Rozdzielnice SN bez gazu SF6 – obowiązkowe już od 2026 r.
Rozdzielnice SN bez gazu SF6 – obowiązkowe już od 2026 r. Fot. Adobe Stock
W 2024 r. weszło w życie rozporządzenie UE dotyczące zakazu stosowania fluorowanych gazów cieplarnianych, w tym sześciofluorku siarki (SF6), który jest wykorzystywany w rozdzielnicach średnich napięć. Już od 1 stycznia 2026 r. gazu SF6 nie można używać w nowo produkowanych rozdzielnicach średniego napięcia do 24 kV włącznie.
Zgodnie z definicją zawartą w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573: „rozdzielnica elektryczna oznacza aparaturę rozdzielczą oraz połączenie takiej aparatury z przyłączonymi urządzeniami sterowniczymi, pomiarowymi, zabezpieczeniowymi i regulacyjnymi, a także zespoły takiej aparatury i urządzeń ze wzajemnymi połączeniami, osprzętem, obudową i elementami pomocniczymi, przeznaczone do wykorzystywania związanego z wytwarzaniem, przesyłem, dystrybucją i przetwarzaniem energii elektrycznej”.
W rozdzielnicach elektrycznych od lat powszechnie stosowany jest sześciofluorek siarki (SF6) – syntetyczny gaz, który doskonale sprawdza się jako izolator i przerywacz łuku elektrycznego. Cieszy się on dużą popularnością nie tylko z powodu właściwości izolacyjnych, ale też dużej dostępności, atrakcyjnych cen oraz kompaktowych rozmiarów urządzeń, w których jest wykorzystywany. W Polsce, poza pewnymi wyjątkami, SF6 był dotąd głównym środkiem izolacyjnym i łączeniowym, jeżeli chodzi o średnie napięcie. Branża elektryczna przyzwyczaiła się do tych rozwiązań – dotyczy to zarówno producentów, projektantów, jak i użytkowników.
Jednak sześciofluorek siarki ma też jedną zasadniczą wadę: jest gazem cieplarnianym o najwyższym współczynniku globalnego ocieplenia. Jego współczynnik GWP (Global Warming Potential – Potencjał Globalnego Ocieplenia) wynosi 23 500, co oznacza, że jest on 23 500 razy (!) bardziej szkodliwy dla klimatu niż dwutlenek węgla. Jedna rozdzielnica elektryczna w całym okresie eksploatacji (40-50 lat) powoduje zużycie do 2,5 kg sześciofluorku siarki. W ostatnich latach wykorzystanie SF6 w rozdzielnicach jeszcze się zwiększyło w wyniku rozwoju zdecentralizowanej sieci energetycznej w Europie. Dawniej wytwarzanie energii elektrycznej opierało się na dużych źródłach, takich jak elektrownie węglowe i gazowe. Obecnie buduje się wiele mniejszych elektrowni wiatrowych i słonecznych, a każdy z takich obiektów wymaga własnych urządzeń rozdzielczych, co powoduje wzrost ich liczby. W przypadku stosowania rozdzielnic z gazem SF6 – ryzyko jego emisji do atmosfery stale się więc zwiększa.
Dlatego ograniczenie, a następnie eliminacja jego stosowania jest niezbędna, aby móc powstrzymać wpływ na środowisko naturalne. Zakaz stosowania SF6 do tej pory nie dotyczył energetyki, ale to się już zmieniło: Parlament Europejski zdecydował o stopniowej eliminacji tego gazu ze wszystkich zastosowań w przemyśle energetycznym, począwszy od 2026 roku.
Rozdzielnica SN LamLine AIR, LAMEL Rozdzielnice
Harmonogram odchodzenia od SF6 w rozdzielnicach
Jako pierwsze – już od 1 stycznia 2026 roku – zakazem są objęte rozdzielnice średniego napięcia. Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573, od tego roku zabrania się wprowadzania do użytku rozdzielnic elektrycznych, które wykorzystują w medium izolującym lub przerywającym łuk elektryczny fluorowane gazy cieplarniane lub których działanie jest od nich zależne. Harmonogram wprowadzania zakazu stosowania SF6 wygląda następująco:
- od 1 stycznia 2026 roku zakaz stosowania SF6 obejmuje rozdzielnice SN w dystrybucji pierwotnej i wtórnej do 24 kV włącznie,
- od 1 stycznia 2030 roku – rozdzielnice SN w dystrybucji pierwotnej i wtórnej powyżej 24 do 52 kV włącznie,
- od 1 stycznia 2028 roku – rozdzielnice na napięcia od 52 do 145 kV włącznie i o prądzie zwarcia do 50 kA włącznie, wykorzystujące fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku globalnego ocieplenia równym 1 lub większym,
- od 1 stycznia 2032 roku – rozdzielnice WN powyżej 145 kV lub o prądzie zwarcia powyżej 50 kA i wykorzystujące fluorowane gazy cieplarniane o współczynniku globalnego ocieplenia równym 1 lub większym.
Xiria – rodzina rozdzielnic średniego napięcia
bez gazu SF6
Czy trzeba będzie wymienić też działające rozdzielnice SN z SF6?
Wiele pytań instalatorów i serwisantów dotyczy tego, czy trzeba będzie wymienić dotychczas zamontowane urządzenia. W obecnej wersji Rozporządzenie 2024/573 tego nie wymaga. Natomiast należy pamiętać o ważnym ograniczeniu w zakresie konserwacji i serwisu. Otóż od 1 stycznia 2035 r. zabronione będzie stosowanie tzw. pierwotnego (wprowadzonego na rynek po raz pierwszy) gazu SF6 do konserwacji lub serwisowania rozdzielnic elektrycznych. Będzie można stosować do takich celów tylko gaz zregenerowany lub z recyklingu. Wyjątkiem będą sytuacje, gdy stosowanie gazu zregenerowanego lub pochodzącego z recyklingu będzie niemożliwe z przyczyn technicznych lub takie gazy nie będą dostępne w razie potrzeby nagłej naprawy. Może to jednak wymagać przedstawienia dowodów uzasadniających stosowanie gazu pierwotnego.
Co zamiast sześciofluorku siarki?
Wprowadzanie produktów, które nie wykorzystują sześciofluorku siarki, jest absolutnie przełomową zmianą dla branży energetycznej w całej Europie, w tym również w Polsce.
Rozdzielnica sbp.zero24 firmy Ormazabal
W obliczu nowych przepisów przemysł energetyczny musi przygotować się na wyzwania związane z wprowadzeniem alternatywnych technologii i substancji, które zastąpią SF6. Na szczęście są już dostępne alternatywne rozwiązania, w których nie stosuje się gazu SF6 – a przy tym urządzenia mają takie same parametry elektryczne. Przykładowo zamiast SF6 wykorzystuje się technologię próżniową, która nie stanowi zagrożenia dla środowiska naturalnego. Połączenie komór próżniowych z inteligentną konstrukcją wykorzystującą powietrze i izolację stałą jest bezpiecznym i przyjaznym dla środowiska rozwiązaniem, stosowanym w Europie już od lat.
Rozdzielnice z izolacją powietrzną stanowią idealne rozwiązanie dla nowych i modernizowanych układów zasilania średniego napięcia. Izolacja powietrzna o ciśnieniu atmosferycznym oraz możliwość dostępu do wszystkich elementów rozdzielnic bez ryzyka utraty szczelności gwarantują wysoki poziom niezawodności, funkcjonalności i bezpieczeństwa ich pracy przez długi czas.
Stacje transformatorowe bez gazu SF6, UESA Polska
Pojawiają się również inne alternatywne technologie – innowacyjne firmy z branży energetycznej opracowują własne ekologiczne mieszanki gazów do stosowania w rozdzielnicach, które stanowią czynnik izolujący i przełączający – zastępując raz na zawsze szkodliwy sześciofluorek siarki.
Rozdzielnice SN bez gazu SF6
Chcąc ułatwić przegląd aktualnej oferty rynkowej, przedstawiamy rozdzielnice SN bez gazu SF6, dostępne na polskim rynku, przygotowane na podstawie przesłanych do redakcji materiałów od producentów i dystrybutorów:
cgm.zero24 - pole rozdzielcze w pełnej izolacji gazowej (GIS) bez gazu fluorowanego
Rozdzielnica CGM.zero24 to nowoczesne rozwiązanie firmy Ormazabal przeznaczone do wtórnego rozdziału energii elektrycznej w sieciach średniego napięcia do 24 kV. Jest to kompaktowa, w pełni izolowana rozdzielnica gazowa (GIS), która wyróżnia się brakiem gazu SF6, co czyni ją przyjazną dla środowiska i zgodną z aktualnymi trendami w energetyce. Rozdzielnica przystosowana jest do zdalnego sterowania i nadzoru, dla wtórnego rozdziału energii. Na szczególną uwagę zasługuje ulepszona, oparta na wieloletnim doświadczeniu technologia wydmuchu łuku elektrycznego – jako czynnik izolujący i umożliwiający odcinanie producent zastosował naturalny gaz przemysłowy.
Kluczowe cechy CGM.zero24
- Parametry techniczne:
- Napięcie znamionowe: do 24 kV
- Prąd znamionowy: do 630 A
- Zdolność zwarciowa: do 20 kA
- Ciśnienie napełnienia: poniżej 1,5 bara
- Izolacja i bezpieczeństwo:
- Izolacja gazowa z wykorzystaniem powietrza naturalnego zamiast SF6
- Wysoka niezawodność i bezpieczeństwo użytkowania
- Odporność na czynniki środowiskowe
- Funkcjonalność cyfrowa:
- Przystosowana do zdalnego nadzoru i sterowania
- Gotowość do integracji z systemami automatyki
- Możliwość monitorowania i zarządzania siecią w czasie rzeczywistym
- Kompaktowa konstrukcja:
- Zoptymalizowane wymiary umożliwiające instalację w ograniczonych przestrzeniach
- Modułowa budowa ułatwiająca konfigurację i rozbudowę
Zastosowanie
CGM.zero24 jest idealnym rozwiązaniem dla:
- Stacji transformatorowych
- Sieci miejskich i przemysłowych
- Infrastruktury energetycznej wymagającej wysokiej niezawodności i ekologicznych rozwiązań
Dzięki eliminacji gazu SF6, rozdzielnica ta spełnia surowe normy środowiskowe i jest zgodna z polityką zrównoważonego rozwoju.
Rozdzielnice wnętrzowe rozdziału pierwotnego typu SPB.ZERO 24
Rozdzielnice wnętrzowe rozdziału pierwotnego typu SPB.ZERO 24 to oferta głównie dla stacji elektroenergetycznych WN/SN oraz GPO instalacji energetyki odnawialnej.
Podstawowe dane techniczne
|
Dane Techniczne |
|
|
Normy techniczne |
IEC |
|
Napięcie znamionowe Un (kV) |
24 |
|
Częstotliwość znamionowa fr (Hz) |
50 |
|
Znamionowy prąd ciągły Ir (A) |
|
|
Szyny zbiorcze / A / |
do 2000 |
|
Pole liniowe / A / |
do 1600 |
|
Krótkotrwały znamionowy wytrzymywany prąd zwarciowy Ik(kA/s) |
25 / 1-3 |
|
Klasyfikacja wewnętrznego łuku zwarciowego . wg IEC 62271-200 |
AFL (R*) 25 kA / 1s |
|
Klasa szczelności zbiornika IP |
IP65/IP3X |
|
Klasa utraty ciągłości pracy |
LSC2 |
|
Klasa przedziałowości |
PM |
|
Warunki pracy zgodne z normalnymi warunkami pracy wg IEC62271-1 |
|
|
Temperatura otoczenia (Min|Max) |
-5 ºC | 40ºC |
|
Maksymalna wysokość nad poziomem morza |
1000 m |
|
Typ pola rozdzielnicy |
Prąd znamionowy |
Szerokość (mm) |
Głebokość (mm) |
Wysokość (mm) |
|
V (pole z wyłącznikiem ) |
630 |
600 |
1160 (a) 1170 (b,c) |
2300 (a,b) 2500 (c) |
|
1250 |
600 |
|||
|
1600 |
700 |
|||
|
(Pole z odłącznikiem ) |
1250 |
600 |
||
|
1600 |
|
|||
|
C |
1250 |
1200 |
||
|
1600 |
1400 |
- (a) Z podstawową szafką na sterowanie/przedział niskiego napięcia: 700 mm wysokości
i 372 mm głębokości - (b) Z dużą szafką sterowniczą/przedział niskiego napięcia: 700 mm wysokości
i 412 mm głębokości - (c) Z bardzo dużą szafką sterowniczą/przedział niskiego napięcia: 900 mm wysokości
i 412 mm głębokości
Rozdzielnica sbp.zero24 została zaprojektowana z myślą o eliminacji gazu SF6, który od 1 stycznia 2026 roku będzie zakazany w nowych rozdzielnicach średniego napięcia do 24 kV w Unii Europejskiej. Zastosowanie naturalnego powietrza jako medium izolacyjnego eliminuje ryzyko związane z toksycznością i wpływem na środowisko, bez kompromisów w zakresie parametrów technicznych czy niezawodności.
Zalety rozdzielnic typu SPB.ZERO 24 to
- Niskie ciśnienie czynnika izolacyjnego 1,9 bara z systemem monitorowania stanu wypełnienia zbiornika z gazem.
- Jako medium izolacyjne zastosowano naturalne powietrze przemysłowe.
- Powietrze techniczne jest ogólnie dostępne na wolnym rynku dla użytkowników rozdzielnicy SN
- Szczelny zbiornik zapewnia brak wrażliwości na zanieczyszczenia i wilgoć w otaczającym środowisku.
Podobne wymiary jak rozdzielnica z gazem SF6 i w pełni kompatybilna z rozdzielnicami produkcji ORMAZABAL typ cpg.0 lite.
Zastosowania:
Rozdzielnica sbp.zero24 znajduje zastosowanie w:
- sieciach przesyłowych i dystrybucyjnych
- infrastrukturze przemysłowej
- instalacjach OZE (np. farmy fotowoltaiczne, wiatrowe)
- inteligentnych sieciach elektroenergetycznych (Smart Grids)
ORMAZABAL POLSKA Sp. z o.o. | 44-100 Gliwice | Toszecka 101
RSS24w – rozdzielnice w izolacji powietrznej SN
Rozdzielnica typu RSS-24w przeznaczona jest do zastosowania w stacjach transformatorowych, jak i w złączach kablowych średnionapięciowych; w szczególności tam, gdzie niedopuszczone są rozwiązania z izolacją SF6.
Obudowa wykonana z blachy ocynkowanej, łączonej za pomocą połączeń nitowych i śrubowych. Konstrukcja obudowy wykonana tak, aby umożliwić łatwy dostęp do aparatury, co zwiększa bezpieczeństwo i intuicyjną obsługę w trakcie trwania prac instalacyjnych i eksploatacyjnych.
System blokad mechanicznych uniemożliwia zdjęcie osłony przed wyłączeniem napięcia i zamknięciem uziemnika, czy wykonanie błędnych czynności łączeniowych.
W zestawie rozdzielczym zastosowano rozłączniki typu NAL/NALF, produkcji firmy ABB, w izolacji powietrznej. Pola rozdzielcze wykonano w wersji łukoochronnej.
Cechy produktu
- kompaktowy układ o wymiarach 1800/651/1010 mm (wys./szer./gł.),
- posobne ustawienie rozłączników i uziemników umożliwia łatwy układ załączania i rozłączania, bez potrzeby stosowania układu przeniesienia napędu,
- stałe przegrody izolacyjne, uniemożliwiające dostęp obsługi do elementów znajdujących się pod napięciem,
- wyeliminowano przegrodę izolacyjną wsuwaną ręcznie między styki rozłącznika w przypadku konieczności dostępu do pola rozdzielczego,
- drzwi przedziałów (rozłącznikowego i kablowego) zakładane są w układzie haków, których konstrukcja pozwala na łatwe i niezawodne zamykanie poprzez samonaprowadzanie,
- łatwy dostęp do wnętrza pola, szczególnie w złączach kablowych,
- wzierniki w drzwiach pozwalają na jednoznaczne wizualne określenie położenie noży rozłącznika i uziemnika,
- system blokad mechanicznych uniemożliwia wykonanie błędnych czynności łączeniowych oraz zabezpiecza przed uzyskaniem dostępu do pola przed wyłączeniem napięcia i zamknięciem uziemnika,
- małe gabaryty pól rozdzielczych pozwalają na zastąpienie nimi zestawów rozdzielczych, w których zastosowano izolację gazową (SF6), eliminując proces związany z kontrolą i utylizacją gazu SF6V.
Zestawienie parametrów rozdzielnicy RSS-24
|
Napięcie znamionowe, w [kV] |
24 |
|
Częstotliwość znamionowa, w [Hz] |
50 |
|
Napięcie probiercze o częstotliwości sieci |
50 kV |
|
Napięcie probiercze udarowe piorunowe |
125 kV |
|
Prąd znamionowy ciągły |
630 A |
|
Prąd znamionowy wytrzymywany |
od 16 kA (1 s) do 20 kA (3 s) |
|
Prąd znamionowy szczytowy wytrzymywany |
od 40 kA do 50 kA |
|
Odporność na działanie łuku wewnętrznego |
16 kA |
|
Stopień ochrony IP |
4X |
|
Wysokość/szerokość/głębokość |
1800/651/1010 mm |
PRE Edward Biel |32-060 Liszki - k/Krakowa | Piekary 363
Xiria – rodzina rozdzielnic średniego napięcia bez gazu SF6
Firma Eaton od ponad 60 lat produkuje rozdzielnice średniego napięcia bez gazu SF6, dostarczając zielone technologie zarządzania energią, które są bezpieczne, wydajne i trwałe. Xiria to rodzina rozdzielnic średniego napięcia, które nie zawierają gazu SF6 i są przeznaczone do stacji pierścieniowych i aplikacji rozdziału wtórnego. Zastosowanie technologii próżniowej zamiast gazu SF6 nie tylko czyni rozdzielnicę SN Xiria najlepszym rozwiązaniem dla środowiska naturalnego, ale również zmniejsza potrzebę jej przeglądów, znacznie zwiększa bezpieczeństwo pracy i liczbę bezpiecznych operacji łączeniowych, eliminując kosztowne procedury utylizacji po zakończeniu eksploatacji. Rozwiązania zastosowane w rozdzielnicach Xiria są szczególnie cenione ze względu na minimalne wymagania w zakresie kontroli i przeglądów, co przekłada się na niskie koszty eksploatacji.
Eaton Electric Sp. z o.o. | 80-299 Gdańsk | Galaktyczna 30
Nowa generacja rozdzielnic SN – LamLine AIR
W związku z nowymi przepisami ograniczającymi stosowanie gazu SF₆ w urządzeniach elektroenergetycznych, rynek potrzebuje bezpiecznych i zgodnych z regulacjami alternatyw. Odpowiedzią na te potrzeby jest rozdzielnica średniego napięcia LamLine AIR, przeznaczona do rozdziału wtórnego do 24 kV.
Rozdzielnica składa się z funkcyjnych pól zamkniętych w metalowej obudowie. Zastosowano w niej trójpołożeniowy rozłączniko-uziemnik w izolacji powietrznej oraz wyłącznik próżniowy. Modułowa budowa pól umożliwia dowolne łączenie ich ze sobą, co pozwala na elastyczne dopasowanie konfiguracji rozdzielnicy do aktualnych potrzeb i jej łatwą rozbudowę w przyszłości.
LamLine AIR zapewnia również wysoki poziom bezpieczeństwa. Odporność na wewnętrzny łuk elektryczny IAC AFL 16kA/1s chroni osoby znajdujące się w pobliżu urządzenia w razie zwarcia łukowego. Dodatkowo, zastosowanie pojemnościowych dzielników napięcia z wskaźnikiem napięcia umożliwia sprawdzenie braku napięcia i bezpieczne uzgodnienie faz.
Rozdzielnica została poddana badaniom typu i posiada certyfikat zgodności.
Dzięki tym rozwiązaniom rozdzielnica LamLine AIR jest łatwa w obsłudze, bezpieczna w eksploatacji i zgod-
na z obowiązującymi normami.
Parametry techniczne
Lamel Rozdzielnice Sp. z o.o. | 83-330 Pępowo | Gdańska 3
Stacje transformatorowe bez SF₆ – dostępne rozwiązania
Nowe przepisy unijne wprowadzające zakaz stosowania gazu SF6 w rozdzielnicach SN do 24 kV wchodzą w życie już 1 stycznia 2026 r. Uesa odpowiedziała na te zmiany jako jeden z pierwszych producentów w kraju, oferując w pełni gotowe do zainstalowania stacje transformatorowe oparte na nowych technologiach renomowanych firm.
Stacje transformatorowe typu UES-K zostały opracowane z myślą o łatwej integracji z nowoczesnymi rozdzielnicami bez SF6. Przeprowadziliśmy pełne badania typu, potwierdzające zgodność z obowiązującymi normami UE, oraz uruchomiliśmy produkcję. Dzięki temu inwestorzy mogą już dziś zamawiać gotowe rozwiązania, w pełni zgodne z nadchodzącymi regulacjami środowiskowymi.
W ofercie znajdują się konfiguracje z wykorzystaniem dwóch niezależnych technologii:
● Siemens 8DJH Blue GIS
Rozdzielnica bez gazu SF₆, oparta na technologii czystego powietrza („Clean Air”) i sprawdzonych komorach próżniowych. Rozwiązanie o wysokiej trwałości, gotowe do zastosowań w kompaktowych stacjach miejskich i przemysłowych.
● Schneider Electric RM AirSeT
Nowoczesna rozdzielnica z izolacją powietrzną i próżniowym układem gaszenia łuku. Rozbudowane możliwości cyfrowe, kompatybilność z systemami automatyki oraz łatwa obsługa sprawiają, że jest to rozwiązanie optymalne m.in. dla projektów opartych na Smart Grids i OZE.
Dlaczego warto postawić na rozwiązania firmy Uesa?
- Zgodność z rozporządzeniem (UE) 2024/573 – już dziś spełniamy wymagania dotyczące SF₆ phase-out
- Gotowość produkcyjna i projektowa – nie czekamy na 2026 rok, działamy już teraz
- Elastyczność technologiczna – dopasowujemy rozwiązanie do potrzeb konkretnej inwestycji
- Współpraca z uznanymi producentami – Siemens i Schneider Electric
- Pełne wsparcie techniczne – od doradztwa po uruchomienie i serwis
- Nasze rozwiązania są oparte na sprawdzonej technologii oraz certyfikowane
Nasze stacje to realna alternatywa dla tradycyjnych rozwiązań SF6, ograniczająca ryzyka inwestycyjne i wspierająca transformację energetyczną – dostępna już teraz. Zapraszamy do kontaktu.
UESA POLSKA | 68-300 Lubsko | ul. Traugutta 2
