Zagrożenia pożarowe pojazdów elektrycznych oraz metody ich neutralizacji (część 1.)
Przyczyny powstawania zagrożeń pożarowych pojazdów elektrycznych
Pożar elektrycznego Forda Mustanga na stacji paliw w Gdańsku 28 maja 2023 r., fot. KM PSP w Gdańsku
Rozwój technologii pojazdów elektrycznych (EV) zyskuje na znaczeniu w kontekście globalnych wysiłków na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz przejścia na bardziej zrównoważone źródła energii. Pojazdy elektryczne stają się coraz bardziej popularne dzięki swoim zaletom, takim jak cicha praca, niższe koszty eksploatacji oraz brak bezpośrednich emisji spalin. Jednak wraz z dynamicznym wzrostem liczby EV na drogach, pojawiają się również nowe wyzwania i zagrożenia, które należy zrozumieć i odpowiednio nimi zarządzać. Jednym z najpoważniejszych zagrożeń jest ryzyko pożarów związanych z używaniem akumulatorów litowo-jonowych, które stanowią serce każdego pojazdu elektrycznego.
W artykule:
|
StreszczenieCelem artykułu jest szczegółowe omówienie zagrożeń pożarowych związanych z pojazdami elektrycznymi oraz przedstawienie metod ich neutralizacji. Artykuł został podzielony na dwie części: w niniejszej części pierwszej przedstawiono analizę obejmującą zidentyfikowanie głównych przyczyn pożarów, takich jak błędy produkcyjne, uszkodzenia mechaniczne oraz problemy związane z ładowaniem akumulatorów. Omówione zostaną również specyficzne ryzyka związane z akumulatorami litowo-jonowymi, w tym zjawisko termicznej ucieczki (thermal runaway) oraz reakcje chemiczne zachodzące w przypadku przegrzania. Zakres analizy nie ogranicza się jedynie do identyfikacji zagrożeń. Równie ważnym elementem artykułu jest przegląd metod zapobiegania pożarom. Omówione zostaną inżynieryjne środki zapobiegawcze, takie jak zabezpieczenia termiczne i systemy zarządzania baterią (BMS), a także procedury i standardy bezpieczeństwa stosowane w produkcji i eksploatacji pojazdów elektrycznych. Należy pamiętać, że metody i techniki gaszenia pojazdów elektrycznych są nadal w fazie rozwoju – ciągle prowadzone są prace badawcze nad sposobami gaszenia pożarów baterii litowych i pojazdów elektrycznych, mając na uwadze ich wysoką skuteczność, oraz nad metodami zapobiegania pożarom. Ten aspekt szerzej zostanie przedstawiony w części drugiej artykułu w kolejnym wydaniu. |
AbstractThe purpose of this article is to provide a detailed discussion on fire hazards associated with electric vehicles and to present methods for their mitigation. The article is divided into two parts: in this first part, an analysis identifies the primary causes of fires, such as manufacturing errors, mechanical damage, and issues related to battery charging. Specific risks associated with lithium-ion batteries, including thermal runaway and chemical reactions occurring in the event of overheating, will also be discussed. The scope of the analysis is not limited to identifying hazards alone. An equally important element of the article is the review of fire prevention methods. Engineering preventive measures, such as thermal protection and Battery Management Systems (BMS), as well as safety procedures and standards used in the production and operation of electric vehicles, will be discussed. It should be noted that methods and techniques for extinguishing electric vehicles are still under development—ongoing research is being conducted on effective ways to extinguish lithium battery fires and electric vehicles, and methods to prevent them. This aspect will be further explored in the next issue’s second part of the article. |
Budowa i typy baterii stosowanych w pojazdach elektrycznych
Rynek pojazdów elektrycznych w Polsce rośnie, ale wciąż jest stosunkowo mały w porównaniu do niektórych krajów Europy Zachodniej. Według danych z Polskiego Stowarzyszenia Nowej Mobilności (PSNM), w lipcu 2024 zarejestrowano ogółem ponad 120 000 pojazdów elektrycznych (rys. 1.), z czego 52% stanowią bateryjne pojazdy elektryczne (BEV – ang. battery electric vehicles). Przyzwyczailiśmy się już do współistnienia z bateriami litowymi, które powszechnie występują w smartfonach, laptopach, rowerach czy hulajnogach elektrycznych.
Rys. 1. Liczba pojazdów elektrycznych w Polsce (stan z lipca 2024 wg PSNM) [1]
Akumulatory stanowią kluczowy element pojazdów elektrycznych, decydując o ich zasięgu, wydajności i bezpieczeństwie. Obecnie najczęściej stosowane są akumulatory litowo-jonowe (Li-ion), które są cenione ze względu na wysoką gęstość energetyczną, długą żywotność oraz relatywnie szybki czas ładowania, choć istnieją również inne technologie baterii, które zyskują na znaczeniu. W przemyśle motoryzacyjnym występują akumulatory o różnym składzie chemicznym, np. niklowo-manganowo-kobaltowe (NMC) w samochodach firm VW, GM, Toyota, Audi, Porsche, Fiat, Nissan, litowo-żelazowo-fosforanowe (LFP) w autach marki BYD czy niklowo-kobaltowo-aluminiowe (NCA) w pojazdach koncernów Tesla i Daimler, charakteryzujące się różnymi właściwościami pod względem gęstości energetycznej, trwałości i kosztów [2].
Nową, rozwijającą się technologią są akumulatory typu solid-state (SSB), które mają wyższą gęstość energetyczną i poziom bezpieczeństwa oraz dłuższą żywotność w porównaniu do tradycyjnych akumulatorów litowo-jonowych. W SSB stosowany jest stały elektrolit zamiast płynnego, co eliminuje ryzyko wycieków i poprawia stabilność termiczną [3].
W celu identyfikacji przyczyny wystąpienia pożaru akumulatora litowego, należy przede wszystkim znać jego specyfikę i właściwości. Budowa akumulatorów w pojazdach elektrycznych obejmuje kilka kluczowych komponentów [4], [5]. Są to:
- elektrody: katoda, np. tlenek litowo-manganowy (LMO), tlenek litowo-kobaltowy (LCO), tlenek litowo-niklowo-kobaltowo-glinowy (NCA), tlenek litowo-niklowo-manganowo-kobaltowy (NMC), fosforan litowo-żelazowy (LFP), polimery przewodzące elektrony (ECPs)
i anoda, najczęściej wykonana z grafitu, tytanianu litu (LTO), stopów na bazie cyny, stopów na bazie krzemu, węgli grafitowych; - elektrolit, będącym medium przewodzącym jony między elektrodami, np. LiPF6, LiClO4, LiAsF6, LiCF3SO3, LiBF4;
- rozpuszczalniki elektrolityczne, np. węglan dimetylu (DMC), węglan etylenu (EC), węglan dietylu (DEC), węglan propylenu (PC), gamma-butyrolakton (γ-GBL), ciecze jonowe o temperaturze pokojowej (RTIL);
- środki zmniejszające palność, np. fosforan trimetylu (TMP), tris (2,2,2-trifluoroetylo) fosforan (TFP), heksametoksycyklotrifosfazen (HMPN);
- prekursor żelu, który jest substancją lub mieszaniną wykorzystywaną w procesie tworzenia elektrolitu w formie żelu w bateriach litowych i może nim być np. tlenek polietylenu (PEO), poliakrylonitryl (PAN), polifluorek winylidenu (PVDF), polimetakrylan metylu (PMMA), politetrafluoroetylen (PTFE);
- spoiwo niezbędne do produkcji elektrod, np. polifluorek winylidenu (PVDF), kauczuk butadienowo-styrenowy (SBR), włókno szklane, karboksymetyloceluloza (CMC), kopolimer typu akrylowego (ACM);
- separator, będący materiałem oddzielającym katodę od anody, zapobiegający zwarciom, ale umożliwiający przepływ jonów, np. polipropylen, polietylen, papier celulozowy, tkaniny włókninowe, ceramika;
- obudowa i system zarządzania baterią (BMS), które są kolejno strukturą chroniącą ogniwa baterii oraz systemem monitorującym i regulującym ich pracę, temperaturę i ładowanie.
Przyczyny powstawania zagrożeń pożarowych pojazdów elektrycznych
Przypadki pożarów pojazdów elektrycznych są odnotowywane na całym świecie. Na przykład w Polsce w 2022 roku odnotowano 7 pożarów samochodów w pełni elektrycznych i 13 pożarów samochodów hybrydowych, natomiast w 2023 roku liczba pożarów wzrosła do 21 – w przypadku pojazdów elektrycznych i 48 – pojazdów hybrydowych, co stanowi 0,9% w stosunku do pożarów pojazdów spalinowych [6], [7]. W Stanach Zjednoczonych pożary pojazdów elektrycznych spowodowały znaczne koszty dla producentów, jak w przypadku Chevrolet Bolt. W 2020 roku General Motors wydało wezwanie do serwisu dla wszystkich pojazdów elektrycznych Chevrolet Bolt wyprodukowanych w latach 2017–2019 z powodu ryzyka pożaru baterii. Wykazano, że defekty w produkcji ogniw baterii mogły prowadzić do pożarów. Wykryto usterki w ogniwach dostarczonych przez LG, przez co wycofano z rynku ponad 270 000 pojazdów [8]. Podobne incydenty miały miejsce w innych korporacjach, np. w Fordzie czy Volkswagenie, wskazując na globalny charakter problemu. Liczbę pojazdów elektrycznych wycofanych z rynku przedstawia rysunek 2.
Rys. 2. Pojazdy elektryczne wycofane z rynku z powodu ryzyka pożaru baterii [8]
Istnieją też pojedyncze przypadki pożarów pojazdów elektrycznych, po zaistnieniu których producent wprowadził zabezpieczenia, których dotychczasowy brak pokazywał realne ryzyko związane z użytkowaniem samochodów elektrycznych, np.:
- W 2013 roku Tesla Model S zapaliła się po najechaniu na metalowy przedmiot na autostradzie, który przebił baterię i spowodował pożar. Tesla wprowadziła wówczas dodatkowe osłony ochronne baterii w odpowiedzi na ten incydent [9].
- W 2019 roku w Chinach doszło do kilku przypadków pożarów aut Nio ES8, co skłoniło producenta do zainicjowania akcji serwisowej mającej na celu wymianę baterii w tych pojazdach [10].
Przypadki te podkreślają znaczenie dokładnego monitorowania i zarządzania ryzykiem związanym z użytkowaniem pojazdów elektrycznych. Producenci ciągle pracują nad ulepszaniem technologii i wdrażaniem nowych środków bezpieczeństwa, aby minimalizować ryzyko pożarów i zapewniać bezpieczeństwo użytkownikom.
Zjawisko termicznej ucieczki w akumulatorze litowym
Pożary pojazdów elektrycznych są złożonym problemem wynikającym z różnych czynników, w tym błędów produkcyjnych, uszkodzeń mechanicznych i problemów z ładowaniem. Akumulatory litowo-jonowe, choć efektywne, niosą ze sobą ryzyko związane z przegrzewaniem się i termiczną ucieczką.
Termiczna ucieczka (ang. thermal runaway) w akumulatorach litowych to proces, który polega na niekontrolowanym wzroście temperatury wewnątrz akumulatora, co prowadzi do niekontrolowanego wydzielania ciepła. Jest to efekt łańcucha reakcji chemicznych, które prowadzą do dalszego wzrostu temperatury, a w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do pożaru lub eksplozji. W uproszczeniu można powiedzieć, że jest efektem domina, gdzie jeden problem wywołuje następny, prowadząc do przegrzania i potencjalnego zagrożenia pożarem lub eksplozją [6]. Zrozumienie przyczyn tego zjawiska oraz stosowanie odpowiednich środków ostrożności jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa użytkownikom akumulatorów litowych i minimalizacji ryzyka.
Podczas ładowania i rozładowywania akumulatora jony litu przemieszczają się między katodą a anodą przez elektrolit. Proces ten generuje ciepło, ale w normalnych warunkach jest ono niewielkie i nie powoduje problemów. Zjawisko ucieczki termicznej zaczyna się, gdy akumulator zaczyna się przegrzewać. Przyczyny przegrzewania się mogą być różne [6], np.:
- przeciążenie elektryczne – ładowanie akumulatora zbyt dużym prądem lub używanie go w warunkach, które są dla niego zbyt wymagające, może prowadzić do jego nadmiernego nagrzewania się,
- uszkodzenia mechaniczne – uderzenia lub wgniecenia mogą uszkodzić separator lub inne elementy akumulatora, co może prowadzić do zwarcia wewnętrznego,
- wady materiałowe – problemy podczas produkcji mogą prowadzić do nieprawidłowej budowy akumulatora, co również może zwiększać ryzyko przegrzewania się,
- wysoka temperatura otoczenia – ekstremalne temperatury mogą wpłynąć na działanie akumulatora.
Kiedy temperatura w akumulatorze zaczyna rosnąć, pojawiają się różne reakcje chemiczne:
- degradacja elektrolitu – wraz z rosnącą temperaturą elektrolit może zacząć się rozkładać, co prowadzi do uwolnienia gazów i dalszego wzrostu temperatury,
- rozpad materiału katody – katoda również może zacząć się rozkładać, wydzielając gazy i ciepło,
- przejrzystość separatora – separator, który zwykle zapobiega bezpośredniemu kontaktowi między katodą a anodą, może się stopić lub ulec uszkodzeniu, a to może prowadzić do zwarcia wewnętrznego, które generuje jeszcze więcej ciepła.
Gdy jedna z tych reakcji zaczyna się rozwijać, temperatura rośnie w sposób wykładniczy, co prowadzi do dalszego rozkładu materiałów i jeszcze większego wzrostu temperatury (rys. 3.).
Rys. 3. Schemat zjawiska thermal runaway, rys. M. Żurek-Mortka
W wyniku reakcji chemicznych wewnątrz akumulatora mogą powstać gazy łatwopalne, które mogą się zapalić, powodując pożar. Z kolei nagromadzenie gazów i ciepła może doprowadzić do eksplozji obudowy akumulatora.
Główne przyczyny pożarów w pojazdach elektrycznych wynikają najczęściej z 3 czynników, jakimi są: uszkodzenia mechaniczne, przeciążenie elektryczne i termiczne akumulatora litowego. Ponadto wpływ na zagrożenie pożarem mają też błędy produkcyjne, jak również zmiany właściwości użytkowych materiałów konstrukcyjnych zastosowanych do produkcji akumulatora pod wpływem czasu.
Uszkodzenia mechaniczne
Uszkodzenia mechaniczne mogą prowadzić do uszkodzenia akumulatora, co może skutkować pożarem. Uszkodzenia mogą prowadzić do zwarć wewnętrznych w bateriach, co w przypadku baterii litowo-jonowych może spowodować zjawisko termicznej ucieczki, które jest szczególnie niebezpieczne [2], [6].
Uszkodzenia mechaniczne pojazdu elektrycznego mogą prowadzić do pożaru w kilku scenariuszach:
- kolizje – wypadki samochodowe mogą uszkodzić obudowę baterii, co może prowadzić do zwarcia wewnętrznego i wywołania pożaru;
- uderzenia – nawet niewielkie uderzenia podczas codziennego użytkowania, takie jak wjazd na wysoki krawężnik czy dziurę w drodze, mogą uszkodzić baterię, jeśli nie jest ona odpowiednio zabezpieczona;
- wibracje i przeciążenia – długotrwałe działanie na pojazd w trudnych warunkach może osłabić struktury ochronne baterii, prowadząc do potencjalnych uszkodzeń i pożarów.
Przeciążenie elektryczne
Problemy z ładowaniem, w tym zagrożenia pożarowe, mogą wynikać z wadliwych ładowarek, nieprawidłowego użytkowania lub problemów związanych z infrastrukturą ładowania. Niewłaściwe systemy ładowania lub awarie systemów zarządzania baterią mogą prowadzić do przeładowania, co zwiększa ryzyko przegrzania i pożaru. Niewłaściwie działające złącza ładowania mogą prowadzić do iskrzenia i pożaru. Natomiast nieodpowiednia infrastruktura, czyli korzystanie z niecertyfikowanych stacji ładowania lub ładowarek o niskiej jakości, może prowadzić do niekontrolowanego ładowania, co z kolei zwiększa ryzyko pożaru.
Przeciążenie termiczne
Wadliwe systemy zarządzania bateriami (BMS) mogą nieprawidłowo monitorować i regulować proces ładowania, co prowadzi do przegrzewania się akumulatorów [2], [6]. Proces ładowania, szczególnie w warunkach szybkiego ładowania, może powodować nadmierne nagrzewanie się akumulatorów, co zwiększa ryzyko pożaru. Akumulatory litowo-jonowe są podatne na przegrzewanie, szczególnie podczas intensywnego ładowania i rozładowywania. Przegrzanie może prowadzić do degradacji materiałów ogniw i zwiększenia ryzyka pożaru. Wysoka intensywność pożaru akumulatora jest obserwowana przy wysokim stanie naładowania (SOC – ang. State of Charge).
Błędy produkcyjne
Błędy produkcyjne stanowią istotny czynnik ryzyka pożarowego w pojazdach elektrycznych. Mogą one obejmować zarówno wady konstrukcyjne, jak i defekty materiałowe w akumulatorach. Wspomniane wcześniej wady ogniw dostarczonych przez LG Chem spowodowały wycofanie z rynku samochodów Chevrolet Bolt, co kosztowało General Motors 2 miliardy USD [8]. Inne przypadki dotyczą m.in. wad wiązek przewodów, które mogą prowadzić do zwarć i w konsekwencji pożarów, jak miało to miejsce w przypadku pojazdów marki Toyota. Do najczęstszych problemów związanych z błędami podczas produkcji akumulatorów należą:
- niewłaściwie wykonane połączenia elektryczne, które mogą prowadzić do iskrzenia, co w połączeniu z łatwopalnymi materiałami w bateriach może wywołać pożar;
- użycie niskiej jakości materiałów do produkcji baterii – może to prowadzić do ich awarii, np. niewłaściwe izolatory mogą spowodować zwarcie, które może skutkować pożarem;
- błędy podczas montażu, takie jak niewłaściwe umiejscowienie komponentów lub niedokładne zabezpieczenie ogniw baterii – mogą prowadzić do ich uszkodzenia i wywołania pożaru.
Zmiany właściwości użytkowych materiałów konstrukcyjnych pod wpływem czasu również przyczyniają się do zwiększenia ryzyka pożarowego [8].
Literatura:
- Licznik elektromobilności, PSPA, https://psnm.org/research/licznik-elektromobilnosci/ (dostęp 24.08.2024)
- Dorsz, A.; Lewandowski, M. Analysis of Fire Hazards Associated with the Operation of Electric Vehicles in Enclosed Structures. Energies 2022, 15, 11. https://doi.org/10.3390/en15010011
- He, X., Solid-State and Polymer Batteries 2023-2033: Technology, Forecasts, Players. Revolutionary approach for the battery business and potential EV game-raisers. IDTechEx Research Report 2023 https://www.idtechex.com/en/research-report/solid-state-and-polymer-batteries-2023-2033-technology-forecasts-players/917 (dostęp 20.08.2024)
- Bisschop, R., Willstrand, O., Amon, F., Rosengren, M.; Fire Safety of lithium-Ion Batteries in Road Vehicles. RISE Research Institutes of Sweden AB, Report 2019:50 ISBN: 978-91-88907-78-3, Boras 2019 https://www.nafi.info/wp-content/uploads/2019/07/Fire-safety-batteries-RISE.pdf (dostęp 23.08.2024)
- Ruiz, V., Pfrang, A., Kriston, A., Omar, N., Van den Bossche, P. Boon-Brett, L.; A review of international abuse testing standards and regulations for lithium ion batteries in electric and hybrid electric vehicles, Renewable and Sustainable Energy Reviews, Vol. 81, Part 1, 1427-1452, 2018, ISSN 1364-0321, https://doi.org/10.1016/j.rser.2017.05.195
- Kielin, J., Kołodziejczyk, T., Majka, I., Tępiński, J., Zboina, J.; Prowadzenie działań ratowniczych podczas zdarzeń z udziałem pojazdów z napędem elektrycznym. ISBN: 978-83-958583-6-9, Józefów 2023. DOI: 10.17381/2023.2
- Zestawienia statystyczne interwencji Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej https://www.gov.pl/web/kgpsp/interwencje-psp (dostęp 28.08.2024)
- Edmondson, J., Collins, R.; Fire Protection Materials for Electric Vehicle Batteries 2024-2033. IDTechEx Research Report 2023. https://www.idtechex.com/en/research-report/fire-protection-materials-for-ev-batteries-2024-2034-markets-trends-and-forecasts/988 (dostęp 20.08.2024)
- https://electrek.co/2018/08/22/tesla-model-s-caught-fire-driving-highway/ (dostęp 20.08.2024)
- https://www.theverge.com/2019/6/27/18761067/nio-es8-electric-suv-recall-battery-fires-china (dostęp 21.08.2024)
- Schmidt, T.; Pojazdy hybrydowe i elektryczne w praktyce warsztatowej. WKŁ, Warszawa 2020, ISBN 978-83-206-2011-5
- Wytyczne dla służb ratowniczych – Audi e-tron g-tron https://www.audi.pl/dam/nemo/pl/dzialy/strefa-klienta/karty-ratownicze/Wytyczne_dla_s%C5%82u%C5%BCb_ratunkowych_Samochody_z_nap%C4%99dami_alternatywnymi.pdf (dostęp 26.08.2024)
- Broszura VTT Technical Research Centre of Finland https://www.vttresearch.com/en/ourservices/battery-technologies (dostęp 27.08.2024)
- ISO 26262-1:2018 Road vehicles — Functional safety https://www.iso.org/standard/68383.html (dostęp 27.08.2024)
- UN R100 Agreement Concerning the Adoption of Harmonized Technical United Nations Regulations for Wheeled Vehicles, Equipment and Parts which can be Fitted and/or be Used on Wheeled Vehicles and the Conditions for Reciprocal Recognition of Approvals Granted on the Basis of these United Nations Regulations https://unece.org/transport/documents/2022/03/standards/regulation-no-100-rev3 (dostęp 27.08.2024)
- IEC 62660-3:2022 Secondary lithium-ion cells for the propulsion of electric road vehicles - Part 3: Safety requirements https://webstore.iec.ch/en/publication/65084 (dostęp 27.08.2024)
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/858 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie homologacji i nadzoru rynku pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz układów, komponentów i oddzielnych zespołów technicznych przeznaczonych do tych pojazdów, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32018R0858
- Dyrektywa 2006/66/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 r. w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/pl/ALL/?uri=CELEX%3A32006L0066
- Strona internetowa National Highway Traffic Safety Administration https://www.nhtsa.gov/laws-regulations (dostęp 27.08.2024)
- Normy chińskie GB dotyczące standardów bezpieczeństwa pojazdów elektrycznych https://www.chinesestandard.net/PDF.aspx/GB38031-2020 (dostęp 27.08.2024)
- Global Technical Regulations (GTRs) https://unece.org/transport/standards/transport/vehicle-regulations-wp29/global-technical-regulations-gtrs (dostęp 27.08.2024)
- VDMA 24994:2024-08 Wymagania testowe dla szaf ognioodpornych do przechowywania akumulatorów litowo-jonowych w przypadku niekontrolowanego wzrostu temperatury, Tytuł niemiecki: Prüfanforderungen für feuerwiderstandsfähige Lagerschränke für Lithium-Ionen-Batterien im Falle eines Thermal Runaway https://www.dinmedia.de/en/technical-rule/vdma-24994/381746586 (dostęp 29.08.2024)
- Strona internetowa z kartami ratowniczymi wszystkich typów pojazdów https://www.kartyratownicze.pl/ (dostęp 28.08.2024)
- Wytyczne dla służb ratunkowych. Samochody osobowe, vany i terenowe według standardu ISO 17840-3 Mercedes Benz, 2021 https://rk.mb-qr.com/pl/ (dostęp 27.08.2024)
- Fire Isolator, Fire Research on EV-Car Fires. Nordjyllands Testcenter, Denmark, 18 November 2021 https://fireisolator.com/wp-content/uploads/2022/01/FireIsolator-Research-Raport.pdf (dostęp 27.08.2024)
- Strona internetowa dot. gaśnic litowych https://gasnice-do-baterii.pl/ (dostęp 28.08.2024)
- Siemiątkowski, G.; Stałe urządzenia gaśnicze na mgłę wodną. Projektowanie systemów mgły wodnej – cz. 2. Garaże podziemne. Rynek Instalacyjny, nr 7-8, 2022 https://www.rynekinstalacyjny.pl/artykul/instalacje-ppoz/147036,stale-urzadzenia-gasnicze-na-mgle-wodna
- Projekt badawczy SUVEREN – Increasing safety in underground urban spaces with the use of new energy carriers, Germany https://www.suveren-nec.info/suveren4parking/?lang=en (dostęp 28.08.2024)
- Standardowe zasady postępowania podczas zdarzeń z samochodami z napędem elektrycznym oraz hybrydowymi, Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej, maj 2023r. https://www.gov.pl/web/kgpsp/zatwierdzono-standardowe-zasady-postepowania-podczas-zdarzen-z-samochodami-z-napedem-elektrycznym-oraz-hybrydowym--material-opracowany-przez-zespol-zadaniowy-komendanta-glownego-psp (dostęp 28.08.2024)
- Lei, Y. et al. Recent Progress on Multifunctional Electrolyte Additives for High-Energy-Density Li Batteries – A Review. ChemElectroChem 2024, 11, https://doi.org/10.1002/celc.202300702
- Peng, R. et al.; Thermal runaway modeling of lithium-ion batteries at different scales: Recent advances and perspectives, Energy Storage Materials, 2024, 69, 103417, https://doi.org/10.1016/j.ensm.2024.103417
- Cui, Y.; Shen, X.; Zhang, H.; Yin, Y.; Yu, Z.; Shi, D.; Fang, Y.; Xu, R. Intrinsic Safety Risk Control and Early Warning Methods for Lithium-Ion Power Batteries. Batteries, 2024, 10, 62. https://doi.org/10.3390/batteries10020062
