F – zasilanie do trzech napędów jednofazowych i trzyfazowych
Nowa rodzina została opracowana do współpracy z napędami bram stosowanymi w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła.
UZS-1F jest przeznaczony do współpracy z napędami zasilanymi z jednofazowej sieci ~230 V. W ofercie znajdują się wersje:
- 1,5 kVA / 1,5 kW – UZS-1F-1K5,
- 2 kVA / 2 kW – UZS-1F-2K.
UZS-3F rozszerza rodzinę o rozwiązanie do napędów zasilanych z trójfazowej sieci ~400 V. Dostępny jest w wersji:
- 2 kVA / 2 kW – UZS-3F-2K.
Zarówno UZS-1F, jak i UZS-3F są dostępne również w wariantach oznaczonych literą „S”, przeznaczonych do współpracy z maksymalnie trzema napędami. Najważniejszą funkcją techniczną wariantu sekwencyjnego „S” jest możliwość rozłożenia w czasie startu do trzech napędów. Ma to dwa uzasadnienia: nieprzekraczanie mocy dostępnej z UZS oraz ograniczenie nakładania się prądów rozruchowych.
Zasilanie napędów trójfazowych 400 V w systemach PPOŻ
W dużych bramach przemysłowych stosowane są także napędy zasilane z sieci trójfazowej ~400 V. Jeżeli brama wyposażona w taki napęd ma realizować określoną funkcję w systemie kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła, sposób jego zasilania musi zostać uwzględniony w całym rozwiązaniu.
Właśnie dla takich zastosowań powstał UZS-3F.
To istotne rozszerzenie nowej rodziny. Projektant może rozpatrywać rozwiązania zarówno dla napędów jednofazowych ~230 V, jak i trójfazowych ~400 V, dobierając wariant odpowiedni do parametrów konkretnego napędu i wymagań projektu.
W praktyce oznacza to większą elastyczność projektowania rozwiązania wokół napędu odpowiedniego dla konkretnej bramy, zamiast ograniczania wyboru napędu wyłącznie ze względu na dostępny sposób jego zasilania.
Gdy w scenariuszu uczestniczy więcej niż jedna brama
Kolejne wyzwanie pojawia się wtedy, gdy jeden scenariusz działania obejmuje kilka bram.
Dlatego UZS-1F i UZS-3F występują również w wariantach „S”, pozwalających na współpracę z maksymalnie trzema napędami.
Istotną funkcją tych wersji jest możliwość sekwencyjnego uruchamiania napędów. Ich start może zostać rozłożony w czasie zamiast następować jednocześnie. Pozwala to ograniczyć nakładanie się prądów rozruchowych i chwilowego zapotrzebowania na moc.
Nie oznacza to oczywiście, że dowolne trzy napędy można automatycznie podłączyć do każdego UZS. Dobór konkretnego wariantu wymaga uwzględnienia parametrów napędów, czasu ich uruchamiania oraz scenariusza pracy.
To ważna różnica: wersja sekwencyjna nie jest po prostu zasilaczem z trzema wyjściami. Jest rozwiązaniem pozwalającym odpowiednio zarządzać uruchamianiem kilku napędów.
Modernizacja systemu PPOŻ – czy trzeba wymieniać istniejące bramy i napędy?
W przypadku nowej inwestycji bramę, napęd i sposób zasilania można uwzględnić już na etapie projektowania.
Inaczej wygląda sytuacja w funkcjonującej hali. Bramy są już zamontowane, a ich napędy często od lat prawidłowo realizują swoją podstawową funkcję. Jeżeli pojawia się potrzeba modernizacji systemu bezpieczeństwa, warto więc najpierw odpowiedzieć na pytanie które elementy istniejącej infrastruktury można bezpiecznie i prawidłowo wykorzystać w nowym rozwiązaniu?
Jeżeli sama brama jest sprawna i spełnia wymagania przewidzianego zastosowania, istotnym zagadnieniem staje się jej napęd. Należy zweryfikować, czy jego parametry pozwalają na dalsze wykorzystanie, czy konieczna będzie jego wymiana.
Jeżeli istniejący napęd może pozostać, możliwe jest ograniczenie zakresu modernizacji. To może oznaczać mniej prac demontażowych i montażowych, mniej ingerencji w instalację elektryczną, krótsze ograniczenia w dostępności bramy i potencjalnie niższy koszt inwestycji.
W przypadku centrów logistycznych i zakładów produkcyjnych ma to dodatkowe znaczenie – każda dłuższa niedostępność bramy może wpływać na funkcjonowanie całego obiektu.
UZS nie oznacza jednak automatycznie, że każdy istniejący napęd może zostać wykorzystany. Każdy przypadek wymaga weryfikacji parametrów napędu, scenariusza zadziałania i wymagań konkretnej aplikacji.
Zasilacz do bram a PN-EN 12101-10 i certyfikacja CNBOP-PIB
Dla projektanta instalacji czy projektanta PPOŻ informacja, że „produkt zasila napędy bram”, jest niewystarczająca. Potrzebne są konkretne odpowiedzi: czy urządzenie współpracuje z napędem 230 V czy 400 V? Czy można podłączyć jeden napęd czy kilka? Jakie są dopuszczalne moce? Ile miejsca potrzeba do montażu? Jak prowadzić przewody? Jak później serwisować urządzenie? Jak wymienić akumulatory? Jakie dokumenty są dostępne?
W tym miejscu szczególnego znaczenia nabiera również certyfikacja CNBOP-PIB. CNBOP prowadzi badania funkcjonalne zasilaczy elementów systemów kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła w odniesieniu do PN-EN 12101-10, a w swoich materiałach wskazuje odpowiednie dokumenty dla tej kategorii wyrobów.
Dla projektanta i rzeczoznawcy oznacza to możliwość pracy nie tylko na deklarowanych przez producenta parametrach, lecz również na dokumentacji formalnej właściwej dla urządzenia.
Konstrukcja UZS ułatwiająca montaż
Nową serię UZS przygotowano nie tylko pod kątem parametrów elektrycznych.
Wspornik montażowy o zwiększonej powierzchni pozwala wykorzystać od 6 do 10 punktów mocowania, zależnie od rodzaju podłoża i warunków instalacji. Rozwiązanie zostało opracowane również z myślą o montażu na powierzchniach o ograniczonej nośności.
Konstrukcja obudowy pozwala ponadto prowadzić inne instalacje w przestrzeni pomiędzy urządzeniem a ścianą. W praktyce może to ograniczyć potrzebę wykonywania dodatkowych konstrukcji wsporczych tylko po to, aby zachować przestrzeń na przewody.
To szczegóły, które na etapie katalogowym mogą wydawać się drugorzędne, ale na budowie bezpośrednio wpływają na czas i wygodę montażu.
Serwis i eksploatacja zasilaczy UZS
W obiektach przemysłowych cykl życia urządzenia nie kończy się w dniu jego uruchomienia. Zasilacz trzeba kontrolować i serwisować, a elementy eksploatacyjne – przede wszystkim akumulatory – okresowo wymieniać.
Dlatego również ten aspekt został uwzględniony w konstrukcji nowej serii.
Złącza zastosowane w obwodach zasilającym i odbiorczym pozwalają ekipie serwisowej bezpiecznie odłączyć urządzenie podczas wykonywania prac. Ma to znaczenie szczególnie w dużych obiektach, gdzie dostęp do zabezpieczeń może być utrudniony albo jedno zabezpieczenie zasila kilka bram.
Z punktu widzenia administratora istotna jest również możliwość wykonania na czas prac serwisowych lub awarii bypassu urządzenia poprzez połączenie odpowiednich złączy obwodu zasilającego i odbiorczego. Pozwala to zachować zasilanie odbiornika z sieci podstawowej, np. bramy dokowej, także podczas prac przy UZS.
Pakiet akumulatorów jest wymienny, a konstrukcja urządzenia została przygotowana z myślą o ergonomii tej czynności. Producent zapewnia także serwis door-to-door.
Gwarancja obejmuje 24 miesiące na elektronikę i 12 miesięcy na akumulatory.
Korzyści UZS dla projektanta, wykonawcy, inwestora i zarządcy
Ta sama cecha techniczna UZS ma inne znaczenie w zależności od tego, kto uczestniczy w projekcie.
Dla właściciela lub inwestora ważna jest możliwość realizacji wymagań projektu przy racjonalnym zakresie inwestycji oraz potencjalnego wykorzystania istniejącej infrastruktury.
Dla Facility Managera i zarządcy technicznego znaczenie ma cały okres użytkowania: możliwość sprawnego serwisowania, wymiany akumulatorów oraz ograniczenia wpływu prac serwisowych na codzienne funkcjonowanie bram.
Projektant potrzebuje jasno określonych parametrów, wariantów urządzenia, warunków zastosowania i dokumentacji.
Rzeczoznawca PPOŻ musi mieć możliwość zweryfikowania przyjętego rozwiązania w odniesieniu do wymagań konkretnego projektu.
Wykonawca i integrator zwracają uwagę na prostotę montażu, prowadzenie instalacji, uruchomienie oraz późniejszą obsługę.
Producent bram i napędów otrzymuje natomiast możliwość rozszerzenia oferowanego rozwiązania o dedykowane zasilanie dla napędów stosowanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła.
UZS-1F i UZS-3F – zaprojektowane i produkowane w Polsce
UZS-1F i UZS-3F są rozwiązaniami skonstruowanymi i produkowanymi w Polsce.
W przypadku urządzeń technicznych stosowanych w systemach bezpieczeństwa istotne są bowiem nie tylko parametry zapisane w karcie katalogowej. Znaczenie ma również dostęp do producenta, dokumentacji, wsparcia technicznego i późniejszego serwisu.
Nowa seria łączy te elementy z certyfikacją CNBOP-PIB, rozwiązaniami dla napędów 1- i 3-fazowych oraz możliwością obsługi konfiguracji wielonapędowych.
Co nowa seria UZS wnosi do zasilania systemów PPOŻ?
Wprowadzenie UZS-1F i UZS-3F oznacza przede wszystkim poszerzenie możliwości projektowania zasilania napędów bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła.
Jedna seria obejmuje rozwiązania dla napędów jednofazowych ~230 V i trójfazowych ~400 V, a warianty sekwencyjne pozwalają uwzględnić konfiguracje obejmujące maksymalnie trzy napędy.
W nowym obiekcie pozwala to dobrać odpowiedni wariant zasilania już na etapie projektu. W istniejącym – przeanalizować możliwość wykorzystania funkcjonującej infrastruktury i ograniczenia zakresu modernizacji, jeżeli pozwalają na to warunki techniczne.
Dla projektanta oznacza to większą elastyczność doboru. Dla wykonawcy – rozwiązanie przygotowane do konkretnego zastosowania. Dla producenta bram i napędów – możliwość rozszerzenia oferowanego rozwiązania. Dla inwestora i zarządcy – szansę na ograniczenie zakresu ingerencji w istniejący obiekt.
A wspólnym mianownikiem całej nowej serii jest jej konkretne przeznaczenie: zapewnienie zasilania i współpracy z napędami bram, które mają wykonać swoją funkcję także wtedy, gdy podstawowe zasilanie przestanie być dostępne.
