Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (część 2.)

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest urządzeniem odcinającym dopływ energii elektrycznej do wszystkich obwodów, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Należy go stosować w strefach pożarowych o kubaturze przekraczającej 1000 m3 lub w strefach zagrożonych wybuchem bez względu na kubaturę. Przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do budynku lub złącza i odpowiednio oznakowany [1].

Odcięcie dopływu energii elektrycznej przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu nie może spowodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej, w tym zespołu prądotwórczego. Wyjątek stanowią źródła zasilające urządzenia elektryczne, które muszą funkcjonować w czasie pożaru [1]. Do urządzeń tych zalicza się:

• elementy systemu sygnalizacji pożarowej i dźwiękowego systemu ostrzegawczego,
• instalacje oświetlenia ewakuacyjnego,
• elementy systemów kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła,
• stałe i półstałe urządzenia gaśnicze i zabezpieczające,
• pompy w pompowniach przeciwpożarowych,
• urządzenia zabezpieczające przed powstaniem wybuchu i ograniczające jego skutki,
• bramy przeciwpożarowe i inne zamknięcia przeciwpożarowe,
• dźwigi dla ekip ratowniczych.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie sposobów deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym [2], przeciwpożarowy wyłącznik prądu został umieszczony wśród innych wyrobów budowlanych wymienionych w grupie 10. „Stałe urządzenia przeciwpożarowe (wyroby do wykrywania i sygnalizacji pożaru, wyroby do kontroli rozprzestrzeniania ciepła i dymu oraz tłumienia wybuchu, systemy ewakuacyjne)”. Sposób wprowadzania przeciwpożarowego wyłącznika prądu – zarówno jako elementu składowego, jak i zestawu – został opisany w poprzednim artykule.

Mając na uwadze powyższe zastosowanie oraz fakt, że przeciwpożarowy wyłącznik prądu jest wyrobem budowlanym, konieczną czynnością było opracowanie odpowiednich wymagań pozwalających ocenić właściwości wyrobu pod względem funkcjonalnym i konstrukcyjnym.

W niniejszym artykule przybliżone zostaną wybrane właściwości elementów składowych oraz zestawów PWP, dla których opracowywane są krajowe oceny techniczne, które mają wpływ na bezpieczeństwo strażaków-ratowników biorących udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych w obiekcie.

Wymagania zostały opracowane w celu usystematyzowania wymagań dla tego typu wyrobów, które dotychczas, w procesie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych w ramach systemu oceny zgodności 1, nie były weryfikowane. Opisane w niniejszym artykule wymagania nie stanowią pełnych wymagań, jakie stawia CNBOP-PIB w ramach funkcjonowania jako Krajowa Jednostka Oceny Technicznej.

Podział w zależności od miejsca instalacji

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu – zestaw, jak i elementy składowe – powinien być sklasyfikowany w zależności od przewidywanego miejsca instalacji do odpowiedniej klasy środowiskowej. Ustalono dwie klasy środowiskowe.

Ze względu na miejsce instalacji poszczególnych elementów składowych powinny one znajdować się w obudowach cechujących się odpowiednimi parametrami, adekwatnymi do sposobu montażu wskazanego przez producenta w dokumentacji technicznej wyrobu oraz deklarowanej klasy środowiskowej:

• dla 1. klasy środowiskowej (urządzenia przeznaczone do pracy wewnątrz budynku) wymagany jest co najmniej stopień ochrony obudowy IP 3X, zakres temperatur pracy od –5°C do +40°C
• dla 2. klasy środowiskowej (urządzenia przeznaczone do pracy na zewnątrz budynku) wymagany jest co najmniej stopień ochrony obudowy IP 54, zakres temperatur pracy od –25°C do +75°C.

Obudowa urządzenia wykonawczego powinna być oznakowana znakiem „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu” zgodnym z Polską Normą PN-N-01256-04 [3] (rys. 1.). 

Wewnątrz obudowy urządzenia wykonawczego powinny znajdować się odpowiednie opisy poszczególnych wyłączników/rozłączników wskazujące, które części instalacji podlegają odłączeniu. Znak „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu” powinien również znajdować się w pobliżu urządzenia uruchamiającego PWP (UU PWP).

Badania środowiskowe

W celu zapewnienia poprawności działania wyrobów w miejscu instalacji zgodnym z odpowiednią klasą środowiskową należy przeprowadzić szereg badań, które potwierdzą odporność i wytrzymałość wyrobu na warunki środowiskowe przewidziane dla danej klasy. W zależności od wybranej klasy środowiskowej zakres badań będzie się różnił ze względu na poziom narażeń, jak i rodzaj wykonywanych badań. Poza opisanymi poniżej badaniami wyroby są poddawane również narażeniom KEM oraz innym badaniom środowiskowym umożliwiającym weryfikację poprawności działania. Producent podczas projektowania wyrobu powinien podjąć decyzję, która klasa środowiskowa będzie odpowiednia dla produkowanego przez niego wyrobu.

Stopień ochrony IP

Celem badania jest wykazanie, że próbka wyrobu jest odpowiednio chroniona przed wnikaniem ciał stałych i wody (jeżeli dotyczy). Badanie powinno być wykonywane z zastosowaniem procedury opisanej w normie badawczej PN-EN 60529 [4]. Podczas badań stosuje się narażenia opisane w tabeli. Podczas okresu narażania próbka powinna być monitorowana w celu wykrycia wszelkich sygnałów uszkodzeniowych lub uruchomienia, które podczas okresu narażenia nie powinny wystąpić. Po narażeniu próbka jest kondycjonowana w normalnych warunkach atmosferycznych przez dwie godziny. W ciągu 30 minut po przywróceniu stanu normalnego próbkę poddaje się badaniu funkcjonalnemu oraz sprawdzeniu wizualnemu. Podczas badań stosuje się narażenia opisane w tabeli (tab. 1).

Odporność na zimno

Celem badania odporności na zimno jest wykazanie zdolności elementów składowych PWP do prawidłowego działania w niskich temperaturach otoczenia, odpowiednich do przewidywanego, zadeklarowanego przez producenta środowiska pracy. Badanie odporności na zimno, ze stopniową zmianą temperatury, powinno być wykonywane z zastosowaniem procedury opisanej w normie badawczej PN-EN 60068-2-1 [5]. Dla urządzeń wydzielających ciepło należy stosować próbę opisaną w normie jako Ad, natomiast w przypadku urządzeń, które ciepła nie wydzielają – próbę Ab.

Na początku w komorze powinna panować taka sama temperatura jaka panuje w laboratorium. Jest to zakres pomiędzy +15°C a +35°C, przeważnie w okolicach +25°C. Próbka powinna być zamontowana w swoim normalnym ustawieniu w sposób zalecany przez producenta. Podczas okresu narażania próbka powinna być monitorowana w celu wykrycia wszelkich sygnałów uszkodzeniowych lub uruchomienia, które podczas okresu narażania nie powinny wystąpić. Czas narażania wynosi 16 godzin. W ciągu ostatniej godziny narażania próbka poddawana jest badaniu funkcjonalnemu, odpowiedniemu dla poszczególnych elementów składowych PWP. Badanie to w szczególności ma znaczenie dla wyrobów przeznaczonych do 2. klasy środowiskowej (tab. 2.).

Odporność i wytrzymałość na wilgotne gorąco stałe

Celem badania odporności na wilgotne gorąco stałe jest wykazanie zdolności elementów składowych PWP do pracy w warunkach wysokiej wilgotności względnej, które mogą (krótkotrwale) wystąpić w przewidywanym środowisku pracy. Badanie odporności stosowane jest dla wyrobów stosowanych w 1. i 2. klasie środowiskowej. Natomiast celem badania wytrzymałości na wilgotne gorąco stałe jest potwierdzenie wytrzymałości elementów składowych PWP na długotrwałe skutki oddziaływania wilgoci w środowisku pracy, która może wpływać na zmiany właściwości elektrycznych na skutek absorbcji, reakcji chemicznych z udziałem wilgoci czy korozji. Badanie wytrzymałości wykonywane jest na wyrobach przeznaczonych do stosowania w 2. klasie środowiskowej.

Do przeprowadzenia badania zarówno odporności, jak i wytrzymałości na wilgotne gorąco stałe należy zastosować procedurę badania opisaną w normie PN-EN 60068-2-78 [6].

W obu przypadkach, zarówno badania odporności, jak i wytrzymałości, próbka poddawana jest oddziaływaniu temperatury 40°C przy wilgotności 93%. Różnice pomiędzy badaniem odporności a wytrzymałości polegają na tym, że inny jest czas narażenia na zadane warunki środowiska oraz stan próbki podczas przeprowadzanej próby. W obu przypadkach próbka jest zamontowana w komorze, w jej normalnym ustawieniu, w sposób wskazany przez producenta. Podczas badania odporności próbka jest podłączona do zasilania i znajduje się w stanie dozorowania. Podczas narażenia trwającego 4 doby stan pracy próbki nie może ulec zmianie, a w ciągu ostatniej godziny narażenia próbka poddawana jest badaniu funkcjonalności. Podczas badania wytrzymałości próbka nie jest zasilana. Podczas narażenia trwającego 21 dni nie są wykonywane żadne badania funkcjonalne. Zarówno w odniesieniu do badania odporności, jak i wytrzymałości na wilgotne gorąco stałe, po przywróceniu stanu normalnego badana próbka poddawana jest badaniu funkcjonalności oraz ocenie obecności jakichkolwiek uszkodzeń mechanicznych zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych (tab. 3.).

Urządzenie Wykonawcze Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu (UW PWP)

Konstrukcja wyrobu

Urządzenie wykonawcze jest elementem PWP, którego głównymi elementami mogą być wyłączniki lub rozłączniki. Są to elementy odpowiedzialne za odłączenie zasilania. Zastosowane wyłączniki i rozłączniki powinny spełniać odpowiednio wymagania norm PN-EN 60947-2 [7] i PN-EN IEC 60947-3 [8].

Urządzenie wykonawcze przeciwpożarowego wyłącznika prądu może być sterowane w następujący sposób:

• zdalnie – poprzez wykorzystanie urządzenia uruchamiającego.
• ręcznie (lokalnie) – poprzez przestawienie dźwigni aparatu wykonawczego.

Uruchomienie zdalne jest najczęściej spotykanym rozwiązaniem, jednak w przypadku gdy uruchomienie zdalne nie może być wykonane, konieczne jest wykorzystanie uruchomienia ręcznego. Aby uruchomienie ręczne mogło być wykonane prawidłowo, należy odpowiednio opisać elementy urządzenia wykonawczego, zwłaszcza w przypadku instalacji wielostrefowej, w celu łatwej identyfikacji odpowiedniej „dźwigni”. UW PWP powinno odłączyć zasilanie przed wejściem do budynku lub strefy pożarowej, której dotyczy.

Integralność torów transmisji

Jeżeli przewidziano więcej niż jedno UW PWP, wówczas należy zapewnić, że dowolne uszkodzenie (zwarcie lub przerwa) w jakiejkolwiek ścieżce transmisji i sterowania pomiędzy poszczególnymi UW PWP nie wpłynie negatywnie na prawidłowe funkcjonowanie pozostałych UW PWP.

Jeśli UW PWP umieszczone jest w więcej niż jednej obudowie lub może składać się z więcej niż jednej obudowy, to należy zapewnić odpowiednie środki, które gwarantują, że zwarcie lub przerwa w jakiejkolwiek ścieżce transmisji pomiędzy obudowami nie wpłynie negatywnie na działanie elementów znajdujących się w poszczególnych obudowach. Jeżeli elementy składowe UW PWP umieszczone są w więcej niż jednej obudowie, należy zapewnić, aby spełnione były odpowiednie wymagania środowiskowe zgodnie z przewidzianym miejscem ich instalacji.

W rozwiązaniu z kontrolą ciągłości przewodu uruchamiającego uszkodzenie pomiędzy UW PWP a urządzeniem uruchamiającym (UU PWP) powinno być sygnalizowane optycznie na UW PWP jako uszkodzenie. Brak napięcia zasilania cewki wzrostowej, brak uruchomienia elementu wykonawczego powinien być sygnalizowany co najmniej optycznie.

Jeżeli obiekt budowlany jest wyposażony w system sygnalizacji pożarowej (SSP) lub system integrujący urządzenia przeciwpożarowe (SIUP), wówczas UW PWP może być wyposażone w odpowiednie wyjścia do przekazania informacji o niepoprawnym stanie pracy do SSP lub SIUP.

Opóźnienie zadziałania (właściwość fakultatywna)

UW PWP może opóźnić zadziałanie niektórych lub wszystkich wyjść po upływie czasu reakcji w celu spełnienia wymagań projektowych instalacji/systemu. Maksymalny czas opóźnienia powinien być wskazany w dokumentacji technicznej wyrobu. Opóźnienie (jeśli przewidziano) powinno być w sposób jednoznaczny sygnalizowane na urządzeniu wykonawczym oraz na podłączonym urządzeniu uruchamiającym (jeśli występuje). Informacja o czasie opóźnienia powinna być również umieszczona w Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego. Opóźnienie dla sterowanych urządzeń zapewnia ich bezpieczne zatrzymanie i przejście do położenia bezpiecznego. Sygnał sterujący do tych urządzeń jest przekazany niezwłocznie po uruchomieniu UU PWP. Uruchomienie urządzenia sygnalizującego (US PWP) powinno nastąpić po odłączeniu zasilania z obowiązkowym uwzględnieniem czasu opóźnienia.

Zależność od więcej niż jednego sygnału uruchamiającego

UW PWP może być zdolne do odbioru więcej niż jednego sygnału uruchamiającego oraz wzbudzania wielu wyjść w zależności od rodzaju otrzymanego sygnału lub sygnałów, np. z kilku UU PWP. Sygnalizacja zmiany stanu urządzenia odbywa się co najmniej optycznie na US PWP, UW PWP oraz na podłączonych UU PWP.

Jeżeli instalacja jest podzielona na niezależne strefy, należy dla każdej ze stref przypisać odpowiednie UU PWP, z których otrzymywany będzie sygnał uruchamiający oraz US PWP, na których sygnalizowane będzie odłączenie danej strefy. W przypadku gdy odłączana jest jedna strefa, powinna być zapewniona odpowiednia sygnalizacja (niewprowadzająca w błąd) na UW PWP. Informacja o podziale instalacji na strefy powinna znajdować się w Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego.

Przywrócenie zasilania – kasowanie stanu uruchomienia

Kasowanie stanu uruchomienia PWP następuje po zakończeniu działań ratowniczo-gaśniczych. Przywrócenie zasilania w obiekcie odbywa się wyłącznie ręcznie na poziomie dostępu minimum 2 poprzez świadome działanie osób uprawnionych.

W przypadku uruchomienia zdalnego należy najpierw skasować stan uruchomienia w UU PWP, który zainicjował rozłączenie energii elektrycznej, następnie można dokonać załączenia zasilania w UW PWP.

Urządzenie Uruchamiające Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu (UU PWP)

Konstrukcja wyrobu

Płyta czołowa ręcznego przycisku przeciwpożarowego wyłącznika prądu powinna mieć kształt zbliżony do kwadratu o barwie czerwonej (RAL 3000 lub zbliżony). Naroża i krawędzie mogą być zaokrąglone, przy czym promień zaokrąglenia nie może być większy niż 5 mm. Pole obsługi powinno być na poziomie płyty czołowej lub w stosunku do niej cofnięte, powinno być białe (RAL 9010 lub zbliżony). Przycisk (element roboczy) powinien być barwy żółtej (RAL 1018 lub zbliżony) oraz umieszczony centralnie. Przykładowy wygląd urządzenia uruchamiającego został przedstawiony na rysunku 2.

Na płycie czołowej ponad polem obsługi oraz centralnie względem osi symetrii powinien być umieszczony napis „PRZYCISK PRZECIWPOŻAROWEGO WYŁĄCZNIKA PRĄDU”. Na polu obsługi powinny znajdować się również wskaźniki świetlne w kolorze czerwonym i zielonym wraz z odpowiednim opisem.

Urządzenia uruchamiające PWP ze względu na różne rozwiązania projektowe mogą być wykonane w dwóch wariantach:

• Typ A – UU PWP, w którym przejście ze stanu dozorowania do stanu uruchomienia następuje automatycznie (bez potrzeby dodatkowych ręcznych czynności) po zbiciu lub po przemieszczeniu szybki;
• Typ B – UU PWP, w którym przejście ze stanu dozorowania do stanu uruchomienia wymaga dodatkowego ręcznego wciśnięcia przycisku przez użytkownika po zbiciu lub przemieszczeniu szybki.

Badanie funkcjonalności

Celem badania jest weryfikacja poprawności działania, jak również sygnalizacji stanów pracy. Badania są wykonywane w stanie dozoru, w stanie uruchomienia oraz w stanie uszkodzenia.

Sygnalizacja stanów pracy

Sygnalizacja stanów pracy powinna być zapewniona przez odpowiednie wskaźniki świetlne. Sygnalizacja wykorzystująca wskaźniki świetlne powinna być widoczna przy natężeniu światła otoczenia do 500 lux, pod kątem do 22,5° – mierzonym względem linii przechodzącej przez wskaźnik i prostopadłej do jego powierzchni montażowej w odległości 1 m:

• Stan dozoru – w czasie pracy dozorowej UU PWP powinno emitować tylko ciągłe światło czerwone, łatwo zauważalne dla użytkownika. Element kruchy powinien być przezroczysty, nie powinien przysłaniać sygnalizacji ani jej zniekształcać. Po uruchomieniu UU PWP stan dozorowania nie powinien być sygnalizowany.
• Stan uruchomienia – stan uruchomienia UU PWP powinien być zapewniony poprzez oddzielny wskaźnik świetlny barwy zielonej (światło ciągłe). Element kruchy powinien być przezroczysty, nie powinien przysłaniać sygnalizacji ani jej zniekształcać. Jest to istotne ze względu na fakt, że do UW PWP może być podłączonych kilka UU PWP, a uruchomienie jednego z nich powinno powodować zmianę stanu na pozostałych, odpowiedzialnych za uruchomienie UW PWP w tej samej strefie. Stan uruchomienia przeciwpożarowego wyłącznika prądu powinien być sygnalizowany za pomocą zielonego elementu świetlnego (świecenie ciągłe). W przypadku instalacji/systemu z opóźnieniem zadziałania sygnalizacja stanu uruchomienia powinna nastąpić po upływie czasu opóźnienia i odłączenia zasilania w budynku.
• Stan uszkodzenia – w przypadku, gdy dojdzie do uszkodzenia toru transmisji (przerwa lub zwarcie) do urządzenia wykonawczego przeciwpożarowego wyłącznika prądu (UW PWP), powinno nastąpić zgaszenie wskaźników świetlnych.

Urządzenie Sygnalizujące Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu (US PWP)

Badanie funkcjonalności

Urządzenie sygnalizujące ma za zadanie sygnalizować odłączenie zasilania w budynku (odłączenie energii elektrycznej do wszystkich obwodów, za wyjątkiem tych, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru) ciągłym sygnałem świetlnym o barwie zielonej. Zadziałanie urządzenia sygnalizującego powinno nastąpić po odłączeniu zasilania z uwzględnieniem czasu opóźnienia.

Sygnalizacja stanów pracy

Sygnalizacja US PWP zasilanego napięciem znamionowym, przy natężeniu oświetlenia tła do 500 lx, powinna być widoczna z odległości 6 m bezpośrednio przed sygnalizatorem. Barwa sygnalizacji powinna być zielona. Na widzialnej powierzchni sygnalizatora powinien być umieszczony napis „Uruchomiono PWP”. Jeżeli nie jest możliwe umieszczenie opisu na powierzchni, wówczas należy odpowiednio oznakować urządzenie sygnalizujące, tak aby nie było wątpliwości, że jest ono elementem składowym przeciwpożarowego wyłącznika prądu.

W przypadku instalacji wielostrefowej należy zapewnić odpowiednie oznakowanie (dodatkowa tabliczka) wskazujące dokładnie, której strefy dotyczy dane urządzenie sygnalizacyjne.

Zestaw przeciwpożarowego wyłącznika prądu

Współpraca elementów składowych

W przypadku badania zestawów przeciwpożarowego wyłącznika prądu poza badaniami wykonywanymi na poszczególnych elementach składowych wykonywane są również, a może przede wszystkim, badania potwierdzające poprawność działania połączenia tych elementów: ich współpraca, przekazywanie sygnałów oraz sygnalizacja stanów. Tak naprawdę to połączenie elementów i weryfikacja tych połączeń pozwalają potwierdzić, czy taki zestaw umożliwi stworzenie przeciwpożarowego wyłącznika prądu.

Wymagania dla dokumentacji

Producent powinien sporządzić dokumentację projektową. Dokumentacja ta powinna zawierać rysunki, listy części, schematy blokowe, schematy elektryczne, informacje na temat parametrów komunikacyjnych stosowanych na każdej ścieżce transmisji danych i funkcjonalnego opisu, umożliwiające ocenę zgodności, jak również umożliwiające ogólną ocenę konstrukcji mechanicznej i elektrycznej.

Dokumentacja instalacji i użytkownika powinna zawierać co najmniej następujące dane:

a) ogólny opis urządzenia, priorytety sygnałów wejściowych, listę funkcji podstawowych i opcjonalnych,

b) specyfikacje techniczne wejść i wyjść – wystarczające, aby umożliwić ocenę kompatybilności mechanicznej, elektrycznej i oprogramowania z innymi komponentami systemu, w tym w stosownych przypadkach:

• wymagania energetyczne dla zalecanej operacji,
• maksymalne i minimalne parametry dla każdego wejścia i wyjścia (w tym czas opóźnienia),
• parametry bezpieczników,

c) informacje dotyczące instalacji, w tym:

• kategorii środowiska,
• jeśli UW PWP umieszczone jest w więcej niż jednej obudowie, jak zapewniono zgodność torów transmisji,
• instrukcję montażu,
• instrukcję dotyczącą podłączenia wejść i wyjść (np. średnice przewodów),
• instrukcję w zakresie lokalizacji elementów składowych PWP,

d) wytyczne dotyczące projektowania i mon­tażu,

e) instrukcję konfiguracji i uruchomienia (w tym informację o podziale na strefy),

f) instrukcję obsługi,

g) informację o konserwacji.

Znakowanie wyrobu budowlanego

Znakowanie wyrobu budowlanego oraz jego opakowania przed wprowadzeniem do obrotu powinno zawierać informacje wymagane w wydanej dla niego Krajowej Ocenie Technicznej, takie jak:

• typ lub inne oznaczenie,
• kod lub numer identyfikujący okres produkcji,
• klasa środowiskowa,
• stopień ochrony zapewniany przez obudowę wyrobu.

Znakowanie wyrobu powinno odbywać się zgodnie z wytycznymi zawartymi w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym [2]:

§ 10.

1. Producent znakuje wyrób budowlany znakiem budowlanym przed wprowadzeniem go do obrotu lub udostępnieniem na rynku krajowym.

2. Znak budowlany umieszcza się w sposób widoczny, czytelny i trwały, bezpośrednio na wyrobie budowlanym albo na etykiecie przymocowanej do tego wyrobu.

3. Jeżeli umieszczenie znaku budowlanego w sposób określony w ust. 2 nie jest możliwe z uwagi na wielkość lub charakter wyrobu budowlanego, znak budowlany umieszcza się na opakowaniu jednostkowym lub opakowaniu zbiorczym wyrobu budowlanego albo na dokumentach towarzyszących wyrobowi.

§ 11.1.

Oznakowaniu wyrobu budowlanego znakiem budowlanym towarzyszą następujące informacje:

1) dwie ostatnie cyfry roku, w którym znak budowlany został po raz pierwszy umieszczony na wyrobie budowlanym;

2) nazwa i adres siedziby producenta lub znak identyfikacyjny pozwalający jednoznacznie określić nazwę i adres siedziby producenta;

3) nazwa i oznaczenie typu wyrobu budowlanego;

4) numer i rok wydania Krajowej Oceny Technicznej, zgodnie z którą zostały zadeklarowane właściwości użytkowe;

5) numer krajowej deklaracji właściwości użytkowych;

6) poziom lub klasa zadeklarowanych właściwości użytkowych;

7) nazwa jednostki certyfikującej, jeżeli taka jednostka uczestniczyła w ocenie i weryfikacji stałości właściwości użytkowych wyrobu budowlanego;

8) adres strony internetowej producenta, jeżeli krajowa deklaracja jest na niej udostępniona.

§12.

Na wyrobie budowlanym oznakowanym znakiem budowlanym mogą być umieszczone inne oznakowania, znaki i napisy, jeżeli nie będą one ograniczać widoczności i czytelności oznakowania znakiem budowlanym oraz informacji, o których mowa w § 11, a ich znaczenie i forma graficzna nie będą wprowadzać w błąd.

Podsumowanie

Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej – Państwowy Instytut Badawczy, działając jako Jednostka Oceny Technicznej, prowadzi procesy udzielania Krajowej Oceny Technicznej dla wyrobów budowlanych wskazanych w załączniku do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa w sprawie sposobów deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym [2], wśród których został wymieniony przeciwpożarowy wyłącznik prądu (zestawy i elementy składowe). Dotychczas dla tego wyrobu nie było żadnych wymagań oraz wytycznych, jak należy go poprawnie konstruować. Niejednokrotnie jako urządzenie uruchamiające był wykorzystywany ręczny ostrzegacz pożarowy (ROP), a nie takie jest jego zamierzone zastosowanie. Niejednokrotnie przy wejściu do budynku instalowane są różne przyciski stosowane w systemach bezpieczeństwa, dlatego wprowadzenie spójnego wymagania dotyczącego wyglądu urządzenia uruchamiającego PWP z pewnością ułatwi identyfikację przeznaczenia danego „przycisku”.

Ważną kwestią jest wybór klasy środowiskowej, dzięki której można zweryfikować, czy dany wyrób będzie prawidłowo działać w miejscu instalacji. Ma to istotny wpływ na elementy składowe instalowane na zewnątrz budynku. O ile stosowanie wyrobów przystosowanych to pracy w 2. klasie środowiskowej wewnątrz obiektów budowlanych nie stanowi problemu, to wykorzystanie wyrobów przeznaczonych do 1. klasy środowiskowej na zewnątrz może mieć negatywne skutki.

Opracowane wymagania stawiane wyrobom budowlanym przeznaczonym do tworzenia przeciwpożarowego wyłącznika prądu są istotnym czynnikiem bezpieczeństwa ekip ratowniczych, jak również bezpieczeństwa osób znajdujących się w budynku. Umożliwią one usystematyzowanie stosowanych rozwiązań w tym zakresie, co przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa.

Kolejnym ważnym aspektem jest projekt instalacji, od którego będzie zależało poprawne funkcjonowanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu. Jeżeli projekt będzie źle wykonany, to wykorzystanie prawidłowo wykonanych elementów składowych nie zapewni wymaganego bezpieczeństwa i skuteczności zadziałania. Kwestie związane z projektowaniem, wykonaniem i eksploatacją przeciwpożarowego wyłącznika prądu zostaną opisane w kolejnym artykule przygotowanym przez ekspertów CNBOP-PIB.

Mamy nadzieję, że po zapoznaniu się z artykułami opracowanymi przez ekspertów CNBOP-PIB większość wątpliwości związanych z wprowadzaniem do obrotu, wykonaniem czy projektowaniem instalacji zostanie wyjaśniona.

Literatura

1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2022 poz. 1225).
2. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz.U. z 2016 r. poz. 1966; zm.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1233, z 2019 r. poz. 1176 i poz. 2164 oraz z 2020 r. poz. 2297).
3. PN-N-01256-04:1997 Znaki bezpieczeństwa. Techniczne środki przeciwpożarowe.
4. PN-EN 60529:2003 + A2:2014-07 + AC:2017-12+AC:2020-01 Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (Kod IP).
5. PN-EN 60068-2-1:2009 Badania środowiskowe. Część 2-1: Próby – Próba A: Zimno.
6. PN-EN 60068-2-78:2013-11 Badania środowiskowe – Część 2-78: Próby – Próba Cab: Wilgotne gorąco stałe
7. PN-EN 60947-2:2018-01 Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa. Część 2: Wyłączniki.
8. PN-EN IEC 60947-3:2021-07 Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa. Część 3: Rozłączniki, odłączniki, rozłączniki izolacyjne i zestawy łączników z bezpiecznikami topikowymi.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!