elektro.info

Kurs praktycznego wykorzystania programu ATP - EMTP (część 8.)

Przepięcia atmosferyczne w sieciach elektroenergetycznych

Przekrój warystora [3]

Przekrój warystora [3]

W ósmej części kursu zostanie zaprezentowany praktyczny przykład wykorzystania pakietu ATP do obliczania i oceny skuteczności ochrony przed przepięciami powstającymi podczas wyładowań piorunowych w linie średniego napięcia. Specjalna grupa elementów dedykowana do takich zastosowań zostanie dodatkowo szczegółowo opisana.

Zobacz także

Kurs praktycznego wykorzystania programu ATP - EMTP (część 1.)

Kurs praktycznego wykorzystania programu ATP - EMTP (część 1.) Kurs praktycznego wykorzystania programu ATP - EMTP (część 1.)

Pakiet ATP to oprogramowanie służące do analizy obwodów w dziedzinie czasu. Poprawność obliczeń wykonywanych przez program była już wielokrotnie weryfikowana w praktyce i to z dobrymi efektami. ATP to...

Pakiet ATP to oprogramowanie służące do analizy obwodów w dziedzinie czasu. Poprawność obliczeń wykonywanych przez program była już wielokrotnie weryfikowana w praktyce i to z dobrymi efektami. ATP to pakiet programów o ogromnych możliwościach. W rękach sprawnego inżyniera będzie stanowił nieocenione narzędzie pracy.

Kurs praktycznego wykorzystania programu ATP - EMTP (część 2.)

Kurs praktycznego wykorzystania programu ATP - EMTP (część 2.) Kurs praktycznego wykorzystania programu ATP - EMTP (część 2.)

Układy trójfazowe prądu sinusoidalnie zmiennego są powszechnie stosowane w elektroenergetyce. W rękach sprawnego inżyniera możliwość przeprowadzania prostych, szybkich i bezbłędnych obliczeń może być bardzo...

Układy trójfazowe prądu sinusoidalnie zmiennego są powszechnie stosowane w elektroenergetyce. W rękach sprawnego inżyniera możliwość przeprowadzania prostych, szybkich i bezbłędnych obliczeń może być bardzo często przydatna w pracy zawodowej. Pakiet ATP może być nieocenionym źródłem pomocy. W drugiej części kursu poprawność wykonywanych obliczeń zostanie zweryfikowana analitycznie, na przykładzie prostego układu trójfazowego.

Kurs praktycznego wykorzystania programu ATP EMTP (część 3.)

Kurs praktycznego wykorzystania programu ATP EMTP (część 3.) Kurs praktycznego wykorzystania programu ATP EMTP (część 3.)

W trzeciej części kursu zostaną scharakteryzowane linie przesyłowe (napowietrzne i kablowe). W obliczeniach przeprowadzanych za pomocą pakietu ATP wykorzystywane są typowe, powszechnie dostępne w katalogach...

W trzeciej części kursu zostaną scharakteryzowane linie przesyłowe (napowietrzne i kablowe). W obliczeniach przeprowadzanych za pomocą pakietu ATP wykorzystywane są typowe, powszechnie dostępne w katalogach parametry. Wszystkie inne niezbędne parametry, takie jak m.in. reaktancje podłużne i susceptancje poprzeczne, są automatycznie przeliczane przez ATP i nie ma konieczności przeprowadzania dodatkowych obliczeń.

Oceniając skuteczność ochrony przed przepięciami instalacji elektrycznej oraz zasilanych urządzeń należy przeanalizować wszelkiego rodzaju zagrożenia, jakie mogą wystąpić w danym przypadku. W obiektach posiadających urządzenia piorunochronne największe zagrożenie podczas bezpośredniego wyładowania atmosferycznego w ten obiekt stwarza prąd piorunowy. Od miejsca udaru prąd piorunowy spływa zwodami i przewodami odprowadzającymi do systemu uziomowego oraz do instalacji przewodzących dochodzących do tego obiektu poprzez system uziomowy. Zakładając, iż wartość szczytowa prądu piorunowego wynosi 200 kA, przyjmuje się następujący jego podział [3]:

  • przewody instalacji elektrycznej – 33 kA,
  • przewodząca instalacja wodno-kanalizacyjna – 33 kA,
  • przewodząca instalacja gazowa – 33 kA,
  • linie telefoniczne – 10 kA.

Przedstawione wyniki otrzymano przy założeniu równomiernego podziału prądu piorunowego pomiędzy system uziomowy obiektu a przewodzące instalacje do niego dochodzące. Część prądu wpływa bezpośrednio od instalacji elektrycznej. Ochrona przed działaniem tego prądu wymaga zastosowania urządzeń do ograniczania przepięć SPD (Surge Protective Devices). W uproszczonych rozważaniach można przyjąć, że zastosowanie ograniczników w instalacji elektrycznej i liniach telefonicznych najczęściej tylko w nieznacznym stopniu ogranicza skok potencjału całego obiektu wywołany przez prąd piorunowy wpływający do systemu uziomowego. Zastosowanie ograniczników klasy I ogranicza różnice napięć pomiędzy poszczególnymi przewodami instalacji, ale każdy z tych przewodów znajduje się na wysokim potencjale względem pozostałych instalacji uziemionych w innym punkcie niż instalacja elektryczna rozpatrywanego obiektu.

Warystory

Warystory są napięciowo zależnymi nieliniowymi rezystorami charakteryzującymi się właściwościami podobnymi do dwóch równolegle połączonych i przeciwnie spolaryzowanych diod Zenera. Symetryczne dla napięć o biegunowości dodatniej i ujemnej, gwałtownie narastające charakterystyki przebicia umożliwiają doskonałe tłumienie stanów nieustalonych przez warystor. Ograniczenie napięcia stanu nieustalonego do bezpiecznego poziomu następuje, jeśli poddana działaniu przepięcia impedancja warystora zmniejsza swą wartość o kilka rzędów wielkości, od stanu praktycznie rozwartego obwodu do stanu o wysokiej przewodności. Z tego powodu potencjalnie destrukcyjna energia szkodliwego impulsu jest absorbowana przez warystor, chroniący tym samym czułe miejsca obwodu. Jednym z dwóch powszechnie stosowanych warystorowych materiałów proszkowych jest węglik krzemu SiC. Warystory na bazie SiC są obecnie często stosowane w telekomunikacji, energetyce i automatyce. Ze względu na charakterystyczny dla nich niski współczynnik nieliniowości rzędu 2 - 5 - 10 i łatwość ich zniszczenia po przebiciu, w zabezpieczeniach współczesnych układów elektronicznych stosuje się elementy o lepszych parametrach elektrycznych. Drugim często stosowanym tworzywem warystorowym jest tlenek cynku ZnO. Warystory wykonane z ZnO znacznie przewyższają parametrami elektrycznymi elementy wykonane na bazie SiC.

Warystory charakteryzowane są następującymi parametrami:

UDCM – maksymalne ciągłe napięcie stałe, które może być zastosowane, w [V],

Upkm – szczytowe napięcie powtarzalne (maksymalne napięcie powtarzalne dla wymaganych cykli roboczych i kształtu fali), w [V],

UNOM – napięcie znamionowe, napięcie na warystorze przy konkretnym prądzie stałym (zazwyczaj Inom=1 mA) i określonym czasie pomiaru, w [V],

Uc – napięcie ograniczenia (szczytowe napięcie na warystorze podawane dla określonej szczytowej wartości prądu i kształtu fali), w [V],

Id – prąd warystora zmierzony przy napięciu UDCM, w [A],

Ip – wartość szczytowa prądu w stanie nieustalonym – jego wielkość jest funkcją kształtu impulsu, częstotliwości powtarzania impulsów i ich ogólnej liczby, w [A],

C – pojemność własna warystora, w [pF].

W pakiecie EMTP warystory mogą być modelowane za pomocą elementu o nazwie MOV Type 92 z grupy o nazwie Branch Nonlinear. Stosując uproszczenia dla układów 3-fazowych wykorzystywany może być element o nazwie MOV Type 92 3-ph. Charakteryzowany jest on następującymi parametrami (rys. 4.) [1]:

Vref – napięcie ograniczenia dla pojedynczego warystora stanowiącego stos warystorowy (odpowiednik Uc), w [V],

Vflash – napięcie przeskoku między kolejnymi elementami stosu warystorowego, w przypadku stosowania warystorów monolitycznych parametr ten winien być równy -1, w [V],

Vzero – napięcie, powyżej którego element będzie uwzględniany w EMTP. Jeśli napięcie u(t) nie przekroczy Vzero, wtedy rMOV(t)=∞, w [V],

COL – liczba równoległych kolumn w stosie warystorowym (pojedynczy stos COL=0 lub 1, ewentualnie brak jakiejkolwiek wartości, zaś dla dwóch kolumn COL=2), w [-],

SER – liczba elementów składających się na stos warystorowy, w [-],

ErrLim – dopuszczalny błąd wynikający z aproksymacji brakujących punktów charakterystyki napięciowo-prądowej warystora, w [-].

Możliwe jest również zdefiniowanie ręczne do 29 punktów charakterystyki napięciowo-prądowej warystora. W tym celu należy przejść do zakładki „Characteristic” (rys. 5.). Podczas wprowadzania poszczególnych wartości należy pominąć punkt (0,0). Możliwy jest również zapis wprowadzonych danych w celu ich późniejszego wykorzystania, a także wykorzystanie charakterystyki już wprowadzonej – opcja EDIT i SAVE [1]. Pakiet EMTP wymaga wprowadzenia minimum 2 punktów charakterystyki napięciowo-prądowej!

Iskiernikowe ograniczniki przepięć

Typowy odgromnik gazowany charakteryzowany jest następującymi parametrami [3]:

Ustat – statyczne napięcie zapłonu, w [V],

Uzdyn – udarowe napięcie zapłonu odgromnika, w [V],

IS – udarowy prąd wyładowania, w [kA],

ISG – maksymalny prąd udarowy wyładowania, w [kA],

I50 – znamionowy przemienny prąd wyładowania, w [A],

UB – maksymalne napięcie resztkowe w przypadku wyładowania jarzeniowego, w [V],

Uarc – napięcie resztkowe w przypadku wyładowania łukowego, w [V],

Riz – rezystancja izolacji, w [Ω],

C – pojemność własna odgromnika, w [pF].

Najprostszym sposobem użycia w EMTP odgromnika/iskiernika jest wykorzystanie elementu o nazwie „Switch voltage contr” z grupy SWITCHES – 1-fazowy element przełączający sterowany przyłożonym napięciem. Jest to najprostszy z możliwych modeli. Parametry jego są następujące:

T-cl – czas niezbędny do zamknięcia przełącznika, w [s],

T-de – minimalny czas, przez który przełącznik będzie zamknięty po załączeniu, w [s],

Imar – prąd podtrzymania. Jeśli w danej chwili czasowej zostanie wydany rozkaz otwarcia styków (czyli t>T-op) oraz wartość chwilowa prądu spadnie poniżej Imar, wtedy dopiero nastąpi otwarcie przełącznika. W przypadku tego elementu nie zaleca się stosowania Imar=0, w [A]

V-fl – napięcie, po przekroczeniu którego przełącznik zostanie zamknięty – oczywiście z opóźnieniem T-de, w [V].

Ostatni element nie uwzględnia dynamicznego i statycznego napięcia zapłonu, pojemności własnej, napięcia wyładowania jarzeniowego, napięcia łuku oraz rezystancji izolacji. Te ograniczenia mogą być usunięte dzięki zastosowaniu elementu typu MOD [2].

Prosty przykład modelu iskiernika prętowego został zamieszczony w części 6. kursu. Parametry, które można wprowadzić w przypadku korzystania z pliku FLASH.MOD, są następujące:

UINF – napięcie zapłonu iskiernika, w [V],

tau – opóźnienie zapłonu iskiernika, w [s],

UINI – statyczne napięcie zapłonu iskiernika, w [V],

UO – napięcie zapłonu przy najmniejszym możliwym czasie zadziałania, w [pF].

W obu przypadkach pojemność własną można wprowadzić podłączając równolegle do ogranicznika pojemność skupioną o zadanej wartości, zgodnie z parametrami katalogowymi modelowanego elementu.

Półprzewodnikowe diody zabezpieczające

Diody zabezpieczające produkowane są jako jednokierunkowe o nieliniowej charakterystyce napięciowo-prądowej lub dwukierunkowe odpowiadające połączeniu szeregowego przeciwsobnego dwóch diod zabezpieczających. Parametry je charakteryzujące to [3]:

IRM – prąd upływności diody, w [A],

URM – maksymalna wartość napięcia, przy którym dioda stanowi dużą rezystancję (IRM <1 mA), w [V],

UBR – napięcie przebicia lawinowego, w [V],

IRSM – maksymalna szczytowa wartość prądu płynącego przez diodę w czasie badań impulsem standardowym, w [A],

URSM – maksymalne napięcie, jakie może się pojawić na zaciskach diody zabezpieczającej, w [V],

TCL – czas potrzebny do wystąpienia zjawiska przebicia lawinowego, w [s],

C – pojemność własna diody, w [pF].

EMTP daje użytkownikowi możliwość wykorzystania w celu zamodelowania diody zabezpieczającej element z grupy SWITCHES o nazwie „DIODE Type 11” o następujących parametrach:

Vig – napięcie, po przekroczeniu którego dioda zaczyna przewodzić, w [V],

Ihold – prąd podtrzymania (w momencie, gdy i(t) spadnie poniżej Ihold, dioda przestanie przewodzić), w [A],

Tdeion – czas dejonizacji struktury wewnętrznej (w momencie, gdy nie upłynął czas Tdeion i dodatkowo u(t)>Vig, dioda ponownie zacznie przewodzić), w [s],

CLOSED [0/1] – stan pracy diody przy wykorzystaniu EMTP do obliczeń w ustalonym stanie pracy (wyświetlanie wyników na tle schematu – patrz poprzednie części kursu): 0 – dioda nie przewodzi, 1 – dioda przewodzi.

Uzyskanie modelu typowej diody dostępnej w handlu wymaga użycia dwóch elementów DIODE Type 11 połączonych szeregowo i przeciwsobnie, zaś ich parametry muszą być ustawione identycznie.

Źródła udarowe

Podstawowe parametry charakteryzujące prąd piorunowy wyładowania doziemnego to:

  • wartość szczytowa Im,
  • maksymalna stromość narastania:
  •  

  • ładunek przenoszony przez prąd piorunowy:

  •  

  • impuls kwadratu prądu:

     

    (energia właściwa wydzielona przez prąd piorunowy na rezystancji 1 Ω),
  • czas narastania czoła T1 i czas trwania do półszczytu na grzbiecie fali prądu piorunowego T2,
  • liczba udarów prądowych w wyładowaniu wielokrotnym.

Ze względu na różne typy wyładowań atmosferycznych, rozkładów ładunków w chmurze, zmiennych warunków geograficznych, geologicznych i hydrologicznych wymienione parametry nie są we wszystkich przypadkach jednakowe. Rozkład prawdopodobieństwa występowania podstawowych parametrów prądu piorunowego określa norma PN-IEC 61312-1 [5]. Określono w niej podstawowe parametry charakteryzujące przebiegi czasowe prądów piorunowych pierwszego, kolejnego wyładowania w kanale oraz składowej długotrwałej. Wybór parametrów uzależniony jest od przyjętego poziomu skuteczności ochrony (tab. 1.).

Pierwsze i następne wyładowania opisywane są za pomocą różnych funkcji (dwuwykładniczej, Heidlera, zaproponowanej przez komitet CIGRE). W przypadku udarów długotrwałych składowa prądu piorunowego opisywana jest falą prostokątną charakteryzowaną przez średni prąd I i czas trwania T, zgodnie z tab. 2.

Pakiet EMTP oferuje użytkownikowi kilka typów źródeł dostosowanych do wymagań różnych norm. Wyróżniamy ich trzy rodzaje (wszystkie dostępne są w grupie elementów SOURCES):

  • źródło udarowe opisane równaniem dwuwykładniczym (element o nazwie Surge Type 15):


  • gdzie:
    I – wartość szczytowa prądu,
    α i β – współczynniki opisujące kształt udaru,
    t – czas,
  • źródło udarowe opisane równaniem Heidlera (element o nazwie Heidler Type 15):

     


    gdzie:
    I – wartość szczytowa prądu,
    η – współczynnik korekcyjny wartości szczytowej,
    t – czas,
    τ1 – stała czasowa czoła,
    τ2 – stała czasowa grzbietu.
  • źródło udarowe zgodne z wytycznymi CIGRE (element o nazwie Cigre Type 15).

Wzór określający kształt czoła udaru dla czasu tStart≥t≥ tStop [4]:

gdzie:

oraz kształt zbocza opadającego dla czasu t≥tn+tStart [4]:

gdzie:

Parametry źródła Surge Type 15 (rys. 10.) [2]:

Amp – amplituda udaru, w [A] lub [V],

A – współczynnik definiujący zbocze opadające, w [1/s],

B – współczynnik definiujący zbocze narastające, w [1/s],

Tsta – chwila czasowa, w której udar ma być wygenerowany, w [s],

Tsto – chwila czasowa, w której udar ma przestać być wygenerowany, w [s].

Parametry źródła Heidler Type 15 (rys. 11.) [2]:

Amp – współczynnik określający wartość udaru zgodnie z równaniem Seidlera opisującym udar (UWAGA! Nie odpowiada on wartości szczytowej!), w [A] lub [V],

T_f – czas czoła udaru (liczony między chwilą czasową t=0 a wartością szczytową udaru), w [s],

tau – czas trwania udaru (liczony między chwilą czasową t=0 a chwilą, gdyspadnie on do 37 % wartości szczytowej udaru), w [s],

n – współczynnik opisujący szybkość narastania udaru (UWAGA! Zwiększenie parametru n daje możliwość skrócenia kroku obliczeń),

Tsta – chwila czasowa, w której udar ma być wygenerowany, w [s],

Tsto – chwila czasowa, w której udar ma przestać być wygenerowany, w [s].

Parametry źródła CIGRE Type 15 [2]:

Amp – amplituda funkcji opisującej udar, w [A] lub [V],

tf – czas czoła, w [s],

th – czas do półszczytu, w [s],

Smax – maksymalna szybkość narastania udaru, w [A] lub [V/s],

Tsta – chwila czasowa, w której udar ma być wygenerowany, w [s],

Tsto – chwila czasowa, w której udar ma przestać być wygenerowany, w [s].

Praktyczny przykład

W analizowanym wycinku systemu elektroenergetycznego do stacji SN/nn dochodzi napowietrzna linia średniego napięcia, a poszczególni odbiorcy są zasilani z podziemnych linii kablowych (rys. 12.). Stacja SN/nn pracuje z punktem neutralnym izolowanym po stronie średniego napięcia i uziemionym po stronie niskonapięciowej (układ połączeń uzwojeń transformatora – Dyn). Przyjęto następujące założenia:

  • rezystancyjne obciążenie transformatora po stronie nn (układ rezystorów o wartości 5 Ω połączonych w gwiazdę),
  • wewnątrz obiektu budowlanego instalacja elektryczna wykonana jest w systemie TN-C-S,
  • rezystancja uziomu stacji SN/nn w warunkach dynamicznych wynosi 2 Ω,
  • rezystancja dynamiczna uziomu otokowego obiektu budowlanego wynosi 10 Ω,
  • wartość impedancji falowej pojedynczego przewodu linii napowietrznej SN przyjęto równą 400 Ω.

W programie zamodelowano rozważany układ stacji SN/nn 15/0,4 kV wraz z instalacją elektryczną po stronie SN i nn. W prowadzonej analizie teoretycznej wykorzystano modele:

  • rzeczywistego transformatora typu TNOSCF 1000/15 PN w układzie połączeń Dyn5 o mocy znamionowej 1000 kVA (element HYBRID TRANSFORMER – patrz poprzednie części kursu),
  • typowych ograniczników przepięć w stosowanych liniach SN (elementy MOV),
  • urządzeń do ograniczania przepięć w instalacji elektrycznej w obiekcie budowlanym (elementy MOV).

Użytkownik w tym momencie powinien już potrafić samodzielnie stworzyć schemat zgodnie z podanym schematem na rys. 13. i o zadanych parametrach elementów zamieszczonych w tab. 3. Na schemacie zastosowano dotychczas nieomawiane uproszczenie. Polega ono na niestosowaniu elementu o nazwie SPLITTER (3 phase) (rys. 14.).

Uproszczony sposób tworzenia bezpośredniego połączenia przewodu 3-fazowego z 1-fazowym jest następujący:

Krok 1.: doprowadzamy przewód 3-fazowy w pobliże przewodu 1-fazowego (rys. 15.).

Krok 2.: łączymy 2 elementy zaczynając od 1-fazowego w kierunku do 3-fazowego.

Krok 3.: w oknie EDIT CONNECTION wybieramy, do której fazy przewodu 3-fazowego chcemy wykonać połączenie, i tak, na przykład łącząc go z fazą A wybieramy Phase index=1-A (rys. 16.). Parametr Phases pozostawiamy bez zmian.

Krok 4.: akceptujemy wybór.

Krok 5.: ewentualnych zmian można dokonać ponownie zmieniając parametry EDIT CONNECTION – wywołanie okna otrzymujemy po dwukrotnym naciśnięciu wskazanego połączenia lewym klawiszem myszy.

Symulując występujące zagrożenie piorunowe wprowadzano prądy udarowe do pojedynczego przewodu fazy A. Do obliczeń wybrano prąd o wartości szczytowej 10 kA i kształcie 10/350 μs – odpowiadający zagrożeniu stwarzanemu przez prąd piorunowy pierwszego wyładowania w kanale. Wybrane wyniki obliczeń przedstawiono na rys. 17., rys. 18., rys. 19. i rys. 20.

Podsumowanie

Stany nieustalone w systemie elektroenergetycznym powstają przy nagłych zmianach konfiguracji układu lub napięcia zasilającego. Ich źródłem mogą być:

  • operacje załączenia lub wyłączenia nieobciążonych linii lub baterii kondensatorów,
  • operacje związane z nagłymi zmianami obciążenia,
  • różnego rodzaju zwarcia,
  • zjawiska występujące po zadziałaniu układów lub elementów służących do ograniczania przepięć, np. iskierników,
  • wyładowania atmosferyczne (zostaną opisane szczegółowo w kolejnych częściach kursu).

Pakiet ATP umożliwia obliczanie napięć i prądów w zadanej przez użytkownika sieci dla każdego z wymienionych wyżej źródeł zaburzeń.

W obiekcie niewymagającym ochrony przed bezpośrednim uderzeniem pioruna (obiekt bez urządzenia piorunochronnego) największe zagrożenie wystąpi podczas bezpośredniego uderzenia pioruna w przewody napowietrznych linii niskiego (przy zasilaniu podstacji z linii napowietrznych średniego napięcia) lub średniego napięcia (przy zasilaniu obiektu linią kablową niskiego napięcia), co również może być przedmiotem analizy w ATP.

Literatura

  1. ElectroMagnetic Transients Program (EMTP) Rule Book, http://www.eeug.org
  2. User Guide to Models in ATP http://www.eeug.org
  3. A. Sowa, Kompleksowa ochrona odgromowa i przepięciowa, COSiW SEP, Warszawa 2005.
  4. Guide to procedures for estimating the lightning performance of transmission lines, Working Group 01 (Lightning) of Study Committee 33 (Overvoltages and Insulation Co-ordination), October 1991, CIGRÉ.
  5. PN-IEC 61312-1:2001 Ochrona przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym. Zasady ogólne.

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Powiązane

Modele elementów do badania i projektowania układów ochrony przeciwprzepięciowej

Modele elementów do badania i projektowania układów ochrony przeciwprzepięciowej Modele elementów do badania i projektowania układów ochrony przeciwprzepięciowej

Zaburzenia elektromagnetyczne wywołane wyładowaniami atmosferycznymi są często poważnym zagrożeniem w prawidłowej pracy urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Stosowanie układów zabezpieczających oraz...

Zaburzenia elektromagnetyczne wywołane wyładowaniami atmosferycznymi są często poważnym zagrożeniem w prawidłowej pracy urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Stosowanie układów zabezpieczających oraz właściwy ich dobór stały się już koniecznością. W artykule przedstawiono opracowany przez autorkę model generatora udaru kombinowanego do symulacji badań i projektowania modeli elementów układów ochrony przeciwprzepięciowej oraz przykładowe wyniki pomiarów i modelowania dla wybranego rodzaju warystora.

Bezpieczeństwo elektryczne systemu ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach niskiego napięcia

Bezpieczeństwo elektryczne systemu ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach niskiego napięcia Bezpieczeństwo elektryczne systemu ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach niskiego napięcia

W artykule poruszono zagadnienia związane z bezpieczeństwem elektrycznym systemu ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach niskiego napięcia. W tym celu opisano stany bezpieczeństwa systemu i zaproponowano...

W artykule poruszono zagadnienia związane z bezpieczeństwem elektrycznym systemu ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach niskiego napięcia. W tym celu opisano stany bezpieczeństwa systemu i zaproponowano wskaźniki bezpieczeństwa elektrycznego (podstawowe i pomocnicze), wykorzystując analogię wprowadzonych pojęć z zakresu bezpieczeństwa do pojęć z teorii niezawodności.

Okresowe badania wybranego sprzętu ochronnego do obsługi urządzeń elektroenergetycznych

Okresowe badania wybranego sprzętu ochronnego do obsługi urządzeń elektroenergetycznych Okresowe badania wybranego sprzętu ochronnego do obsługi urządzeń elektroenergetycznych

We współczesnym świecie obserwujemy duży rozwój elektroenergetyki przemysłowej, także tej wykorzystywanej w gospodarstwach domowych. W związku z tym konieczny stał się rozwój sprzętu ochronnego przeznaczonego...

We współczesnym świecie obserwujemy duży rozwój elektroenergetyki przemysłowej, także tej wykorzystywanej w gospodarstwach domowych. W związku z tym konieczny stał się rozwój sprzętu ochronnego przeznaczonego dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń elektroenergetycznych.

Uziemienie w urządzeniach elektronicznych

Uziemienie w urządzeniach elektronicznych Uziemienie w urządzeniach elektronicznych

Sposób połączenia uziemienia i masy jest jednym z istotnych czynników wpływających na pojawianie się zakłóceń w pracy innych urządzeń lub ich poprawną pracę w określonym środowisku elektromagnetycznym.

Sposób połączenia uziemienia i masy jest jednym z istotnych czynników wpływających na pojawianie się zakłóceń w pracy innych urządzeń lub ich poprawną pracę w określonym środowisku elektromagnetycznym.

Porażenia piorunem ludzi w Polsce w latach 2001 - 2006

Porażenia piorunem ludzi w Polsce w latach 2001 - 2006 Porażenia piorunem ludzi w Polsce w latach 2001 - 2006

W artykule porównano dane o doziemnych wyładowaniach piorunowych zarejestrowanych w Polsce przez system automatycznej detekcji piorunów ze statystycznymi danymi dotyczącymi porażeń ludzi przez pioruny....

W artykule porównano dane o doziemnych wyładowaniach piorunowych zarejestrowanych w Polsce przez system automatycznej detekcji piorunów ze statystycznymi danymi dotyczącymi porażeń ludzi przez pioruny. Jest ono próbą oszacowania zagrożenia piorunowego dla mieszkańców naszego kraju.

Automatyka. Polskie Normy w branży elektrycznej

Automatyka. Polskie Normy w branży elektrycznej Automatyka. Polskie Normy w branży elektrycznej

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące automatyki, które zostały ogłoszone przez Polski Komitet Normalizacyjny. Na podstawie informacji normalizacyjnych zamieszczonych w czasopiśmie „Wiadomości...

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące automatyki, które zostały ogłoszone przez Polski Komitet Normalizacyjny. Na podstawie informacji normalizacyjnych zamieszczonych w czasopiśmie „Wiadomości PKN – Normalizacja” zostały również wyszczególnione w zestawieniu wybrane projekty Polskich Norm.

Jeleniogórska energetyka wodna. Wybrane małe elektrownie wodne

Jeleniogórska energetyka wodna. Wybrane małe elektrownie wodne Jeleniogórska energetyka wodna. Wybrane małe elektrownie wodne

Trudno sobie wyobrazić współczesne społeczeństwo bez dostępu do energii elektrycznej, która stanowi ekologicznie najczystszy rodzaj energii. W światowej produkcji energii elektrycznej dominujące znaczenie...

Trudno sobie wyobrazić współczesne społeczeństwo bez dostępu do energii elektrycznej, która stanowi ekologicznie najczystszy rodzaj energii. W światowej produkcji energii elektrycznej dominujące znaczenie mają ropa naftowa, węgiel kamienny, gaz ziemny oraz uran. Surowce te w wyniku przemian energetycznych wpływają na znaczne zanieczyszczenie środowiska naturalnego, a duża konsumpcja energii elektrycznej powoduje szybkie zmniejszanie się zapasów tych surowców. Prowadzi to do konieczności poszukiwania...

Uproszczony projekt układu automatyki SZR z funkcją wyłącznika ppoż.

Uproszczony projekt układu automatyki SZR z funkcją wyłącznika ppoż. Uproszczony projekt układu automatyki SZR z funkcją wyłącznika ppoż.

Budynek użyteczności publicznej jest zasilany z dwóch stacji transformatorowych Tr1 15/0,4 kV o mocy 400 kVA oraz Tr2 15/0,4 kV o mocy 250 kVA. Na budynku jest zainstalowane złącze kablowe ZK-2b. Budynek...

Budynek użyteczności publicznej jest zasilany z dwóch stacji transformatorowych Tr1 15/0,4 kV o mocy 400 kVA oraz Tr2 15/0,4 kV o mocy 250 kVA. Na budynku jest zainstalowane złącze kablowe ZK-2b. Budynek jest zasilany dwoma liniami kablowymi YAKXS 4×120, o długości odpowiednio: Tr 1: l1=200 m, Tr 2: l2=350 m. Moc zapotrzebowana przez budynek wynosi Pz=80 kW, cosϕz=0,8.

Dobór zabezpieczeń kabli i przewodów elektrycznych (część 2.)

Dobór zabezpieczeń kabli i przewodów elektrycznych (część 2.) Dobór zabezpieczeń kabli i przewodów elektrycznych (część 2.)

Kontynuujemy tematykę związaną z doborem zabezpieczeń kabli i przewodów elektrycznych (w „elektro.info” 11/2009 publikowaliśmy cz. 1. artykułu). Tym razem więcej miejsca poświęcimy zagadnieniom związanym...

Kontynuujemy tematykę związaną z doborem zabezpieczeń kabli i przewodów elektrycznych (w „elektro.info” 11/2009 publikowaliśmy cz. 1. artykułu). Tym razem więcej miejsca poświęcimy zagadnieniom związanym z selektywnością działania zabezpieczeń przy kaskadowym połączeniu dwóch wyłączników nadprądowych i różnicowoprądowych.

Działanie zabezpieczeń nadprądowych w stanach nieustalonych towarzyszących włączaniu nieobciążonych transformatorów SN (część 1.)

Działanie zabezpieczeń nadprądowych w stanach nieustalonych towarzyszących włączaniu nieobciążonych transformatorów SN (część 1.) Działanie zabezpieczeń nadprądowych w stanach nieustalonych towarzyszących włączaniu nieobciążonych transformatorów SN (część 1.)

Włączenie transformatora do sieci elektroenergetycznej powoduje powstanie stanów nieustalonych prądu. W wielu przypadkach są to tzw. udary prądu magnesującego. Maksymalna wartość prądu zależy m.in. od...

Włączenie transformatora do sieci elektroenergetycznej powoduje powstanie stanów nieustalonych prądu. W wielu przypadkach są to tzw. udary prądu magnesującego. Maksymalna wartość prądu zależy m.in. od cech konstrukcyjnych i parametrów technicznych transformatora, tj. właściwości magnetycznych blachy, z której wykonano rdzeń, budowy rdzenia, mocy znamionowej, układu połączeń uzwojeń, a także od odległości uzwojenia magnesującego od rdzenia.

Użytkowanie energii elektrycznej na placu budowy (część 3.)

Użytkowanie energii elektrycznej na placu budowy (część 3.) Użytkowanie energii elektrycznej na placu budowy (część 3.)

Na placu budowy mogą występować zarówno linie elektroenergetyczne służące samej budowie, jak i linie docelowego zasilania wznoszonych obiektów. Mogą to być także linie „obce”, przebiegające w pobliżu prowadzonych...

Na placu budowy mogą występować zarówno linie elektroenergetyczne służące samej budowie, jak i linie docelowego zasilania wznoszonych obiektów. Mogą to być także linie „obce”, przebiegające w pobliżu prowadzonych robót. Praca w pobliżu linii energetycznych wymaga dużej rozwagi i dyscypliny. Najpewniejszym sposobem eliminacji zagrożenia jest wyłączenie linii spod napięcia na czas prowadzenia robót. W wielu przypadkach jest to jednak niemożliwe.

Stosowanie wyłączników różnicowoprądowych w obwodach z zasilaczami UPS

Stosowanie wyłączników różnicowoprądowych w obwodach z zasilaczami UPS Stosowanie wyłączników różnicowoprądowych w obwodach z zasilaczami UPS

W artykule przedstawiono problematykę związaną ze stosowaniem wyłączników różnicowoprądowych w obwodach z zasilaczami UPS. Główną uwagę skupiono na analizie wpływu prądów upływowych generowanych przez...

W artykule przedstawiono problematykę związaną ze stosowaniem wyłączników różnicowoprądowych w obwodach z zasilaczami UPS. Główną uwagę skupiono na analizie wpływu prądów upływowych generowanych przez zasilacze UPS na poprawność działania urządzeń zabezpieczających. Przedstawiono zagadnienia związane z ochroną przeciwporażeniową w instalacjach z zasilaczami UPS oraz konsekwencje wynikające ze stosowania niektórych środków ochronnych.

Uproszczony projekt instalacji elektrycznych w mieszkaniach budynku wielorodzinnego

Uproszczony projekt instalacji elektrycznych w mieszkaniach budynku wielorodzinnego Uproszczony projekt instalacji elektrycznych w mieszkaniach budynku wielorodzinnego

W artykule został zaprezentowany projekt instalacji w lokalach mieszkalnych budynku wielorodzinnego, w których zostały wymienione piony zasilające i zainstalowane tablice licznikowe. Ze względu na powtarzalność...

W artykule został zaprezentowany projekt instalacji w lokalach mieszkalnych budynku wielorodzinnego, w których zostały wymienione piony zasilające i zainstalowane tablice licznikowe. Ze względu na powtarzalność poszczególnych kondygnacji artykuł został ograniczony tylko do IV piętra I klatki schodowej. Zestawienie materiałów zamieszczone na końcu artykułu podaje ilość materiałów w odniesieniu do wszystkich lokali mieszkalnych w budynku.

Elektryczne niechlujstwo - cz. 5

Elektryczne niechlujstwo - cz. 5 Elektryczne niechlujstwo - cz. 5

Po opublikowaniu kolejnego fotoreportażu poświęconego elektrycznemu niechlujstwu, wielu czytelników nadsyła zdjęcia obrazujące, jak zły jest stan eksploatowanych przez nas instalacji elektrycznych. Stowarzyszenie...

Po opublikowaniu kolejnego fotoreportażu poświęconego elektrycznemu niechlujstwu, wielu czytelników nadsyła zdjęcia obrazujące, jak zły jest stan eksploatowanych przez nas instalacji elektrycznych. Stowarzyszenie Elektryków Polskich oraz Stowarzyszenie Polskich Energetyków próbują dotrzeć do świadomości osób wykonujących oraz eksploatujących instalacje, sieci oraz urządzenia elektryczne organizując różnego rodzaju przedsięwzięcia mające na celu edukację na temat zasad bezpiecznego i poprawnego eksploatowania...

Oznakowanie przeszkód lotniczych

Oznakowanie przeszkód lotniczych Oznakowanie przeszkód lotniczych

W Polsce w ostatnich latach dynamicznie rozwija się ruch lotniczy. Oprócz cywilnego lotnictwa transportowego i lotnictwa wojskowego wzrasta liczba małych samolotów i helikopterów użytkowanych przez policję,...

W Polsce w ostatnich latach dynamicznie rozwija się ruch lotniczy. Oprócz cywilnego lotnictwa transportowego i lotnictwa wojskowego wzrasta liczba małych samolotów i helikopterów użytkowanych przez policję, straż graniczną, pogotowie, a także osoby prywatne. Jednocześnie rośnie liczba wysokich obiektów budowlanych i linii elektroenergetycznych. Wiele z nich stanowi tzw. przeszkody lotnicze.

Teorie mocy w obwodach prądu przemiennego

Teorie mocy w obwodach prądu przemiennego Teorie mocy w obwodach prądu przemiennego

Teoria mocy obwodów elektrycznych (termin „teoria mocy” oznacza tutaj stan wiedzy o właściwościach energetycznych obwodów elektrycznych. Tak rozumiana teoria mocy jest zbiorowym efektem pracy intelektualnej...

Teoria mocy obwodów elektrycznych (termin „teoria mocy” oznacza tutaj stan wiedzy o właściwościach energetycznych obwodów elektrycznych. Tak rozumiana teoria mocy jest zbiorowym efektem pracy intelektualnej tych, którzy przyczyniają się do wyjaśniania właściwości energetycznych obwodów elektrycznych [13, 18]) w jej obecnym kształcie jest wynikiem badań kilku pokoleń naukowców i inżynierów elektryków. Pojęcie to często jest używane w takich zwrotach jak teoria mocy Fryzego, teoria mocy p-q, czy teoria...

Ochrona przeciwporażeniowa w układach zasilania gwarantowanego UPS-ów

Ochrona przeciwporażeniowa w układach zasilania gwarantowanego UPS-ów Ochrona przeciwporażeniowa w układach zasilania gwarantowanego UPS-ów

Nie ma jednej uniwersalnej metody zapewnienia ochrony przeciwporażeniowej w systemach zasilania gwarantowanego z wykorzystaniem zasilaczy UPS. Oprócz wymagań przepisów i norm dotyczących zasad ochrony...

Nie ma jednej uniwersalnej metody zapewnienia ochrony przeciwporażeniowej w systemach zasilania gwarantowanego z wykorzystaniem zasilaczy UPS. Oprócz wymagań przepisów i norm dotyczących zasad ochrony przeciwporażeniowej, które muszą być spełnione w pierwszej kolejności, zastosowanie odpowiedniego środka lub środków ochrony zależy od konstrukcji zasilacza UPS, topologii i wykorzystanych elementów energoelektronicznych prostownika i falownika, zastosowanych w nim zabezpieczeń oraz wykonania zaleceń...

Uproszczony projekt zasilania hali produkcyjnej

Uproszczony projekt zasilania hali produkcyjnej Uproszczony projekt zasilania hali produkcyjnej

W artykule został przedstawiony sposób rozwiązania zasilania hali produkcyjnej, w której zainstalowano dwa ciągi technologiczne wymagające zasilania w układzie IT. W wyniku zmian organizacyjnych właściciel...

W artykule został przedstawiony sposób rozwiązania zasilania hali produkcyjnej, w której zainstalowano dwa ciągi technologiczne wymagające zasilania w układzie IT. W wyniku zmian organizacyjnych właściciel postanowił przenieść linię produkcyjną zainstalowaną w jednym z państw Dalekiego Wschodu do Polski. Została wzniesiona nowa hala produkcyjna na terenie zakładu przemysłowego zasilanego w układzie TN. W komplecie znajdował się transformator zasilający 3×400 V/3×200 V+2×115 V o mocy 63 kVA przeznaczony...

Nowe podejście w projektowaniu i weryfikacji oświetlenia (część 2.)

Nowe podejście w projektowaniu i weryfikacji oświetlenia (część 2.) Nowe podejście w projektowaniu i weryfikacji oświetlenia (część 2.)

Przez długi czas w Polsce była stosowana norma PN-84/E-02033 Oświetlenie wnętrz światłem elektrycznym [3]. W zakresie oceny oświetlenia wnętrz wymagała ona wykonania szeregu pomiarów, z których, jak pokazała...

Przez długi czas w Polsce była stosowana norma PN-84/E-02033 Oświetlenie wnętrz światłem elektrycznym [3]. W zakresie oceny oświetlenia wnętrz wymagała ona wykonania szeregu pomiarów, z których, jak pokazała praktyka, był realizowany w zasadzie pomiar natężenia oświetlenia. Nowa norma PN-EN 12464-1:2004 [1] usankcjonowała tę sytuację, wskazując natężenie oświetlenia jako wielkość oświetleniową konieczną do weryfikacji, ale weryfikacja ta powinna przebiegać w inny sposób, niż to było dotychczas. Związane...

Nowe podejście w projektowaniu i weryfikacji oświetlenia na tle normy PN-EN 12464-1:2004 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy

Nowe podejście w projektowaniu i weryfikacji oświetlenia na tle normy PN-EN 12464-1:2004 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy Nowe podejście w projektowaniu i weryfikacji oświetlenia na tle normy PN-EN 12464-1:2004 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy

Nowe podejście w projektowaniu i weryfikacji oświetlenia opracowano na podstawie pracy zespołowej członków Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP, będącego przedstawicielem Polski w Międzynarodowej Komisji...

Nowe podejście w projektowaniu i weryfikacji oświetlenia opracowano na podstawie pracy zespołowej członków Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP, będącego przedstawicielem Polski w Międzynarodowej Komisji Oświetleniowej (CIE), wydanej w postaci komentarza dotyczącego polskiej normy PN-EN 12464-1:2004 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach. Komentarz ten, po prawie dwuletniej pracy zespołu, ukazał się w wersji końcowej w październiku 2007 roku.

Prawne aspekty wykonywania pomiarów ochronnych

Prawne aspekty wykonywania pomiarów ochronnych Prawne aspekty wykonywania pomiarów ochronnych

Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach (DzU nr 55, poz. 248 z późn. zm.) przenosi do praktycznego stosowania naukę o pomiarach zwaną metrologią. W codziennym życiu pomiar odgrywa ważną rolę we...

Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach (DzU nr 55, poz. 248 z późn. zm.) przenosi do praktycznego stosowania naukę o pomiarach zwaną metrologią. W codziennym życiu pomiar odgrywa ważną rolę we wszystkich procesach wytwarzania i dystrybucji dóbr, w ochronie środowiska, w prognozowaniu, diagnostyce transportu i komunikacji oraz w badaniach naukowych. Rozwój badań naukowych, a także wzrastający stopień poznawania świata spowodowały konieczność pomiaru coraz to nowych wielkości, ustalania ich...

Ewolucja kontrolnych liczników energii elektrycznej

Ewolucja kontrolnych liczników energii elektrycznej Ewolucja kontrolnych liczników energii elektrycznej

Wiek XIX przyniósł rewolucję przemysłową, a wraz z nią elektryczność, której zastosowanie stawało się coraz bardziej powszechne. Początkowo przemysł produkował energię elektryczną na własne potrzeby, stosując...

Wiek XIX przyniósł rewolucję przemysłową, a wraz z nią elektryczność, której zastosowanie stawało się coraz bardziej powszechne. Początkowo przemysł produkował energię elektryczną na własne potrzeby, stosując małe, własne generatory, najczęściej napędzane lokomobilą parową. Nie było to jednak rozwiązanie zadowalające, gdyż nie zapewniało ciągłej dostawy energii powszechnemu odbiorcy. Chciano też wykorzystać nowy rodzaj energii do oświetlenia oraz w gospodarstwach domowych. Powstawały elektrownie,...

Testowanie jakości warystorów niskonapięciowych

Testowanie jakości warystorów niskonapięciowych Testowanie jakości warystorów niskonapięciowych

Warystory są powszechnie stosowanym elementem zabezpieczającym przed przepięciami sieć energetyczną. Jakość tych elementów jest bardzo istotna, aby zabezpieczenie było skuteczne. Warystory są wykonywane...

Warystory są powszechnie stosowanym elementem zabezpieczającym przed przepięciami sieć energetyczną. Jakość tych elementów jest bardzo istotna, aby zabezpieczenie było skuteczne. Warystory są wykonywane z taniego i powszechnie stosowanego materiału – tlenku cynku wraz z dodatkami innych substancji, stanowiących zwykle tajemnicę producenta i decydujących o końcowej jakości wyrobu. Produkty opuszczające fabrykę spełniają narzucone wymogi dotyczące charakterystyki prądowo-napięciowej, zapewniając w...

Miernictwo. Polskie Normy w branży elektrycznej

Miernictwo. Polskie Normy w branży elektrycznej Miernictwo. Polskie Normy w branży elektrycznej

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące miernictwa, które zostały ustanowione lub przyjęte na podstawie odpowiednich uchwał PKN.

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące miernictwa, które zostały ustanowione lub przyjęte na podstawie odpowiednich uchwał PKN.

Komentarze

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.info.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.elektro.info.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.elektro.info.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.