Jak ocenić wpływ wentylacji na zagrożenie wybuchem w akumulatorowni (serwerowni)? (część 2.)

W tym numerze zanalizujemy zagrożenia wybuchem akumulatorowni zgodnie z załącznikiem B (informacyjny) do EN 50272-2 Wymagania dotyczące bezpieczeństwa i instalowania baterii wtórnych. Część 2: Baterie stacjonarne.

Obliczanie bezpiecznej odległości d

W bliskim sąsiedztwie od źródła emisji z ogniwa lub baterii, rozpraszanie wybuchowych gazów nie zawsze jest zapewnione. Dlatego należy przestrzegać bezpiecznej odległości d, mierzonej w powietrzu, w której zabroniona jest obecność otwartego ognia, iskrzenia, łuku elektrycznego lub żarzących narzędzi (maksymalna temperatura powierzchni 300°C). Rozpraszanie wybuchowych gazów zależy od szybkości emisji gazu oraz charakterystyki wentylacji w pobliżu źródła emisji. Minimalną bezpieczną odległość d można oszacować obliczając rozmiary hipotetycznej objętości V_z potencjalnie wybuchowego gazu dookoła źródła emisji, gdzie koncentracja wodoru znajduje się poniżej bezpiecznej koncentracji dolnej granicy wybuchu (LEL).

Oszacowanie objętości V_z

Teoretycznie minimalny strumień objętości powietrza wymagany do rozrzedzenia określonej ilości wyemitowanego materiału palnego do pożądanego stężenia poniżej dolnej granicy wybuchowości może być obliczony za pomocą wzoru:

gdzie:

(dV/dt)_min – minimalny strumień objętości przepływającego świeżego powietrza(objętość/czas), w [m³/s],

(dG/dt)_max – maksymalny strumień masy substancji emitowanej ze źródła (masa/czas), w [kg/s],

LEL – dolna granica wybuchowości (masa/objętość), w [kg/m³],

k – współczynnik bezpieczeństwa stosowany do LEL; typowo: k=0,25 (emisja ciągła i pierwszy stopień emisji), k=0,5 (drugi stopień emisji),

T – temperatura otoczenia, w [K]. 

Współczynnik korelacji

Przy danej liczbie wymiany powietrza na jednostkę czasu, C odniesionej do ogólnej wentylacji, hipotetyczną objętość V_z potencjalnie wybuchowej atmosfery dookoła źródła emisji gazu można oszacować:

gdzie:

c – liczba wymiany świeżego powietrza na jednostkę czasu, w [s^-1].

Wzór zapewnia ciągłe i jednorodne mieszanie przy źródle emisji dając idealne warunki przepływu świeżego powietrza. W praktyce rzadko istnieją warunki idealne. Dlatego wprowadzony jest współczynnik korekcyjny f dla zaznaczenia skuteczności tej wentylacji:

gdzie:

f – współczynnik skuteczności wentylacji, podkreślający skuteczność wentylacji w kategoriach jej skuteczności rozrzedzania atmosfery wybuchowej; f o wartości od 1 (idealny) do typowego 5 (utrudniony przepływ powietrza). Dla instalacji bateryjnej współczynnik skuteczności wentylacji f=1,25.

Obliczanie bezpiecznej odległości d

Warunek {dv/dt}_min, obejmujący wszystkie współczynniki bezpieczeństwa, odpowiada godzinnemu przepływowi powietrza wentylującego Q, w [m³/h], dla baterii wtórnych przy liczbie N ogniw w baterii:

Ten godzinny przepływ powietrza wentylującego Q może być wykorzystany dla definiowania hipotetycznej objętości. Zakładając hemisferyczne rozpraszanie gazu, można zdefiniować objętość hemisfery V_z=2/3πd³, gdzie d jest to bezpieczna odległość od źródła emisji. Daje to wzór obliczeniowy odległości d, przy C=1 dla wymiany powietrza na godzinę w granicach hemisfery:

Informacje o analizowanych akumulatorniach i akumulatorowniach zestawiono w tabeli 1.

Ocena zagrożenia wybuchem w akumulatorowni – wybrane definicje i terminy zgodne z EN 50272-2

(Wtórne) ogniwo; (akumulatorowe) ogniwo; pojedyncze ogniwo

Zestaw elektrod i elektrolitu stanowiący podstawowy element baterii wtórnej (patrz IEC 60050-486-01-02). Zespół ten znajduje się w indywidualnej obudowie i zamknięty jest wieczkiem

Otwarte (wtórne) ogniwo

Ogniwo wtórne mające wieczko zapatrzone w otwór, przez który mogą wydostawać się produkty gazowe (patrz IEC 60050-486-01-18).

(Wtórne) ogniwo regulowane zaworem

Ogniwo wtórne, w normalnych warunkach zamknięte, mające jednak urządzenie, które pozwala na ujście gazu, jeżeli ciśnienie wewnętrzne przekracza wstępnie ustaloną wartość. Ogniwa tego nie można normalnie uzupełnić elektrolitem (patrz IEC 60050-486-01-20).

(Wtórne) ogniwo szczelnie zamknięte

Ogniwo wtórne, które jest zamknięte, co nie pozwala na wydostanie się ani gazu, ani cieczy podczas pracy w granicach ładowania i temperatury określonych przez producenta. Ogniwo takie może być wyposażone w urządzenie bezpieczeństwa zapobiegające niebezpiecznie wysokiemu ciśnieniu wewnętrznemu. Ogniwo nie wymaga uzupełnienia elektrolitu i jest zaprojektowane do pracy przez cały okres jego żywotności w oryginalnie zamkniętym stanie. (IEC 60050-486-01-21).

Bateria wtórna

Dwa ogniwa wtórne lub więcej takich ogniw połączonych ze sobą i wykorzystywanych jako źródło energii elektrycznej (IEC 60050-486-01-03).

Bateria kwasowo-ołowiowa

Bateria wtórna, której elektrody są głównie wykonane z ołowiu a elektrolitem jest wodny roztwór kwasu siarkowego (H2SO4) (patrz IEC 60050-486-01-04).

Bateria niklowo-kadmowa

Bateria wtórna zasadowa, w której dodatni materiał jest czynny i wykonany głównie z niklu, a ujemny materiał czynny jest wykonany głównie z kadmu (patrz IEC 60050-486-01-07). Elektrolitem jest wodny roztwór zasady (wodorotlenek potasu, KOH).

Bateria stacjonarna

Bateria wtórna zaprojektowana do pracy w stałym miejscu, która nie jest przemieszczana z miejsca na miejsce przez cały okres żywotności. Jest w sposób trwały podłączona do zasilania mocą prądu stałego (instalacja stała).

Bateria monoblokowa

Bateria wtórna, w której zestawy płyt umieszczone są w wielokomorowym naczyniu (patrz IEC 60050-486-17).

Elektrolit

Płynna lub stała faza zawierająca ruchome jony powodujące, że faza ta jest jonowo przewodząca (patrz IEC 60050-486-02-19).

Gazowanie; emisja gazu

Wytwarzanie gazu w wyniku elektrolizy elektrolitu (patrz IEC 60050-486-03-24).

Ładowanie; ładowanie (baterii)

Czynność, podczas której bateria otrzymuje z zewnętrznego obwodu energię elektryczną przetwarzaną na energię chemiczną (patrz ICE 60050-480-01-11).

Ładowanie konserwacyjne

Czynność, podczas której bateria jest w sposób stały podłączona do źródła o stałym natężeniu, wystarczającym do utrzymania baterii w stanie pełnego naładowania lub do ponownego naładowania baterii w określonym czasie (patrz IEC 60050-486-04-10, bateria rezerwowa – ładowana w czasie pracy).

Napięcie ładowania konserwacyjnego

Napięcie stałe konieczne dla utrzymania ogniwa lub baterii w stanie naładowanym.

Prąd ładowania konserwacyjnego

Natężenie prądu wynikającego z ładowania konserwacyjnego.

Ładowanie przyspieszone

Częściowe ładowanie, na ogół większym natężeniem prądu, przez krótki okres (patrz IEC 60050-486-04-04).

Napięcie ładowania przyspieszonego

Natężenie prądu wynikające z napięcia ładowania przyspieszonego.

Prąd ładowania przyspieszonego

Natężenie prądu wynikające z napięcia ładowania przyspieszonego.

Wyładowanie; wyładowanie (baterii)

Czynność, podczas której bateria dostarcza prąd na zewnętrzny obwód w wyniku przemiany energii chemicznej w energię elektryczną (patrz IEC 60050-486-01-12).

Przeładowanie; przeładowywanie (baterii)

Ładowanie kontynuowane po pełnym naładowaniu ogniwa lub baterii (patrz IEC 60050-486-03-35).

Definicje i terminy związane z oceną zagrożenia wybuchem w akumulatorowni

Atmosfera wybuchowa – mieszanina substancji palnych w postaci gazów, par, mgieł lub pyłów z powietrzem w warunkach atmosferycznych, w której po zapaleniu spalanie rozprzestrzenia się na całą niespaloną mieszaninę.

Substancja palna – substancja w postaci gazu, pary, cieczy, ciała stałego lub ich mieszaniny, zdolna wchodzić w egzotermiczną reakcję z powietrzem po zapaleniu.

Strefa zagrożona wybuchem – przestrzeń, w której może występować mieszanina wybuchowa substancji palnych z powietrzem lub innymi gazami utleniającymi, o stężeniu zawartym między dolną a górną granicą wybuchowości.

Zagrożenie wybuchem – możliwość tworzenia przez palne gazy, pary palnych cieczy, pyły lub włókna palnych ciał stałych, w różnych warunkach, mieszanin z powietrzem, które pod wpływem czynnika inicjującego zapłon (iskra, łuk elektryczny, lub przekroczenie temperatury samozapłonu) wybuchają, czyli ulegają gwałtownemu spalaniu połączonemu ze wzrostem ciśnienia.

Przestrzeń zagrożona wybuchem – przestrzeń, w której w zależności od warunków lokalnych i ruchowych może wystąpić atmosfera wybuchowa.

Dolna granica wybuchowości (DGW) – stężenie gazu palnego, pary palnej lub pyłu w powietrzu, poniżej którego atmosfera gazowa lub pyłowa nie jest wybuchowa (w % objętości lub w g/m³).

Górna granica wybuchowości (GGW) – to stężenie gazu palnego, pary palnej lub pyłu w powietrzu, powyżej którego atmosfera gazowa lub pyłowa nie jest wybuchowa (w % objętości lub w g/m³).

Wybuch – gwałtowna reakcja utleniania lub rozkładu wywołująca wzrost temperatury i ciśnienia.

Temperatura zapłonu – minimalna temperatura, przy której w określonych warunkach badania z cieczy wydziela się palny gaz lub para w ilości wystarczającej do natychmiastowego zapłonu z zastosowaniem efektywnego źródła zapłonu.

Względna gęstość gazu lub pary (dp) – gęstość gazu lub pary odniesiona do gęstości powietrza pod tym samym ciśnieniem i w tej samej temperaturze (dla powietrza jest równa 1).

Źródło emisji – punkt lub miejsce, z którego mogą się uwalniać do atmosfery gaz palny, para palna lub ciecz palna, tak że może się utworzyć gazowa atmosfera wybuchowa.

Wydajność emisji – ilość palnego gazu lub pary uwalnianych w jednostce czasu ze źródła emisji.

Emisja ciągła – emisja, która występuje stale lub której występowania można spodziewać się w długich okresach,

Pierwszy stopień emisji – emisja, której występowania w normalnych warunkach pracy można spodziewać się okresowo lub okazjonalnie.

Drugi stopień emisji – emisja, której występowania w normalnych warunkach pracy nie można spodziewać się, a jeżeli się pojawi, to rzadko i na krótkie okresy.

Strefa 0 – miejsce, w którym atmosfera wybuchowa zawierająca mieszaninę substancji palnych w postaci gazu, pary lub mgły z powietrzem, występuje stale lub przez długie okresy, lub często (strefa ta pojawia się wewnątrz pojemników, rurociągów, zbiorników, separatorów olejowo-wodnych otwartych do atmosfery).

Strefa 1. – miejsce, w którym atmosfera wybuchowa zawierająca mieszaninę substancji palnych w postaci gazu, pary lub mgły z powietrzem, może czasami wystąpić w trakcie normalnego działania (może obejmować m.in. bezpośrednie otoczenie: strefy 0; miejsc napełniania i opróżniania; wrażliwych na uszkodzenie urządzeń, systemów ochronnych, części i podzespołów wykonanych ze szkła ceramiki i podobnych materiałów; uszczelnień pomp, zaworów, połączeń kołnierzowych armatury i rurociągów).

Strefa 2. – miejsce, w którym atmosfera wybuchowa zawierająca mieszaninę substancji palnych w postaci gazu, pary lub mgły z powietrzem, nie występuje w trakcie normalnego działania, a w przypadku wystąpienia trwa krótko (może obejmować miejsca otaczające strefę 0 lub 1.).

Baterie akumulatorów klasyczne – są to baterie kwasowo ołowiowe napełnione ciekłym elektrolitem zbudowane z ogniw otwartych lub zamkniętych wymagających pełnej lub ograniczonej obsługi. Płyty dodatnie mogą być wykonane jako: wielkopowierzchniowe, pancerne, prętowe, pastowane. Płyta ujemna wykonana jest zawsze jako pastowana. Baterie akumulatorów z ograniczoną obsługą są budowane z ogniw zamkniętych, w których wykorzystuje się zjawisko wewnętrznej lub zewnętrznej rekombinacji gazów (wodoru i tlenu) powstających podczas procesu ładowania. Powstający niewielki ubytek elektrolitu uzupełnia się przez dolanie wody destylowanej po ok. 2 - 4 latach eksploatacji baterii.

Baterie akumulatorów VRLA – baterie VRLA (Valve Regulted Lead Acid – ogniwa kwasowo-ołowiowe regulowane wentylem), inaczej nazywane szczelnymi, nie wymagają uzupełniania elektrolitu. Są to ogniwa szczelnie zamknięte, wyposażone w zawór zwrotny – jednokierunkowego działania (wentyl), umożliwiający jedynie ujście nadmiaru gazów. W normalnych warunkach wentyle nie działają, ponieważ wewnątrz ogniwa zachodzi prawie pełna rekombinacja gazów. Ich główną cechą jest sposób wypełnienia elektrolitem. W ogniwach wykonanych w technologii żelowej jest on skondensowany w formie żelu krzemowego SiO₂, natomiast w technologii AGM jest uwięziony w separatorach fibrowo-szklanych.

Ładowanie wyrównawcze – doładowywanie wszystkich lub wybranych ogniw baterii akumulatorów, w celu uzupełnienia ich pojemności.

Prostowniki – często zwane zasilaczami, są przeznaczone do ładowania baterii akumulatorów, bądź zasilania odbiorników prądu stałego przy buforowej współpracy z baterią akumulatorów. Znamionowe napięcie wyjściowe prostowników jest dostosowane do znamionowych napięć baterii. W nowszych typach prostowników, jako człony prostownikowe stosowane są elementy półprzewodnikowe: diody, tranzystory i tyrystory, w starszych – stosy selenowe.

Rozdzielnica potrzeb własnych prądu stałego – układ zasilający instalacje i urządzenia prądu stałego będące na wyposażeniu obiektu elektroenergetycznego, składający się z zasilaczy (prostowników), baterii akumulatorów, szyn zbiorczych, zabezpieczeń obwodów zasilających i odpływowych, pomiarów napięć i prądów, układów kontroli i sygnalizacji stanu pracy. W obiektach elektroenergetycznych stosowane są następujące układy rozdzielnic prądu stałego: jednosekcyjne i dwusekcyjne. Rozdzielnice mogą współpracować ze źródłami prądu stałego w następujący sposób:

• 1 prostownik z 1 baterią,
• 1 prostownik z baterią podwójną,
• 2 prostowniki z 2 bateriami.

Rozdzielnice prądu stałego są wyposażone w następujące układy kontrolno-pomiarowe:

• pomiar prądów: prostownika, baterii i obciążenia całkowitego,
• pomiar napięcia,
• pomiar i kontrola rezystancji izolacji obwodów,
• kontrola ciągłości obwodów baterii,
• rejestrator pracy baterii.

Podstawy prawne oceny zagrożenia wybuchem

Podstawy prawne, obligujące do klasyfikowania stref zagrożenia wybuchem, określa rozporządzenie [1]:

• w obiektach i na terenach przyległych, gdzie prowadzone są procesy technologiczne z użyciem substancji palnych mogących wytworzyć mieszaniny wybuchowe lub w których substancje takie są magazynowane, powinna być dokonana ocena zagrożenia wybuchem,
• obejmuje ona wskazanie pomieszczeń zagrożonych wybuchem, wyznaczenie w pomieszczeniach i przestrzeniach zewnętrznych odpowiednich stref zagrożenia wybuchem oraz wskazanie czynników mogących w nich zainicjować zapłon,
• oceny tej dokonują inwestor, projektant lub użytkownik decydujący o procesie technologicznym,
• klasyfikację stref zagrożenia wybuchem określa norma [10] dotycząca zapobiegania wybuchowi i ochronie przed wybuchem,
• pomieszczenie, w którym może wytworzyć się mieszanina wybuchowa powstała z wydzielającej się takiej ilości palnych gazów, par, mgieł lub pyłów, której wybuch mógłby spowodować przyrost ciśnienia w tym pomieszczeniu przekraczający 5 kPa, określa się jako pomieszczenie zagrożone wybuchem,
• w pomieszczeniu należy wyznaczać strefę zagrożenia wybuchem, jeżeli może w nim występować mieszanina wybuchowa o objętości co najmniej 0,01 m3 w zwartej przestrzeni,
• strefy zagrożenia wybuchem wyznaczone w pomieszczeniach i przestrzeniach zewnętrznych, zaklasyfikowane przed dniem wejścia w życie obowiązującego rozporządzenia, klasyfikuje się odpowiednio, jako: strefa Z0 – strefa 0, strefa Z10 – strefa 20., strefa Z1 – strefa 1., strefa Z11– strefa 21. lub strefa 22., strefa Z2 – strefa 2.

W akumulatorowniach źródłem emisji wodoru są baterie akumulatorów. Zgodnie z normą PN-EN 60079-10:2003 Urządzenia elektryczne w przestrzeniach zagrożonych wybuchem. Część 10: Klasyfikacja obszarów niebezpiecznych (oryg.) w akumulatorowniach ewentualnymi źródłami zapłonu mogą być źródła wymienione w tabeli 2. w pozycjach 1, 3, 4, 7, 8.

Koncentracja wodoru w akumulatorowni

Koncentracja wodoru w pomieszczeniach akumulatorowni jest ograniczona poprzez zastosowanie wentylacji. Pomieszczenia akumulatorowni zostały wybudowane i wyposażone w latach 80. W związku z tym nie zachowała się dokumentacja techniczna dotycząca wentylacji, tj. krotności wymian powietrza, wydajności wentylatorów, czy przekrojów przewodów wentylacyjnych. Konieczne było wykonanie inwentaryzacji pomieszczeń oraz pomiarów wentylacji wzorowanym anomometrem. Wyniki inwentaryzacji i pomiarów są przedstawione w opisie oraz tabeli 3. i tabeli 4.

• akumulatorownia 1. – nawiew naturalny – na wysokości 3 m 1 kratka 20×30 cm – pomiar 1,25 m/s, wyciąg wentylacja mechaniczna – na wysokości 3,5 m 2 kratki 10×20 cm – 2 pomiary 1,65 i 1,37 m/s.
• akumulatorownia 2. – nawiew naturalny – na wysokości 3 m 2 kratki 20×30 cm – 2 pomiary 1,15 i 0,7 m/s, wyciąg wentylacja mechaniczna – na wysokości 3,5 m 2 kratki 10×20 cm – 2 pomiary 1,7 i 1,35 m/s, 
• akumulatorownia 3. – nawiew naturalny – na wysokości 3,5 m 2 kratki 20×30 cm – 2 pomiary 2,2 i 1,35 m/s, wyciąg wentylacja mechaniczna – 2 kratki 20×30 cm – pomiar na wysokości 0,5 m 3,1 m/s i na wysokości 3 m 1,9 m/s,
• akumulatorownia 4. – nawiew naturalny – na wysokości 3,5 m 2 kratki 20×30 cm – 2 pomiary 0,6 i 2,4 m/s, wyciąg wentylacja mechaniczna – 2 kratki 20×30 cm – pomiar na wysokości 0,5 m 2,4 m/s i na wysokości 3 m 2,64 m/s,
• akumulatorownia 5. – nawiew wentylacja mechaniczna – na wysokości 3 m 2 kratki 20×30 cm – 2 pomiary 0,0 i 0,5 m/s, wyciąg wentylacja mechaniczna – 1 kratka 30×40 cm na wysokości 0,5 m – pomiar 0,7 m/s + 1 kratka 20×30 cm na wysokości 3 m – pomiar 2,34 m/s + 3 kratki 20×30 cm na wysokości 4 m – pomiar 1,4 m/s,
• akumulatorownia 6. – nawiew wentylacja mechaniczna – na wysokości 3 m 2 kratki 20×30 cm – 2 pomiary 0,0 i 0,46 m/s, wyciąg wentylacja mechaniczna – 1 kratka 30×40 cm na wysokości 0,5 m – pomiar 0,95 m/s + 1 kratka 20×30 cm na wysokości 3 m – pomiar 1,37 + 3 kratki 20×30 cm na wysokości 4 m – pomiar 1,2 m/s.

W akumulatorowniach zastosowano zabezpieczenia przed gromadzeniem się wodoru: mechaniczną wentylację wyciągową w akumulatorowniach 1., 2., 3., 4.; wentylację nawiewno-wywiewną w akumulatorowniach 5. i 6. oraz zawory regulacyjne systemu zewnętrznej rekombinacji gazów w akumulatorowniach 1. i 2.

W dniach 13 i 19 listopada 2008 r. dokonano pomiarów obecności wodoru w akumulatorowniach RPS1, 2EA02, RPS-3, RPS4, 5EA02, 5EB02 podczas pracy układów wentylacji. Dokonano pomiarów obecności wodoru za pomocą wzorcowanego miernika MX2100 produkcji OLDHAM o zakresie od 0 do 100% dolnej granicy wybuchowości (DGW) – nie stwierdzono obecności wodoru. Powtórnie dokonano pomiarów obecności wodoru za pomocą wzorcowanego miernika MX21 produkcji OLDHAM o zakresie od 0 do 2200 ppm – nie stwierdzono obecności wodoru.

W akumulatorowniach w czasie ładowania baterii wydziela się wodór, który dzięki zastosowaniu skutecznej wentylacji nie jest w stanie utworzyć 0,01 m3 mieszaniny wybuchowej w zwartej przestrzeni. W związku z tym, biorąc pod uwagę zapisy w § 33.7 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (DzU nr 80, poz. 563) nie ma potrzeby wyznaczania stref zagrożenia wybuchem w akumulatorowniach.

Obliczenie teoretyczne sprawdzające maksymalną objętość V wydzielającego się wodoru w trakcie ładowania baterii. Objętość V wydzielającego się wodoru w trakcie ładowania baterii obliczamy ze wzoru:

gdzie:

E – pojemność baterii, w [Ah],

N – liczba ogniw w baterii, w [szt.]. 

Wyniki obliczeń przedstawiono w tabeli 7.

Obliczenie sprawdzające przyrost ciśnienia ΔP w poszczególnych pomieszczeniach akumulatorowni

Przyrost ciśnienia w pomieszczeniu ΔP, w [Pa], spowodowany przez wybuch z udziałem jednorodnych palnych gazów lub par o cząsteczkach zbudowanych z atomów węgla, wodoru, tlenu, azotu i chlorowców, jest określany za pomocą równania:

gdzie:

m_max – maksymalna masa substancji palnych, tworzących mieszaninę wybuchową, jaka może wydzielić się w rozpatrywanym pomieszczeniu, w [kg],

ΔP_max – maksymalny przyrost ciśnienia przy wybuchu stechiometrycznej mieszaniny gazowo-lub parowo-powietrznej w zamkniętej komorze, w [Pa],

W – współczynnik przebiegu reakcji wybuchu, uwzględniający niehermetyczność pomieszczenia, nieadiabatyczność reakcji wybuchu, a także fakt udziału w reakcji niecałej ilości palnych gazów i par, jaka wydzieliłaby się w pomieszczeniu – równy 0,17 dla palnych gazów i 0,1 dla palnych par,

V – objętość przestrzeni powietrznej pomieszczenia, stanowiąca różnicę między objętością pomieszczenia i objętością znajdujących się w nim instalacji, sprzętu, zamkniętych opakowań itp., w [m³].

C_st – objętościowe stężenie stechiometryczne palnych gazów lub par:

β – stechiometryczny współczynnik tlenu w reakcji wybuchu:

n_C, n_H, n_Cl, n_o – odpowiednio ilości atomów węgla, wodoru, chlorowców i tlenu w cząsteczce gazu lub pary, ρ – gęstość palnych gazów lub par w temperaturze pomieszczenia w normalnych warunkach pracy, w [kg⋅m^-3].

Korzystając z powyższych wzorów przyjmując m_max=20 kg, ΔP_max=600 kPa, W – równy 0,17 dla palnych gazów V= objętości poszczególnych akumulatorowni, C_st=0,29, ρ=0,083, w [kg⋅m^-3].

Każda mniejsza objętość wydzielonego wodoru spowoduje proporcjonalnie mniejszy przyrost ciśnienia (tab. 8.). Współczynnik zmniejszający k:

n – liczba wymian powietrza w pomieszczeniu przy działaniu wentylacji, w [h^-1],

t – przewidywany czas wydzielania gazów, w [h].

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!