elektro.info

Polskie rozwiązanie w technologii SiC - nowy napęd i system zasilania »

Polskie rozwiązanie w technologii SiC - nowy napęd i system zasilania » Polskie rozwiązanie w technologii SiC - nowy napęd i system zasilania »

Zobacz przegląd zasilaczy UPS »

Zobacz przegląd zasilaczy UPS » Zobacz przegląd zasilaczy UPS »

news Zapraszamy na bezpłatny webinar elektro.info!

Zapraszamy na bezpłatny webinar elektro.info! Zapraszamy na bezpłatny webinar elektro.info!

Zapraszamy serdecznie na pierwszy, bezpłatny webinar organizowany przez „elektro.info”! Tematem webinaru będzie elektromobilność: „Czy w roku 2025 pojazdy z napędem elektrycznym będą masowo wykorzystywane...

Zapraszamy serdecznie na pierwszy, bezpłatny webinar organizowany przez „elektro.info”! Tematem webinaru będzie elektromobilność: „Czy w roku 2025 pojazdy z napędem elektrycznym będą masowo wykorzystywane w Polsce? Prognozy i ocena szans rozwoju elektromobilności”. Spotkanie poprowadzi dr hab. inż. Paweł Piotrowski, profesor Politechniki Warszawskiej.

Wybrane zagadnienia selektywności w instalacjach elektroenergetycznych niskiego napięcia

Selected problems of the selectivity in the electrical power installations of the low voltage

Charakterystyki prądowo-czasowe zabezpieczeń układu bezpiecznik (B1) – bezpiecznik (B2), ilustrujące warunek selektywnego działania, gdzie: tW1, tW2 – zakres czasów wyłączenia prądu zwarciowego IK1 odpowiednio dla bezpieczników B1 i B2
A. Klajn

Charakterystyki prądowo-czasowe zabezpieczeń układu bezpiecznik (B1) – bezpiecznik (B2), ilustrujące warunek selektywnego działania, gdzie: tW1, tW2 – zakres czasów wyłączenia prądu zwarciowego IK1 odpowiednio dla bezpieczników B1 i B2


A. Klajn

Selektywność, określana również jako „wybiórczość”, jest rozumiana przez kolejne uruchamianie się poszczególnych stopni zabezpieczeń występujących w torze zasilania w razie wystąpienia awarii. W pierwszej ­kolejności rozpoczyna działanie pierwszy stopień zabezpieczeń, a w przypadku jego nieskuteczności włączają się kolejne stopnie zabezpieczeń występujące bliżej źródła zasilania.

Zobacz także

Sposoby ograniczania pola magnetycznego 50 Hz we wnętrzowych stacjach transformatorowych SN/nn

Sposoby ograniczania pola magnetycznego 50 Hz we wnętrzowych stacjach transformatorowych SN/nn Sposoby ograniczania pola magnetycznego 50 Hz we wnętrzowych stacjach transformatorowych SN/nn

W artykule przedstawiono i omówiono wpływ wnętrzowych stacji transformatorowych, będących źródłem pola magnetycznego, na ludzi przebywających w ich pobliżu. Zawarto przykładowe wartości natężeń pola magnetycznego...

W artykule przedstawiono i omówiono wpływ wnętrzowych stacji transformatorowych, będących źródłem pola magnetycznego, na ludzi przebywających w ich pobliżu. Zawarto przykładowe wartości natężeń pola magnetycznego zidentyfikowane pomiarowo w różnych pomieszczeniach zlokalizowanych nad lub obok rozdzielni SN/nn. Głównym celem artykułu jest zaprezentowanie metod ograniczania natężenia pola magnetycznego poprzez stosowanie ekranów magnetycznych lub odpowiedniej konfiguracji szyn w rozdzielniach niskiego...

Prąd włączenia transformatorów toroidalnych pod napięcie w stanie jałowym

Prąd włączenia transformatorów toroidalnych pod napięcie w stanie jałowym Prąd włączenia transformatorów toroidalnych pod napięcie w stanie jałowym

Coraz powszechniejsze stosowanie transformatorów toroidalnych oraz znaczne zwiększenie ich mocy także w urządzeniach elektronicznych, np. w zasilaczach wzmacniaczy akustycznych, spowodowało, że prąd włączenia...

Coraz powszechniejsze stosowanie transformatorów toroidalnych oraz znaczne zwiększenie ich mocy także w urządzeniach elektronicznych, np. w zasilaczach wzmacniaczy akustycznych, spowodowało, że prąd włączenia takich transformatorów pod napięcie stał się problemem.

Transformatory rozdzielcze w energetyce

Transformatory rozdzielcze w energetyce Transformatory rozdzielcze w energetyce

Transformatory to statyczne maszyny elektryczne służące do przetwarzania energii elektrycznej. Stosuje się je do podwyższania lub obniżania napięcia w sieciach elektroenergetycznych. Znajdują one również...

Transformatory to statyczne maszyny elektryczne służące do przetwarzania energii elektrycznej. Stosuje się je do podwyższania lub obniżania napięcia w sieciach elektroenergetycznych. Znajdują one również zastosowanie w zasilaczach UPS, napędach przekształtnikowych i wielu innych urządzeniach. Jedną z wad transformatorów są ich straty własne, które w skali całej sieci dystrybucyjnej i przesyłowej są dość znaczne. Współczesne technologie umożliwiają budowę transformatorów o minimalnych stratach oraz...

Problem selektywności dotyczy sieci oraz instalacji odbiorczych rozdzielczych. Wśród sieci rozróżniamy:

  1. sieci promieniowe,
  2. sieci rozgałęzione (wielostronnie zasilane).

W instalacjach elektroenergetycznych funkcję zabezpieczeń nadprądowych przeważnie pełnią:

  1. bezpieczniki przeznaczone do wymiany przez osoby niewykwalifikowane, do zastosowań domowych i podobnych [1, 2, 3, 4, 5],
  2. bezpieczniki przeznaczone do wymiany przez osoby wykwalifikowane (bezpieczniki głównie do zastosowań w przemyśle) [1, 2, 3, 4, 6],
  3. wyłączniki [1, 2, 3, 7, 8]:
    1. które są wyposażone w wyzwalacze bez możliwości dokonywania zmiany nastaw (do zastosowań domowych i podobnych); wyłączniki te są przeznaczone do obsługi przez osoby nieposiadające kwalifikacji do obsługi urządzeń elektrycznych;
    2. wyłączniki do zastosowań przemysłowych (wyłączniki silnikowe, wyłączniki przemysłowe o budowie otwartej i kompaktowej), które są wyposażone w wyzwalacze możliwości dokonywania zmiany nastaw; aparaty te są przeważnie nastawialnymi wyzwalaczami termobimetalowymi i elektromagnetycznymi lub zintegrowanymi wyzwalaczami elektronicznymi; wyłączniki te są przeznaczone do obsługi przez personel posiadający kwalifikacje do obsługi urządzeń elektrycznych.

Do podstawowych kryteriów uzyskania selektywnego działania zabezpieczeń nadprądowych zalicza się:

  • stopniowanie prądów zadziałania (selektywność prądowa),
  • stopniowanie czasu działania (selektywność czasowa),
  • równoczesne stosowanie kombinacji zarówno prądów, jak i czasów zadziałania (selektywność prądowo-czasowa).

Analiza selektywności zabezpieczeń nadprądowych jest przeprowadzana na ogół na podstawie:

  1. charakterystyk prądowo-czasowych (charakterystyka I-t),
  2. charakterystyk poszczególnych stopni zabezpieczenia,
  3. charakterystyk lub wartości całki Joule’a, jeśli ma miejsce ograniczanie prądu zwarciowego przez bezpiecznik/bezpiecznik lub bezpiecznik/wyłącznik.

Selektywność w instalacjach rozdzielczych promieniowych

Większość obwodów instalacji elektroenergetycznych jest w instalacjach rozdzielczych promieniowych. W analizie charakterystyk prądowo-czasowych (I-t) rozważa się zarówno selektywność prądową, jak i czasową, co w praktyce sprowadza się do ogólnej zasady braku wspólnych obszarów działania charakterystyk I-t poszczególnych stopni zabezpieczenia.

W zależności od zastosowanych zabezpieczeń, z punktu widzenia selektywności ich działania, rozróżnia się cztery zasadnicze kombinacje współpracujących ze sobą zabezpieczeń (pierwszy element pary jest zabezpieczeniem od strony odbiornika):

  1. wyłącznik – wyłącznik,
  2. wyłącznik – bezpiecznik,
  3. bezpiecznik – wyłącznik,
  4. bezpiecznik – bezpiecznik.

Wyłącznik – wyłącznik, selektywność prądowa

b wybrane zagadnienia selektywnosci rys01a

Rys. 1. Ilustracja zasady selektywności prądowej wyłączników W1 i W2, gdzie: IK – prąd zwarcia, IG1, IG2 – początkowy prąd zwarcia wyłączników W1 i W2, IK1min, IK2min – minimalne prądy zwarcia, prądów zwarcia odpowiednio IK1 lub IK2, IK1max – maksymalny prąd zwarciowy IK1, tW1, tW2 – czasy własne wyłączników odpowiednio W1 i W2, przy wyłączaniu prądów zwarciowych; rys. A Klajn

b wybrane zagadnienia selektywnosci rys02a

Rys. 2. Ilustracja zasady selektywności czasowej wyłączników W1 i W2, sieci promieniowej, gdzie: IG2(1) – pierwszy stopień początkowy prądu zwarcia wyłącznika W2, IG2(2) – drugi stopień początkowy prądu zwarcia wyłącznika W2, td – margines czasu bezpieczeństwa drugiego stopnia między tW1 a tW2, IK1 – prąd zwarcia dla wyłącznika W1, IK2 – prąd zwarcia dla wyłącznika W2; pozostałe oznaczenia jak na rys. 1.; rys. A Klajn

b wybrane zagadnienia selektywnosci rys03a

Rys. 3. Zasada selektywności czasowej trzech zabezpieczeń nadprądowych w układzie szeregowym promieniowym, gdzie: tz – czas pobudzenia i zadziałania wyzwalacza, ts – czas uzyskania metalicznej przerwy styków, to – czas otwarcia styków wyłącznika, ta – czas łukowy, tw – czas własny wyłącznika, od chwili powstania zakłócenia do chwili wyłączenia prądu, td – zwłoka czasowa wyzwalacza, tst – opóźnienie czasowe dla danej strefy; cyfry dotyczą czasów w kolejnych stopniach zabezpieczenia; rys. A Klajn

Na rys. 1. przedstawiono wyjaśnienie zasady selektywności prądowej dwóch wyłączników w sieci promieniowej (brak ustawienia czasu wyzwolenia). Zastosowanie tej metody jest dopuszczalne, o ile znane są minimalne (IK1min, IK2min) i maksymalne (IK1max, IK2max) wartości prądów zwarciowych za każdym z wyłączników.

Wyłącznik W1 wyłącza prąd zwarciowy o natężeniu między wartościami IK1min a IK1max, natomiast wyłącznik W2 wyłącza prąd zwarciowy o natężeniu między wartościami IK2min a IK2max.

Wartość natężenia prądu zwarciowego IG2 dla wyłącznika W2 znajduje się pomiędzy wartościami natężeń prądów IK1max i IK2min.

Podstawową trudnością tej metody jest prawidłowe nastawienie wartości natężenia prądu zwarciowego IG2 pomiędzy wartościami prądów IK1max i IK2min.

Problemem jest również to, że wprowadzenie nawet małych zmian w instalacji powoduje konieczność wyznaczania wartości prądów zwarciowych:

  • IK1min,
  • IK1max,
  • IK2min
  • i IK2max

i ponownego nastawiania wartości IG1 i IG2.

Wyłącznik – wyłącznik, selektywność czasowa

Na rys. 2. pokazano wyjaśnienie selektywności czasowej dwóch wyłączników W1 i W2 sieci promieniowej.

Wyłącznik W1 ma jednostopniowy prąd zwarcia, lecz wyłącznik W2 ma dwustopniowy prąd zwarcia – początkowy prąd zwarcia IG2(1) dla pierwszego stopnia i IG2(2) dla drugiego stopnia.

Margines czasu bezpieczeństwa td jest to czas, w którym powinien zadziałać wyłącznik W1 i wyłączyć prąd zwarcia IK1, nie dopuszczając jednocześnie do zadziałania wyłącznika W2.

Na rys. 2. zamieszczono wartości czasu td w zależności od rodzaju wyzwalacza, w który wyposażony jest wyłącznik W2. Wyłącznik W2 powinien wyłączyć dopiero prąd zwarcia IK2.

Na rys. 3. pokazano zasadę selektywności czasowej wyłączników W1, W2 i W3 w sieci promieniowej.

Wyłącznik W1 nie ma wyzwalacza elektromagnetycznego z nastawialną zwłoką czasową, a wyłączniki W2 i W3 mają wyzwalacze elektromagnetyczne z nastawialną zwłoką czasową.

Dla wyłącznika W1 czas własny wyłącznika tw1, od chwili powstania zakłócenia do chwili wyłączenia prądu, jest sumą czasów:

  • tz1 – czasu pobudzenia i zadziałania wyzwalacza W1,
  • ts1 – czasu uzyskania metalicznej przerwy styków W1,
  • ta1 – czasu łukowego styków W1.

Dla wyłącznika W2 zwłoka czasowa wyzwalacza td2 jest sumą czasów:

  • ts1 – czasu uzyskania metalicznej przerwy styków wyłącznika W1
  • i opóźnienia czasowego tst2 dla strefy 2.

Dla wyłącznika W2 czas własny wyłącznika tW2 jest sumą czasów:

  • zwłoki czasowej wyzwalacza td2,
  • czasu pobudzenia i zadziałania wyzwalacza tz2,
  • czasu ts2 uzyskania metalicznej przerwy styków W2
  • i czasu łukowego styków W2 ta2.

Dla wyłącznika W3 analogicznie zwłoka czasowa wyzwalacza td3 jest sumą:

  • czasu ts1 uzyskania metalicznej przerwy styków wyłącznika W1,
  • opóźnienia czasowego tst2 dla strefy 2
  • i opóźnienia czasowego tst3 dla strefy 3.

Dla wyłącznika W3 czas własny wyłącznika tw3 jest sumą:

  • zwłoki czasowej wyzwalacza td3,
  • czasu pobudzenia i zadziałania wyzwalacza tz3,
  • czasu ts3 uzyskania metalicznej przerwy styków W3
  • i czasu łukowego styków W3 ta3.

W praktyce czas opóźnienia strefy tst dobiera się następująco:

  • tst ³ 70 ms dla wyłączników wyposażonych w wyzwalacze elektroniczne,
  • tst ³ 150 ms dla wyłączników wyposażonych w wyzwalacze elektromagnetyczne (mechanizmowe).

Ilustracja zasady selektywności prądowej i czasowej – przykład

Wyłącznik W1, na którym nastawienie prądu jest IG1 = 600 A (rys. 4.), w przypadku którego minimalny prąd zwarciowy wynosi IKmin1 = 780 A, spełnia selektywność.

Dla wyłącznika W2, przy którym nastawienie prądu jest IG2 = 5 kA, czas wyzwalacza prądów zwarciowych jest taki sam jak czas wyłącznika W1. W sytuacji, kiedy prąd zwarciowy przekracza nastawienie prądu IG2 oraz jest mniejszy od prądu IKmax1 = 7,5 kA, obydwa wyłączniki W1 i W2 zadziałają.

Obszar pomiędzy prądami IG2 oraz IKmax1 nazwany jest „selektywnością niepełną”.

Obszar powyżej IKmax1 jest czasem wyzwalania prądów zwarciowych na wyłączniku W2, odseparowany czasem zwłoki td = tst na wyłączniku W3, gwarantuje na wyłączniku W2 pełną selektywność. Wszystko to powyżej prądu IKmax1 = 7,5 kA, zapewnia na wyłączniku W2 pełną selektywność. Obszar ten jest nazywany „selektywnością pełną”.

b wybrane zagadnienia selektywnosci rys04

Rys. 4. Ilustracja zasady selektywności prądowej i czasowej – przykład trzech wyłączników W1, W2 i W3 w sieci promieniowej

b wybrane zagadnienia selektywnosci rys05

Rys. 5. Ilustracja zasady selektywności prądowej wyłącznika W i bezpiecznika B, gdzie: IG – początkowy prąd zwarcia wyłącznika W; IK1 i IK2 – prądy zwarcia; IKgr1 i IKgr2 – prądy zwarcia granicy wspólnego obszaru działania W i B; tW – czas zwarcia wyłącznika W; tB – rozrzut czasu prądu IK1 dla bezpiecznika B; tA – margines czasu bezpieczeństwa pomiędzy charakterystyką W i B

Wyłącznik – bezpiecznik

Na rys. 5. zamieszczono ilustrację zasady selektywności prądowej wyłącznika W i bezpiecznika B (rys. 5.).  Charakterystyka prądowo-czasowa (I-t) bezpiecznika B jest odsunięta od charakterystyki prądowo-czasowej wyłącznika W o czas tA (rys. 5.).

Obszar, kiedy charakterystyka bezpiecznika B będzie zawsze mniejsza od charakterystyki wyłącznika W o czas tw wyznacza obszar wspólnego działania W i B pomiędzy wartościami prądu zwarciowego IKgr1 i IKgr2. Charakterystyki I-t W i B powinny być odsunięte o określoną wartość czasu tA (margines bezpieczeństwa), jak to uwidoczniono na (rys. 5.).

W katalogach producentów wyłączników instalacyjnych podaje się obecnie wartości prądu IKgr1 (rys. 5.), dla określonych typów wyłączników (B, C lub D) i typów bezpieczników (gL lub gG). Przykładowe wartości takich prądów granicznych IKgr1 podano w tab. 2. Przykładowo: dla wyłącznika S 300 C i bezpiecznika znamionowego In = 35 A, dla prądu znamionowego In = 10 A, selektywność będzie zapewniona dla prądów IKgr1 < 1,15 kA. Dla prądów przekraczających IKgr13 1,15 kA układ nie zapewnia selektywności.

b wybrane zagadnienia selektywnosci tab02

Tab. 2. Przykładowe wartości prądów granicznych dla wyłączników typu B i C oraz bezpieczników

b wybrane zagadnienia selektywnosci rys06

Rys. 6. Przykładowe charakterystyki przedłukowe całki Joule’a (linie ciągłe) bezpieczników typu gL oraz wyłączników instalacyjnych o prądach znamionowych 16 A i 32 A [2]; linią przerywaną oznaczono górną obwiednię pasma bezpiecznika o prądzie znamionowym 25 A, całą charakterystykę pasmową tego bezpiecznika

Charakterystyki pasmowe przed­łukowych całek Joule’a, pasmo dolne, òI2t dla bezpieczników o sąsiednich wartościach prądów znamionowych, to linie ciągłe (rys. 6. – pełne pasmo dolne i górne oznaczono tylko dla bezpiecznika o prądzie znamionowym 25 A). Wykres dolnej i górnej całki jest całą charakterystyką pasmową bezpiecznika o określonym prądzie znamionowym. Na wykresie przedstawiono całki Joule’a przedłukowe o prądach znamionowych16 A i 32 A. Selektywność układu kończy się na prawo od przecięcia się wykresów całek Joule’a wyłączników i bezpieczników. Przykładowo: dla wyłącznika InW = 32 A i bezpiecznika InB = 80 A selektywność jest zapewniona dla IK < 4 kA. Dla prądów o wartości IK > 4 kA układ nie zapewnia selektywności.

Bezpiecznik – wyłącznik

Warunki selektywności w instalacji bezpiecznik – wyłącznik przedstawiono na rys. 7. Charakterystyka prądowo-czasowa B odsunięta jest od części charakterystyki W przez zastosowania odpowiedniego marginesu bezpieczeństwa czasu tA. Graniczne wartości tA podano na rys. 7. Ponadto należy wziąć pod uwagę charakterystykę wyzwalacza nagrzanego, a więc dla czasów zadziałania krótszych o około 25% [3] w stosunku do charakterystyki wyzwalacza zimnego. Taki zestaw zabezpieczeń spotykany jest najczęściej po stronie niskiego napięcia transformatora, po której jest wyłącznik, natomiast wiele pól odpływowych jest zabezpieczonych bezpiecznikami.

b wybrane zagadnienia selektywnosci rys07

Rys. 7. Charakterystyki prądowo-czasowe zabezpieczeń układu bezpiecznik – wyłącznik, ilustrujące warunek selektywnego działania, gdzie: B – bezpiecznik, W – wyłącznik, IK – prąd zwarciowy, IK1 – prąd zwarciowy dla bezpiecznika, IG1, IG2 – 1. i 2. próg prądu zwarciowego, tW1, tW2 – czasy odpowiadają odpowiednio progowi 1 i 2

Bezpiecznik – bezpiecznik

Podstawowym warunkiem selektywnego działania zabezpieczenia bezpiecznik B1– bezpiecznik B2 jest, by pasma charakterystyk prądowo-czasowych sąsiadujących bezpieczników zachodziły na siebie (rys. 8.).

b wybrane zagadnienia selektywnosci rys08

Rys. 8. Charakterystyki prądowo-czasowe zabezpieczeń układu bezpiecznik (B1) – bezpiecznik (B2), ilustrujące warunek selektywnego działania, gdzie: tW1, tW2 – zakres czasów wyłączenia prądu zwarciowego IK1 odpowiednio dla bezpieczników B1 i B2

Wynika stąd, że dwa bezpieczniki o kolejnych prądach znamionowych nie zapewniają selektywności. Dopiero bezpieczniki o co drugim prądzie znamionowym zapewniają tzw. warunkowe selektywne działanie układu B1 – B2. W praktyce sprowadza się to do spełnienia warunku [1, 3]: 

gdzie:

InB1, InB2 – prądy znamionowe bezpieczników B1 i B2.

W celu zachowania warunku bezwzględnej selektywności warunek (4) musi być nierównością ostrą, co oznacza rozstaw o trzy stopnie prądów znamionowych w typoszeregu prądów znamionowych bezpieczników.  

b wybrane zagadnienia selektywnosci rys09

Rys. 9. Ilustracja działania zasady selektywności w instalacjach wielostronnie zasilanych, w obwodach rozgałęzionych

Jeżeli jest na tyle duży prąd zwarciowy, że dochodzi do ograniczenia prądu zwarciowego przez bezpiecznik, to czasy wyłączenia są krótsze od jednego okresu częstotliwości sieciowej, czyli krótsze od 10 ms. Trudno jest w tym zakresie oceniać selektywność na podstawie charakterystyki prądowo-czasowej, gdyż jest to zakres czasu na jej obrzeżu. Dlatego w takich sytuacjach należy posługiwać się charakterystykami całek Joule’a bezpieczników lub bezpośrednio porównaniem wartości całek Joule’a:

Selektywność działania zabezpieczeń w obwodach rozgałęzionych lub wielostronnie zasilanych

Instalacje rozgałęzione lub wielostronnie zasilane są rzadko spotykane w obwodach o niskim napięciu. Jednak znajduje się je sporadycznie, zwykle rozpatrując kilka linii zasilających niskim napięciem jeden węzeł sieci (rys. 9.). Warunek zabezpieczenia selektywnego polega w tym przypadku na uruchomieniu działania zabezpieczeń B4 i B5, znajdujących się najbliżej miejsca zwarcia, przy pozostałych zabezpieczeniach sprawnych. Spełniona jest przy tym relacja:

I4 = I1 + I2 + I3   (wzór 1)

I5 = I6 + I7  (wzór 2)

Selektywność będzie zachowana, jeśli spełniony będzie następujący warunek [3]:

b wybrane zagadnienia selektywnosci wzor03

Wzór 3

dla prądu I4, oraz:

b wybrane zagadnienia selektywnosci wzor04

Wzór 4

dla prądu I5.

Podsumowanie

W artykule przedstawiono zasady działania selektywnych zabezpieczeń w instalacjach niskiego napięcia. Znajomość prawidłowego funkcjonowania zabezpieczeń nadprądowych o działaniu selektywnym w instalacjach niskiego napięcia jest jednym z warunków ich prawidłowego zaprojektowania.

Literatura

  1. H. Markiewicz, Instalacje elektryczne, WNT, Warszawa 2008.
  2. H. Markiewicz, Instalacje elektryczne przemysłowe, Gdańskie Dni Elektryki, 2006.
  3. G.G. Seip, Electrical installations handbook, John Wiley & Sons, Publics MCD Verlag, Third Edition, 2000.
  4. PN-EN 60269:2010 Bezpieczniki topikowe niskonapięciowe, Część 1: Wymagania ogólne.
  5. PN-HD 60269:2010 Bezpieczniki topikowe niskonapięciowe, Część 3: Wymagania dodatkowe dotyczące bezpieczników przeznaczonych do wymiany przez osoby niewykwalifikowane (bezpieczniki głównie dla gospodarstw i podobnych zastosowań).
  6. PN-HD 60269:2014 Bezpieczniki topikowe niskonapięciowe. Część 2: Wymagania dodatkowe dotyczące bezpieczników przeznaczonych do wymiany przez osoby wykwalifikowane (bezpieczniki głównie do stosowania w przemyśle).
  7. PN-EN 60947:2010 Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa, Część 1: Postanowienia ogólne.
  8. PN-EN 60947:2009 Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa, Część 2: Wyłączniki.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Powiązane

Prefabrykowane stacje transformatorowe SN/nn

Prefabrykowane stacje transformatorowe SN/nn Prefabrykowane stacje transformatorowe SN/nn

Elektroenergetyczne stacje rozdzielcze SN/nn zasilane są najczęściej z sieci SN o napięciu znamionowym od 6 do 36 kV. Ze względu na budowę stacje mogą być wnętrzowe lub napowietrzne. Funkcją stacji transformatorowej...

Elektroenergetyczne stacje rozdzielcze SN/nn zasilane są najczęściej z sieci SN o napięciu znamionowym od 6 do 36 kV. Ze względu na budowę stacje mogą być wnętrzowe lub napowietrzne. Funkcją stacji transformatorowej SN/nn jest transformacja energii elektrycznej ze średniego napięcia na niskie i rozdział tej energii w sposób determinowany konfiguracją sieci nn, z zachowaniem warunków technicznych określonych w obowiązujących przepisach [1, 2]. Wymagania w zakresie wykonania oraz badania prefabrykowanych...

Przydomowe mikroinstalacje OZE

Przydomowe mikroinstalacje OZE Przydomowe mikroinstalacje OZE

Sytuacja energetyczna w Europie i na świecie, pogarszające się relacje między rosyjskimi dostawcami nośników energetycznych a odbiorcami europejskimi, zmuszają do poszukiwania alternatywnych źródeł energii...

Sytuacja energetyczna w Europie i na świecie, pogarszające się relacje między rosyjskimi dostawcami nośników energetycznych a odbiorcami europejskimi, zmuszają do poszukiwania alternatywnych źródeł energii oraz szybkiego zmniejszenia zużycia energii ¬również w naszym najbliższym otoczeniu, czyli w domach jednorodzinnych, małych przedsiębiorstwach, gospodarstwach rolnych, wspólnotach mieszkaniowych, szkołach i instytucjach, itp.

Inicjatywa zastosowania superkondensatorów w układzie zasilania napędów rozłączników średniego napięcia

Inicjatywa zastosowania superkondensatorów w układzie zasilania napędów rozłączników średniego napięcia Inicjatywa zastosowania superkondensatorów w układzie zasilania napędów rozłączników średniego napięcia

Artykuł przedstawia rozpoczęte prace badawczo-rozwojowe autorów w zakresie zastosowania superkondensatorów w układzie zasilania napędów rozłączników średniego napięcia. W publikacji został opisany prototypowy...

Artykuł przedstawia rozpoczęte prace badawczo-rozwojowe autorów w zakresie zastosowania superkondensatorów w układzie zasilania napędów rozłączników średniego napięcia. W publikacji został opisany prototypowy układ zasilania, z doborem superkondensatorów, uzyskane efekty i wyniki oraz wnioski i cele dalszych prac w tym zakresie. Autorzy wskazują na zasadność opracowania kompleksowego rozwiązania zawierającego napęd elektromechaniczny, akumulator bezobsługowy, superkondensator i niestandardowy zasilacz...

Zaburzenia elektryczne wewnątrz sieci energetycznej zakładu drukarskiego (część 1)

Zaburzenia elektryczne wewnątrz sieci energetycznej zakładu drukarskiego (część 1) Zaburzenia elektryczne wewnątrz sieci energetycznej zakładu drukarskiego (część 1)

Obecnie można zaobserwować bardzo szybki rozwój elektroniki stosowanej zarówno w gospodarstwach domowych, jak również w zakładach przemysłowych. Ma to wpływ również na jakość energii elektrycznej zasilającej...

Obecnie można zaobserwować bardzo szybki rozwój elektroniki stosowanej zarówno w gospodarstwach domowych, jak również w zakładach przemysłowych. Ma to wpływ również na jakość energii elektrycznej zasilającej te obiekty. W artykule przedstawiono analizę zakłóceń wprowadzanych przez urządzenia zainstalowane w zakładzie drukarskim.

Poprawa bezpieczeństwa eksploatacji w sieciach TT

Poprawa bezpieczeństwa eksploatacji w sieciach TT Poprawa bezpieczeństwa eksploatacji w sieciach TT

Stała poprawa bezpieczeństwa eksploatacji instalacji elektrycznych niskiego napięcia jest jednym z powodów procesu normalizacyjnego w zakresie wymagań dotyczących ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach...

Stała poprawa bezpieczeństwa eksploatacji instalacji elektrycznych niskiego napięcia jest jednym z powodów procesu normalizacyjnego w zakresie wymagań dotyczących ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach elektrycznych. Szczególne wymagania w zakresie ochrony przeciwporażeniowej stawiane są instalacjom elektrycznym eksploatowanym w warunkach środowiskowych niekorzystnie wpływających na niezawodność ich pracy. Do instalacji tych można zaliczyć te eksploatowane w warunkach przemysłowych, w których...

Energooszczędne rozwiązania transformatorów rozdzielczych SN/nn

Energooszczędne rozwiązania transformatorów rozdzielczych SN/nn Energooszczędne  rozwiązania transformatorów rozdzielczych SN/nn

Wzrost zużycia energii elektrycznej obserwujemy zarówno w Polsce, jak i w innych krajach Unii Europejskiej, USA i Japonii, jak również w krajach o gwałtownie rozwijających się gospodarkach, między innymi...

Wzrost zużycia energii elektrycznej obserwujemy zarówno w Polsce, jak i w innych krajach Unii Europejskiej, USA i Japonii, jak również w krajach o gwałtownie rozwijających się gospodarkach, między innymi Chinach oraz Indiach. Coraz bardziej atrakcyjne staje się stosowanie nowoczesnych technologii i energooszczędnych urządzeń. W tym zakresie istotną rolę odgrywają transformatory energetyczne stanowiące jeden z ważniejszych elementów systemu elektroenergetycznego.

Sprawdzenia okresowe instalacji elektrycznych a rzeczywistość

Sprawdzenia okresowe instalacji elektrycznych a rzeczywistość Sprawdzenia okresowe instalacji elektrycznych a rzeczywistość

Obecnie instalacja elektryczna jest elementem właściwie każdego obiektu budowlanego. Jej budowa jest zróżnicowana ze względu na wymagania użytkownika i zasobność jego portfela. Możemy spotkać instalacje...

Obecnie instalacja elektryczna jest elementem właściwie każdego obiektu budowlanego. Jej budowa jest zróżnicowana ze względu na wymagania użytkownika i zasobność jego portfela. Możemy spotkać instalacje z lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku oraz inteligentne instalacje teleinformatyczne.

Aktualne procedury przyłączenia nowych podmiotów do sieci elektroenergetycznej

Aktualne procedury przyłączenia nowych podmiotów do sieci elektroenergetycznej Aktualne procedury przyłączenia nowych podmiotów do sieci elektroenergetycznej

Przyłączanie do istniejącej sieci elektroenergetycznej nowych odbiorców wymaga posiadania bardzo dużej wiedzy z zakresu obowiązujących aktów prawnych. To one regulują zakres uprawnień wszystkich uczestników...

Przyłączanie do istniejącej sieci elektroenergetycznej nowych odbiorców wymaga posiadania bardzo dużej wiedzy z zakresu obowiązujących aktów prawnych. To one regulują zakres uprawnień wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego i poniekąd ustalają procedury postępowania.

Rozdział energii elektrycznej w stacjach i rozdzielnicach elektrycznych SN i nn

Rozdział energii elektrycznej w stacjach i rozdzielnicach elektrycznych SN i nn Rozdział energii elektrycznej w stacjach i rozdzielnicach elektrycznych SN i nn

Rozważając kwestie rozdziału energii elektrycznej w sieciach elektroenergetycznych należy uwzględnić kolejne elementy wchodzące w ich skład. Z tego względu zdefiniujmy kilka pojęć.

Rozważając kwestie rozdziału energii elektrycznej w sieciach elektroenergetycznych należy uwzględnić kolejne elementy wchodzące w ich skład. Z tego względu zdefiniujmy kilka pojęć.

Planowane zmiany w zakresie „Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” (część 2.)

Planowane zmiany w zakresie „Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” (część 2.) Planowane zmiany w zakresie „Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” (część 2.)

„Warunki Techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie”, opublikowane po raz pierwszy w Dzienniku Ustaw nr 10 z 1995 r., poz. 46, jako Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej...

„Warunki Techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie”, opublikowane po raz pierwszy w Dzienniku Ustaw nr 10 z 1995 r., poz. 46, jako Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, zaczęły obowiązywać od 1 kwietnia 1995 r. Prace nad „Warunkami technicznymi” rozpoczęły się w 1993 r. Prace w zakresie instalacji elektrycznych prowadził Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy „Elektromontaż”.

Spadki napięć w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia

Spadki napięć w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia Spadki napięć w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia

W artykule przedstawiono zagadnienia związane ze spadkami napięcia występującymi w instalacjach elektrycznych. Szczególną uwagę zwrócono na różnice w wartościach spadków napięć występujących w rzeczywistych...

W artykule przedstawiono zagadnienia związane ze spadkami napięcia występującymi w instalacjach elektrycznych. Szczególną uwagę zwrócono na różnice w wartościach spadków napięć występujących w rzeczywistych obwodach elektrycznych od tych wyznaczonych teoretycznie. Wskazano również wartość współczynnika poprawkowego uwzględniającego termiczny wzrost rezystancji, rzeczywisty przekrój przewodu oraz rezystancje pasożytnicze wprowadzane przez połączenia montażowe obwodu elektrycznego. Artykuł m.in. odnosi...

Planowane zmiany w zakresie „Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” (część 1.)

Planowane zmiany w zakresie „Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” (część 1.) Planowane zmiany w zakresie „Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” (część 1.)

Zakres oddziaływania artykułu odnosi się m. in. do takich tematów jak: instalacje elektroenergetyczne, instalacja elektryczna, oświetlenie, oświetlenie awaryjne oraz urządzenia przeciwpożarowe. Autor przedstawia...

Zakres oddziaływania artykułu odnosi się m. in. do takich tematów jak: instalacje elektroenergetyczne, instalacja elektryczna, oświetlenie, oświetlenie awaryjne oraz urządzenia przeciwpożarowe. Autor przedstawia wybrane przepisy „warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” regulujące wymogi projektowe i wykonawcze.

Zasilanie budynków użyteczności publicznej oraz budynków mieszkalnych w energię elektryczną

Zasilanie budynków użyteczności publicznej oraz budynków mieszkalnych w energię elektryczną Zasilanie budynków  użyteczności publicznej  oraz budynków mieszkalnych w energię elektryczną

Przedmiotem analizy są wybrane instalacje elektroenergetyczne zasilające budynki użyteczności publicznej oraz budynki mieszkalnych, dla których dobierane są: transformatory rozdzielcze SN/nn, zespoły prądotwórcze...

Przedmiotem analizy są wybrane instalacje elektroenergetyczne zasilające budynki użyteczności publicznej oraz budynki mieszkalnych, dla których dobierane są: transformatory rozdzielcze SN/nn, zespoły prądotwórcze oraz stacje transformatorowe

Bezpieczeństwo użytkowania instalacji elektrycznych w Polsce

Bezpieczeństwo użytkowania instalacji elektrycznych w Polsce Bezpieczeństwo użytkowania instalacji elektrycznych w Polsce

Autor publikacji analizuje instalacje elektroenergetyczne w Polsce z punktu widzenia wypadkowości porażenia prądem elektrycznym. Podstawę analizy stanowią dane na temat liczby śmiertelnych wypadków, które...

Autor publikacji analizuje instalacje elektroenergetyczne w Polsce z punktu widzenia wypadkowości porażenia prądem elektrycznym. Podstawę analizy stanowią dane na temat liczby śmiertelnych wypadków, które powodują porażenie prądem elektrycznym oraz pożary w budynkach w Polsce. Analizę prowadzono na podstawie informacji uzyskiwanych corocznie z Głównego Urzędu Statystycznego, Państwowej Inspekcji Pracy oraz Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej oraz obserwacji i ustaleń. Profilaktykę stanowi...

Krajowe sieci dystrybucyjne a bezpieczeństwo zasilania odbiorców

Krajowe sieci dystrybucyjne a bezpieczeństwo zasilania odbiorców Krajowe sieci dystrybucyjne a bezpieczeństwo zasilania odbiorców

Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, w tym elektroenergetycznego, jest jednym z ważnych problemów stojących przed rządami państw, bez względu na obowiązujący w nich system gospodarczy. Pojęcie bezpieczeństwa...

Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, w tym elektroenergetycznego, jest jednym z ważnych problemów stojących przed rządami państw, bez względu na obowiązujący w nich system gospodarczy. Pojęcie bezpieczeństwa energetycznego jest określane w różny sposób. Jedna z definicji określa „bezpieczeństwo” jako stan braku zagrożenia, a dodatek „energetycznego” oznacza brak zagrożenia w dostawach energii wynikający z samowystarczalności. Samowystarczalność energetyczna rozumiana jest jako stosunek ilości...

Wymagania dla rozdzielnic nn przemysłowych i budowlanych

Wymagania dla rozdzielnic nn przemysłowych i budowlanych Wymagania dla rozdzielnic nn przemysłowych i budowlanych

Rozdzielnice niskonapięciowe są elementami złożonymi z jednego lub kilku aparatów niskiego napięcia, które współpracują z urządzeniami sterowniczymi, sygnalizacyjnymi oraz pomiarowymi. Dodatkowo służą...

Rozdzielnice niskonapięciowe są elementami złożonymi z jednego lub kilku aparatów niskiego napięcia, które współpracują z urządzeniami sterowniczymi, sygnalizacyjnymi oraz pomiarowymi. Dodatkowo służą do łączenia oraz zabezpieczania linii lub obwodów elektrycznych. W zależności od ich przeznaczenia, parametrów znamionowych oraz właściwości technicznych są urządzeniami bardzo zróżnicowanymi [1, 2].

Zmiany przepisów techniczno­‑budowlanych

Zmiany przepisów techniczno­‑budowlanych Zmiany przepisów techniczno­‑budowlanych

W ostatnim czasie Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75, poz. 690 z późn.zm.)...

W ostatnim czasie Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75, poz. 690 z późn.zm.) było nowelizowane dwukrotnie:

Analiza obciążeń i zużycia energii elektrycznej podczas imprezy masowej

Analiza obciążeń i zużycia energii elektrycznej podczas imprezy masowej Analiza obciążeń i zużycia energii elektrycznej podczas imprezy masowej

Impreza masowa w formie np. koncertu stanowi bardzo skomplikowane i jednocześnie bardzo ciekawe zagadnienie od strony organizacyjnej i logistycznej, a także z punktu widzenia zasilania w energię elektryczną....

Impreza masowa w formie np. koncertu stanowi bardzo skomplikowane i jednocześnie bardzo ciekawe zagadnienie od strony organizacyjnej i logistycznej, a także z punktu widzenia zasilania w energię elektryczną. Ważną kwestią w tym przypadku jest informacja dotycząca zapotrzebowania mocy, która umożliwia odpowiedni dobór układu zasilania (miejsce przyłączenia do sieci elektroenergetycznej, przekrój przewodów, prąd znamionowy zabezpieczeń) oraz ewentualnych rozliczeń za energię elektryczną. Obecnie...

Efektywność energetyczna w przemyśle

Efektywność energetyczna w przemyśle Efektywność energetyczna w przemyśle

W ciągu ostatnich 10 lat w Polsce dokonał się ogromny postęp w zakresie efektywności energetycznej. Według danych Ministerstwa Gospodarki energochłonność Produktu Krajowego Brutto spadła blisko o 1/3....

W ciągu ostatnich 10 lat w Polsce dokonał się ogromny postęp w zakresie efektywności energetycznej. Według danych Ministerstwa Gospodarki energochłonność Produktu Krajowego Brutto spadła blisko o 1/3. Jest to efekt przede wszystkim: przedsięwzięć termomodernizacyjnych wykonywanych w ramach ustawy o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych, modernizacja oświetlenia ulicznego czy też optymalizacja procesów przemysłowych.

Możliwości ograniczenia strat w transformatorach rozdzielczych SN/nn

Możliwości ograniczenia strat w transformatorach rozdzielczych SN/nn Możliwości ograniczenia  strat w transformatorach rozdzielczych SN/nn

Rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną oraz wzrost jej cen powodują konieczność podejmowania działań służących racjonalizacji zużycia tej energii. Coraz bardziej atrakcyjne staje się stosowanie...

Rosnące zapotrzebowanie na energię elektryczną oraz wzrost jej cen powodują konieczność podejmowania działań służących racjonalizacji zużycia tej energii. Coraz bardziej atrakcyjne staje się stosowanie nowoczesnych technologii i energooszczędnych urządzeń. W tym zakresie istotną rolę odgrywają transformatory energetyczne stanowiące jeden z ważniejszych elementów systemu elektroenergetycznego.

Ochrona przed skutkami oddziaływania cieplnego

Ochrona przed skutkami oddziaływania cieplnego Ochrona przed skutkami oddziaływania cieplnego

Osoby, zwierzęta domowe i mienie powinny być chronione przed następującymi skutkami spowodowanymi przez instalacje i urządzenia elektryczne: skutkami cieplnymi, jak spalenie lub zniszczenie materiałów...

Osoby, zwierzęta domowe i mienie powinny być chronione przed następującymi skutkami spowodowanymi przez instalacje i urządzenia elektryczne: skutkami cieplnymi, jak spalenie lub zniszczenie materiałów i zagrożenie oparzeniem, płomieniem, w przypadku zagrożenia pożarowego od instalacji i urządzeń elektrycznych do innych, znajdujących się w pobliżu, oddzielonych przez bariery ogniowe przedziałów, osłabieniem bezpiecznego działania elektrycznego wyposażenia zawierającego usługi bezpieczeństwa.

Zapobieganie i usuwanie oblodzenia w elektrowniach wiatrowych

Zapobieganie i usuwanie oblodzenia w elektrowniach wiatrowych Zapobieganie i usuwanie oblodzenia w elektrowniach wiatrowych

Oblodzenia powodują zmianę aerodynamiki łopat wiatraków energetycznych, może to prowadzić do zmniejszenia generowanej energii elektrycznej nawet o kilkadziesiąt procent. Jednocześnie podczas oblodzenia...

Oblodzenia powodują zmianę aerodynamiki łopat wiatraków energetycznych, może to prowadzić do zmniejszenia generowanej energii elektrycznej nawet o kilkadziesiąt procent. Jednocześnie podczas oblodzenia obserwuje się szybsze zużywanie się podzespołów elektrowni. Oblodzenia mogą prowadzić również do przejściowych unieruchomień wiatraków i większej ich awaryjności.

Eksploatacja rozdzielnic SN w trudnych warunkach

Eksploatacja rozdzielnic SN w trudnych warunkach Eksploatacja rozdzielnic SN  w trudnych warunkach

Rozdzielnice SN są przeznaczone najczęściej do rozdziału energii elektrycznej prądu przemiennego o częstotliwości 50Hz, przy znamionowym napięciu do 36 kV w sieciach rozdzielczych energetyki przemysłowej...

Rozdzielnice SN są przeznaczone najczęściej do rozdziału energii elektrycznej prądu przemiennego o częstotliwości 50Hz, przy znamionowym napięciu do 36 kV w sieciach rozdzielczych energetyki przemysłowej i zawodowej. W celu podniesienia bezpieczeństwa obsługi i usprawnienia zabiegów konserwacyjnych pola są podzielone na oddzielne przedziały. Przedziały te są tak zaprojektowane, aby wytrzymywały nagłe przyrosty temperatury i ciśnienia, spowodowane ewentualnym wystąpieniem łuku wewnętrznego przez zastosowanie...

Zasady diagnostyki rozdzielnic nn przy zastosowaniu kamer termowizyjnych

Zasady diagnostyki rozdzielnic nn przy zastosowaniu kamer termowizyjnych Zasady diagnostyki rozdzielnic nn przy zastosowaniu kamer termowizyjnych

Ponad 210 lat minęło od czasu, gdy podczas udoskonalania teleskopu do obserwacji astronomicznych Sir Wiliam Herschel odkrył promieniowanie podczerwone. Potem jeszcze parokrotnie „odkrywano” to promieniowanie,...

Ponad 210 lat minęło od czasu, gdy podczas udoskonalania teleskopu do obserwacji astronomicznych Sir Wiliam Herschel odkrył promieniowanie podczerwone. Potem jeszcze parokrotnie „odkrywano” to promieniowanie, wraz ze znajdywaniem dla niego coraz to innych praktycznych zastosowań. Nadal jednak mimo upływu lat to niewidziane promieniowanie potrafi nas zaskoczyć ciekawym i nowym spojrzeniem na otaczający nas świat. Dziś na temat promieniowania cieplnego i jego zastosowania wiemy znacznie więcej. Opracowano...

Komentarze

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.info.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.elektro.info.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.elektro.info.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.