elektro.info

Zaawansowane wyszukiwanie

Podstawa dobrego i bezpiecznego oświetlenia – normy serii PN-EN 13201 (część 1)

Zapowiedź zmian w podejściu do projektowania

Dobrze oświetlone przejście dla pieszych (Łódź, ul. Kościuszki)
Hubert Barański

Dobrze oświetlone przejście dla pieszych (Łódź, ul. Kościuszki)


Hubert Barański

Rola oświetlenia drogowego zmieniała się na przestrzeni wieków. Początkowo najważniejszy był ruch samochodowy, koncentrowano się więc na oświetleniu samej jezdni. Z czasem znaczenia nabrało bezpieczeństwo pieszych i rowerzystów, pojawiło się oświetlenie chodników i dróg rowerowych. Obecna rola oświetlenia ulicznego, poza ww. wymienionymi, to również udział w tworzeniu obrazu wieczorno-nocnego przestrzeni urbanistycznej, przyjaznego mieszkańcom, zmieniającego się autonomicznie lub w sposób określony w zależności od sytuacji, okazji i życzeń. Oświetlenie drogowe to również element architektury miasta, uczestniczący w iluminacji naszego otoczenia na co dzień i przy okazji festiwali światła.

Zobacz także

TM TECHNOLOGIE Sp. z o.o. Monitoring oświetlenia awaryjnego w wieloobiektowym kompleksie

Monitoring oświetlenia awaryjnego w wieloobiektowym kompleksie Monitoring oświetlenia awaryjnego w wieloobiektowym kompleksie

W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne  lata.

W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne  lata.

TREVOS POLAND Sp. z o.o. Oświetlenie przemysłowe pod presją bezpieczeństwa

Oświetlenie przemysłowe pod presją bezpieczeństwa Oświetlenie przemysłowe pod presją bezpieczeństwa

Rosnące wymagania dotyczące efektywności energetycznej, bezpieczeństwa pracy oraz niezawodności instalacji sprawiają, że oświetlenie przemysłowe staje się jednym z kluczowych elementów nowoczesnych zakładów...

Rosnące wymagania dotyczące efektywności energetycznej, bezpieczeństwa pracy oraz niezawodności instalacji sprawiają, że oświetlenie przemysłowe staje się jednym z kluczowych elementów nowoczesnych zakładów produkcyjnych i centrów logistycznych. Szczególnego znaczenia nabierają dziś również rozwiązania przeznaczone do stref zagrożonych wybuchem. O wyzwaniach związanych z doborem oświetlenia przemysłowego, specyfice wymagań w strefach zagrożonych wybuchem oraz planach rozwoju firmy w Polsce rozmawiamy...

leroymerlin.pl Barwa światła, liczba lampek, długość łańcucha... Sprawdź, czym kierować się przy wyborze zewnętrznych lampek choinkowych

Barwa światła, liczba lampek, długość łańcucha... Sprawdź, czym kierować się przy wyborze zewnętrznych lampek choinkowych Barwa światła, liczba lampek, długość łańcucha... Sprawdź, czym kierować się przy wyborze zewnętrznych lampek choinkowych

Dekoracyjne sople, migoczące figurki, kolorowe sznurki oplatające drzewka… Nastrojowe oświetlenie to jeden z ważniejszych elementów Bożego Narodzenia. Wyjątkowy klimat świąt można również stworzyć w ogrodzie...

Dekoracyjne sople, migoczące figurki, kolorowe sznurki oplatające drzewka… Nastrojowe oświetlenie to jeden z ważniejszych elementów Bożego Narodzenia. Wyjątkowy klimat świąt można również stworzyć w ogrodzie lub przy wejściu do domu. Wystarczy wybrać odpowiednie lampki. Które z nich sprawdzą się na zewnątrz? Poniżej przydatne wskazówki.

Streszczenie

W artykule przedstawiono ogólne zasady doboru właściwego i bezpiecznego oświetlenia drogowego według obowiązujących norm serii PN-EN 13201 z 2007 roku. Zwrócono uwagę na oświetlenie przejść dla pieszych i skrzyżowań, jako szczególnych stref w ruchu drogowym. Zasygnalizowano zmiany wprowadzane przez projekty norm EN 13201 z 2013 roku.

Abstract

Fundamental principles of good and safe lighting – series of standards EN 13201 (Part 1). Announcement of changes in the approach to design

The paper presents the general principles of selecting the proper and safe road lighting according to the applicable standards series EN 13201 of 2007. Attention was drawn to the lighting of pedestrian crossings and street intersections, as special zones in road traffic. The changes introduced by the draft standards EN 13201 of 2013 were signaled.

Rosną nasze wymagania co do parametrów jakościowych oraz ilościowych światła i oświetlenia. Coraz częściej zaczynamy wymagać od oświetlenia, aby działało inteligentnie, upatrując w tym również ograniczenia kosztów utrzymania instalacji oświetlenia drogowego.

Każda przestrzeń publiczna wymaga właściwych warunków oświetleniowych, które muszą być spełnione, aby zapewnić ogólne bezpieczeństwo i właściwą funkcjonalność. Inaczej oświetlamy drogi i ulice, inaczej alejki w parkach czy place i parkingi. Wymagania te są określone właśnie w normach europejskich, których zmiany w najbliższym okresie mogą nastąpić i wymagają w związku z tym odpowiedniego przygotowania.

Podstawowym kryterium wyboru rozwiązania oświetlenia drogowego jest obecnie spełnienie wymagań oświetleniowych przy możliwie niskim zużyciu energii oraz możliwie najniższych kosztach eksploatacji instalacji.

Oświetlenie drogowe w świetle wymagań norm PN-EN 13201:2007

Obecnie oświetlenie drogowe w zakresie wymagań, obliczeń i pomiarów jest uregulowane przez normy z serii PN-EN 13201:2007 Oświetlenie dróg, obejmujące cztery tematyczne arkusze:

  1. PKN-CEN/TR 13201-1:2007 Oświetlenie dróg. Część 1: Wybór klas oświetlenia,
  2. PN-EN 13201-2:2007 Oświetlenie dróg. Część 2: Wymagania oświetleniowe,
  3. PN-EN 13201-3:2007 Oświetlenie dróg. Część 3: Obliczenia oświetleniowe,
  4. PN-EN 13201-4:2007 Oświetlenie dróg. Część 4: Metody pomiarów parametrów oświetlenia.

Arkusz 1 ww. norm klasyfikuje drogi i ulice, skrzyżowania, ronda według tzw. kategorii oświetlenia. Kategoria oświetlenia jest podstawą do wykonania profesjonalnego projektu oświetlenia drogowego. Określenie kategorii oświetlenia jest poprzedzone oceną sytuacji oświetleniowych związanych z typowymi prędkościami głównych użytkowników dróg, typami użytkowników ruchu w danym obszarze (ruch zmotoryzowany, piesi, rowerzyści) oraz typami wykluczonych użytkowników. Wymagania oświetleniowe zależą też od geometrii obszaru oraz okoliczności zależnych od czasu i charakteru ruchu drogowego.

Klasa oświetleniowa jest z reguły określana przez zarządców dróg, gdyż to oni mają największą wiedzę o użytkownikach, natężeniu ruchu samochodowego, pieszego i rowerowego, jak również o otoczeniu tego miejsca. Szczególnie trudne jest określenie zmienności w czasie takich czynników jak zmiana natężenia ruchu pojazdów w porze nocnej, liczby zaparkowanych pojazdów, czy zmiany jasności otoczenia związane z reklamami świetlnymi w pasie drogowym. Czynniki te mogą być brane pod uwagę przy projektowaniu obniżania poziomów oświetlenia w wyniku redukcji mocy opraw oświetleniowych, co wpływa na zmniejszenie zużycia energii elektrycznej i kosztów eksploatacji.

Spełnienie wymagań normalizacyjnych gwarantuje odpowiednią funkcjonalność (poziomy i równomierność oświetlenia) oraz minimalny poziom bezpieczeństwa dla wszystkich użytkowników w danej przestrzeni. 

Dobrze zaprojektowane oświetlenie dróg powinno charakteryzować się następującymi cechami:

  • zapewnienie poziomów oświetlenia elementów pasa drogowego (jezdni, chodników, dróg rowerowych) w zależności od klasy oświetleniowej) – właściwa luminacja L, w [cd/m2], lub natężenie oświetlenia E, w [lx],
  • zapewnienie równomierności oświetlenia elementów pasa drogowego: poprzecznej Uo, w [-] oraz wzdłużnej U1, w [-]; jest to ważne dla zapewnienia dobrych warunków postrzegania przeszkód na drogach, równomierność odpowiada za efekt pasów na jezdni, przy dobrej równomierności pasów nie ma,
  • ograniczenie olśnienia przeszkadzającego do poziomu nieprzekraczającego TI, w [%], np. dla dróg o klasie ME – TI maks. 10% lub 15%
  • zapewnienie właściwej barwy światła wysyłanego przez oprawy oświetleniowe,
  • dobra widoczność kolorystyki znaków drogowych i innych informacji, uznana przewaga światła białego nad żółtym od lamp sodowych,
  • zapewnienie prowadzenia wzrokowego, pokazującego sposób rozmieszczenia słupów oświetleniowych i układ drogi sygnalizujący geometrię układu drogowego.

Do tych wymagań dochodzą jeszcze warunki odnoszące się do geometrii oświetlenia, m.in. lokalizacja słupów, ich wysokość, sposób montażu opraw oświetleniowych itp. Od układu ulicy i jej funkcji zależy, czy słupy ustawimy po jednej stronie drogi, czy po obu, a może zawiesimy nad środkiem jezdni na linkach przewieszkowych, co nie zawsze jest możliwe.

Zalecenia oświetleniowe

Zalecenia oświetleniowe w normie PKN-CEN/TR 13201-1:2007 odnoszą się głównie do ograniczenia olśnienia, jakości światła w zakresie oddawania barw i prowadzenia wzrokowego. Podkreślono również fakt, że parametry oświetlenia odnoszą się tylko do godzin nocnych i mogą podlegać zmianom w różnych okresach nocy i w różnych porach roku. Norma dopuszcza więc zastosowanie różnych klas oświetlenia dla różnych przedziałów czasowych w nocy. Jest to realizowane za pomocą określonego harmonogramu obniżania strumienia świetlnego opraw (redukcji mocy). Wymaga to jednak sprawdzenia, czy obniżenie strumienia świetlnego spełni wymagania dla obniżonej klasy oświetlenia.

Od kilku lat w rozwiązaniach oświetlenia drogowego na świecie następuje wymiana żółtego światła lamp sodowych na światło białe. Światło takie wytwarzają wysokoprężne lampy metalohalogenkowe i obecnie bardzo popularne oprawy i lampy LED. Jak się okazuje, światło białe daje postrzeganie otoczenia jako jaśniejszego i bardziej naturalnego. Przeprowadzane testy wykazały, że światło białe jest także przez większość ludzi preferowane i uważane za przyjemniejsze, zwiększa ogólne poczucie bezpieczeństwa, pozwala na łatwiejsze rozpoznawanie twarzy i sylwetki, nawet z dużych odległości, co w znacznym stopniu eliminuje uczucie niepokoju i tym samym może przeciwdziałać przestępstwom. Białe światło pomaga ponadto w odbiorze lepszej jakości nagrań telewizji CCTV oraz kamer. Za pomocą barwy światła możemy dodatkowo kształtować atmosferę terenu (rys. 1.).

Oświetlenie przejść dla pieszych

Szczególną strefą w ruchu drogowym jest przejście dla pieszych, zaliczane do tzw. stref konfliktowych. Powinno być ono odpowiednio oświetlone i wyróżnione, co często przy istniejących starych instalacjach nie jest możliwe – najbliższe słupy oświetleniowe są za daleko, aby wytworzyć światło na przejście. Nie zwalnia to oczywiście zarządców dróg z obowiązku doświetlenia przejść, powinni oni rozważyć postawienie dodatkowych słupów lub zamontowanie oprawy jak najbliżej przejścia.

Dobre oświetlenie przejścia dla pieszych uzyska się w wyniku wytworzenia tzw. kontrastu dodatniego (jasna sylwetka na ciemniejszym tle). Tradycyjne oświetlenie przejścia dla pieszych (oprawa zawieszona bezpośrednio nad przejściem) – fotografia 2. – daje niedostateczne uwidocznienie pieszych, ale dzięki mocnemu oświetleniu pasów przejście jest na tyle zauważalne, aby kierowcy mogli je z pewnej odległości dostrzec i zdążyć zareagować (zmniejszyć prędkość). Za bezpieczniejsze rozwiązanie uznaje się jednak zastosowanie opraw umieszczonych po obu stronach przejścia – fotografia 3. – co powoduje właściwe uwidocznienie sylwetki pieszego.

Szczególną uwagę należy poświęcić przejściom przy skrzyżowaniach. Na fotografii 4. pokazano propozycje lokalizacji opraw, zapewniające bezpieczeństwo ruchu wszystkim użytkowników (pieszym i kierującym pojazdami).

Wskazane jest również, aby wyróżnić przejście za pomocą innej barwy światła niż pozostałe oprawy oświetlenia drogi.

Oświetlenie drogowe w świetle zmian norm PN‑EN 13201 – uwagi ogólne

Obecnie obowiązujące normy serii PN-EN 13201 nie uwzględniają wszystkich możliwości technicznych współczesnego sprzętu oświetleniowego, zwłaszcza w zakresie ich dynamicznego sterowania. W 2010 roku została opublikowana zaktualizowana wersja Raportu CIE 115 Lighting of Road for Motor and Pedestrian Traffic – dotycząca nowego podejścia do określania klas oświetleniowych dla różnych dróg [5]. Niedługo potem opublikowane projekty norm europejskich prEN [4] starają się już uwzględniać warunki obniżania klas oświetleniowych w znacznie szerszym zakresie niż normy dotychczasowe.

Projekty norm EN proponują podejście dwuetapowe. Punktem wyjścia do projektowania oświetlenia drogowego jest normalne oświetlenie drogowe, kompleksowo uwzględniające wszystkie aspekty drogi (geometrię, otoczenie drogi, trudności zadania prowadzenia pojazdów, ryzyka jazdy lub poruszania się, wynikające z ukształtowania terenu, wskaźnika osób starszych i niewidomych wśród użytkowników dróg, itp.). Tego rodzaju oświetlenie drogowe projektuje się podobnie jak dotychczas. Drugo etap projektów nakazuje uwzględniać wizualne potrzeby użytkowników przy zmniejszonym natężeniu ruchu w pewnych okresach nocy lub w zmiennych warunkach pogodowych oraz korzyści wynikające ze zmniejszenia zużycia energii na oświetlenie. Na tym etapie jest projektowane i budowane tzw. adaptacyjne oświetlenie drogowe. Warunkiem jego zastosowania jest przyjęcie zmian w czasie luminancji lub natężenia oświetlenia na drodze przy konieczności utrzymania pozostałych parametrów oświetleniowych (głównie równomierności). Projekty norm EN dopuszczają więc uzasadnioną zmianę poziomu oświetlenia drogi, ale przy zachowaniu równomierności. Ten sposób podejścia dotyczy również modernizacji instalacji oświetlenia drogowego, eliminując sposoby redukcji mocy, polegające na wyłączaniu modułów LED lub części diod w oprawie oświetleniowej, chyba że zapewni się w inny sposób utrzymania równomierności oświetlenia. Wspaniałym narzędziem stają się w tym przypadku systemy sterowania oświetleniem z zastosowaniem różnych harmonogramów świecenia.

W kolejnym artykule zostaną przedstawione uwarunkowania związane ze stosowaniem prEN 13201, zwłaszcza w kontekście wyznaczania efektywności energetycznej instalacji drogowych – na przykładach opracowanych projektów oświetlenia drogowego na terenach miast i gmin polskich.

Literatura

  1. W. Pabjańczyk, J. Góralczyk, Bezpieczne miasto – inna droga. Bezpieczne oświetlenie, Wydawnictwo Creative Commons, Fundacja Normalne Miasto FENOMEN, Łódź, Nr 7, 2015.
  2. W. Pabjańczyk, Harmonogramy pracy instalacji oświetlenia drogowego jako sposób na maksymalizację efektywności energetycznej, IX Konferencja „Oświetlenie dróg i miejsc publicznych” PTPiREE, Białka Tatrzańska, 10–11 kwietnia 2014 r.
  3. PN-EN 13201:2007P Oświetlenie dróg (4 arkusze).
  4. prEN 132011:2013 Road lighting (5 arkuszy).
  5. Publ.CIE 115:2010 Lighting of roads for motor and pedestrian traffic.
  6. U.S. Department of transportation, www.fhwa.dot.gov/publications/research/safety/

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!


Warto wiedzieć!

Klasy oświetleniowe dróg według PN-EN 13201

Klasy ME – do stosowania na drogach z ruchem motorowym o prędkościach od średniej do wysokiej: autostrady, drogi szybkiego ruchu, ulice – z głównym użytkownikiem w postaci pojazdów samochodowych, wykluczonym użytkownikiem: piesi, rowerzyści, wolno jadące pojazdy.

Klasy CE – do stosowania na drogach i ulicach z ruchem samochodowym na obszarach konfliktowych, takich jak ulice w obszarach handlowych, jednopoziomowe skrzyżowania o większym stopniu złożoności, ronda itp. Te klasy odnoszą się również do pieszych i cyklistów.

Klasy S i A – dostosowane do potrzeb pieszych i rowerzystów na chodnikach i drogach rowerowych, drogach bezpieczeństwa, innych obszarach drogowych leżących w rozdzieleniu wzdłuż jezdni tras szybkiego ruchu, dróg obszarów mieszkalnych, dróg wyłącznie dla pieszych, obszarów parkowania, terenach szkolnych itp.

Klasy ES – stosowane są jako klasy dodatkowe w sytuacjach, gdy oświetlenie publiczne jest konieczne dla rozpoznania osób i przeszkód na obszarach dróg o większym niż normalnie zagrożeniu wypadkiem lub przestępstwem.

Klasy EV – stosowane są jako klasy dodatkowe w sytuacjach, gdy powinny być widoczne płaszczyzny pionowe – stacje obsługi, obszary skrzyżowań wielopoziomowych itp.

Dla klas ME stosowane jest kryterium luminancyjne, w [cd/m2], dla pozostałych – kryterium natężenia oświetlenia, w [lx].

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

Najnowsze produkty i technologie

EVER Sp. z o.o. Zasilanie napędów bram przeciwpożarowych – jak zapewnić pracę po zaniku zasilania?

Zasilanie napędów bram przeciwpożarowych – jak zapewnić pracę po zaniku zasilania? Zasilanie napędów bram przeciwpożarowych – jak zapewnić pracę po zaniku zasilania?

Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania...

Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania do napędów jednofazowych ~230 V i trójfazowych ~400 V, a wersje sekwencyjne pozwalają na współpracę z maksymalnie trzema napędami.

TM TECHNOLOGIE Sp. z o.o. Monitoring oświetlenia awaryjnego w wieloobiektowym kompleksie

Monitoring oświetlenia awaryjnego w wieloobiektowym kompleksie Monitoring oświetlenia awaryjnego w wieloobiektowym kompleksie

W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne  lata.

W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne  lata.

ETI Polam Sp. z o.o. Elektrotermiczne mechanizmy działania wyzwalacza przeciążeniowego MCB

Elektrotermiczne mechanizmy działania wyzwalacza przeciążeniowego MCB Elektrotermiczne mechanizmy działania wyzwalacza przeciążeniowego MCB

Wyłącznik nadprądowy MCB należy do najbardziej rozpowszechnionych aparatów ochronnych w instalacjach niskiego napięcia. Jego zadanie wydaje się proste: bezpiecznie przewodzić prąd roboczy, a w razie przeciążenia...

Wyłącznik nadprądowy MCB należy do najbardziej rozpowszechnionych aparatów ochronnych w instalacjach niskiego napięcia. Jego zadanie wydaje się proste: bezpiecznie przewodzić prąd roboczy, a w razie przeciążenia lub zwarcia samoczynnie odłączyć obwód. W praktyce wewnątrz niewielkiej obudowy musi jednak współdziałać kilka zjawisk fizycznych: przepływ prądu, wydzielanie ciepła, odkształcenie bimetalu, praca mechanizmu zapadkowego, ruch styków i proces gaszenia łuku. Ochrona przeciążeniowa nie jest...

APATOR SA Stabilność, oszczędność i niezależność energetyczna z wykorzystaniem magazynów energii

Stabilność, oszczędność i niezależność energetyczna z wykorzystaniem magazynów energii Stabilność, oszczędność i niezależność energetyczna z wykorzystaniem magazynów energii

Polska energetyka znajduje się w punkcie zwrotnym. Dynamiczny przyrost mocy z odnawialnych źródeł energii (OZE) wymusza ewolucję systemu z modelu pasywnego w kierunku inteligentnego i elastycznego smart...

Polska energetyka znajduje się w punkcie zwrotnym. Dynamiczny przyrost mocy z odnawialnych źródeł energii (OZE) wymusza ewolucję systemu z modelu pasywnego w kierunku inteligentnego i elastycznego smart grid. Dodatkowo wysokie koszty energii oraz rosnąca zmienność cen na rynku powodują, że przedsiębiorstwa coraz częściej poszukują rozwiązań zapewniających stabilność i przewidywalność działania. W tej układance magazynowanie energii staje się warunkiem koniecznym dla zachowania bezpieczeństwa energetycznego...

Redakcja Elektro.info.pl Firma eMKa zaprasza na szkolenia zawodowe

Firma eMKa zaprasza na szkolenia zawodowe Firma eMKa zaprasza na szkolenia zawodowe

Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje,...

Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje, sieci wielkopowierzchniowe etc. ), jednak zaopiekujemy się każdym klientem – nawet tym najmniejszym.

SONEL S.A. Precyzyjna lokalizacja doziemień przy wykorzystaniu Ramki A od Sonel

Precyzyjna lokalizacja doziemień przy wykorzystaniu Ramki A od Sonel Precyzyjna lokalizacja doziemień przy wykorzystaniu Ramki A od Sonel

Uszkodzenie izolacji kabli nn i SN w gęsto uzbrojonym terenie oznacza ryzyko kosztownych, nietrafionych wykopów. Odpowiedzią na to wyzwanie jest Ramka A LKR-2500 od Sonel. Dzięki cyfrowemu wsparciu operatora...

Uszkodzenie izolacji kabli nn i SN w gęsto uzbrojonym terenie oznacza ryzyko kosztownych, nietrafionych wykopów. Odpowiedzią na to wyzwanie jest Ramka A LKR-2500 od Sonel. Dzięki cyfrowemu wsparciu operatora narzędzie to pozwala na precyzyjne wyznaczanie miejsc uszkodzeń i rewolucjonizuje współczesną diagnostykę kablową.

ESC Spółka Akcyjna Drukarka fiskalna online: kto musi ją mieć i czym różni się od starszych modeli?

Drukarka fiskalna online: kto musi ją mieć i czym różni się od starszych modeli? Drukarka fiskalna online: kto musi ją mieć i czym różni się od starszych modeli?

Drukarka fiskalna online rejestruje sprzedaż i automatycznie przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas, dzięki czemu przedsiębiorca ma mniej formalności niż przy starszych urządzeniach. W artykule...

Drukarka fiskalna online rejestruje sprzedaż i automatycznie przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas, dzięki czemu przedsiębiorca ma mniej formalności niż przy starszych urządzeniach. W artykule wyjaśniamy, czym jest drukarka fiskalna online i czym różni się od starszych modeli oraz od kasy fiskalnej, kto musi ewidencjonować sprzedaż, jak urządzenie łączy się z CRK i systemem POS, jak skorzystać z ulgi na zakup oraz jakie obowiązki wiążą się z jego używaniem.

Sferis.pl Wybór nowego laptopa dla ucznia szkoły technicznej

Wybór nowego laptopa dla ucznia szkoły technicznej Wybór nowego laptopa dla ucznia szkoły technicznej

Definicja komputera do nauki zmienia się wraz z rozwojem technologii. Obecnie wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli sprzęty różnią się możliwościami od tego, co wystarczało jeszcze kilka lat temu....

Definicja komputera do nauki zmienia się wraz z rozwojem technologii. Obecnie wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli sprzęty różnią się możliwościami od tego, co wystarczało jeszcze kilka lat temu. Wynika to przede wszystkim z faktu, że oprócz uruchamiania edytora tekstu, przeglądarki internetowej czy spotkań online, komputery wykorzystywane są do AI, multimediów i gier.

Erdol Haus Instalacje elektryczne w domu modułowym – co warto wiedzieć przed budową?

Instalacje elektryczne w domu modułowym – co warto wiedzieć przed budową? Instalacje elektryczne w domu modułowym – co warto wiedzieć przed budową?

Instalację elektryczną w domu prefabrykowanym najlepiej zaplanować przed produkcją elementów. Na tym etapie można uzgodnić położenie gniazd, oświetlenia i urządzeń z konstrukcją ścian oraz pozostałymi...

Instalację elektryczną w domu prefabrykowanym najlepiej zaplanować przed produkcją elementów. Na tym etapie można uzgodnić położenie gniazd, oświetlenia i urządzeń z konstrukcją ścian oraz pozostałymi instalacjami. Projekt obejmuje także zapotrzebowanie na energię, ochronę użytkowników i sposób prowadzenia przewodów. Wczesne ustalenia pomagają uniknąć przeróbek gotowych przegród i przygotować dom do późniejszej rozbudowy.

Firma Handlowa Elektryk Sp. z o.o. Kompensator SVG w instalacji nn obiektu z fotowoltaiką – kiedy regulacja falownika nie zdejmuje opłaty za energię bierną?

Kompensator SVG w instalacji nn obiektu z fotowoltaiką – kiedy regulacja falownika nie zdejmuje opłaty za energię bierną? Kompensator SVG w instalacji nn obiektu z fotowoltaiką – kiedy regulacja falownika nie zdejmuje opłaty za energię bierną?

Falownik z aktywną charakterystyką Q(U) nadal zostawia na fakturze pozycję za energię bierną. Reguluje napięcie w miejscu przyłączenia, a nie bilans, który operator rozlicza na liczniku. W obiekcie NN...

Falownik z aktywną charakterystyką Q(U) nadal zostawia na fakturze pozycję za energię bierną. Reguluje napięcie w miejscu przyłączenia, a nie bilans, który operator rozlicza na liczniku. W obiekcie NN z instalacją fotowoltaiczną te dwa zadania rozjeżdżają się w południe i po zmroku.

PRYSMIAN POLSKA Dym może być groźniejszy niż ogień. Co ma do tego instalacja kablowa?

Dym może być groźniejszy niż ogień. Co ma do tego instalacja kablowa? Dym może być groźniejszy niż ogień. Co ma do tego instalacja kablowa?

Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy...

Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy Prysmiana pokazuje, jak różne rodzaje kabli wpływają na szybkość, z jaką dym z palącego się kabla ogranicza widoczność, przysłaniając znaki ewakuacyjne.

Felicity Polska Pożar magazynu energii? Zanim obwinisz baterię, sprawdź przewody

Pożar magazynu energii? Zanim obwinisz baterię, sprawdź przewody Pożar magazynu energii? Zanim obwinisz baterię, sprawdź przewody

„Pożar domu jednorodzinnego. Zapalił się magazyn energii”. Takie nagłówki pojawiają się w mediach coraz częściej i za każdym razem wywołują to samo pytanie: czy baterie litowe w domu są bezpieczne? Odpowiedź...

„Pożar domu jednorodzinnego. Zapalił się magazyn energii”. Takie nagłówki pojawiają się w mediach coraz częściej i za każdym razem wywołują to samo pytanie: czy baterie litowe w domu są bezpieczne? Odpowiedź jest mniej sensacyjna niż nagłówek. Nowoczesny magazyn energii ma kilka warstw zabezpieczeń, które reagują, zanim zrobi się groźnie. Gdy dochodzi do pożaru, przyczyną nierzadko okazuje się nie sama bateria, lecz sposób, w jaki została podłączona. Czasem wystarczy jeden przewód mniej.

Finder Polska Sp. z o.o. news Finder Polska świętował 10-lecie na targach ENERGETAB 2026

Finder Polska świętował 10-lecie na targach ENERGETAB 2026 Finder Polska świętował 10-lecie na targach ENERGETAB 2026

Podczas targów ENERGETAB 2026 firma Finder Polska zaprezentowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią, m.in. programowalny przekaźnik OPTA oraz jego premierowe zastosowania....

Podczas targów ENERGETAB 2026 firma Finder Polska zaprezentowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią, m.in. programowalny przekaźnik OPTA oraz jego premierowe zastosowania. Targi były też okazją do świętowania – w tym roku Finder Polska obchodzi 10-lecie działalności!

MARITEX Leszek Łosin Sp. j. Cewki SMD w projektowaniu PCB – jak dobrać indukcyjność do aplikacji?

Cewki SMD w projektowaniu PCB – jak dobrać indukcyjność do aplikacji? Cewki SMD w projektowaniu PCB – jak dobrać indukcyjność do aplikacji?

Cewki SMD trafiają dziś niemal na każdą płytkę drukowaną – pracują w przetwornicach DC/DC, filtrach przeciwzakłóceniowych i obwodach sygnałowych. Mimo to projektanci nierzadko dobierają je „na oko”, kierując...

Cewki SMD trafiają dziś niemal na każdą płytkę drukowaną – pracują w przetwornicach DC/DC, filtrach przeciwzakłóceniowych i obwodach sygnałowych. Mimo to projektanci nierzadko dobierają je „na oko”, kierując się samą indukcyjnością. Tymczasem o poprawnej pracy układu decyduje kilka parametrów naraz, a pominięcie któregokolwiek z nich potrafi zepsuć dopracowany projekt.

APATOR SA SPV RM – regulator parku energii z funkcją strażnika mocy dla nowoczesnej generacji rozproszonej

SPV RM – regulator parku energii z funkcją strażnika mocy dla nowoczesnej generacji rozproszonej SPV RM – regulator parku energii z funkcją strażnika mocy dla nowoczesnej generacji rozproszonej

Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale również jej bezpieczne, przewidywalne i zgodne...

Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale również jej bezpieczne, przewidywalne i zgodne z wymaganiami operatorów zarządzanie. Farmy fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe, instalacje biogazowe czy układy przemysłowe typu „zero eksport” wymagają dziś rozwiązań, które pozwalają kontrolować parametry pracy źródeł, ograniczać moc oddawaną do sieci oraz zapewniać skuteczną komunikację z systemami...

Relpol S.A. Stoisko Relpolu na Energetab 2026 było oblegane przez zwiedzających

Stoisko Relpolu na Energetab 2026 było oblegane przez zwiedzających Stoisko Relpolu na Energetab 2026 było oblegane przez zwiedzających

Na targach w Bielsku-Białej firma Relpol prezentowała nowoczesne urządzenia pomiarowe oraz rozwiązania wspierające zarządzanie energią. Ale stoisko Relpolu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko...

Na targach w Bielsku-Białej firma Relpol prezentowała nowoczesne urządzenia pomiarowe oraz rozwiązania wspierające zarządzanie energią. Ale stoisko Relpolu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko z powodu oferty produktowej – poza klientami i partnerami biznesowymi chętnie odwiedzali je też... amatorzy tostów i darta.

Armac Sp. z o.o. news ARMAC pokazał na targach ENERGETAB swoje nowe UPS-y o mocy 6 i 10 kVA

ARMAC pokazał na targach ENERGETAB swoje nowe UPS-y o mocy 6 i 10 kVA ARMAC pokazał na targach ENERGETAB swoje nowe UPS-y o mocy 6 i 10 kVA

Polska marka Armac brała udział w 39. edycji targów ENERGETAB w Bielsku-Białej, gdzie promowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu zasilania awaryjnego, w tym zasilacze UPS o mocy do 6 kVA i 10 kVA...

Polska marka Armac brała udział w 39. edycji targów ENERGETAB w Bielsku-Białej, gdzie promowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu zasilania awaryjnego, w tym zasilacze UPS o mocy do 6 kVA i 10 kVA z serii Office On-line PF1 Dust-Free.

ELEKTROMETAL SA news Setki osób odwiedziło stoisko Elektrometal S.A. podczas ENERGETAB 2026

Setki osób odwiedziło stoisko Elektrometal S.A. podczas ENERGETAB 2026 Setki osób odwiedziło stoisko Elektrometal S.A. podczas ENERGETAB 2026

Elektrometal S.A. prezentował w Bielsku-Białej m.in. specjalistyczne oprawy oświetleniowe ewakuacyjne i do stref zagrożonych wybuchem. Mimo dość trudnej sytuacji na rynku, stoisko Elektrometalu odwiedziło...

Elektrometal S.A. prezentował w Bielsku-Białej m.in. specjalistyczne oprawy oświetleniowe ewakuacyjne i do stref zagrożonych wybuchem. Mimo dość trudnej sytuacji na rynku, stoisko Elektrometalu odwiedziło bardzo dużo obecnych i nowych klientów.

dr inż. Andrzej Książkiewicz - Astat Sp. z o.o. Wykorzystanie magazynów energii w obiektach przemysłowych i usługowych

Wykorzystanie magazynów energii w obiektach przemysłowych i usługowych Wykorzystanie magazynów energii w obiektach przemysłowych i usługowych

Bateryjne magazyny energii stanowią efektywne rozwiązanie problemu niezgodności profili generacji i zużycia w obiektach przemysłowych i usługowych. Zwiększają wykorzystanie energii z instalacji fotowoltaicznych...

Bateryjne magazyny energii stanowią efektywne rozwiązanie problemu niezgodności profili generacji i zużycia w obiektach przemysłowych i usługowych. Zwiększają wykorzystanie energii z instalacji fotowoltaicznych do maksymalnego stopnia, ograniczają moc szczytową, istotnie redukują koszty oraz poprawiają stabilność zasilania, bezpieczeństwo i ciągłość produkcji oraz możliwość pracy w trybie zasilania awaryjnego. Dostępne są jako zewnętrzne rozdzielnice lub kontenery dla większych mocy.

dr inż. Andrzej Książkiewicz - Astat Sp. z o.o. Stacjonarny analizator PQI-DA Smart – niezawodne narzędzie do monitorowania i rejestracji zakłóceń w sieciach elektroenergetycznych

Stacjonarny analizator PQI-DA Smart – niezawodne narzędzie do monitorowania i rejestracji zakłóceń w sieciach elektroenergetycznych Stacjonarny analizator PQI-DA Smart – niezawodne narzędzie do monitorowania i rejestracji zakłóceń w sieciach elektroenergetycznych

Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii,...

Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii, elektromobilności oraz urządzeń energoelektronicznych powoduje wzrost zjawisk zakłócających, takich jak poziom harmonicznych, asymetria napięć, migotanie światła czy wahania napięcia. W odpowiedzi na te wyzwania firma A. Eberle proponuje stacjonarny analizator PQI-DA Smart – urządzenie, które przeobraża...

www.morele.net Zasilacze komputerowe – jak dobrać moc i zabezpieczenia do nowoczesnego PC?

Zasilacze komputerowe – jak dobrać moc i zabezpieczenia do nowoczesnego PC? Zasilacze komputerowe – jak dobrać moc i zabezpieczenia do nowoczesnego PC?

Składając nowy komputer, łatwo dać się ponieść emocjom i wydać lwią część budżetu na potężną kartę graficzną czy szybki procesor. Zasilacz? Często ląduje w koszyku na samym końcu, wybierany "po taniości"....

Składając nowy komputer, łatwo dać się ponieść emocjom i wydać lwią część budżetu na potężną kartę graficzną czy szybki procesor. Zasilacz? Często ląduje w koszyku na samym końcu, wybierany "po taniości". To błąd, który w najlepszym razie kończy się nagłymi resetami systemu, a w najgorszym – dosłownym spaleniem drogich podzespołów. Zasilacz to serce całego PC. Zobacz, jak mądrze dobrać jego moc do nowoczesnego sprzętu i na jakie zabezpieczenia zwrócić uwagę, by zyskać pancerne bezpieczeństwo i absolutny...

DEHN POLSKA sp. z o.o. Skuteczność zintegrowanych systemów ochrony przed przepięciami o częstotliwości sieciowej (POP) w instalacjach niskiego napięcia

Skuteczność zintegrowanych systemów ochrony przed przepięciami o częstotliwości sieciowej (POP) w instalacjach niskiego napięcia Skuteczność zintegrowanych systemów ochrony przed przepięciami o częstotliwości sieciowej (POP) w instalacjach niskiego napięcia

Powszechna obecność wrażliwych urządzeń elektronicznych we współczesnych instalacjach niskiego napięcia modyfikuje wymagania w zakresie ich ochrony. Podczas gdy zagrożenia wywołane przejściowymi wyładowaniami...

Powszechna obecność wrażliwych urządzeń elektronicznych we współczesnych instalacjach niskiego napięcia modyfikuje wymagania w zakresie ich ochrony. Podczas gdy zagrożenia wywołane przejściowymi wyładowaniami atmosferycznymi są powszechnie uwzględniane w procesach projektowych, poważny problem eksploatacyjny stanowią długotrwałe wzrosty napięcia o częstotliwości sieciowej. Tradycyjne ograniczniki chroniące przed przepięciami atmosferycznymi i łączeniowymi (SPD) okazują się wobec nich nieskuteczne....

Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. Nexans Power Accessories pokaże swoje rozwiązania na targach ENERGETAB 2026

Nexans Power Accessories pokaże swoje rozwiązania na targach ENERGETAB 2026 Nexans Power Accessories pokaże swoje rozwiązania na targach ENERGETAB 2026

Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. jest cenionym dostawcą prefabrykowanych akcesoriów i osprzętu kablowego niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Swoje najlepsze rozwiązania firma zaprezentuje...

Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. jest cenionym dostawcą prefabrykowanych akcesoriów i osprzętu kablowego niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Swoje najlepsze rozwiązania firma zaprezentuje na stoisku G 9 podczas targów ENERGETAB 2026.

HYBRYD Sp.z o.o. Na czym polega przegląd oświetlenia awaryjnego i co musi być sprawdzone?

Na czym polega przegląd oświetlenia awaryjnego i co musi być sprawdzone? Na czym polega przegląd oświetlenia awaryjnego i co musi być sprawdzone?

Sprawne oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania. Aby system działał prawidłowo w sytuacji zagrożenia, konieczne jest jego regularne sprawdzanie. Taki przegląd...

Sprawne oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania. Aby system działał prawidłowo w sytuacji zagrożenia, konieczne jest jego regularne sprawdzanie. Taki przegląd obejmuje ocenę stanu technicznego instalacji, testy działania oraz weryfikację dokumentacji, dzięki czemu można wykryć usterki, zanim wpłyną na bezpieczeństwo użytkowników obiektu.

INNPRO Robert Błędowski Sp. z o.o. Ciepło ucieka przez okno, a rachunek rośnie. Jak ograniczyć straty w wynajmowanym apartamencie?

Ciepło ucieka przez okno, a rachunek rośnie. Jak ograniczyć straty w wynajmowanym apartamencie? Ciepło ucieka przez okno, a rachunek rośnie. Jak ograniczyć straty w wynajmowanym apartamencie?

Zimowy dzień, temperatura spada poniżej zera, a Ty wchodzisz do apartamentu tuż po wyjeździe gości – w sypialni otwarte na oścież okno i rozgrzany grzejnik. Konsekwencje pojawią się później, gdy zostaniesz...

Zimowy dzień, temperatura spada poniżej zera, a Ty wchodzisz do apartamentu tuż po wyjeździe gości – w sypialni otwarte na oścież okno i rozgrzany grzejnik. Konsekwencje pojawią się później, gdy zostaniesz obciążony rachunkiem za prąd. Możesz oczywiście przypominać o wyłączaniu ogrzewania na czas wietrzenia, dopisać kolejną zasadę do regulaminu czy umieścić wskazówkę przy oknie. Nie każda osoba podczas kilkudniowego pobytu będzie jednak pamiętać o wszystkich zaleceniach gospodarza. A co, gdyby ogrzewanie...

Relpol S.A. Relpol na Energetab 2026

Relpol na Energetab 2026 Relpol na Energetab 2026

Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.

Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.

Impakt S.A. ARMAC rozwija ofertę zasilania awaryjnego. Nowe UPS-y 6 i 10 kVA na targach ENERGETAB

ARMAC rozwija ofertę zasilania awaryjnego. Nowe UPS-y 6 i 10 kVA na targach ENERGETAB ARMAC rozwija ofertę zasilania awaryjnego. Nowe UPS-y 6 i 10 kVA na targach ENERGETAB

ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne...

ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne oraz urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej przeznaczone zarówno dla użytkowników domowych, jak i odbiorców biznesowych. Marka koncentruje się na tworzeniu kompatybilnych rozwiązań, z których można budować systemy ochrony energetycznej dostosowane do konkretnych zastosowań.

ZnakDirect sp. z o.o. Znak Direct – znaczniki kablowe i inne oznakowania projektowane online

Znak Direct – znaczniki kablowe i inne oznakowania projektowane online Znak Direct – znaczniki kablowe i inne oznakowania projektowane online

Czytelne i trwałe oznakowanie urządzeń, przewodów, kabli, szaf sterowniczych oraz elementów instalacji ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa pracy, sprawnego montażu i późniejszej obsługi technicznej. Firma...

Czytelne i trwałe oznakowanie urządzeń, przewodów, kabli, szaf sterowniczych oraz elementów instalacji ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa pracy, sprawnego montażu i późniejszej obsługi technicznej. Firma Znak Direct oferuje szeroki wybór tabliczek, oznaczników, naklejek i znaków przeznaczonych dla przemysłu, elektroinstalatorów, automatyków, producentów maszyn oraz wykonawców instalacji technicznych.

APATOR SA Energia pod pełną kontrolą

Energia pod pełną kontrolą Energia pod pełną kontrolą

Farma fotowoltaiczna jest dziś często punktem wyjścia do inwestycji w odnawialne źródła energii. Po uruchomieniu szybko okazuje się jednak, że sama produkcja energii nie przesądza jeszcze o efektywności...

Farma fotowoltaiczna jest dziś często punktem wyjścia do inwestycji w odnawialne źródła energii. Po uruchomieniu szybko okazuje się jednak, że sama produkcja energii nie przesądza jeszcze o efektywności przedsięwzięcia. Źródło musi bezpiecznie współpracować z siecią, reagować na warunki w punkcie przyłączenia, uwzględniać profil odbioru i możliwości magazynowania energii. Coraz większe znaczenie ma więc nie tylko moc zainstalowana, lecz także zdolność do zarządzania całym układem.

Zakład Elektroniczny „POLLIN” Wojciech Polak Ciągłość zasilania w rozdzielnicy – jak uniknąć kosztownych błędów

Ciągłość zasilania w rozdzielnicy – jak uniknąć kosztownych błędów Ciągłość zasilania w rozdzielnicy – jak uniknąć kosztownych błędów

Awaria zasilania nie zawsze oznacza całkowity brak napięcia – często problem jest znacznie bardziej złożony. Dowiedz się, czym różnią się urządzenia AZF, SZR, WN, WP i KSB oraz kiedy ich zastosowanie naprawdę...

Awaria zasilania nie zawsze oznacza całkowity brak napięcia – często problem jest znacznie bardziej złożony. Dowiedz się, czym różnią się urządzenia AZF, SZR, WN, WP i KSB oraz kiedy ich zastosowanie naprawdę ma sens. W artykule pokazujemy, jak właściwy dobór aparatury skraca czas diagnostyki, ogranicza przestoje i zwiększa niezawodność rozdzielnicy. To praktyczny przewodnik dla projektantów, instalatorów i wszystkich odpowiedzialnych za ciągłość zasilania.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.Info.pl