Funkcjonalności instalacji budynku prosumenta udostępniane przez chmurę i internet 5G

Ten stan jest możliwy do za­ak­cep­towania przez operatorów sieci dystrybucyjnej dzięki urządzeniom automatyzującym pracę sieci zasilającej i rozdzielczej. Nowoczesny system stero­wania ruchem w sieciach jest uzupełniony wyposa­żeniem technicznym domu (mieszkania) [15], które umo­żliwia automatyczne sterowanie pracą urządzeń od­biorczych energii, zarówno elektrycznej, jak i cie­plnej, ponieważ sterowanie jest zintegrowane dzięki zast­osowaniu urządzeń HES/HBES [6, 7, 10, 11], tworzących insta­lację inteligentną [2, 3, 17]. Instalacja elektryczna budynku, również prosu­men­ta, musi spełniać warunki techniczne określone rozporządzeniami ministerstw i odpowiednich norm [8, 9, 12, 13].

Rozwój sieci Internet

Internet LTE (Long Term Evolution) jest w fazie ciągłej (długoterminowej) ewolucji. W sensie tech­ni­cz­nym dotyczy to obszaru dostępności do sieci, sposobu dostępu – bezprzewodowy, przewodowy oraz trans­mi­sji między węzłami sieci [1, 19].

Wykorzystanie sieci telefonii przewodowej (lata 80. ubiegłego wieku) pozwalało na uzyskanie prędkości przesyłu informacji pokazanej na rysunku 1.

Obecnie prędkość transmisji w Internecie 5G wynosi 10 Gbt/s, a czas dostępu do sieci i związane z tym opóźnienie przesyłu informacji, mierzony jest w milisekundach. Te parametry medium transmisyjnego pozwalają sterować zdalnie procesami automatycznej regulacji, ponieważ odpowiadają ste­ro­wa­niu w czasie rzeczywistym.

Możliwości te wykorzystano również w układach automatyki w instalacjach inteligentnych [15]. Sterowanie pracą odbiorników zasilanych z takiej instalacji jest realizowane zgodnie z algorytmami zaimplementowanymi w modułach inteligentnych tworzących rozproszony system automatyki, zawierający również systemy wbudowane. W każdym procesie sterowania istnieje powiązanie układu wykonawczego z sygnałem sterującym, inicjującym jego działanie. Sygnał może być przesłany torem przewodowym, światłowodem, kanałem radiowym lub w paśmie podczerwieni. W rozproszonym systemie automatyki, a takim jest instalacja inteligentna, istotna jest warstwa komunikacyjna między tymi urządzeniami (rys. 3.) zapewniająca pewną, bezpieczną i szybką transmisję sygnałów [4, 5]. Takie wymagania, między innymi, spełnia Internet 5G. Obecnie działają sieci łączności mobilnej w standardach: 2G, 3G oraz 4G. Ruch w sieci GSM wzrasta dwukrotnie co dwa lata. W Polsce wykorzystanie internetu mobilnego jest większe niż w pozostałych krajach UE. Biorąc to pod uwagę wymagane jest zwiększenie przepustowości sieci, jednak jest ono uwarunkowane gęstością rozmieszczenia stacji bazowych, prędkością bitową transmisji, sposobem zagospodarowania dysponowanym w kraju widmem częstotliwości radiowych (rys. 2.) oraz sposobem kodowania i modulacji częstotliwości nośnej kanałów.

Większa gęstość stacji bazowych spowoduje obniżenie promieniowanej mocy również w urządzeniach mobilnych (iPhon’ach, iPod’ach czy iPad’ach) ponieważ zmniejszy się odległość pomiędzy nadajnikiem i odbiornikiem, na jaką jest transmitowany sygnał radiowy. Ograniczeniem prawnym będzie wówczas dopuszczalna wartość poziomu mocy promieniowania elektromagnetycznego (PEM) w danym paśmie częstotliwości.

Dla Regionu 1. ITU (International Telecommunication Union), obejmującego również obszar Europy, decyzją WRC-15 (World Radiocommunication Conference) pasmo częstotliwości 700 MHz, obejmujące przedział 694 – 790 MHz oraz 2,6 GHz i 3,6 GHz przyznano dla potrzeb Internetu 5G [21].

integracja sterowania modułami instalacji inteligentnej

Niezależnie od zastosowanego standardu instalacji inteligentnej jej zakres działania obejmuje sterowanie:

• ogrzewaniem,
• oświetleniem,
• wentylacją,
• otwieraniem i zamykaniem okien,
• roletami, żaluzjami, zasłonami,
• sprzętem RTV i AGD,
• bramą wjazdową i bramą garażu,
• podlewaniem kwiatów we wnętrzu domu i roślin w ogrodzie.

Moduły instalacji inteligentnej działają autonomicznie zgodnie z zaimplementowanymi w nich algorytmami. W określonych sytuacjach inicjują działanie wybra­nych modułów, realizując tym samym proces opty­ma­lizacji sterowania. Coraz częściej stosuje się aplikacje rozpoznawania głosu (zwane asystentami) do sterowania pracą odbiorników energii – oświetlenia, ogrzewania, urządzeń RTV itp. Są to: Bixby (Samsung), Alexa (Amazon) Siri (Apple) czy Google Assistant). Współczesne rozwiązania tech­nicz­ne umożliwiają współpracę elementów instalacji o róż­nych standardach. W ramach danego standardu prze­widziano również możliwość zdalnego moni­to­ro­wa­nia pra­cy elementów instalacji oraz wymuszania okre­ślo­nych stanów pracy wybranych modułów – za pośrednictwem sieci Internetu 4G, telefonii satelitarnej oraz PSTN.

Integracja funkcjonalności czujników instalacji inteligentnej

Możliwości integracji różnych systemów instalacji inteligentnych, również z wykorzystaniem zasobów Chmury oraz medium transmisji w postaci sieci przewodowej i bezprzewodowej Internetu przedsta­wio­no dla systemu wykorzystującego trady­cyjną instalację elektryczną z dodatkową żyłą, na pewnych odcinkach obwodu instalacji zasila­jącej (wykorzystuje również transmisję bezprzewodową) oraz standardu bez­prze­wodowego, który może również wykorzystywać sieć przewodową (rys. 4.).

Zakres funkcjonalności opisano schematycznie dla standardu:

• LCN – przewodowa transmisja danych dodatkową żyłą w obwodzie instalacji zasilającej, światłowodem [9], w podczerwieni oraz przez Inter­net;
• Z-wave – transmisja bezprzewodowa w sieci kra­to­wej (mesh).

Do elementów instalacji inteligentnych zalicza się urządzenia wchodzące w skład systemu moni­to­ro­wa­nia. Poza przekazywaniem obrazu kolo­ro­we­go ja­ko­ści HD, udostępniają one wiele dodatkowych moż­liwości związanych z ana­lizą obrazu uzyskanego z danej kamery (strefy ob­serwacji).

Z punktu widzenia instalacji elektrycznych istotna jest tech­nika połączenia źródeł obrazu – kamer z urzą­dzeniem zapisującym czy wizualizującym obrazy. Syg­nał można przesłać przewodowo albo bez­prze­wodowo wykorzystując sieć Internet do rejestratora i dalej do instalacji antenowej RTV domu, będzie odbierany na każdym odbiorniku TV przyłączonym do tej instalacji. System CCTV jest jed­nym z urządzeń wyznaczających klasę systemu inteligentnego budynku.

Standard LCN

Wielofunkcyjne czujniki oraz konwertery sygnałów przesyłanych między modułami instalacji pozwalają optymalizować parametry sterowanych układów, zasilanych energią elektryczną, a także energią cieplną i chłodem. Mierzone wielkości fizyczne pozwalają, na dalszym etapie przetwarzania danych, optymalizować procesy zarządzania energią.

Problem jest szczególnie istotny w instalacjach pro­su­men­ckich, w których pewną rolę odgrywać będzie system Smart Grid. Wymagania stawiane przez system sterowania tą siecią (np. DSM – demand side management oraz DSR – demand side responce) mają znaczący wpływ na pracę instalacji prosumenta. W ramach danego standardu przewidziano zastosowanie czujników, które pozwalają uzyskać sygnały opisujące stan poszczególnych układów sterowanych autonomicznie. Dla systemu LCN [22] opracowano szereg czujników i układów wykonawczych, znajdujących zastosowanie w procesach optymalizacji zużycia energii.

LCN GUS jest uniwersalnym czujnikiem temperatury, natężenia oświetlenia, wilgotności, ruchu oraz zawiera odbiornik podczerwieni IR. Wszystkie czujniki są umieszczone we wspólnej obudowie. Czujnik współpracuje z panelem dotykowym LCN-GT. Kanał łączności w paśmie IR pozwala użytkownikowi wpływać na proces sterowania za pomocą urządzenia mobilnego – pilota.

Czujnik natężenia oświetlenia, którego wartość może być wykorzystana do stałej kontroli oświetlenia danego pomieszczenia oraz optymalizacji warunków oświe­tle­nia przy jednoczesnej oszczędności energii. Zinte­gro­wany czujnik światła obejmuje bardzo szeroki zakres pomiarowy od 1 do 100 000 lx.

Detektor obecności – ruchu wykrywa w sposób bierny ruch osób i przedmiotów mierząc ich promieniowanie cieplne. Szeroki zakres regulacji progu zadziałania umożliwia powszechne zastosowanie między innymi do prze­łą­cza­nia funkcji oświetleniowych oraz alarmowych w układach automatyki budynkowej.

Cyfrowy czujnik temperatury, wraz z zintegrowanym procesorem mierzy z dużą dokładnością wartości temperatury w danym pomieszczeniu.

Wyniki pomiarów wymienionych wielkości fizycznych są przesyłane za pośrednictwem portu I do połączonego z czujnikiem modułu lo­gi­cz­nego LCN. Wartości progowe poszczególnych wielkości definiowane są podczas parametryzacji modułów instalacji.

Moduł LCN-GUS zapewnia transmisję czterech zmierzonych wartości wielkości fizycznych do przy­łączonego modułu LCN. Można inicjować dzia­łanie wykorzystując nastawiane progi regulatora, za­łą­czenie albo wyłączenie obwodu. Ponadto dane z czujników można przesłać do innych modułów. Uzyskuje się wówczas efekt synergii procesu regulacji poszczególnych obwodów.

Moduł ba­zowy BASE systemu DOMIQ jest jed­nost­ką centralną systemu DOMIQ zawierającą wbudowany in­ter­fej­s LCN, który pozwala przejąć sygnały przesyłane żyłą D instalacji inteligentnej, tym samym udostępnia informacje z czujników oraz informacje o stanie pracy urządzeń odbiorczych instalacji elektrycznej, oraz elementów instalacji HVAC (heating, ventillation, air condition). Moduł udostępnia wiele cennych fun­kcjo­nalności, które poz­wa­lają uczy­nić budynek in­te­ligentnym i jednocześnie wygodnym dla użyt­kownika instalacji. Jest również przyjaz­ny dla instalatorów zwłaszcza podczas konfiguracji i parametry­zacji modułów. Moduł centralny zawiera pamięć RAM 8 lub 16 MB.

Dzięki modułom instalacji współpracującym z centralą DOMIQ uzyskuje się funkcje wspierające użytkownika w podejmowaniu decyzji i reakcji na określone zda­rzenia występujące w nadzorowanej instalacji. Są to:

Intuicyjne interfejsy użytkownika,

• inicjowanie monotonnych czynności,
• dostosowanie układów automatyki do typowych potrzeb i przy­zwyczajeń użytkowników (miesz­kań­ców do­mu),
• nadążanie z reakcjami budynku na zmienne pory dnia i roku,
• automatyczna realizacja indywidualnych zadań zde­fi­niowanych przez użytkowników.

Główne funkcjonalności przewidziane dla projek­tan­tów oraz instalatorów – na etapie parame­try­za­cji za­sto­so­wanych ukła­dów są następujące:

• możliwość tworzenia reguł czasowych, znacznie ułatwiających proces tworzenia algorytmów ukła­dów automatyzacji budynku;
• wbudowane edytory do tworzenia interaktywnych wizualizacji oraz menu aplikacji na urządzenia mo­bil­ne;
• definiowanie nieograniczonej liczby zdarzeń wa­run­kowych (typu IF….THEN, JEŻELI … TO);
• dostęp do wbudowanego zegara czasu rze­czy­wis­tego RTC (real time clock – tryb astronomiczny);
• wbudowany interfejs do systemu automatyki bu­dyn­kowej LCN;
• środowisko edytora skryptów Lua;
• Pamięć RAM 8 lub 16MB.

Moduł sprzęgający magistralę LCN z siecią Internet

Służy do tego konwerter LCN-PKE zapewniający połączenie z magi­stralą LCN: bezpośrednio przez Internet (interfejs i złącze RJ45) lub przez interfejs WLAN. Połączenie z magistralą LCN jest dokonywane za pośrednictwem modułu i zintegrowanego z nim oprogramowania PCHK.

Dostęp do magistrali jest chroniony, przez przyznane licencje, dla dwóch użytkowników – stąd moduł LCN-GVS oraz środo­wis­ko programistyczne LCN-PRO mogą równo­cześ­nie uzys­kać dostęp do magistrali LCN.

Program PCHK Monitor w systemie Windows jest wykorzystywany do dalszej konfiguracji i moni­to­ro­wania instalacji inteligentnej za pośrednictwem LCN-PKE.

Moduł obsługuje dwa protokoły:

• opcja standardowa do parametryzacji i konserwacji przy pomocy LCN-PRO, do zdalnego sterowania i wizualizacji za pomocą LCN-GVS,
• opcja integracyjna (protokół PCK) – umożliwiająca dostęp systemów innych producentów, które mogą wykorzystywać funkcjonalność oraz sterować modułami instalacji LCN.

Moduł sprzężenia instalacji LCN z PC

Złącze jest wykorzystywane podczas parametryzacji modułów logicznych instalacji w środowisku pro­gra­mis­tycznym LCN PRO.

Oprócz możliwości wprowadzenia parametrów, środowisko pozwala na podgląd działania po­szcze­gól­nych elementów instalacji oraz umożliwia wymuszenie przez operatora (użytkownika instalacji) zmiany ich stanu.

Na rysunku 3. przedstawiono struktury przyłączenia instalacji do sieci Internet oraz Chmury. Konwerter sygnałów generowanych przez środowisko programistyczne na sygnał magistrali przedstawiono na rysunku 5.

Standard Z-wave

Protokół transmisji wykorzystujący kanały radiowe w paśmie ISM (industry, science, medicin) – w Europie obowiązuje częstotliwość 868,42 MHz. Sposób działania jest podobny do tech­niki stosowanej w układach ZigBee.

Jądrem sieci (rys. 6.) jest centralka, która integruje współ­pra­cu­ją­ce moduły czujników i układów wykonawczych, realizujących sterowanie [20]. Ponadto sterują urządzeniami symulując obecność użytkownika.

Elementy logiczne instalacji inteligentnej stanowią część systemu alarmowego i monitorującego:

• wysyłają powiadamianie pożarowe,
• sygnalizują wyciek gazu, wody;
• monitorują wnętrze budynku i jego otoczenie zew­nętrzne.

Komunikaty przesyłane między elementami mają formę ramki, każda ramka oprócz merytorycznej in­for­macji zawiera informację nadmiarową w postaci sumy kon­trolnej (checksum). Węzeł odbiorczy może spra­w­dzać treść ramki i jej integralność dzięki tej in­for­macji. Ramki uszkodzone (przekłamane lub niepełne) są usuwane.

Węzeł odbiorczy – otrzymujący informacje, wysyła do węzła nadającego potwierdzenie wiadomości (infor­ma­cja zwrotna). Jeśli potwierdzenie nie zostanie otrzy­mane przez węzeł wysyłający, to zakłada się, że wia­domość nie dotarła do odbiorcy. Węzeł wysyłający bę­dzie wtedy retransmitować tę samą wiadomość do czasu, gdy otrzyma potwierdzenia od węzła odbie­ra­jącego. Po trzech nieudanych transmisjach, węzeł wysyłający zakłada, że węzeł adresata informacji jest nieczynny (został usunięty przez użytkownika ins­ta­la­cji) unika się w ten sposób niejednoznaczności diag­no­zy czy węzeł zrozumiał (zaakceptował) albo wy­ko­nał polecenie.

Lokalne różnice w odbiorze sygnału radiowego powo­dują, że analizator sieci Z-Wave (tzw. snifer, opro­gramowanie, które śledzi ruch w sieci) nie odbiera transmisji między węzłami w taki sam sposób jak węzły uczestniczące w przenoszeniu danych.

Snifer może przejąć uszkodzoną ramkę, podczas gdy węzeł otrzymujący nie stwierdził żadnego błędu. Snifer wykryje wtedy nieuprawnione potwierdzenie z węzła otrzymującego.

Dzięki temu wiadomość potwierdzająca od węzła otrzymującego nie zostanie przekazana do węzła wy­sy­ła­jącego – a polecenie nie jest wtedy wykonane. Snifer również wykryje powtórne wysłanie polecenia, chociaż wysłaną wiadomość po­prawnie otrzymano za pierwszym razem.

Protokół Z-Wave umożliwia transmisję informacji pomiędzy węzłami sieci. Jeśli to konieczne, inne węzły są używane jako retransmitery (repeater’y – pow­ta­rza­cze). Koordynuje te działania węzeł zwany centralą. Ten proces wytyczania trasy do węzła docelowego nazywa się marszrutowaniem (rutowaniem – funkcją realizowaną przez ruter) (rys. 6.).

Podczas marszrutowania, centrala żąda od nowego węzła, aby odszukał swoje węzły sąsiednie – sąsiadów. Dzięki tej informacji, centrala tworzy mapę sieci i określa alternatywne, możliwe drogi do żądanego węzła.

Wykorzystując węzły pośrednie, węzeł wysyłający włącza do wysyłanej ramki informacje o trasie po­łą­czenia. Każdy węzeł pośredni (jako retransmiter) przeprowadza analizę składniową adresów wyty­czających przebieg dalszej transmisji i wysyła w swojej ramce stosowne dane o dalszym przebiegu transmisji.

Wytyczanie również może być używane podczas włączenia węzła, jeśli ten węzeł nie będzie w zasięgu bezpośredniego zasięgu centrali. Gdy połączenie zawiodło, wysyłający węzeł może uzyskać połączenie inną trasą, używając mapę sieci, którą dysponuje centrala. Gdy wszystkie znane trasy zawiodły, wysyłający węzeł może wykorzystywać funkcję eksploratora, która prześle jeszcze raz ramkę przez inne węzły, za­pa­mię­tując trasę, którą aktualizuje do momentu osiągnięcia informacji przez węzeł docelowy.

Węzeł docelowy użyje trasy odwrotnej, aby potwierdzić centrali otrzymanie nadanej ramki. Różne węzły mogą realizować różne funkcje. Gdy centrala dołącza albo wyklucza węzeł sieciowy, węzeł wysyła swoją ramkę informującą NIF (Node Information Frame) opisującą właściwości użytkowe węzła w sieci.

Jeden węzeł może wykorzystywać kilka czujników al­bo układów wykonawczych, z którymi centrala może nawiązywać łączność, ponieważ węzeł ma unikatowy identyfikator (NodeID), każde urządzenie przyłączone do tego węzła jest traktowane jako jego punkt końcowy.

Centrala może uaktywnić funkcję – informacje grupy stowarzyszonej – AGI (Association Group Infor­ma­tion) i tym samym nakazać węzłowi przesyłanie in­for­macji o pewnych wydarzeniach. Dzięki temu wę­zeł, który wysyła niezamawiane informacje, może zostać zdezaktywowany przez centralę. Badanie ty­po­wych sygnałów obejmuje: naciśnięcie przycisku, odczyt sta­nu czujnika czy wykrycie alarmu.

Usługi chmury dedykowane prosumentowi

Rozwijana obecnie sieć Internetu szerokopasmowego (sieć 5G), dzięki wysokiej prędkości transmisji, pozwala na wielokanałowe przekazywanie danych w czasie rzeczywistym (praktycznie bez zwłoki). Ta zaleta medium komunikacyjnego umożliwia bezpośrednią komunikację między poszczególnymi komponentami instalacji inteligentnej. Łatwy sposób dostępu do zbiorów danych oraz narzędzi informatycznych umożliwia Chmura obliczeniowa (cloud computing). Dostęp do Chmury jest wielotorowy, strukturę torów komunikacji między urządzeniami przedstawiają rysunek 5. oraz rysunek 7.

Przetwarzanie danych w „chmurze” jest realizowane przez dostawcę tej usługi na żądanie użytkownika korzystającego z zasobów sieci, do której ma dostęp. Jest to możliwe dzięki sprzętowi, powiązaniom sieci oraz aplikacjom dostępnym na platformie, zapewniających łącznie szerokie spektrum usług zleconych do wykonania – monitorowanie, zarządzanie, obliczenia oraz operacje na bazach danych.

Dostęp do tych usług nie wymaga inwestycji we własny zaawansowany sprzęt i oprogramowanie – wnoszona opłata pokrywa tylko koszt zleconej usługi. Usługi chmury może wykorzystać instalacja inteligentna w celach optymalizacji współpracy, zapewniającej energooszczędność budynku, a także jako elementu zwiększającego bezpieczeństwo pracy instalacji, jak na przekład ma to miejsce w systemach bezprzewodowych. W tym przypadku działaniem podnoszącym bezpieczeństwo cybernetyczne instalacji jest wydzielenie zasobów teleinformatycznych instalacji do odrębnej sieci i chmury (rys. 7.). Współczesne rutery pozwalają na utworzenie odrębnych sieci, które znajdują się w gestii użytkownika, ale nie są ze sobą połączone. Można to uzyskać przez odpowiednią konfigurację sieci bezprze­wo­do­wej (WLAN) prosumenta. Dostęp do tej sieci musi być zabezpieczony silnym hasłem. Zakres przetwarzania danych i przeprowadzanych obliczeń – jako usług Chmury obliczeniowej – ułatwia prosumentowi proces zarządzania energią: pobieraną z sieci SE, generowaną przez własne źródła energii elektrycznej i ciepła (z ogniw paliwowych) oraz zasobami energii zmagazynowanej w akumulatorach i zasobnikach ciepła. Można zaryzykować stwierdzenie, iż Chmura decyduje o strategii a lokalna instalacja realizuje sterowanie zgodnie z modyfikowanymi algorytmami. Taki rozdział funkcjonalności zapewnia bezpieczne użytkowanie wszystkich instalacji technicznych, zintegrowanych dla zwiększenia ich efektywności energetycznych dzięki uzyskanemu efektowi synergii.

Podsumowanie

Zakres ewolucji funkcjonalności instalacji inteligentnych jest uwarunkowany rosnącymi ocze­ki­wa­niami i potrzebami użytkowników instalacji. Ten proces jest nieustanny i wynika z wykorzystania najnowszych osiągnięć elektroniki, informatyki, telekomunikacji oraz technik komunikacji – e-mobilności w projektowaniu i eksploatacji tradycyjnie rozumianych instalacji elektrycznych.

Specyficzną rolę w rozwoju technik teleinformatycznych odgrywa Chmura obliczeniowa, która jest dostawcą usług nie tylko obliczeniowych (w tym technik opty­ma­lizacyjnych) a dla użytkownika jest również serwerem na którym składowane i chronione są informacje i dane – zasoby istotne dla działalności i potrzeb ich właściciela. Chmura staje się typowym elementem składowym bezprzewodowych instalacji inteligentnych, podnoszących zakres ich funkcjonalności, pewność działania i bezpieczeństwo cybernetyczne.

Rozwój sieci Internet – obecnie już 5 generacji, zwiększa możliwości bardzo szybkiego przesyłu rozbudowanych zbiorów informacji z pomijalnie małym opóźnieniem czasowym. Z tej moż­li­wości korzystają również projektanci i użytkownicy współczesnych in­sta­lacji inteligentnych.

Literatura

1. Hołubowicz W., Płóciennik P. Cyfrowe systemy telefonii komórkowej GSM 900, GSM 1800, UMTS. Wyd. Holkom, Poznań 1998. 
2. Obwieszczenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. D.U. z dnia 18 września 2015 r. poz. 1422. 
3. Parol M.: Normy dotyczące systemu sterowania KNX w inteligentnych budynkach. Wiadomości Elektrotechniczne, 2011 nr 7.
4. PN-EN 13321-1 2013-04 P – Otwarta wymiana danych w automatyzacji budynków, sterowaniu i zarządzaniu budynkami. Domowe i budynkowe systemy elektroniczne. Cz. 1: Wymagania dotyczące wyrobów i systemów. 
5. PN-EN 14908-6:2015-02 E – Otwarta transmisja danych w automatyzacji budynków, sterowaniu i zarządzaniu budynkami. Protokół sieci sterowania. Cz. 6: Elementy aplikacyjne. 
6. PN-EN 50090-4-3:2015-08 E – Domowe i budynkowe systemy elektroniczne (HBES). Cz. 4-3: Warstwy niezależne od nośnika. Komunikacja za pośrednictwem Internetu (EN 13321-2). 
7. PN-EN 50090-5-4:2015-02 E – Domowe i budynkowe systemy elektroniczne (HBES). Cz. 5-3: Warstwy niezależne od nośnika. Częstotliwość radiowa dla klasy 1 HBES.
8. PN-HD 60364-8-2:2019-01 E – Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Cz. 8-2: Niskonapięciowe instalacje elektryczne prosumenta.
9. PN-EN 60794-2-22:2017-06 E – Kable światłowodowe. Cz. 2-22: Kable światłowodowe do układania wewnątrz pomieszczeń. Specyfikacja szczegółowa światłowodowych kabli typu breakout zawierających wiele kabli jednowłóknowych do rozszycia i zakończenia złączami. 
10. PN-EN 62386-101:2015-06 E – Cyfrowy system sterowania oświetleniem. Cz. 101: Wymagania ogólne. Komponenty systemu. 
11. PN-EN 62386-210:2011E – Cyfrowy system sterowania oświetleniem (DALI). Cz. 210: Wymagania szczegółowe dotyczące urządzeń do lamp. Sekwenser (urządzenie typu 9).
12. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14 listopada 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. D.U z dnia 12 grudnia 2017r, poz. 2285. 
13. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 22 września 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. D.U. 7.10. 2015r. poz.1554.
14. Semiconductor Industry Association, https://www.semiconductors.org
15. Sroczan E.M., Nowoczesne wyposażenie techniczne domu jednorodzinnego. Instalacje Elektryczne. Wyd. 2., PWRiL Warszawa 2019. 
16. Sroczan E.M., Podstawy elektroenergetyki. Laboratorium. Cz. I. Wyd. Politechniki Poznańskiej Poznań 2013. 
17. SystemABB free@home,https://new.abb.com/low-voltage/pl/produkty/automatyka-domowa-i-budynkowa/gama-produktow.
18. Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw. D.U. 14.08.2019, poz. 1524.
19. Wesołowski K.,  Systemy radiokomunikacji ruchomej. W. 3. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności WKŁ 2006
20. www.fibaro.com/pl/why-FIBARO/?
21. www.gsma.com/spectrum/wp-content/uploads/2014/05/WRC-15-Public-Policy-Position-Paper-FINAL-ENGLISH.pdf
22. www.lcnpolska.pl/

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!