Przykładowy schemat sieci rozproszonej, rys. S. J. Świątek, P. Kazirodek
Systemy zarządzania energią możemy zdefiniować jako systemy zarządzania, regulacji dostaw i wykorzystania energii w sieciach przesyłowych i dystrybucyjnych. Są one niezbędne do funkcjonowania każdego systemu energetycznego. Koncepcja energetyki rozproszonej zakłada aktywny udział w generacji i dystrybucji energii na każdym poziomie systemu, od energetyki zawodowej, poprzez gminy i miasta (gdzie powstaną lokalne smart sieci), aż po odbiorców instytucjonalnych i indywidualnych, czyli klientów. To spowoduje, że na tych wielu poziomach będą używane systemy do zarządzania przepływem energii, które muszą zapewnić ich komplementarne działanie. Systemy zapewnią gromadzenie i analizowanie danych na każdym poziomie.
Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii,...
Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii, elektromobilności oraz urządzeń energoelektronicznych powoduje wzrost zjawisk zakłócających, takich jak poziom harmonicznych, asymetria napięć, migotanie światła czy wahania napięcia. W odpowiedzi na te wyzwania firma A. Eberle proponuje stacjonarny analizator PQI-DA Smart – urządzenie, które przeobraża...
Utrzymanie – w każdych warunkach – należytej sprawności sieci elektroenergetycznych kraju to zadanie niezwykle trudne. Przede wszystkim z uwagi na narastającą obecnie mnogość zagadnień do jednoczesnego...
Utrzymanie – w każdych warunkach – należytej sprawności sieci elektroenergetycznych kraju to zadanie niezwykle trudne. Przede wszystkim z uwagi na narastającą obecnie mnogość zagadnień do jednoczesnego opanowania – zarówno tych teoretycznych, jak i faktycznych, handlowych oraz technicznych. Ale one wszystkie stają się drugorzędne wobec fizycznych zakłóceń przesyłu, tych najdotkliwszych, czyli zniszczeniowych awarii elementów elektroenergetycznych napowietrznych linii przesyłowych (NN) i rozdzielczych...
Problem niezawodności urządzeń elektroenergetycznych jest bardzo ważny ze względu na pewność dostaw energii elektrycznej do znacznej grupy jej odbiorców. W wielu przypadkach przerwy w dostawie energii...
Problem niezawodności urządzeń elektroenergetycznych jest bardzo ważny ze względu na pewność dostaw energii elektrycznej do znacznej grupy jej odbiorców. W wielu przypadkach przerwy w dostawie energii stwarzają realne zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, np. w przypadku osób korzystających z profesjonalnej aparatury medycznej podtrzymującej życie. Stałe więc nadzorowanie pracy sieci elektroenergetycznych oraz analiza awarii w nich występujących są konieczne, aby ustalić metody właściwej eksploatacji...
W artykule:
• System Sterowania i Nadzoru w dyspozycji mocy w energetyce tradycyjnej • System zarządzania dystrybucją energii w energetyce rozproszonej
Streszczenie
Systemy zarządzania energią możemy zdefiniować jako systemy zarządzania i regulacji przepływu energii w sieciach przesyłowych oraz dystrybucyjnych. Artykuł ma na celu przybliżenie rodzajów i funkcjonalności systemów EMS w różnych miejscach systemu energetycznego.
Abstract
Energy management systems can be defined as systems for the management and regulation of energy flow in the transmission and distribution networks. T This article describe same types and functionalities of EMS systems in different parts of level energy system.
Zarządzanie dystrybucją energii jeszcze niedawno było ulokowane tylko w obszarze energetyki zawodowej. Obecnie takie systemy są także stosowane także u odbiorców energetyki, klientów instytucjonalnych i indywidualnych. To spowodowało, że wiele firm oferuje takie oprogramowanie, dostosowane pod różne funkcjonalności. Nazewnictwo nie jeszcze do końca usystematyzowane, różne firmy, organizacje stosują różne określenia, różnie nazywają i lokują w grupach pewne funkcjonalności. W niniejszym artykule omówimy grupę systemów zarządzania dystrybucją energii, którą określimy na potrzeby tego artykułu jako EMS (z ang. Energy Management Systems).
W tej grupie mogą być ulokowane systemy:
ADMS (z ang. Advanced Distribution Management Solutions) – tą nazwą określane jest oprogramowanie optymalizujące przesył energii w sieciach operatorów energetycznych;
SEMS (z ang. Smart Energy Management Systems) – oprogramowanie nadzorujące przepływ energii w sieciach inteligentnych;
FEMS (z ang. Factory Energy Management Systems) – zarządzanie energią w zakładach przemysłowych.
BEMS (z ang. Building Energy Management Systems) – zarządzanie energią w budynkach mieszkalnych.
HEMS (z ang. Home Energy Management Systems) – zarządzanie energią w domach jednorodzinnych.
EMS określenie jest także stosowane do sterowników zarządzających lokalnymi magazynami energii.
Zadania systemów zarządzania dystrybucją energii możemy zdefiniować jako:
monitorowanie i kontrola sposobu, w jaki energia jest dystrybuowana (w liniach i w stacjach energetycznych) oraz określanie potrzeb konsumentów,
zarządzanie źródłami wytwarzania energii oraz monitorowanie linii przepływu energii,
optymalizacja przepływu energii pod kątem kosztowym i popytowym.
W energetyce zawodowej, zcentralizowanej systemy zarządzania dystrybucją energii funkcjonują „od zawsze”, dostawy są realizowane przez operatorów energetycznych w sieciach najwyższych napięć (Operator Systemu Przesyłowego OSP, czyli Polskie Sieci Elektroenergetyczne PSE) oraz niższych napięć (Operatorzy Systemu Dystrybucyjnego OSD – dawne zakłady energetyczne). Przesył energii jest kontrolowany przez dyspozycje mocy, które są sercem i centrum zarządzania. Tam są dostarczane i analizowane w czasie rzeczywistym informacje o stanie elementów systemu. Na tej podstawie podejmowane są decyzje zarządcze, jakie źródła generacyjne są dołączane do systemu, jak jest realizowany przesył energii w celu zapewnienia z jednej strony bezpieczeństwa technicznego, z drugiej zaś ciągłości dostaw energii dla odbiorów końcowych, optymalizacji dostaw pod kątem popytu i podaży. Dyspozycje mocy posiłkują się systemami składowymi: systemami SCADA dla linii przesyłowych (z ang. Supervisory Control And Data Acquisition), które sprawują kontrolę nad liniami energetycznymi oraz systemami SSiN Stacji Energetycznych (skrót SSiN – Systemy Sterowania i Nadzoru), te zaś sprawują nadzór nad wszystkimi urządzeniami na stacjach transformatorowych.
Wszystkie dane ruchowe w Dyspozycjach pochodzą od systemów telemechaniki zlokalizowanych w Stacjach Energetycznych. Dane online są wyświetlane na stanowiskach dyspozytorskich. Dane dostępne dla dyspozytora pochodzą także z zainstalowanych systemów klasy DOL (Dynamiczne obciążenie linii).
Stanowią one bardzo profesjonalne i rozbudowane systemy zarządzania, które są wdrażane od samego początku powstawania systemu energetycznego. Ulokowane są w centrach dyspozycji mocy. Operator Przesyłowy (Polskie Sieci Energetyczne) dysponuje Krajową Dyspozycją Mocy (KDM) – centrum krajowego systemu energetycznego. Ponadto w obszarze PSE znajdują się Okręgowe Dyspozycje Mocy (ODM). Operatorzy Dystrybucyjni mają własne systemy zarządzania i nadzoru, należące do lokalnych Dyspozycji Mocy. Zakłady, które mają własną sieć energetyczną, mają Zakładowe Dyspozycje Mocy. W tych systemach też są instalowane podsystemy SCADA przesyłu i systemy SSiN stacji energetycznych.
Systemy na wszystkich poziomach wymieniają/bądź będą wymieniać istotne dane między sobą, w cyklu: Sieci NN (niskiego napięcia) – Sieci SN (średniego napięcia) – Sieci WN (wysokiego napięcia) – Elektrownie/Elektrociepłownie.
Tak są wykorzystywane systemy zarządzania energią w tradycyjnej koncepcji energetyki, przy przesyle energii od najwyższych do najniższych napięć. W takim systemie organizacji energetyki najważniejsze jest bezpieczeństwo techniczne, ciągłość dostaw i bezawaryjność.
Rozwój cywilizacyjny musi uwzględnić nowe zjawiska, to wymusi zmiany w tradycyjnej koncepcji energetyki. W niedalekiej przyszłości zwiększy się zasięg energetyki rozporoszonej, zdecentralizowanej, która nie będzie już sterowana globalne.
Cele energetyki rozproszonej:
stworzenie rynku wewnętrznego usług energetycznych jako konsekwencja dążenia do liberalizacji i decentralizacji usług;
zapewnienie bezpieczeństwa dostaw, włączenie nowych źródeł generacji jako konsekwencja ograniczenia zasobów paliw kopalnych;
ochrona środowiska, włączenie źródeł nisko- lub zeroemisyjnych jako konsekwencja ograniczania negatywnych skutków zmian klimatycznych, efektu cieplarnianego i dużej emisji zanieczyszczeń;
W tej koncepcji przesył energii może być dwukierunkowy: zarówno w tradycyjnym kierunku (od dużej generacji energetycznej do odbiorców indywidulanych, od najwyższych napięć do najniższych) oraz w odwrotnym kierunku (od prosumentów do dystrybutorów). Przy takim założeniu powstaną lokalne sieci inteligentne, a związane z nimi systemy do zarządzania przepływem energii będą ulokowane w gminach, zakładach przemysłowych u odbiorców indywidulanych, szczególnie u prosumentów.
W niniejszym artykule przybliżamy sposoby skonfigurowania oraz funkcje systemów EMS w różnych miejscach systemu energetycznego. Na niższych poziomach instalacyjnych, niektóre funkcjonalności mogą być ograniczone lub uproszczone, ale za to pojawią się nowe funkcje (bardziej komercyjne, zwiększające optymalizację, podnoszące efektywność wykorzystania źródeł odnawialnych, mocniej związane z popytem i podażą).
Ważnym elementem poprawności działania systemów zarządzania dystrybucją jest bezpieczeństwo IT. Zabezpieczenie i odporność przed atakami hackerskimi jest kluczowym elementem zapewnienia niezawodności. Jest to złożony i rozległy temat na odrębną publikację i w tym artykule nie będzie omawiany.
System Sterowania i Nadzoru w dyspozycji mocy w energetyce tradycyjnej
Aktualnie koncepcja energetyki tradycyjnej opiera się na:
dużych źródłach generacyjnych energii;
ograniczeniu linii przesyłowych (szczególnie najwyższych napięć), małej liczbie połączeń transgranicznych;
zcentralizowanym zarządzaniu przepływem energii;
przesyle, który jest zoptymalizowany, dostosowany do możliwości sieci. Jest trudny do przeskalowania;
zastosowaniu przestarzałej technologii (modernizacje są trudne do wykonania i bardzo kosztowne).
centralnych przepisach i regulacjach prawnych.
Główne cechy energetyki tradycyjnej zilustrowaliśmy na rysunku 2. (zgodnie z [1]).
Rys. 1. Zjawiska wymuszające przemiany energetyki, rys. S. J. Świątek, P. Kazirodek
Rys. 2. Energetyka dzisiaj, rys. S. J. Świątek, P. Kazirodek
Funkcjonujący w Polsce Krajowy System Elektroenergetyczny (KSE) składa się z jednostek służących do wytwarzania, przesyłu, rozdziału, magazynowania i użytkowania energii elektrycznej. Połączone są one ze sobą funkcjonalnie w system umożliwiający realizację dostaw energii elektrycznej na terenie kraju w sposób ciągły i nieprzerwany.
System zarządzania przesyłem i dystrybucją energii elektrycznej dla energetyki zawodowej składa się z kilku poziomów:
Krajowa Dyspozycja Mocy (KDM) – jednostka dyspozytorska Operatora Sieci Przesyłowej (OSP) nadzorująca pracę sieci najwyższych napięć, tj. 750, 400 i 220 kV oraz wybranymi liniami 110 kV o znaczeniu systemowym. KDM dysponuje mocą Jednostek Wytwórczych Centralnie Dysponowanych (JWCD) oraz niektórych Jednostek Wytwórczych Centralnie Koordynowanych (JWCK). Ponadto zarządza międzynarodową wymianą energii elektrycznej oraz ograniczeniami systemowymi.
Obszarowa Dyspozycja Mocy (ODM) – służba dyspozytorska OSP nadzorująca pracę sieci przesyłowej oraz koordynowanej 110 kV na danym obszarze (5 ośrodków). Kieruje operacjami łączeniowymi w sieci przesyłowej.
Centralna Dyspozycja Mocy (CDM)/Oddziałowa Dyspozycja Stacji (ODS) – służba dyspozytorska OSD kierująca pracą sieci lokalnej rozumianej jako obszar sieci danego zakładu dystrybucyjnego. Są to głównie sieci 110 kV znajdujące się na terenie działania danego zakładu energetycznego oraz Główne Punkty Zasilania (GPZ). Te jednostki są ukierunkowane na nadzór nad sieciami i polami WN w GPZ. Jeżeli „widzą” pola SN to ze względu na: a) charakter generacyjny, b) istotną rolę funkcjonalną lub c) obowiązki związane z utrzymaniem systemów OMS (Order Management System).
Regionalna Dyspozycja Mocy (RDM) – służba dyspozytorska OSD kierująca pracą sieci SN (liniami napowietrznymi i kablowymi) na terenie danego rejonu należącego do OSD.
Poza powyższym pojawiają się sukcesywnie dyspozycje odpowiedzialne za obszary niskich napięć. OSD poszukują dla nich źródeł sygnałów oraz zakresu odpowiedzialności.
Funkcjonalności systemów, w zależności od poziomu, nie różnią się w sposób szczególny użytecznością i funkcjami, a jedynie zakresem możliwych działań. Na poniższym rysunku pokazano strukturę KSE.
Rys. 3. Struktura Krajowego Systemu Energetycznego, rys. S. J. Świątek, P. Kazirodek
Realizacja ustawowych obowiązków nałożonych na OSP nie byłaby możliwa bez kompletnej i bezawaryjnej infrastruktury teleinformatycznej umożliwiającej zarządzanie Krajowym Systemem Elektroenergetycznym. Podstawowym elementem tej infrastruktury jest system wsparcia służb dyspozytorskich OSP o nazwie Dyster. Funkcjonalnie składa się on z dwóch podsystemów:
Scada, którego zadaniem jest zbieranie danych pomiarowych ze stacji elektroenergetycznych niezbędnych do nadzoru i sterowania systemem elektroenergetycznym;
EMS, który, działając na bazie infrastruktury i danych telemetrycznych otrzymywanych z podsystemu Scada, jest wykorzystywany w procesie bieżącego zarządzania przepływami mocy w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym.
Technologicznie System Dyster stanowi jeden rozległy, zlokalizowany w dwóch Krajowych Dyspozycjach Mocy oraz pięciu Obszarowych Dyspozycjach Mocy (ODM Warszawa, ODM Radom, ODM Bydgoszcz, ODM Poznań, ODM Katowice) system teleinformatyczny. W czasie rzeczywistym, a więc w interwałach, których czas trwania nie przekracza kilku sekund, wypracowuje odpowiedź na sygnał z otoczenia systemu, bez względu na to czy amplituda oraz czas trwania tego sygnału ma charakter deterministyczny, czy losowy. Oprogramowanie, które zapewnia obsługę procesów, nosi nazwę SINAUT® Spectrum i zostało wdrożone przez firmę Siemens.
System Dyster przeznaczony jest dla KDM, ODM oraz OSD. Umożliwia funkcje ruchowe, takie jak m.in. przełączenia. Funkcje nadzoru realizowane przez centra nadzoru wykorzystują system WindEx. Źródłem informacji dla obydwu tych struktur są systemy pracujące na stacjach. Systemy Sterowania i Nadzoru (SSiN) stanowią zgodnie z normą PN EN 61850 podsystem SAS (System Automatyki Stacyjnej), który można interpretować jako system obejmujący urządzenia automatyki stacji oraz wszystkie elementy pozwalające na komunikację zarówno urządzeń pomiędzy sobą, jak i połączenia z otoczeniem, w tym z centrami nadzoru. Celem takiej komunikacji jest zapewnienie pełnej transparentności układu sieciowego i możliwość sterowania elementami KSE, co pozwala na:
poprawę bezpieczeństwa pracy i obsługi stacji poprzez zwiększenie zakresu, jakości i pewności przesyłania informacji;
zdalną diagnostykę urządzeń oraz pełną informację na temat zagrożeń wystąpienia zakłóceń, co umożliwia podjęcie działań prewencyjnych,
przyspieszenie możliwości identyfikacji i lokalizacji zagrożeń oraz zakłóceń w sieci przesyłowej.
Zgodnie z polityką RCM (ang. Reliability Centered Maintenance) przyjętą przez PSE eksploatacja sieci nastawiona jest na niezawodność. W tym celu wymagany jest rozbudowany monitoring i funkcje diagnostyki dostępne w czasie rzeczywistym dla wszystkich najważniejszych składników sieci elektroenergetycznej – zarówno dla linii, jak i dla stacji. Takie podejście wynika z racjonalnego podejścia do eksploatacji, w której odchodzi się od pracy stacji ze stałą obsługą ruchową. Aktualnie dąży się do rozpowszechnienia „inteligentnych stacji”, co niesie za sobą konieczność rozwoju w trzech następujących obszarach:
otwartego i bezpiecznego dostępu do informacji o statusie urządzeń zainstalowanych na stacji;
innowacyjnej strategii zarządzania eksploatacją;
integracji układów sterowania, zabezpieczeń i automatyki.
Interpretacja SSiN z poziomu stacji obejmuje zbiór funkcji urządzeń razem z siecią informatyczną służącą do komunikacji i transmisji danych. System pozwala na permanentną integrację i pozyskiwanie informacji ze stacji oraz dostęp do sygnałów o charakterze zdarzeniowym, a także umożliwia analizę i ocenę stanu urządzeń na podstawie zarchiwizowanych danych off-line. Funkcjonalności systemu dotyczą m.in. wizualizacji stanu łączników, topologii obiektu, aktualnych wartości pomiarów. Zapewniają również zdalne i lokalne funkcje sterownicze oraz nadzór nad aparaturą i układami pomocniczymi (m.in. systemy alarmowe, kontrola dostępu czy monitoring ppoż.). Z poziomu centrów dyspozycji mocy SSiN jest natomiast określany jako zbiór aplikacji i funkcji, dzięki którym możliwy jest zdalny nadzór, sterowanie i wymiana danych umożliwiających diagnostykę i zarządzanie elementami systemu. Szybkość pozyskiwania pewnych informacji o stanie technicznym stacji i sieci pozwala na prowadzenie złożonych analiz i dostosowywanie procedur dla sytuacji awaryjnych.
Wymagania stawiane SSiN są bardzo rozbudowane, do najważniejszych należą:
otwartość – na każdym poziomie działania SSiN musi mieć strukturę otwartą, co w praktyce oznacza, że możliwe jest wprowadzenie urządzenia wszystkich producentów spełniających wymagania standardu PN EN 61850 bez pogorszenia parametrów systemu;
redundancja – konieczność spełnienia tego warunku w zakresie komunikacji i zasilania na każdym poziomie systemu, synchronizacji czasu rzeczywistego oraz redundancja kluczowych elementów systemu w tym m.in. sterowniki stacyjne;
odporność na zakłócenia;
rozbudowa systemu nie powinna powodować zakłóceń pracy elementów już pracujących w sieci.
konieczność zapewnienia funkcjonowania stacji w przypadku awarii któregokolwiek z elementów systemu, tzn. uszkodzenie jakiegokolwiek z elementów nie powinno ograniczać funkcjonalności stacji;
awaria któregokolwiek elementu musi być sygnalizowana i nie może powodować kaskadowej awarii innych elementów systemu. W takim przypadku SSiN powinien realizować swoje funkcje poza tymi, których dotyczy awaria danego komponentu;
żadna anomalia działania (usterka, awaria) nie może generować działania sterującego dla jakiegokolwiek elementu systemu;
w przypadku zakłóceń system nie może wprowadzać błędnych informacji, a po ustąpieniu przyczyny zakłócenia powinien się odbudować i automatycznie uaktualnić;
autotest – system powinien mieć możliwość izolowania głównych zespołów w celu dokładnego wykrywania usterek.
Podstawowe funkcje realizowane przez SSiN przedstawiono poniżej:
akwizycja i przetwarzanie danych (pomiary analogowe i cyfrowe, sygnały stykowe i cyfrowe);
sterowanie (poziomy, uprawnienia, sterowanie binarne i analogowe);
możliwość współpracy z innymi systemami (Dyster, WindEx, elektrownie, OSD i inni);
blokady logiczne i sekwencje łączeniowe;
kontrola synchronizmu w zakresie wizualizacji i parametryzacji, synchronizacja czasu;
rejestracja zdarzeń;
serwer WEB, interfejs HMI;
współpraca z systemami i urządzeniami stacyjnymi;
kontrola dostępu do funkcji systemu.
system zarządzania dystrybucją energii w energetyce rozproszonej
W części 1 (rys. 2.) została zaprezentowana koncepcja zarządzania dla energetyki tradycyjnej.
Zgodnie z założeniami Komisji Europejskiej przedstawionymi w [1], standardem dla energetyki „jutra” staną się sieci, które będą:
elastyczne, czyli takie, które zaspokoją potrzeby klientów, uwzględniające nadchodzące zmiany, wyzwania i wymagania;
dostępne, czyli zapewniające przyznanie dostępu do przyłączenia wszystkim użytkownikom sieci, a szczególnie w przypadku odnawialnych źródeł energii, uznające za priorytet dostępność źródeł energii i wysokiej wydajności lokalnej generacji o zerowej lub niskiej emisji dwutlenku węgla;
niezawodne, czyli zapewniające poprawę bezpieczeństwa i jakości dostaw, bezpieczne i odporne na zagrożenia i ataki cyfrowe;
ekonomiczne pod kątem technicznym i finansowym, czyli zapewniające efektywne zarządzanie energią, pozwalające na wdrożenie innowacji, dopuszczające pełną konkurencyjność oraz uwzględniające regulacje dotyczące równych warunków działania.
Taka koncepcja energetyki rozproszonej będzie możliwa do zrealizowania, pod warunkiem spełnienia następujących założeń:
dostawy energii z sieci lokalnie zarządzanej, integracja sieci rozporoszonej i OZE z generacją centralną;
przesył lokalny, w którym użytkownik określa wielkość i jakość dostaw;
niezawodność i bezpieczeństwo, które będą nadzorowane i zabezpieczane cyfrowo;
sieć dystrybucyjna – elastyczna, optymalna, łatwo skalowalna, łatwa do rozbudowy, konserwacji i działania;
dostawy energii – pochodzące z małej rozporoszonej generacji, podłączonej blisko klientów, opierającej się na współpracy z energetyką zawodową;
dostawy, które będą zorientowane na klienta, elastycznie ukierunkowane pod popyt i nowe usługi na rynku energii;
prawo energetyczne ułatwiające handel transgraniczny, uwzględniające usługi energetyczne i sieciowe.
Przedstawia to schematycznie rysunek 4. (zgodnie z [1]).
Rys. 4. Energetyka jutra, rys. S. J. Świątek, P. Kazirodek
Sieć rozproszona (schematycznie przedstawiona na rysunku 5.) to system, który można scharakteryzować następująco (zgodnie z [4]):
składa się on z wielu różnych, wzajemnie się rezerwujących źródeł wytwórczych energii wraz z magazynami energii. Źródła generacyjne powinny mieć możliwość pracy w wydzielonej sieci oraz wzajemnej redundancji i rezerwowania się,
istotnym elementem będzie system monitorowania i prognozowania przesyłu i dystrybucji energii na każdym poziomie, od wytwórców (czyli stanu sieci elektroenergetyki zawodowej, wytwórczej), poprzez odbiorców instytucjonalnych (ocena sieci przemysłowych) aż po odbiorców indywidulanych. Nastąpi to poprzez wdrożenie dwukierunkowych inteligentnych systemów pomiarowych, a u odbiorców, przez zainstalowanie np. dwukierunkowych liczników energii z funkcją prognozowania zużycia energii w czasie,
w systemie będzie zainstalowane Centrum Sterowania (lokalne centrum dyspozycji mocy), które będzie zarządzać przepływami energii w sposób optymalny zarówno dla operatora, jak i konsumenta.
Rys. 5. Przykładowy schemat sieci rozproszonej, rys. S. J. Świątek, P. Kazirodek
Wprowadzenie energetyki rozproszonej będzie miało wiele zalet, ale może spowodować także pewne zagrożenia. Systemy zarządzania powinny wyeksponować zalety, przełożyć je na poprawę optymalizacji, a wady starać się zneutralizować i zniwelować.
Zgodnie z artykułami [5] i [6] energetyka rozproszona powinna umożliwić:
bardziej efektywne wykorzystanie infrastruktury;
ograniczenie inwestycji w nowe moce wytwórcze, linie przesyłowe i dystrybucyjne;
poprawę jakości usług i bezpieczeństwa układu energetycznego;
redukcję emisji CO2 i innych zanieczyszczeń.
Pojawią się też zagrożenia dla systemu energetycznego. Systemy zarządzania EMS/SEMS powinny ze sobą współdziałać w taki sposób, aby w jak największym stopniu wyeliminować te zagrożenia. Do największych wyzwań będą należeć:
utrzymanie niezawodności systemu energetycznego pomimo włączenia generacji rozproszonej OZE, zależnej od warunków atmosferycznych;
zapewnianie sterowalności systemu – pomimo że mogą nastąpić konflikty z nadrzędnymi układami sterowania;
zapewnienie danych do prognozowania i rozdziału obciążenia;
zapewnienie jakości energii elektrycznej w wielu komplementarnie działających systemach;
współdziałanie automatyki zabezpieczeniowej;
zapewnienie regulacji częstotliwości w kilku połączonych, komplementarnie pracujących sieciach energetycznych;
zapewnienie danych do planowania remontów i rozwoju sieci, do modelowania i planowania rozwoju systemu (w którym jest duży udział generacji rozproszonej).
Bardzo ważnym elementem współpracy sieci energetycznej operatora dystrybucyjnego oraz sieci rozproszonej będzie współpraca systemów zarządzania w stanach nieustalonych, a w szczególności przy przejściu danego obszaru na pracę autonomiczną (potocznie określane jako wejście „na wyspę”) i powrót do współdziałania z operatorem. Przy takich przełączeniach będzie wymagana bardzo ścisła współpraca systemu SEMS z systemami operatorskimi EMS w Centralnej Dystrybucji Mocy (CDM). Algorytm wydzielania się lokalnej sieci na wyspę oraz powrotu z niej, powinien ściśle określić operator dystrybucyjny.
Zadaniem tak skonfigurowanego systemu zarządzania energią energetyki rozproszonej i sieci inteligentnych (Smart Grid) będzie umożliwienie jego włączenia i współdziałania z Krajowym Systemem Dystrybucyjnym (np. na poziomie OSD) oraz osiągnięcie w takiej konfiguracji koniecznych funkcjonalności niezbędnych dla bezpiecznego i bezawaryjnego funkcjonowania. Wymagane będzie:
automatyczne sterowanie systemu w celu dostosowania się do współdziałania z OSD;
monitorowanie bieżącego obciążenia i stanu napięć w sieci lokalnej (np. Smart Grid);
monitorowanie oraz nadzór nad bieżącym stanem sieci;
osiągnięcie operatywności systemu, najlepiej w trybie automatycznym podczas stanów awaryjnych na wszystkich poziomach napięcia;
automatyczne wyłączanie i izolację zwarć i możliwość przywracania zasilania;
automatyczną regulację i stabilizację napięcia, częstotliwości i mocy biernej;
ocenę dynamicznego obciążenia systemu;
możliwość rozłączania i synchronizacji mikrosieci.
System zarządzania energią powinien składać się z następujących modułów funkcjonalnych (na podstawie materiałów technicznych firm, zgodnie z [7]):
w sieciach operatorów dystrybucyjnych będzie stosowany system ADMS (z ang. Advanced Distribution Management Solutions) – do optymalizacji przesyłu,
Systemu Zarządzania Dystrybucją (DMS – z ang. Distribution Management System) – to najważniejszy system, konieczny na wyposażeniu każdego EMS lub SEMS. Jego zadaniem jest nadzór oraz optymalizacja działania lokalnej sieci. System przyjmuje dane z monitoringu sieci, a następnie zgodnie z zaimplementowanym algorytmem – steruje procesami. Z systemem DMS związane są systemy DOL (Dynamiczne obciążenie linii) oraz FDIR (z ang. Fault Detection, Isolation and Restoration) jest to system wykrywania zwarć, izolacji obszarów awarii i przywracanie zasilania. Te systemy są stosowane w tylko w sieciach średniego napięcia.
Systemu Zarządzania Awariami (OMS – z ang. Outage Management System) służy do lokalizacji wyłączeń na sieci energetycznej. Jego celem jest jak najszybsze lokalizowanie awarii i przekazywanie do DMS informacji, jak ma być realizowane ich wyłączanie i izolacja. Z tego systemu są wyliczane dane dotyczące niezawodności sieci. Są to wskaźniki KPI na podstawie których Urząd Regulacji Energetyki (URE) ocenia jakość dostaw energii do klientów końcowych (są współczynniki SAIDI, MAIFI). To jest podstawą kontroli pracy operatora energetycznego.
Pozostałe moduły nie są bezwzględnie konieczne, ale znacznie ułatwiają działanie, należą do nich:
System Informacji Geograficznej (GIS – z ang. Geographic Information System) – zadaniem tego systemu jest powiązanie elementów infrastruktury z ich lokalizacją w terenie, umożliwia uruchomienie szeregu funkcji wspomagających procesy techniczne i optymalizacyjne,
System Zarządzania Informacją o Kliencie (CIS – z ang. Customer Information System) – zbieranie informacji dotyczących sprzedaży energii i obsługi klienta na rynku energetycznym. Elementem składowym tego systemu jest AMI (z ang. Advanced Metering Infrastructure), który na bieżąco przesyła dane o zużyciu energii i pozwala określić przewidywane zapotrzebowanie na dostawy,
System Zarządzania Pracą (WMS – z ang. Work Management System) – system wspomagający organizację pracy, usuwanie awarii, wymian terminowych koniecznych dla utrzymania gotowości sieci energetycznej,
System Zapewnienia jakości (PQ – z ang. Power Quality) – system do oceny jakości energii.
Te podstawowe funkcjonalności możemy uzupełnić o dodatkowe bloki realizujące funkcje związane z raportowaniem, prognozowaniem, przygotowaniem danych do uczestnictwa na rynku energii oraz moduły popytowe, jak np. moduł pogodowy, moduł definiujący odbiory krytyczne i niekrytyczne, z algorytmem sekwencji wyłączeń przy konieczności redukcji obciążenia, itp.
Analiza i przetwarzanie danych pomiędzy tymi modułami jest przeprowadzana jest przez CIM (z ang. Common Information Model). Jest to model informacyjny do określenia wspólnej platformy wymiany informacji za pośrednictwem bezpośrednich interfejsów. Jest magistrala dostępu do danych, która definiuje jak te dane mają być przechowywane w systemie i w jakim formacie powinny być oferowane wewnątrz i na zewnątrz systemu informatycznego (zgodnie z [8] Zarządzanie siecią dystrybucyjną (SN/nn) – DMS, https://www.mikronika.pl/service/systemy).
System Zarządzania Energią w lokalnej sieci energetycznej można określić jako zbiór wielu systemów, na wielu poziomach. Jest to wręcz piramida związaną ze zbieraniem oraz analizowaniem danych na każdym poziomie. Na rysunku 6. przedstawiono schematycznie, jak taka synergia zarządzania może być skonfigurowana w sieci energetycznej.
Rys. 6. Zarządzanie przepływem energii, komunikacja w sieci energetyki zawodowej i rozproszonej, gdzie: KDM – krajowa dyspozycja mocy; ODM – okręgowa dyspozycja mocy; CDM-OSD – centralna dyspozycja mocy operatora dystrybucyjnego; AMI – Advanced Metering Infrastructure (inteligentny licznik, przekazujący dane do operatora), EMS – Building and Energy Management System (system zarządzania energią w budynku), CEMS – Community Energy Management System (moduł do komunikacji pomiędzy operatorami energetycznymi a operatorami sieci rozproszonej, prosumentami), DMS – Distribution Management System – system zarządzania przepływem energii w SEMS/FEMS, SEMS/EMS – Smart Energy Management System – system zarządzania przepływem energii w sieci inteligentnej (Smart Grid), FEMS – Factory Energy Management System – system zarządzania przepływem energii w zakładzie przemysłowym (obecnie są to dyspozycje mocy), HEMS – Home Energy Management System – system zarządzania przepływem energii w domu (odbiorca indywidulany), EV-EMS – Electric Vehicle Energy Management System – system zarządzania energią w pojeździe elektrycznym pracującym na Smart Grid, ESS-EMS – Energy Story System – Energy Management System – system zarządzania energią w magazynie energii pracującym na Smart Grid, OZE-EMS – Odnawialne Źródła Energii – Energy Management System – system zarządzania energią źródeł odnawialnych pracujących na Smart Grid, rys. S. J. Świątek, P. Kazirodek
Systemy zarządzania przepływem energii będą ulokowane, począwszy od dyspozycji mocy operatorów przesyłowych i dystrybucyjnych, poprzez dyspozycje mocy w zakładach przemysłowych (które według nazewnictwa Smart Grid określane są/będą jako FEMS), poprzez systemy zarządzania sieciami energetyki rozproszonej EMS/SEMS, a na samym dole będą ulokowani klienci indywidualni i systemy BEMS i HEMS. Wszystkie te systemy będą się różniły funkcjonalnościami.
Literatura
„European Smart Grid Technology Platform Vision and Strategy for Europe’s Electricity Networks of the Future, Publication Office Directorate” wydanie General for Research Directorate – Energy Unit 2 – Energy Production and Distribution Systems /2006, www.smart.grids.eu
„System Sterowania i Nadzoru nad pracą sieci przesyłowej w PSE Operator S.A.”, Piotr Wójcicki, POMIARY AUTOMATYKA KONTROLA wyd. PAK vol. 55, nr 6/2009.
„Elastyczność krajowego systemu elektroenergetycznego. Diagnoza, potencjał, rozwiązania”, Leszek Bronk, Bogdan Czarnecki, Rafał Magulski, FORUM ENERGII, www.forum-energii.eu /02.2019
„Stacje Ładowania Pojazdów Elektrycznych w Koncepcji Smart Systemu”, Jacek Świątek, Elektro-Info, nr 5 / 2019.
„Koncepcja Smart Grid szansą dla rozwoju generacji rozproszonej”, Anna Kowalska-Pyżalska, Prace naukowe Instytutu Maszyn i Napędów i Pomiarów Elektrycznych Politechniki Wrocławskiej nr 65, Seria Studia i Materiały, nr 31, 2011 r.
„Power electronic systems as a crucial part of Smart Grid infrastructure – a survey”, G. Benysek, M. Kazimierkowski, J. Popczyk, R. Strzelecki, BULLETIN OF THE POLISH ACADEMY OF SCIENCES TECHNICAL SCIENCES, Vol. 59, No. 4, 2011.
Materiały techniczne i katalogi firm: Mikronika, Apator COPA-DATA GmbH, dostępne na stronach internetowych firm.
„Generacja rozproszona w nowoczesnej polityce energetyczne, wybrane problemy i wyzwania”. Praca zbiorowa pod red. Jana Rączka, Mariusza Swora, Wojciecha Stawiany, publikacja Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki, Warszawa 2012, http://forumees.pl/.
„Electric Energy Management System in a Building with Energy Storage”, Marek Pawłowski, Piotr Borkowski, PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY, ISSN 0033-2097, R. 88 NR 12b /2012.
„Koncepcja organizacji systemów zarządzania energią w sieciach automatyki budynkowej”, Jakub Grela, Napędy i Sterowanie, nr. 12 12-2014.
„Internet Rzeczy w systemach automatyki budynkowej”, Andrzej Ożadowicz, Napędy i Sterowanie, Nr 12, 12-2014 r.
ISO 50001 Energy Management Systems. International Organization for Standardization, 06-2018.
„Understanding the Requirements of the Energy Management Systems Certification”, G.T. Huang, Energy/Sustainability, SGS, www.SGS.com, 06-2012. i Częstochowskiej Zarządzanie Nr 22 (2016) s. 210–217.
Systemy Zarządzania Energią jako Narzędzie Wspierające Proces Racjonalizacji Zużycia Energii w Organizacjach, Aleksandra Koszarek-Cyra , Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej Zarządzanie Nr 22 (2016) s. 210–217.
„Zarządzanie Energią Determinantą Ochrony Środowiska”, Marcin Olkiewicz, Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, Seria: Organizacja i Zarządzanie, z. 100 Nr kol. 1972, 2017.
Grzegorz Kaczmarek – ekspert z dziedziny standaryzacji, doświadczony Audytor Wiodący i trener w zakresie systemów zarządzania ISO, współwłaściciel i Prezes Zarządu BiuroNorma Sp. z o.o.
Wydaje się nieprawdopodobnym, aby w XXI wieku dotykały nas regularne przerwy w dostawach energii elektrycznej. Tymczasem, jak ostrzegają eksperci, do takiego stanu może dojść w ciągu dwóch lat, a problem...
Wydaje się nieprawdopodobnym, aby w XXI wieku dotykały nas regularne przerwy w dostawach energii elektrycznej. Tymczasem, jak ostrzegają eksperci, do takiego stanu może dojść w ciągu dwóch lat, a problem będzie dotyczył zarówno odbiorców prywatnych, jak i firm. Zaniki i zapady napięcia oraz inne zaburzenia, które występują w sieciach elektroenergetycznych, powodują w zakładach przemysłowych lub innych przedsiębiorstwach straty w wyniku zatrzymania linii produkcyjnych bądź zakłóceń w pracy układów...
Coraz częściej czyta się o realizacji w Polsce projektów polegających na instalacji automatycznego systemu zbierania danych pomiarowych z liczników energii elektrycznej i ciepła oraz wprowadzania dodatkowych...
Coraz częściej czyta się o realizacji w Polsce projektów polegających na instalacji automatycznego systemu zbierania danych pomiarowych z liczników energii elektrycznej i ciepła oraz wprowadzania dodatkowych elementów dwustronnej komunikacji z odbiorcą energii, a nawet sterowania urządzeniami u odbiorcy, potocznie określanych jako Smart Grid. Jeden z takich projektów został zgłoszony w styczniu br. do konkursu w Programie Priorytetowym Inteligentne Sieci Energetyczne, uruchomionym w Narodowym Funduszu...
Zadania związane z rozwojem elektroenergetyki w Europie i Polsce wymagają innowacyjnego spojrzenia na pracę sieci elektroenergetycznych. Od kilku lat w literaturze pojawia się pojęcie smart grid, które...
Zadania związane z rozwojem elektroenergetyki w Europie i Polsce wymagają innowacyjnego spojrzenia na pracę sieci elektroenergetycznych. Od kilku lat w literaturze pojawia się pojęcie smart grid, które można zdefiniować następująco: „Smart grid – inteligentne systemy elektroenergetyczne, gdzie istnieje komunikacja między wszystkimi uczestnikami rynku energii, mająca na celu dostarczanie usług energetycznych, zapewniając obniżenie kosztów i zwiększenie efektywności oraz zintegrowanie rozproszonych...
Zgodnie z przysłowiem „ryba psuje się od głowy” „elektryczne niechlujstwo” to tylko fragment otaczającej nas rzeczywistości. Trudno się dziwić, że spotykamy i spotykać będziemy urządzenia elektryczne stwarzające...
Zgodnie z przysłowiem „ryba psuje się od głowy” „elektryczne niechlujstwo” to tylko fragment otaczającej nas rzeczywistości. Trudno się dziwić, że spotykamy i spotykać będziemy urządzenia elektryczne stwarzające zagrożenia porażenia prądem, skoro w kraju są „ważniejsze” problemy.
W Polsce wiele osób bagatelizuje wymagania norm i przepisów, uważając siebie za znawców w zakresie instalacji elektrycznych mimo całkowitego braku wiedzy w tym zakresie. Nasi czytelnicy nadsyłają informacje...
W Polsce wiele osób bagatelizuje wymagania norm i przepisów, uważając siebie za znawców w zakresie instalacji elektrycznych mimo całkowitego braku wiedzy w tym zakresie. Nasi czytelnicy nadsyłają informacje o różnych nieprawidłowych sytuacjach, z jakimi spotykają się w swojej praktyce. Tym razem przedstawimy dwa przypadki nieprzemyślanych działań, których skutki okazały się tragiczne.
W artykule przedstawiono projekt rozbudowy linii kablowej SN, zasilającej stacje transformatorowe w układzie pętlowym. Pominięty został projekt stacji transformatorowej przyłączanej do linii kablowej SN,...
W artykule przedstawiono projekt rozbudowy linii kablowej SN, zasilającej stacje transformatorowe w układzie pętlowym. Pominięty został projekt stacji transformatorowej przyłączanej do linii kablowej SN, który stanowi osobne opracowanie.
Zaniki i zapady napięcia oraz inne zaburzenia, które występują w sieciach elektroenergetycznych powodują w zakładach przemysłowych lub innych przedsiębiorstwach straty w wyniku zatrzymania linii produkcyjnych...
Zaniki i zapady napięcia oraz inne zaburzenia, które występują w sieciach elektroenergetycznych powodują w zakładach przemysłowych lub innych przedsiębiorstwach straty w wyniku zatrzymania linii produkcyjnych bądź zakłócenia w pracy układów elektronicznych. W przypadku częstego występowania trwających kilka–kilkadziesiąt sekund zakłóceń zasilania urządzenia o mocy rzędu kilkudziesięciu–kilkuset kVA wymagają zastosowania specjalizowanych układów zapewniających krótkotrwałe zasilanie odbiornikom, np....
Rozpoczęcie budowy jest liczone od chwili doprowadzenia na teren budowy energii elektrycznej. Warunki środowiskowe użytkowania urządzeń na terenie budów są dość trudne. Praca prowadzona jest na wolnym...
Rozpoczęcie budowy jest liczone od chwili doprowadzenia na teren budowy energii elektrycznej. Warunki środowiskowe użytkowania urządzeń na terenie budów są dość trudne. Praca prowadzona jest na wolnym powietrzu, w różnych warunkach pogodowych, przy opadach deszczu, w upale oraz w niskiej temperaturze.
Projektowany budynek stanowi element wyposażenia obiektu sportowego zwanego torem przeszkód i jest zlokalizowany w rejonie mety toru przeszkód. W skład obiektu wchodzi tor przeszkód, boisko do piłki siatkowej...
Projektowany budynek stanowi element wyposażenia obiektu sportowego zwanego torem przeszkód i jest zlokalizowany w rejonie mety toru przeszkód. W skład obiektu wchodzi tor przeszkód, boisko do piłki siatkowej i koszykówki, wiaty polowe stanowiące szatnie dla zawodników oraz budynek sędziów. Energia elektryczna do budynku jest doprowadzona kablem YAKY 4×70 ze stacji transformatorowej o mocy 400 kVA.
Prefabrykowane kontenerowe stacje transformatorowe SN/nn są stacjami przyłączonymi do sieci o napięciu 6÷20 kV i wyjątkowo do sieci 30 kV (np. kopalnie odkrywkowe). Służą one do zasilania sieci elektroenergetycznych...
Prefabrykowane kontenerowe stacje transformatorowe SN/nn są stacjami przyłączonymi do sieci o napięciu 6÷20 kV i wyjątkowo do sieci 30 kV (np. kopalnie odkrywkowe). Służą one do zasilania sieci elektroenergetycznych niskiego napięcia, o napięciu 3×230/400 V. W stacjach tych instaluje się transformatory o mocach znamionowych od 160 do 1000 kVA. Stacje te przystosowane są do współpracy z siecią kablową lub kablowo-napowietrzną średniego napięcia o układzie pierścieniowym lub promieniowym oraz siecią...
Z technicznego punktu widzenia kondensatory są najprostszym środkiem służącym do kompensacji mocy biernej, filtracji harmonicznych i stabilizacji napięcia. Mają wiele istotnych zalet, tj. niewielki własny...
Z technicznego punktu widzenia kondensatory są najprostszym środkiem służącym do kompensacji mocy biernej, filtracji harmonicznych i stabilizacji napięcia. Mają wiele istotnych zalet, tj. niewielki własny pobór mocy czynnej (małe straty), charakteryzują się długą żywotnością (przy właściwych warunkach eksploatacyjnych), prostym montażem, brakiem potrzeby konserwacji, znacznymi możliwościami rozbudowy itp. Ich zastosowanie wymaga jednak rozważenia szeregu zagrożeń mogących obniżyć lub wręcz całkowicie...
Transformatory służą do przekazywania i dystrybucji energii elektrycznej z trójfazowych sieci rozdzielczych wysokiego napięcia do sieci rozdzielczych niskiego napięcia na obszarach zurbanizowanych oraz...
Transformatory służą do przekazywania i dystrybucji energii elektrycznej z trójfazowych sieci rozdzielczych wysokiego napięcia do sieci rozdzielczych niskiego napięcia na obszarach zurbanizowanych oraz do zasilania urządzeń przemysłowych.
Przyłączenie podmiotu do sieci elektroenergetycznej następuje na podstawie umowy o przyłączenie pomiędzy podmiotem a przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się przesyłaniem i dystrybucją energii elektrycznej....
Przyłączenie podmiotu do sieci elektroenergetycznej następuje na podstawie umowy o przyłączenie pomiędzy podmiotem a przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się przesyłaniem i dystrybucją energii elektrycznej. W umowie zawarte są warunki zwane „warunkami przyłączenia”, zgodnie z którymi nastąpi przyłączenie.
Zespół urządzeń do wytwarzania, przesyłu, przetwarzania i użytkowania energii elektrycznej tworzy system elektroenergetyczny (SEE). W skład systemu elektroenergetycznego wchodzą: elektrownie, sieci oraz...
Zespół urządzeń do wytwarzania, przesyłu, przetwarzania i użytkowania energii elektrycznej tworzy system elektroenergetyczny (SEE). W skład systemu elektroenergetycznego wchodzą: elektrownie, sieci oraz stacje transformatorowo-rozdzielcze, odbiorniki energii elektrycznej.
Pomiar impedancji pętli zwarcia w instalacji zasilanej przez zespół prądotwórczy jest trudny do praktycznego wykonania z uwagi na zmieniającą się w czasie zwarcia reaktancję generatora i brak dostępnych...
Pomiar impedancji pętli zwarcia w instalacji zasilanej przez zespół prądotwórczy jest trudny do praktycznego wykonania z uwagi na zmieniającą się w czasie zwarcia reaktancję generatora i brak dostępnych na rynku przyrządów pomiarowych pozwalających na wykonanie takiego pomiaru. Oszacowanie skuteczności samoczynnego wyłączenia zabezpieczeń w instalacji zasilanej przez zespół prądotwórczy jest możliwe na drodze obliczeniowej i ma charakter przybliżony.
Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące sieci i urządzeń średniego napięcia, które zostały ogłoszone przez Polski Komitet Normalizacyjny. Ich zakres jest ujęty w następujących katalogowych...
Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące sieci i urządzeń średniego napięcia, które zostały ogłoszone przez Polski Komitet Normalizacyjny. Ich zakres jest ujęty w następujących katalogowych grupach i podgrupach klasyfikacji ICS: 29.060, 29.060.20, 29.120.50, 29.170.70, 29.130.99, 29.160, 29.180, 29.240, 29.280. Z uwagi na ciągłą nowelizację i aktualizację Polskich Norm zalecamy zbadanie możliwości zastosowania najnowszego wydania tych norm oraz odwiedzenia strony internetowej Polskiego...
Zgodnie z art. 51 Ustawy Prawo energetyczne (tekst jednolity – DzU z 2006 r., nr 89, poz. 625, z późn. zm.) sieci elektroenergetyczne należy projektować i budować przy zachowaniu zgodności z wymaganiami,...
Zgodnie z art. 51 Ustawy Prawo energetyczne (tekst jednolity – DzU z 2006 r., nr 89, poz. 625, z późn. zm.) sieci elektroenergetyczne należy projektować i budować przy zachowaniu zgodności z wymaganiami, między innymi Polskich Norm. Również art. 5 Ustawy Prawo budowlane (tekst jednolity – DzU z 2006 r., nr 156, poz. 1118, z późn. zm.) stanowi, że obiekty budowlane (w tym sieci elektroenergetyczne) należy projektować i budować między innymi zgodnie z zasadami wiedzy technicznej.
Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach (DzU nr 55, poz. 248 z późn. zm.) przenosi do praktycznego stosowania naukę o pomiarach zwaną metrologią. W codziennym życiu pomiar odgrywa ważną rolę we...
Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach (DzU nr 55, poz. 248 z późn. zm.) przenosi do praktycznego stosowania naukę o pomiarach zwaną metrologią. W codziennym życiu pomiar odgrywa ważną rolę we wszystkich procesach wytwarzania i dystrybucji dóbr, w ochronie środowiska, w prognozowaniu, diagnostyce transportu i komunikacji oraz w badaniach naukowych. Rozwój badań naukowych, a także wzrastający stopień poznawania świata spowodowały konieczność pomiaru coraz to nowych wielkości, ustalania ich...
Wymagania odległościowe dla sieci elektroenergetycznych od niektórych obiektów budowlanych określane są nie tylko w Polskich Normach, ale także w przepisach techniczno-budowlanych [5, 6, 7, 9, 10]. Jednak...
Wymagania odległościowe dla sieci elektroenergetycznych od niektórych obiektów budowlanych określane są nie tylko w Polskich Normach, ale także w przepisach techniczno-budowlanych [5, 6, 7, 9, 10]. Jednak przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie [8] wymagań takich nie określają. Zatem, pozostają w tym przypadku wymagania Polskich Norm.
Jakość energii elektrycznej staje się z roku na rok coraz poważniejszym problemem w eksploatacji sieci i urządzeń elektroenergetycznych, w szczególności w sieciach rozdzielczych i instalacjach odbiorczych....
Jakość energii elektrycznej staje się z roku na rok coraz poważniejszym problemem w eksploatacji sieci i urządzeń elektroenergetycznych, w szczególności w sieciach rozdzielczych i instalacjach odbiorczych. Powody są oczywiste: stale rosnąca liczba odbiorników o nieliniowych charakterystykach obciążenia z jednej strony, a z drugiej – coraz większe wymagania co do jakości zasilania niektórych grup odbiorników.
Ograniczniki przepięć podczas ich normalnego działania w sieciach elektroenergetycznych średnich i wysokich napięć nie stwarzają zagrożeń dla sąsiadujących z nimi obiektów czy personelu. Ich stosowanie...
Ograniczniki przepięć podczas ich normalnego działania w sieciach elektroenergetycznych średnich i wysokich napięć nie stwarzają zagrożeń dla sąsiadujących z nimi obiektów czy personelu. Ich stosowanie przyczynia się wręcz do eliminacji awarii innych aparatów w wyniku uszkodzeń ich izolacji i związanych z tym zagrożeń. Poprawnie skonstruowane ograniczniki przepięć, dobrane do lokalnych warunków sieciowych i zainstalowane, wykonane z zastosowaniem właściwej technologii, są przez kilkadziesiąt...
PGE rozszerza ofertę dla klientów inwestujących w odnawialne źródła energii. Od 12 stycznia do 31 marca 2026 r. osoby kupujące instalację fotowoltaiczną z magazynem energii lub falownik hybrydowy z magazynem...
PGE rozszerza ofertę dla klientów inwestujących w odnawialne źródła energii. Od 12 stycznia do 31 marca 2026 r. osoby kupujące instalację fotowoltaiczną z magazynem energii lub falownik hybrydowy z magazynem energii o mocy do 50 kW mogą otrzymać bezpłatnie EMS – zaawansowany system zarządzania energią.
Zabytkowy budynek Kancelarii Sejmu zyska rozwiązania pozwalające na oszczędzanie energii i redukcję emisji gazów cieplarnianych. NFOŚiGW przeznaczy na ten projekt blisko 16 mln zł z Funduszy Europejskich.
Zabytkowy budynek Kancelarii Sejmu zyska rozwiązania pozwalające na oszczędzanie energii i redukcję emisji gazów cieplarnianych. NFOŚiGW przeznaczy na ten projekt blisko 16 mln zł z Funduszy Europejskich.
Analizując systemy zarządzania energią w koncepcji energetyki zdecentralizowanej, przechodzimy teraz na poziom odbiorców energii, czyli klientów: instytucjonalnych (zakłady przemysłowe) i indywidualnych....
Analizując systemy zarządzania energią w koncepcji energetyki zdecentralizowanej, przechodzimy teraz na poziom odbiorców energii, czyli klientów: instytucjonalnych (zakłady przemysłowe) i indywidualnych. W wielu przypadkach będą to także prosumenci, czyli dostawcy energii z lokalnych źródeł (małej generacji OZE, lokalnego magazynu energii lub korzystając z pojazdu elektrycznego pracującego zwrotnie na sieć w systemie V2G (z ang. vehicle to grid).
Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy...
Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy Prysmiana pokazuje, jak różne rodzaje kabli wpływają na szybkość, z jaką dym z palącego się kabla ogranicza widoczność, przysłaniając znaki ewakuacyjne.
Schrack Technik jest jednym z wiodących przedsiębiorstw w dystrybucji innowacyjnych produktów w zakresie szeroko pojętej elektrotechniki. Założycielem firmy Schrack AG, firmy matki dzisiejszego Schracka, był w roku 1919 dr Eduard Schrack. Paleta produktowa Schrack Technik jest od lat stale poszerzana. Tak też Schrack Technik stał się wiodącym przedsiębiorstwem zaopatrującym w elektrotechnikę klientów Centralnej i wschodniej Europy.
Nasza paleta produktów jest bardzo różnorodna, staramy się również zawsze podążać za najnowszymi technologiami. Oferujemy produkty m.in. z zakresu elektrotechniki, danych/SAT, bezpieczeństwa, budownictwa i oświetlenia — zawsze najwyższej jakości!
Minimalistyczna nawierzchnia nie musi być monotonna. Jej siła wynika z ograniczonej liczby materiałów, konsekwentnej geometrii i czytelnego połączenia stref. Obecne kierunki projektowe stawiają na spokojną...
Minimalistyczna nawierzchnia nie musi być monotonna. Jej siła wynika z ograniczonej liczby materiałów, konsekwentnej geometrii i czytelnego połączenia stref. Obecne kierunki projektowe stawiają na spokojną bazę, dopasowanie do bryły domu oraz funkcję widoczną w każdym detalu.
Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje,...
Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje, sieci wielkopowierzchniowe etc. ), jednak zaopiekujemy się każdym klientem – nawet tym najmniejszym.
Jakość energii elektrycznej w sieciach niskiego napięcia określają norma PN-EN 50160 oraz Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 22 marca 2023 r. [1, 2]. Według rozporządzenia, 95% 10-minutowych...
Jakość energii elektrycznej w sieciach niskiego napięcia określają norma PN-EN 50160 oraz Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 22 marca 2023 r. [1, 2]. Według rozporządzenia, 95% 10-minutowych średnich wartości skutecznych napięcia musi mieścić się w przedziale ±10% napięcia znamionowego, natomiast norma PN-EN 50160 jest bardziej restrykcyjna – wymaga poziomu zgodności 99% oraz utrzymania całości pomiarów w przedziale ±15%.
Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania...
Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania do napędów jednofazowych ~230 V i trójfazowych ~400 V, a wersje sekwencyjne pozwalają na współpracę z maksymalnie trzema napędami.
W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne lata.
W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne lata.
Wyłącznik nadprądowy MCB należy do najbardziej rozpowszechnionych aparatów ochronnych w instalacjach niskiego napięcia. Jego zadanie wydaje się proste: bezpiecznie przewodzić prąd roboczy, a w razie przeciążenia...
Wyłącznik nadprądowy MCB należy do najbardziej rozpowszechnionych aparatów ochronnych w instalacjach niskiego napięcia. Jego zadanie wydaje się proste: bezpiecznie przewodzić prąd roboczy, a w razie przeciążenia lub zwarcia samoczynnie odłączyć obwód. W praktyce wewnątrz niewielkiej obudowy musi jednak współdziałać kilka zjawisk fizycznych: przepływ prądu, wydzielanie ciepła, odkształcenie bimetalu, praca mechanizmu zapadkowego, ruch styków i proces gaszenia łuku. Ochrona przeciążeniowa nie jest...
Polska energetyka znajduje się w punkcie zwrotnym. Dynamiczny przyrost mocy z odnawialnych źródeł energii (OZE) wymusza ewolucję systemu z modelu pasywnego w kierunku inteligentnego i elastycznego smart...
Polska energetyka znajduje się w punkcie zwrotnym. Dynamiczny przyrost mocy z odnawialnych źródeł energii (OZE) wymusza ewolucję systemu z modelu pasywnego w kierunku inteligentnego i elastycznego smart grid. Dodatkowo wysokie koszty energii oraz rosnąca zmienność cen na rynku powodują, że przedsiębiorstwa coraz częściej poszukują rozwiązań zapewniających stabilność i przewidywalność działania. W tej układance magazynowanie energii staje się warunkiem koniecznym dla zachowania bezpieczeństwa energetycznego...
Uszkodzenie izolacji kabli nn i SN w gęsto uzbrojonym terenie oznacza ryzyko kosztownych, nietrafionych wykopów. Odpowiedzią na to wyzwanie jest Ramka A LKR-2500 od Sonel. Dzięki cyfrowemu wsparciu operatora...
Uszkodzenie izolacji kabli nn i SN w gęsto uzbrojonym terenie oznacza ryzyko kosztownych, nietrafionych wykopów. Odpowiedzią na to wyzwanie jest Ramka A LKR-2500 od Sonel. Dzięki cyfrowemu wsparciu operatora narzędzie to pozwala na precyzyjne wyznaczanie miejsc uszkodzeń i rewolucjonizuje współczesną diagnostykę kablową.
Drukarka fiskalna online rejestruje sprzedaż i automatycznie przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas, dzięki czemu przedsiębiorca ma mniej formalności niż przy starszych urządzeniach. W artykule...
Drukarka fiskalna online rejestruje sprzedaż i automatycznie przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas, dzięki czemu przedsiębiorca ma mniej formalności niż przy starszych urządzeniach. W artykule wyjaśniamy, czym jest drukarka fiskalna online i czym różni się od starszych modeli oraz od kasy fiskalnej, kto musi ewidencjonować sprzedaż, jak urządzenie łączy się z CRK i systemem POS, jak skorzystać z ulgi na zakup oraz jakie obowiązki wiążą się z jego używaniem.
Definicja komputera do nauki zmienia się wraz z rozwojem technologii. Obecnie wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli sprzęty różnią się możliwościami od tego, co wystarczało jeszcze kilka lat temu....
Definicja komputera do nauki zmienia się wraz z rozwojem technologii. Obecnie wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli sprzęty różnią się możliwościami od tego, co wystarczało jeszcze kilka lat temu. Wynika to przede wszystkim z faktu, że oprócz uruchamiania edytora tekstu, przeglądarki internetowej czy spotkań online, komputery wykorzystywane są do AI, multimediów i gier.
Instalację elektryczną w domu prefabrykowanym najlepiej zaplanować przed produkcją elementów. Na tym etapie można uzgodnić położenie gniazd, oświetlenia i urządzeń z konstrukcją ścian oraz pozostałymi...
Instalację elektryczną w domu prefabrykowanym najlepiej zaplanować przed produkcją elementów. Na tym etapie można uzgodnić położenie gniazd, oświetlenia i urządzeń z konstrukcją ścian oraz pozostałymi instalacjami. Projekt obejmuje także zapotrzebowanie na energię, ochronę użytkowników i sposób prowadzenia przewodów. Wczesne ustalenia pomagają uniknąć przeróbek gotowych przegród i przygotować dom do późniejszej rozbudowy.
Falownik z aktywną charakterystyką Q(U) nadal zostawia na fakturze pozycję za energię bierną. Reguluje napięcie w miejscu przyłączenia, a nie bilans, który operator rozlicza na liczniku. W obiekcie NN...
Falownik z aktywną charakterystyką Q(U) nadal zostawia na fakturze pozycję za energię bierną. Reguluje napięcie w miejscu przyłączenia, a nie bilans, który operator rozlicza na liczniku. W obiekcie NN z instalacją fotowoltaiczną te dwa zadania rozjeżdżają się w południe i po zmroku.
Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy...
Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy Prysmiana pokazuje, jak różne rodzaje kabli wpływają na szybkość, z jaką dym z palącego się kabla ogranicza widoczność, przysłaniając znaki ewakuacyjne.
„Pożar domu jednorodzinnego. Zapalił się magazyn energii”. Takie nagłówki pojawiają się w mediach coraz częściej i za każdym razem wywołują to samo pytanie: czy baterie litowe w domu są bezpieczne?
Odpowiedź...
„Pożar domu jednorodzinnego. Zapalił się magazyn energii”. Takie nagłówki pojawiają się w mediach coraz częściej i za każdym razem wywołują to samo pytanie: czy baterie litowe w domu są bezpieczne?
Odpowiedź jest mniej sensacyjna niż nagłówek. Nowoczesny magazyn energii ma kilka warstw zabezpieczeń, które reagują, zanim zrobi się groźnie. Gdy dochodzi do pożaru, przyczyną nierzadko okazuje się nie sama bateria, lecz sposób, w jaki została podłączona. Czasem wystarczy jeden przewód mniej.
Podczas targów ENERGETAB 2026 firma Finder Polska zaprezentowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią, m.in. programowalny przekaźnik OPTA oraz jego premierowe zastosowania....
Podczas targów ENERGETAB 2026 firma Finder Polska zaprezentowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią, m.in. programowalny przekaźnik OPTA oraz jego premierowe zastosowania. Targi były też okazją do świętowania – w tym roku Finder Polska obchodzi 10-lecie działalności!
Cewki SMD trafiają dziś niemal na każdą płytkę drukowaną – pracują w przetwornicach DC/DC, filtrach przeciwzakłóceniowych i obwodach sygnałowych. Mimo to projektanci nierzadko dobierają je „na oko”, kierując...
Cewki SMD trafiają dziś niemal na każdą płytkę drukowaną – pracują w przetwornicach DC/DC, filtrach przeciwzakłóceniowych i obwodach sygnałowych. Mimo to projektanci nierzadko dobierają je „na oko”, kierując się samą indukcyjnością. Tymczasem o poprawnej pracy układu decyduje kilka parametrów naraz, a pominięcie któregokolwiek z nich potrafi zepsuć dopracowany projekt.
Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale również jej bezpieczne, przewidywalne i zgodne...
Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale również jej bezpieczne, przewidywalne i zgodne z wymaganiami operatorów zarządzanie. Farmy fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe, instalacje biogazowe czy układy przemysłowe typu „zero eksport” wymagają dziś rozwiązań, które pozwalają kontrolować parametry pracy źródeł, ograniczać moc oddawaną do sieci oraz zapewniać skuteczną komunikację z systemami...
Na targach w Bielsku-Białej firma Relpol prezentowała nowoczesne urządzenia pomiarowe oraz rozwiązania wspierające zarządzanie energią. Ale stoisko Relpolu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko...
Na targach w Bielsku-Białej firma Relpol prezentowała nowoczesne urządzenia pomiarowe oraz rozwiązania wspierające zarządzanie energią. Ale stoisko Relpolu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko z powodu oferty produktowej – poza klientami i partnerami biznesowymi chętnie odwiedzali je też... amatorzy tostów i darta.
Polska marka Armac brała udział w 39. edycji targów ENERGETAB w Bielsku-Białej, gdzie promowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu zasilania awaryjnego, w tym zasilacze UPS o mocy do 6 kVA i 10 kVA...
Polska marka Armac brała udział w 39. edycji targów ENERGETAB w Bielsku-Białej, gdzie promowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu zasilania awaryjnego, w tym zasilacze UPS o mocy do 6 kVA i 10 kVA z serii Office On-line PF1 Dust-Free.
Elektrometal S.A. prezentował w Bielsku-Białej m.in. specjalistyczne oprawy oświetleniowe ewakuacyjne i do stref zagrożonych wybuchem. Mimo dość trudnej sytuacji na rynku, stoisko Elektrometalu odwiedziło...
Elektrometal S.A. prezentował w Bielsku-Białej m.in. specjalistyczne oprawy oświetleniowe ewakuacyjne i do stref zagrożonych wybuchem. Mimo dość trudnej sytuacji na rynku, stoisko Elektrometalu odwiedziło bardzo dużo obecnych i nowych klientów.
Bateryjne magazyny energii stanowią efektywne rozwiązanie problemu niezgodności profili generacji i zużycia w obiektach przemysłowych i usługowych. Zwiększają wykorzystanie energii z instalacji fotowoltaicznych...
Bateryjne magazyny energii stanowią efektywne rozwiązanie problemu niezgodności profili generacji i zużycia w obiektach przemysłowych i usługowych. Zwiększają wykorzystanie energii z instalacji fotowoltaicznych do maksymalnego stopnia, ograniczają moc szczytową, istotnie redukują koszty oraz poprawiają stabilność zasilania, bezpieczeństwo i ciągłość produkcji oraz możliwość pracy w trybie zasilania awaryjnego. Dostępne są jako zewnętrzne rozdzielnice lub kontenery dla większych mocy.
Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii,...
Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii, elektromobilności oraz urządzeń energoelektronicznych powoduje wzrost zjawisk zakłócających, takich jak poziom harmonicznych, asymetria napięć, migotanie światła czy wahania napięcia. W odpowiedzi na te wyzwania firma A. Eberle proponuje stacjonarny analizator PQI-DA Smart – urządzenie, które przeobraża...
Składając nowy komputer, łatwo dać się ponieść emocjom i wydać lwią część budżetu na potężną kartę graficzną czy szybki procesor. Zasilacz? Często ląduje w koszyku na samym końcu, wybierany "po taniości"....
Składając nowy komputer, łatwo dać się ponieść emocjom i wydać lwią część budżetu na potężną kartę graficzną czy szybki procesor. Zasilacz? Często ląduje w koszyku na samym końcu, wybierany "po taniości". To błąd, który w najlepszym razie kończy się nagłymi resetami systemu, a w najgorszym – dosłownym spaleniem drogich podzespołów. Zasilacz to serce całego PC. Zobacz, jak mądrze dobrać jego moc do nowoczesnego sprzętu i na jakie zabezpieczenia zwrócić uwagę, by zyskać pancerne bezpieczeństwo i absolutny...
Powszechna obecność wrażliwych urządzeń elektronicznych we współczesnych instalacjach niskiego napięcia modyfikuje wymagania w zakresie ich ochrony. Podczas gdy zagrożenia wywołane przejściowymi wyładowaniami...
Powszechna obecność wrażliwych urządzeń elektronicznych we współczesnych instalacjach niskiego napięcia modyfikuje wymagania w zakresie ich ochrony. Podczas gdy zagrożenia wywołane przejściowymi wyładowaniami atmosferycznymi są powszechnie uwzględniane w procesach projektowych, poważny problem eksploatacyjny stanowią długotrwałe wzrosty napięcia o częstotliwości sieciowej. Tradycyjne ograniczniki chroniące przed przepięciami atmosferycznymi i łączeniowymi (SPD) okazują się wobec nich nieskuteczne....
Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. jest cenionym dostawcą prefabrykowanych akcesoriów i osprzętu kablowego niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Swoje najlepsze rozwiązania firma zaprezentuje...
Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. jest cenionym dostawcą prefabrykowanych akcesoriów i osprzętu kablowego niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Swoje najlepsze rozwiązania firma zaprezentuje na stoisku G 9 podczas targów ENERGETAB 2026.
Sprawne oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania. Aby system działał prawidłowo w sytuacji zagrożenia, konieczne jest jego regularne sprawdzanie. Taki przegląd...
Sprawne oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania. Aby system działał prawidłowo w sytuacji zagrożenia, konieczne jest jego regularne sprawdzanie. Taki przegląd obejmuje ocenę stanu technicznego instalacji, testy działania oraz weryfikację dokumentacji, dzięki czemu można wykryć usterki, zanim wpłyną na bezpieczeństwo użytkowników obiektu.
Zimowy dzień, temperatura spada poniżej zera, a Ty wchodzisz do apartamentu tuż po wyjeździe gości – w sypialni otwarte na oścież okno i rozgrzany grzejnik. Konsekwencje pojawią się później, gdy zostaniesz...
Zimowy dzień, temperatura spada poniżej zera, a Ty wchodzisz do apartamentu tuż po wyjeździe gości – w sypialni otwarte na oścież okno i rozgrzany grzejnik. Konsekwencje pojawią się później, gdy zostaniesz obciążony rachunkiem za prąd. Możesz oczywiście przypominać o wyłączaniu ogrzewania na czas wietrzenia, dopisać kolejną zasadę do regulaminu czy umieścić wskazówkę przy oknie. Nie każda osoba podczas kilkudniowego pobytu będzie jednak pamiętać o wszystkich zaleceniach gospodarza. A co, gdyby ogrzewanie...
Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.
Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.
ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne...
ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne oraz urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej przeznaczone zarówno dla użytkowników domowych, jak i odbiorców biznesowych. Marka koncentruje się na tworzeniu kompatybilnych rozwiązań, z których można budować systemy ochrony energetycznej dostosowane do konkretnych zastosowań.
Czytelne i trwałe oznakowanie urządzeń, przewodów, kabli, szaf sterowniczych oraz elementów instalacji ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa pracy, sprawnego montażu i późniejszej obsługi technicznej. Firma...
Czytelne i trwałe oznakowanie urządzeń, przewodów, kabli, szaf sterowniczych oraz elementów instalacji ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa pracy, sprawnego montażu i późniejszej obsługi technicznej. Firma Znak Direct oferuje szeroki wybór tabliczek, oznaczników, naklejek i znaków przeznaczonych dla przemysłu, elektroinstalatorów, automatyków, producentów maszyn oraz wykonawców instalacji technicznych.
Informacja o cookies
Klikacjąc "Zgoda" akceptujesz zapisywanie wszystkich danych na twoim urządzeniu. Kliknięcie "Odmowa" oznacza zapisywanie tylko danych niezbędnych do funkcjonowania strony. Administratorem danych jest Grupa Medium sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Karczewska 18. Dane są przetwarzane w celu zapewnienia funkcjonalności strony, analizy ruchu oraz dostosowania reklam. Masz prawo do wycofania zgody w dowolnym momencie. Dane przetwarzamy w celu realizxacji zamówienia (art. 6 ust. 1 lit. b RODO). Szczegółowe informacje o przetwarzaniu danych znajdziesz w
Polityce prywatności