Oświetlenie awaryjne jako element wspomagający ewakuację a wymagania PSP

Jednymi z wielu elementów skutecznej ewakuacji jest zapewnienie:

• informacji o konieczności ewakuacji,
• informacji o drogach bezpiecznej ewakuacji.

Jak widzimy, informacja jest elementem, który pozwala na skuteczną ewakuację.

Ludzie odbierają informacje różnymi zmysłami. Poprzez zmysł węchu – np. w przypadku pożaru wyczuwamy swąd. Poprzez zmysł dotyku – np. gorące drzwi, ściana. Poprzez zmysł słuchu – informację od innych ludzi czy z systemów automatycznych, np. DSO. Wreszcie poprzez zmysł wzroku – widzimy, co się dzieje w otoczeniu.

Po otrzymaniu informacji o zagrożeniu i podjęciu decyzji o ewakuacji musimy nadal polegać na naszych zmysłach. Szacuje się, że około 90% informacji zawdzięczamy zmysłowi wzroku, podczas gdy zmysły dotyku, węchu i smaku dostarczają nam pozostałych 10%.

Oświetlenie awaryjne jest systemem działającym na zmysł wzroku, a więc zmysł, który ma największy udział w percepcji otoczenia. Dlatego oświetlenie awaryjne jest tak ważnym elementem wspomagającym ewakuację.

Na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z artykułem 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, źródłami powszechnie obowiązującego prawa są:

• konstytucja,
• ustawy,
• ratyfikowane umowy międzynarodowe,
• rozporządzenia,
• akty prawa miejscowego (na obszarze działania organów, które je ustanowiły).

Zgodnie z Ustawą o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. 1991 nr 88 poz. 400 z późn. zm.), Państwowa Straż Pożarna jest zawodową, umundurowaną i wyposażoną w specjalistyczny sprzęt formacją, przeznaczoną do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami.

Do podstawowych zadań Państwowej Straży Pożarnej należy:

1) rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń;

2) organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń;

3) wykonywanie pomocniczych specjalistycznych czynności ratowniczych w czasie klęsk żywiołowych lub likwidacji miejscowych zagrożeń przez inne służby ratownicze;

4) kształcenie kadr na potrzeby Państwowej Straży Pożarnej i innych jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz powszechnego systemu ochrony ludności;

5) nadzór nad przestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych;

6) prowadzenie prac naukowo-badawczych w zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony ludności;

7) współpraca z szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych;

8) współdziałanie ze strażami pożarnymi i służbami ratowniczymi innych państw oraz ich organizacjami międzynarodowymi – na podstawie wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych oraz odrębnych przepisów;

9) realizacja innych zadań wynikających z wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych na zasadach i w zakresie w nich określonych.

Zatem to na Państwowej Straży Pożarnej spoczywa obowiązek nadzoru nad przestrzeganiem przepisów pożarowych. A zgodnie z Konstytucją RP, źródłem prawa są ustawy i rozporządzenia. Poniżej przedstawiono zestawienie wybranych przepisów wynikających z ustaw i rozporządzeń oraz norm, dotyczących oświetlenia awaryjnego w obiektach budowlanych w odniesieniu do projektowania i użytkowania oświetlenia awaryjnego.

Wymagania stawiane w prawodawstwie urządzeniom technicznym, np. oprawom oświetleniowym, bateriom centralnym czy kablom wykorzystywanym do oświetlenia awaryjnego, zostaną tu pominięte, gdyż dotyczą bezpośrednio producenta lub wprowadzającego na rynek, a projektanta tylko pośrednio.

Wymagania prawne dotyczące oświetlenia awaryjnego – ustawy i rozporządzenia

1.  Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 725 z późn. zm.)

a. Przedstawia wymogi dotyczące projektowania i budowania w sposób określony w przepisach, w tym warunkach technicznych, zapewniając:

spełnienie bezpieczeństwa pożarowego i bezpieczeństwa użytkowania,

warunki bezpieczeństwa i higieny pracy.

b. Przedstawia wymogi dotyczące użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem oraz utrzymania w należytym stanie technicznym.

2. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 275) z późn. zm.

a. Przedstawia definicję ochrony przeciwpożarowej,

b. Określa obowiązki właściciela budynku, dotyczące zapewnienia ochrony przeciwpożarowej,

c. Wymaga, by projektanci zapewnili zgodność dokumentacji z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej,

d. Określa konieczność uzgodnienia projektu w zakresie ochrony przeciwpożarowej,

e. Określa, że oceny projektu dokonuje się w oparciu o Polskie Normy, a w przypadku ich braku – wymagania techniczno-użytkowe określone w rozporządzeniu,

f. Określa, że wyroby służące zapewnieniu bezpieczeństwa mogą być stosowane wyłącznie po uprzednim uzyskaniu dopuszczenia do użytkowania.

3.  Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2023 poz. 822 z późniejszymi zmianami)

a. Definiuje pojęcie urządzeń przeciwpożarowych, włączając w to oświetlenie ewakuacyjne,

b. Określa warunkowe dopuszczenie do użytkowania urządzeń przeciwpożarowych poprzez przeprowadzenie odpowiednich prób i badań,

c. Określa warunki ewakuacji z zagrożonych stref, a także wskazuje oświetlenie awaryjne jako jeden ze środków technicznych pomagających w ewakuacji,

d. Stanowi, że brak wymaganego oświetlenia awaryjnego jest podstawą do uznania, że istniejący i użytkowany budynek zagraża życiu ludzi.

4.  Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. nr 75 poz. 690 z późn. zm.)

a. Określa, że zanik napięcia może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, poważne zagrożenie środowiska lub znaczne straty materialne,

b. Wymaga, by takie obiekty wyposażać w samoczynnie załączające się oświetlenie awaryjne,

c. Określa zakres stosowania oświetlenia awaryjnego,

d. Określa zakres stosowania oświetlenia zapasowego,

e. Określa czas działania oświetlenia awaryjnego,

f. Określa obowiązek wykonania oświetlenia awaryjnego zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi wymagań w tym zakresie

W par. 181 ust. 7 przywołuje normę Zastosowania oświetlenia – oświetlenie awaryjne z numeru i daty PN-EN 1838:2005,

g. Określa wymagania oświetlenia awaryjnego dla budynków tymczasowych, wiat oraz pomieszczeń pneumatycznych.

5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane metra i ich usytuowanie (Dz.U. 2023 poz. 1210)

a. Określa zakres stosowania oświetlenia awaryjnego w pomieszczeniach metra,

b. Określa zakres stosowania oświetlenia awaryjnego w tunelach,

c. Określa czas działania oświetlenia awaryjnego ewakuacyjnego ze względu na bezpieczeństwo ekip ratowniczych.

Wymagania prawne dotyczące oświetlenia awaryjnego – normy oświetleniowe

6.  PN-EN 1838:2005 – Zastosowania oświetlenia. Oświetlenie awaryjne (norma wycofana przez PKN, przywołana w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – traci ważność z dniem 21 września 2027 r.)

oraz PN-EN 1838:2013-11 – Zastosowania oświetlenia. Oświetlenie awaryjne (norma aktualna w PKN – do czasu opublikowania nowej normy w języku polskim obowiązuje norma dotychczasowa; norma w języku oryginału może być stosowana przez pracodawcę (producenta wyrobu) tylko na zasadzie uznaniowej^*))

7.  PN-EN 50172:2005 Systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego

Zebranie i przedstawienie wszystkich prawnych wymagań dotyczących oświetlenia awaryjnego jest dość skomplikowane, gdyż są one zawarte w wielu aktach prawnych, niejednokrotnie przenikających się.

Poniżej przedstawiono zebrane wymagania z ustaw i rozporządzeń dotyczące oświetlenia awaryjnego, w odniesieniu do obiektów budowlanych niebędących obiektami górniczymi oraz metra.

Aby spełnić wymogi prawa, właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu musi:

• zapewnić bezpieczeństwo pożarowe,
• wyposażyć budynek, w którym zanik napięcia może spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, poważne zagrożenie środowiska lub znaczne straty materialne w samoczynnie załączające się oświetlenie awaryjne (zapasowe lub ewakuacyjne),
• utrzymywać obiekt i jego instalacje w odpowiednim stanie technicznym,
• wyposażyć budynek w wymagane urządzenia przeciwpożarowe (oświetlenie ewakuacyjne),
• przeprowadzać konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie,
• zapewnić odpowiednie warunki ewakuacji z każdego miejsca przebywania ludzi poprzez zapewnienie oświetlenia awaryjnego w pomieszczeniach i na drogach ewakuacyjnych,
• przeprowadzać kontrole i testy systemów.

Od projektanta wymaga się, by:

• zapewnił zgodność dokumentacji projektowej z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej,
• uzyskał od komendanta wojewódzkiego PSP zgodę na wszelkie rozwiązania zamienne,
• spełnił ewentualne dodatkowe warunki postawione przez komendanta PSP w przypadku stosowania rozwiązań zamiennych,
• zaprojektował oświetlenie ewakuacyjne w obiektach przeznaczonych do przebywania w nich ludzi,
• nie instalował opraw oświetleniowych na podłożu palnym,
• uzgodnił projekt z rzeczoznawcą – oceny projektu dokonuje się w oparciu o Polskie Normy, a w przypadku ich braku – wymagania techniczno-użytkowe,
• zastosował wyroby, które posiadają świadectwa dopuszczenia do użytkowania, wydane przez jednostki badawczo-rozwojowe Państwowej Straży Pożarnej.

Są również bardziej szczegółowe wymagania, opisane poniżej.

Oświetlenie zapasowe należy stosować w pomieszczeniach, w których po zaniku oświetlenia podstawowego istnieje konieczność kontynuowania czynności w niezmieniony sposób lub ich bezpiecznego zakończenia.

Awaryjne oświetlenie ewakuacyjne należy stosować w pomieszczeniach:

• widowni kin, teatrów i filharmonii oraz innych sal widowiskowych,
• audytoriów, sal konferencyjnych, czytelni, lokali rozrywkowych oraz sal sportowych, przeznaczonych dla ponad 200 osób,
• wystawowych w muzeach,
• o powierzchni netto ponad 1000 m2 w garażach oświetlonych wyłącznie światłem sztucznym,
• o powierzchni netto ponad 2000 m2 w budynkach użyteczności publicznej, budynkach zamieszkania zbiorowego oraz w budynkach produkcyjnych i magazynowych.;

Awaryjne oświetlenie ewakuacyjne należy stosować na drogach ewakuacyjnych:

• z pomieszczeń wymienionych powyżej
• oświetlonych wyłącznie światłem sztucznym,
• w szpitalach i innych budynkach przeznaczonych przede wszystkim do użytku osób o ograniczonej zdolności poruszania się,
• w wysokich i wysokościowych budynkach użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego.

Oświetlenie ewakuacyjne nie jest wymagane w pomieszczeniach, w których awaryjne oświetlenie zapasowe spełnia wymagania określone dla awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego.

Awaryjne oświetlenie ewakuacyjne powinno działać przez co najmniej 1 godzinę od zaniku oświetlenia podstawowego.

W pomieszczeniu, które jest użytkowane przy wyłączonym oświetleniu podstawowym, należy stosować podświetlane znaki wskazujące kierunki ewakuacji.

Oświetlenie awaryjne należy wykonywać zgodnie z Polskimi Normami dotyczącymi wymagań w tym zakresie.

Oświetlenie awaryjne wymagane jest również w budynkach istniejących, które uznaje się za zagrażające życiu ludzi.

Odcięcie dopływu prądu przeciwpożarowym wyłącznikiem nie może powodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej, w tym zespołu prądotwórczego, z wyjątkiem źródła zasilającego oświetlenie awaryjne, jeżeli występuje ono w budynku.

Przewody i kable elektryczne w obwodach oświetlenia awaryjnego powinny mieć klasę PH, odpowiednią do czasu wymaganego do działania tych urządzeń.

Budynek tymczasowy może być przeznaczony na cele widowiskowe lub inne zgromadzenia ludzi, jeżeli ma oświetlenie awaryjne.

Pomieszczenie z obudową pneumatyczną może być wykorzystywane jako tymczasowy budynek, jeżeli jest wyposażone w oświetlenie awaryjne.

Musi być możliwość natychmiastowego użycia drzwi ewakuacyjnych w przypadku pożaru lub konieczności ewakuacji.

Jak wcześniej określono, rozporządzenia nakazują wykonanie oświetlenia awaryjnego zgodnie z Polskimi Normami. Mimo że norma PN-EN 1838:2005 została przez PKN wycofana i zastąpiona normą PN-EN 1838:2013-11 – wersją angielską, to jednak do projektowania oświetlenia awaryjnego jest ona normą obowiązującą, gdyż została enumeratywnie powołana w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych.

Poniżej podano skrócone wymogi dotyczące oświetlenia awaryjnego, wynikające z norm PN-EN 1838:2005 oraz PN-EN 50172:2005.

Awaryjne oświetlenie powinno być uruchamiane nie tylko w przypadku całkowitego uszkodzenia zasilania czy pożaru, ale powinno działać w przypadku uszkodzenia jakiejkolwiek części zasilania oświetlenia podstawowego.

Rysunki instalacji awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego powinny być przechowywane na terenie obiektu.

Na rysunkach powinny być wymienione wszystkie oprawy oraz wszystkie elementy, np. centralna bateria czy centralka monitorująca.

Rysunki te należy aktualizować stosownie do zmian w systemie.

Rysunki powinny być podpisane przez kompetentną osobę weryfikującą projekt pod kątem wymagań zawartych w normach; w Polsce – przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Dodatkowo należy prowadzić dziennik i przechowywać go na terenie nieruchomości. Dziennik służy do zapisywania informacji o uszkodzeniach, zmianach w systemie czy wyników przeprowadzanych testów (test codzienny, test comiesięczny, test coroczny).

Zapisy te powinny być wykonywane ręcznie lub jako wydruk z automatycznie testującego urządzenia. Zapisy te powinny być łatwe do kontroli przez osoby upoważnione.

Wymagania przedstawione w normach dotyczące oświetlenia awaryjnego są wymaganiami minimalnymi przewidzianymi dla całego czasu pracy instalacji, do końca żywotności obiektu. Podczas projektowania powinien być wzięty pod uwagę proces starzenia środowiska oświetleniowego. Oświetlenie awaryjne powinno być dostosowane do możliwości adaptacji wzroku do ciemności dla ludzi w różnym wieku.

Podczas projektowania można wziąć pod uwagę jedynie składową bezpośrednią oświetlenia. Można stosować nowoczesne techniki awaryjne, jednak mogą być one stosowane dodatkowo, a nie zamiast oświetlenia awaryjnego konwencjonalnego.

Rozmieszczenie znaków ewakuacyjnych widocznych z każdego miejsca przebywania pomaga uniknąć strachu i zamieszania.

Oprawy oświetleniowe powinny być montowane minimum 2 m nad podłogą.

Oprawy oświetleniowe winny być umieszczone w pobliżu każdych drzwi wyjściowych oraz w miejscach, w których trzeba zwrócić uwagę na ewentualne niebezpieczeństwo lub sprzęt bezpieczeństwa. Dlatego też mamy wyszczególnienie miejsc stosowania:

• przy każdych drzwiach wyjściowych przeznaczonych do wyjścia ewakuacyjnego;
• w pobliżu schodów, tak by każdy stopień był oświetlony bezpośrednio;
• w pobliżu każdej zmiany poziomu;
• obowiązkowo przy wyjściach ewakuacyjnych i znakach bezpieczeństwa;
• przy każdej zmianie kierunku;
• przy każdym skrzyżowaniu korytarzy;
• na zewnątrz i w pobliżu każdego wyjścia końcowego;
• w pobliżu każdego punktu pierwszej pomocy;
• w pobliżu każdego urządzenia przeciwpożarowego i przycisku alarmowego:

– jeśli punkty pierwszej pomocy lub urządzenia przeciwpożarowe i przyciski alarmowe nie znajdują się na drodze ewakuacyjnej ani w strefie otwartej, to powinny one być tak oświetlone, aby natężenie oświetlenia na podłodze w ich pobliżu wynosiło co najmniej 5 lx.

Uwaga: w niniejszym rozdziale „w pobliżu” oznacza „w obrębie 2 m”, mierzonych w poziomie.

Wymagania dotyczące oświetlenia dróg ewakuacyjnych

Drogi ewakuacyjne o szerokości do 2 m powinny mieć średnie natężenie oświetlenia na podłodze wzdłuż środkowej linii drogi ewakuacyjnej nie mniejsze niż 1 lx, a na centralnym pasie drogi, obejmującym nie mniej niż połowę szerokości drogi, natężenie oświetlenia powinno stanowić co najmniej 50% podanej wartości.

Wymagania dotyczące oświetlenia strefy otwartej

Oświetlenie to jest stosowane w strefach o nieokreślonych drogach ewakuacyjnych w halach lub w obiektach o powierzchni podłogi większej niż 60 m². Jeżeli w pomieszczeniach mniejszych niż 60 m² istnieje dodatkowe zagrożenie wywołane możliwością przebywania dużej liczby osób, należy również zastosować oświetlenie strefy otwartej. Strefy otwarte powinny być oświetlone z natężeniem nie mniejszym niż 0,5 lx na poziomie podłogi, na niezabudowanym polu czynnym strefy otwartej, z wyjątkiem wyodrębnionego przez wyłączenie z tej strefy obwodowego pasa o szerokości 0,5 m.

Wymagania dotyczące oświetlenia wspólnego dla dróg ewakuacyjnych i strefy otwartej

By zapewnić wysoką niezawodność awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego, oświetlenie poszczególnych odcinków drogi ewakuacyjnej powinno być realizowane z zastosowaniem dwóch lub większej liczby opraw. To samo dotyczy podświetlanych znaków ewakuacyjnych. Zewnętrzna przestrzeń w bliskim otoczeniu wyjść końcowych powinna być oświetlona zgodnie z poziomem oświetlenia przewidzianym dla dróg ewakuacyjnych. Należy również oświetlić przeszkody występujące na wysokości do 2 m powyżej płaszczyzny drogi ewakuacyjnej lub strefy otwartej. Stosunek maksymalnego natężenia oświetlenia do minimalnego natężenia oświetlenia nie powinien być większy niż 40:1. Olśnienie przeszkadzające powinno być utrzymywane na niskim poziomie. Minimalna wartość wskaźnika oddawania barw Ra dla światła generowanego przez oprawę powinna wynosić 40. Minimalny czas stosowania oświetlenia dla celów ewakuacji powinien wynosić 1 h. 50% wymaganego natężenia oświetlenia powinno być wytworzone w ciągu 5 s, a pełny poziom natężenia oświetlenia w ciągu 60 s. Kierunkowy znak ewakuacyjny – lub kilka takich znaków – należy zastosować wtedy, gdy bezpośrednio nie widać wyjścia lub mogą być wątpliwości co do tego, do którego wyjścia należy się kierować podczas ewakuacji. Należy go tak umieścić, by był widoczny ze wszystkich punktów wzdłuż drogi ewakuacyjnej.

Gdy osoby przebywające w środku mogą nie znać dobrze budynku lub przebywać tam sporadycznie, zaleca się brać pod uwagę stosowanie znaków zasilanych ciągle. Spełnienie wymagań może być sprawdzane za pomocą pomiaru lub przez porównanie z autoryzowanymi danymi dostawcy.

Wymagania dotyczące oświetlenia strefy wysokiego ryzyka

Oświetlenie strefy wysokiego ryzyka to część awaryjnego oświetlenia stosowana dla bezpieczeństwa osób biorących udział w potencjalnie niebezpiecznym procesie lub znajdujących się w potencjalnie niebezpiecznej sytuacji, a także umożliwiająca właściwe zakończenie działań w sposób bezpieczny dla osoby działającej i innych osób przebywających w tej strefie. Strefy wysokiego ryzyka powinny być oświetlone z natężeniem nie mniejszym niż 10% eksploatacyjnego natężenia oświetlenia dla danej czynności na poziomie odniesienia, nie mniej jednak niż 15 lx. Stosunek minimalnego do średniego natężenia oświetlenia nie powinien być mniejszy niż 0,1. Olśnienie przeszkadzające powinno być utrzymywane na niskim poziomie. Minimalna wartość wskaźnika oddawania barw Ra dla światła generowanego przez oprawę powinna wynosić 40. Minimalny czas stosowania oświetlenia powinien być ustalony zależnie od wykonywanej czynności, podczas której występuje ryzyko niebezpieczeństwa. Oświetlenie powinno być dostarczone w sposób ciągły lub wytworzone w ciągu 0,5 s. Spełnienie wymagań może być sprawdzane za pomocą pomiaru lub przez porównanie z autoryzowanymi danymi dostawcy.

Wymagania dotyczące oświetlenia zapasowego

Oświetlenie zapasowe to część oświetlenia awaryjnego umożliwiająca kontynuację normalnych czynności w sposób podstawowo niezmieniony.

Jeżeli oświetlenie zapasowe stosowane jest jako awaryjne oświetlenie ewakuacyjne, to powinno ono spełniać odpowiednie wymagania dla oświetlenia dróg ewakuacyjnych lub/i stref otwartych. Jeżeli przy oświetleniu zapasowym natężenie oświetlenia jest niższe niż minimalny poziom natężenia przy oświetleniu podstawowym, oświetlenie to należy wykorzystać tylko do przerwania czynności lub ich zakończenia.

Wymagania dotyczące oświetlenia znaków bezpieczeństwa

Wszystkie znaki bezpieczeństwa mogą być oświetlone wewnętrznie lub zewnętrznie, tak aby w ciągu 5 s osiągały luminancję o wartości 50% wymaganej luminancji, a w ciągu 60 s osiągały luminancję każdej części barwnej znaku o wartości co najmniej 2 cd/m2 we wszystkich kierunkach widzenia mających znaczenie dla bezpieczeństwa. Znak oświetlony wewnętrznie jest dostrzegany z większej odległości niż znak o takich samych wymiarach oświetlony zewnętrznie. Maksymalną odległość widzenia należy wyznaczyć z następującego równania:

gdzie:

l – odległość widzenia,

h – wysokość znaku,

s – stała: 100 dla znaków oświetlonych zewnętrznie; 200 dla znaków oświetlonych wewnętrznie.

Należy zawsze pamiętać, że proces projektowania oświetlenia awaryjnego jest procesem wielowątkowym. Projektant musi ze sobą połączyć wymagania techniczne zawarte w różnych normach i rozporządzeniach, ograniczenia architektoniczne i estetyczne. Wszystkie zapisy prawne mają służyć jednemu celowi: by ewakuacja była skuteczna, by podczas ewakuacji zminimalizować do możliwie niskiego poziomu zagrożenie zdrowia i życia osób przebywających w zagrożonych pomieszczeniach. Mamy mnogość wymagań dotyczących oświetlenia awaryjnego. Niejednokrotnie prawodawstwo polskie nie nadąża za rozwojem myśli technicznej, czasami prawodawca niejednoznacznie odnosi się do tematu, czasami przywołuje rozwiązania, które mają nowsze wersje; także instytucje techniczne podają informacje nieprecyzyjnie.

Jednak nad całością procesu oświetlenia mają pieczę wykwalifikowani rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych i Państwowa Straż Pożarna.

_____________
^*) https://www.portalbhp.pl/prawa-i-obowiazki-bhp-pracodawcy/-stosowanie-polskich-norm-w-obcym-jezyku-2301.html

Literatura

1. J. Wiatr, Oświetlenie awaryjne w budynkach – wymagania i zasady zasilania. Zeszyty dla elektryków – nr 2. wyd. 2, Dom Wydawniczy Medium, Warszawa 2012.
2. K. Kuczyński, Oświetlenie awaryjne w świetle normy PN-EN 60598-2-22:2015-01 P Klasyfikacja opraw i wybrane badania (część 1.), „elektro.info” nr 11/2017.
3. K. Kuczyński, Wymagania dla systemów oświetlenia awaryjnego – obowiązujące rozporządzenia, „elektro.info” nr 1–2/2010.
4. K. Kuczyński, Wymagania normalizacyjne dla oświetlenia awaryjnego, „elektro.info” nr 10/2010.
5. PN-EN 1838:2005 Zastosowania oświetlenia. Oświetlenie awaryjne.
6. PN-EN 50172:2005 Systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego.
7. PN-EN 12665:2011E Światło i oświetlenie. Podstawowe terminy oraz kryteria określania wymagań dotyczących oświetlenia.
8. PN-EN 60598-2-2 Oprawy oświetleniowe. Część 2-2: Wymagania szczegółowe. Oprawy oświetleniowe wbudowywane.
9. PN-EN 62034 Systemy automatycznego testowania awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego.
10. ISO 3864-1 Graphical symbols. Safety colours and safety signs. Part 1, 2, 3, 4.
11. EN ISO 7010 Graphical symbols. Safety colours and safety signs. Registered safety signs.