Prawidłowo oświetlony obiekt sportowy powinien spełnić wymagania normatywne dotyczące wartości natężenia oświetlenia, jego równomierności, wskaźnika oddawania barw, a także ograniczenia olśnieni
Wraz ze spopularyzowaniem piłki nożnej na świecie powstały różne ligi, turnieje, puchary, które z biegiem czasu przestały być czystym hobby, lecz sposobem na życie dla wielu profesji powiązanych z tymże sportem. Jak w każdej dziedzinie sportu, aby stać się najlepszym, trzeba włożyć w szkolenia oraz treningi ogrom pracy oraz czasu. Jednym z czynników ograniczających możliwość przeprowadzania pełnowartościowego treningu jest brak oświetlenia słonecznego po zmierzchu, bez którego gra jest niemożliwa.
W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne lata.
W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne lata.
Rosnące wymagania dotyczące efektywności energetycznej, bezpieczeństwa pracy oraz niezawodności instalacji sprawiają, że oświetlenie przemysłowe staje się jednym z kluczowych elementów nowoczesnych zakładów...
Rosnące wymagania dotyczące efektywności energetycznej, bezpieczeństwa pracy oraz niezawodności instalacji sprawiają, że oświetlenie przemysłowe staje się jednym z kluczowych elementów nowoczesnych zakładów produkcyjnych i centrów logistycznych. Szczególnego znaczenia nabierają dziś również rozwiązania przeznaczone do stref zagrożonych wybuchem. O wyzwaniach związanych z doborem oświetlenia przemysłowego, specyfice wymagań w strefach zagrożonych wybuchem oraz planach rozwoju firmy w Polsce rozmawiamy...
Dekoracyjne sople, migoczące figurki, kolorowe sznurki oplatające drzewka… Nastrojowe oświetlenie to jeden z ważniejszych elementów Bożego Narodzenia. Wyjątkowy klimat świąt można również stworzyć w ogrodzie...
Dekoracyjne sople, migoczące figurki, kolorowe sznurki oplatające drzewka… Nastrojowe oświetlenie to jeden z ważniejszych elementów Bożego Narodzenia. Wyjątkowy klimat świąt można również stworzyć w ogrodzie lub przy wejściu do domu. Wystarczy wybrać odpowiednie lampki. Które z nich sprawdzą się na zewnątrz? Poniżej przydatne wskazówki.
W artykule:
• Wymagania normatywne • Źródła stosowane w oświetlaniu boisk do gry w piłkę nożną • Zanieczyszczenie światłem
Ze względu na obowiązujący normatywnie wymiar boiska do piłki nożnej w zakresie (100÷110) metrów długości i (64÷75) metrów szerokości, budowa krytych obiektów sportowych jest bardzo kosztowna. Oczywiście zdarzają się sporadyczne przypadki, gdy inwestor decyduje się na realizację wnętrzową boiska treningowego do piłki nożnej, lecz najczęściej w tym przypadku hala jest realizowana nie w pełnym wymiarze. Alternatywą boisk są również hale pneumatyczne, które często są rozkładane, nadmuchiwane i zakotwiczane w miejscu boiska otwartego głównie na okres zimowy. Są one klimatyzowane, wentylowane oraz oświetlone najczęściej z opraw liniowych, oraz naświetlaczy. Jednakże typowe oświetlenie boiska sportowego dotyczy oświetlenia zewnętrznego boiska sportowego przy zastosowaniu słupowej konstrukcji oświetleniowej.
Wymagania normatywne
Oświetlenie sportowe boiska ma za cel zapewnienie odpowiedniego poziomu oświetlenia powierzchni poziomych, pionowych (przy wyższych klasach rozgrywek) oraz powierzchni szczególnych, określanych w zależności od dyscypliny sportowej. Według normy PN-EN 12193 dla pełnowymiarowych boisk do gry w piłkę nożną rozróżnia się trzy klasy oświetleniowe. Klasa oświetleniowa III posiada najmniejsze wymogi co do ilości, jak i jakości światła. W tej klasie wystarczy zapewnić wartość poziomego natężenie oświetlenia na poziomie 75 lx. Dopuszczalnym jest stosowanie źródeł o bardzo niskim wskaźniku oddawania barw Ra np. 20. Druga klasa oświetleniowe przy wymaganych 200 lx, nakłada obowiązek stosowania źródeł o lepszym wskaźniku barw, mniejszym olśnieniu zawodników, a także zapewnienie wysokiej równomierności oświetlenia (minimalne do średniego natężenia oświetlenia poziomego) na poziomie minimum 0,6. Dla porównania, równomierność 0,6 w oświetleniu wnętrzowym według normy PN-EN 12-464-1 pojawia się np. przy oświetleniu powierzchni roboczych biur, gdzie wymóg co do wartości natężenia oświetlenia to 500 lx. Jednakże nawet spełnienie wymagań stawianych najwyższej klasie oświetleniowej (norma PN-EN 12193) nie jest wystarczające do realizację transmisji telewizyjnej w rozdzielczości 4K.
Pionowe natężenie oświetlenia ze szczegółowo wypunktowanymi wymogami jest określone dla transmisji telewizyjnej, im wyższa jest rozdzielczość obrazu transmisji, tym wymóg, co do wartości pionowego natężenia oświetlenia oraz jego równomierności jest wyższy. Wymagana wartość pionowego natężenia oświetlenia zawodników jest istotna również ze względu na odległość, z jakiej wydarzenie obserwują kibice. Zależność wymaganego minimalnego poziomu natężenia oświetlenia pionowego przy transmisji telewizyjnej zależy od szybkości akcji odbywających się w polu gry. Na rysunku 1. zilustrowano tę zależność według kategorii od A do C, tj. rozpoczynając od sportów wolniejszych do szybszych.
Rys. 1. Zależność pomiędzy wartościami pionowego natężenia oświetlenia a odległością kamery do prowadzenia transmisji telewizyjnej [1]
Dane zawarte na rysunku 1. wskazują, iż wraz ze wzrostem szybkości rozgrywki, wymagany jest drastyczny wzrost oświetlenia zawodników, lub zmniejszenie odległości kamery względem miejsca gdzie ma miejsce nagła akcja np. stosując kamerę SpiderCam, która porusza się ponad głowami zawodników. Jeżeli w transmisji telewizyjnej pokazywane są regularnie powtórki w zwolnionym tempie to wymagania oświetleniowe wzrastają ponad wartości wyspecyfikowane na wykresie z rysunku 1.
Źródła stosowane w oświetlaniu boisk do gry w piłkę nożną
W oświetleniu sportowym zastosowanie znalazły źródła światła, które charakteryzują się spełnieniem w wystarczającym stopniu wybrane parametry:
wysoka skutecznością świetlną h [lm/W] z uwzględnieniem układu zasilającego,
małą objętością części świetlnej, upraszczającą tym samym tworzenie układów optycznych o zróżnicowanych rozsyłach światłości opraw sportowych,
wysoka wartość wskaźnika oddawania barw Ra,
szeroki wybór temperatury barwowej najbliżej Tcb światła,
stabilność barwy światła przez cały okres eksploatacji,
wysoka trwałość eksploatacyjna źródła,
bezpieczeństwo użytkowania przez ludzi,
koszt produkcji,
dowolność pozycji pracy źródła, przekładająca się na możliwość nakierowania oprawy w dowolnym kierunku,
krótki czas do ponownego załączenia źródła światła, w przypadku awaryjnego zaniku zasilania,
osiągnięcie parametrów znamionowych światła w minimalnym czasie,
brak w składzie pierwiastków szkodliwych lub łatwość ich utylizacji,
ograniczona ilość generowanego ciepła (unikanie chłodzenia aktywnego oprawy sportowej),
wysoką stabilnością strumienia świetlnego na przestrzeni czasu eksploatacji, jak największy zakres dozwolonych pozycji pracy źródła w oprawie sportowej, która (niektóre źródła posiadają położenia źródła powodujące przegrzanie, oraz błyskawiczną degradację źródła)
ograniczonym gabarytem produktu finalnego, jakim jest oprawa sportowa z układem optycznym w postaci reflektora, soczewki lub połączenia obydwu rozwiązań (konstrukcje wsporcze muszą wytrzymywać nie tylko ciężar, ale również siłę parcia wiatru na powierzchnię czołową/boczną opraw sportowych),
Najbliższym spełnieniu powyższych wymogów źródłem światła są lampy metalohalogenkowe MH (rys. 2.) produkowane do celów oświetlenia sportowego w wykonaniu 400 W, 1000 W oraz 2000 W. Ze względu na swoje liczne zalety, są one najczęściej stosowane w oświetleniu obiektów sportowych. Do oświetlenia boisk sportowych o niskiej klasie oświetleniowej, wymogi co do wskaźnika oddawania barw są również niskie (zalecana wartość Ra wynosi bowiem 20 przy Em równym 75 lx). Powoduje to, że akceptowanymi staja się w tego rodzaju aplikacjach również wysokoprężne lampy sodowe (rys. 2.).
Rys. 2. Przykładowy wygląd: a) lampy metalohalogenkowej, b) wysokoprężnej lampy sodowej [3]
Wraz z rozwojem technologii LED (diody LED), znalazły też zastosowanie w oświetleniu sportowym, ze względu na ciągle polepszające się parametry, tj. skuteczność świetlna, jakość barwy światła, trwałość, małe wymiary źródeł pozwalające na tworzeniu optyk rozsyłu światła od wąskostrumieniowych po bardzo szerokostrumieniowe. Rozwiązania sportowe w technologii LED na obecną chwilę powodują zwiększenie kosztów początkowych inwestycji w zakresie oświetlenia około 35-krotnie, względem rozwiązań na źródłach metalohalogenkowych. Nieco wyższa skuteczność świetlna oraz brak konieczności wymiany źródeł światła co kilka tysięcy godzin, powoduje znaczące zmniejszenie kosztów eksploatacji opraw sportowych LED względem konkurencyjnych rozwiązań technologicznych. Wadą tego rozwiązania jest większa powierzchnia czołowa opraw LED względem opraw MH o równoważnym strumieniu świetlnym oraz rozsyle światła, co skutkuje koniecznością projektowania mocniejszych konstrukcji wsporczych, większych fundamentów (w przypadku rozwiązań masztowych i wieżowych), generujących dodatkowy koszt inwestycji, która powinna być rozpatrywana jako całość. Na rysunku 3. przedstawiono stadion nocą, przystosowany do transmisji telewizyjnej w rozdzielczości 4K.
Rys. 3. Stadion Łużniki w Moskwie – stadion oświetlony w technologii LED na Mistrzostwa Świata w piłce nożnej 2018 (obiekt został przystosowany do transmisji telewizyjnej w rozdzielczości 4K) [2]
Przed przystąpieniem do projektowania obiektów sportowych, konieczne jest rozeznanie w dostępnych handlowo technologiach oświetleniowych oraz oferowanych komercyjnie zestawach lamp. W tabeli 2. i 3. zestawiono oprawy oświetleniowe stosowane przy oświetleniu obiektów sportowych. Aby porównanie wartości strumieni świetlnych było miarodajne, uwzględniono oprawy oświetleniowe charakteryzujące się zbliżonym rozsyłem światłości (krzywymi światłości).
Tab. 2. Zestawienie parametrów opraw oświetleniowych jednego z producentów oświetlenia sportowego cz. 1 [3]
Tab. 3. Zestawienie parametrów opraw oświetleniowych jednego z producentów oświetlenia sportowego cz. 2 [3]
Zgodnie z informacjami zawartymi w tabelach 2. i 3., źródła MH długo się wygrzewają (nawet do 15 minut w przypadku niestosowania dodatkowego osprzętu zapewniającego gorący zapłon) do momentu osiągnięcia nominalnego strumienia świetlnego. A także, przed ponownym zapłonem konieczne jest odczekanie do parunastu minut przed ponownym uruchomieniem instalacji oświetleniowej, ze względu na konieczność schłodzenia lampy łukowej znajdującej się w środku źródła MH. O ile w przypadku obiektów zaprojektowanych do niższych klas oświetleniowych typu treningi, taki stan jest akceptowalny, o tyle przy rozgrywkach wyższych lig oraz pucharów, taki stan rzeczy jest niedopuszczalny. Stosowanie urządzeń zapewniających zapłon impulsowy (gorący zapłon), oprócz skrócenia przerwy w oświetleniu obiektu w sytuacjach chwilowego, awaryjnego braku oświetlenia, wpływa również pozytywnie na żywotność źródeł metalohalogenkowych, których trwałość zależy również od liczby załączeń.
Stosowanie opraw sportowych wyposażonych w źródła MH z gorącym zapłonem, oprócz aspektów stricte komfortowych, wpływa pozytywnie na nieuniknione zjawisko zmiany barwy światła emitowanego ze źródeł na skutek eksploatacji źródeł, a także sama strata strumienia w czasie oraz awaryjność źródła maleje.
Podejmując się projektowania oświetlenia na obiekcie sportowym, konieczne są konsultacje z innymi branżami. Poniżej została zilustrowana kolejność prac, które należy przeprowadzić od strony konstrukcyjnej oraz oświetleniowej, z którą muszą się zmierzyć projektanci oświetlenia na obiektach sportowych. Aspekt elektryczno-energetyczny, typu moc przyłącza, kompensacja mocy biernej, rozmieszczenie rozdzielnic oświetleniowych oraz dobór materiału i przekroju kabli ze względu na spadki napięcia, zabezpieczenia nadprądowe oraz inne zostały celowo pominięte ze względu na ograniczenie zagadnienia do części konstrukcyjnej, oraz oświetleniowej. Aby projekt mógł zostać uznany za opracowany w duchu Value Engineering, należy przeanalizować dostępne informacje szczegółowe na temat lokalizacji obiektu, pod względem kategorii wiatrowej, badań gruntów, na którym będą montowane maszty bądź wieże oświetleniowe posadowione na fundamencie. Podstawowym wymogiem jest spełnienie oczekiwanej przez Inwestora funkcjonalności obiektu.
Znając wymaganą klasę oświetleniową (tab. 1.) projektant jest w stanie wstępnie określić minimalną liczbę opraw oświetleniowych zapewniających wymagany strumień świetlny przy określonym współczynniku konserwacji instalacji oświetleniowej. Weryfikację ilościową co do wymaganej ilości strumienia świetlnego można w prosty sposób uzyskać, znając pozycję masztów oświetleniowych.
Tab. 1. Wymogi stawiane wobec pełnowymiarowych boisk do gry w piłkę nożną według normy PN-EN 12193
Projektant oświetlenia posiada bardzo szeroki wachlarz optyk do wyboru. Dla przykładu oprawa MVF403 (rys. 4.) wartość maksymalna światłości w przypadku pierwszej optyki przekracza 27000 cd/klm, a dla ostatniej zaś jest powyżej 1600 cd/klm. W dolnym, prawym rogu każdego wykresu znajduje się informacja o sprawności układu optycznego danej oprawy. Na podstawie rysunku 4. można stwierdzić, iż sprawność maleje wraz ze wzrostem szerokości rozsyłu wiązki świetlnej.
Rys. 4. Widok oprawy oraz dostępnych krzywych rozsyłu światłości przedstawionych w postaci wykresów biegunowych, dostępne w ramach jednego typu opraw reflektorowych, sportowych przystosowanych do pracy ze źródłem MH o mocy 2000 W
Wymagania oświetleniowe pełnowymiarowego boiska do gry w piłkę nożną dotyczące wartości średniego natężenia oświetlenia wskazują, iż powinno być ono nie mniejsze, niż Eśr = 500 lx oraz równomierność powinna wynosić Eśr/Emin ≥0,7. W związku z czym, celem zapewnia normatywnego poziomu natężenia oświetlenia oraz równomierności, projektant powinien rozważać zastosowanie jedynie zastosowanie czterech ostatnich optyk omawianej oprawy MH.
Kolejnym bardzo istotnym czynnikiem przy oświetleniu boiska jest kąt nakierowania opraw. Ze względu na dopuszczalną pozycję pracy źródła, zawsze przed podjęciem prac projektowo-symulacyjnych należy sprawdzić, w jakim zakresie kątowym może pracować oprawa oświetleniowa.
Stosując zasady Value Engineering, należy ograniczyć energochłonność obiektu. Wartość natężenia oświetlenia na powierzchni zależy proporcjonalnie liniowo od światłości I źródła, natomiast w kwadracie od cosinusa kąta padania wektora światłości, a odwrotnie proporcjonalnie do kwadratu odległości r między powierzchnią oświetlaną a źródłem (rys. 5.).
Rys. 5. Graficzne przedstawienie prawa odwrotności kwadratów [4]
Analizując zależność (1), otrzymujemy wskazówkę, iż skracając drogę optyczną, którą musi pokonać wyemitowane światło, otrzymamy takie samo natężenie oświetlenia, co przy zastosowaniu większej światłości na obszary dalej oddalone względem źródła.
Na obiektach o pierwszej klasie oświetleniowej, jest możliwe zastosowanie oświetlania boiska z czterech masztów oświetleniowych, gdzie oprawy z jednego masztu są skierowane wyłącznie w najbliższą ćwiartkę boiska, ograniczając drogę optyczną światła. Podejście to jest możliwe, ze względu na brak wymagań szczegółowych w zakresie wartości pionowego natężenia oświetlenia oraz jego równomierności.
Stosowanie tej metody, niesie ze sobą jeszcze jeden bardzo korzystny element. Ze względu na skierowanie opraw w pobliskie obszary boiska, kąt ochronny przyjmuje niższe wartości, niżeli byśmy nakierowali oprawy na inne ćwiartki boiska. Dzięki temu zabiegowi można zastosować oprawy o wyższej wartości światłości maksymalnej, a także zmniejszyć ich wysokość montażu. Dzięki zmniejszeniu wysokości montażu siła parcia wiatru działająca na oprawy jest przenoszona na konstrukcję masztu w postaci mniejszego momentu zginającego, co za tym idzie maszt może być wykonany z cieńszego materiału (najczęściej blachy ocynkowanej), a także wielkość fundamentu może się zmniejszyć, prowadząc do spełnienia podstawowych zasad Value Engineering, jakim jest ograniczanie kosztów, bez umniejszania wartości dla klienta.
Niestety, spotykany jest też negatywny proceder, przy którym ze względu na źle dobrane optyki opraw oświetleniowych lub zbyt niską wysokość montażu opraw sportowych, projektanci manipulują wynikami obliczeń wskaźnika olśnienia GR. Według obowiązującej normy PN-EN 12193 obliczenia należy wykonywać dla obserwatora, którego wzrok (główna oś optyczna) jest skierowana 2 stopnie poniżej poziomu horyzontu. Do nadużycia dochodzi poprzez zwiększenie tego kąta poprzez stosowanie kierunku patrzenia „pod nogi”, co jest oczywistym nadużyciem, próbą zamaskowania nieprawidłowości projektowych, prowadzących do olśnienia uciążliwego lub nawet olśnienia przykrego dramatycznie obniżającego komfort użytkowania obiektu sportowego. Sytuacja ta dodatkowo sprawia zagrożenie w ruchu drogowym, powodując nawet olśnienie przykre wobec uczestników ruchu.
Zanieczyszczenie światłem
Prawidłowo oświetlony obiekt sportowy powinien spełnić wymagania normatywne dotyczące wartości natężenia oświetlenia, jego równomierności, wskaźnika oddawania barw, a także ograniczenia olśnienia. Jedynie wtedy będzie on umożliwiał komfortową rozgrywkę zarówno dla graczy i sędziów oraz kibiców. Oświetlenie obiektu sportowego nie powinno oślepiać kibiców, przechodniów, osób zmotoryzowanych, oraz pobliskich gospodarstw domowych. Przy poprawnej realizacji oświetlenia obiektu sportowego (rys. 6.) światło w bardzo ograniczonym stopniu przedostaje się na pobliską jezdnię oraz chodnik. Jednakże na efekt zanieczyszczenia światłem wpływa też emisja strumienia świetlnego z obiektu sportowego w kierunku nieboskłonu, tj. pionowa emisja światła [5].
Rys. 6. Przykład realizacji oświetlenia boiska piłki nożnej w I klasie oświetleniowej ulokowanego niżej niż pobliska infrastruktura [fot. R. Supronowicz]
Wpływa to na wyższy koszt początkowy inwestycji jak i jej eksploatacji. Oświetlenie nieboskłonu pogarsza również warunki przeprowadzania obserwacji astronomicznych, powoduje także konieczność stosowania mocniejszych opraw oświetleniowych architektonicznych w pobliskim otoczeniu do zachowania założonego efektu świetlnego. Dodatkowo udowodniono naukowo, iż zanieczyszczenie światłem wpływa negatywnie na funkcjonowanie licznych zwierząt oraz owadów, co odbija się na lokalnym ekosystemie. Ograniczyć zanieczyszczenie oświetlenia można na wiele sposobów. Podstawowym jest dobieranie odpowiedniego kąta nachylenia oraz bryły światłości adekwatnej do wysokości montażu oprawy sportowej. Innym, wspomagającym jest stosowanie opraw oświetleniowych, które ograniczają emisję światła w górną półprzestrzeń, do niektórych modeli opraw są to po prostu półpierścienie doczepiane do przedniej części oprawy sportowej (rys. 7.). Zabudowa stadionowa, nieprzepuszczająca światło jest kolejnym skutecznym sposobem ograniczania zanieczyszczenia światłem. Ograniczenie oddziaływania światła na okoliczne obiekty można uzyskać budując kompleksy sportowe w miejscach położonych niżej, niż pobliska infrastruktura oraz budynki.
Rys. 7. Element dodatkowy oprawy sportowej, ograniczający zanieczyszczenie światłem otoczenia oraz olśnienie obserwatorów [3]
Podsumowanie
Dobrze wykonany projekt oświetleniowy od części konstrukcyjnej, projektu elektrycznego, projektu fotometrycznego, aż po realizację, oraz wykonanie pomiarów fotometrycznych wymaga przyłożenia bardzo dużej skrupulatności wszystkich uczestników na każdym etapie inwestycji. Nie można pominąć również samego użytkownika obiektu, na którym spoczywa obowiązek przeprowadzania regularnych oględzin instalacji elektrycznej, czyszczenia opraw oświetleniowych z częstotliwością określoną przez projektanta, a także wymianę elementów eksploatacyjnych takich jak źródła metalohalogenkowe. Zalecane jest by po każdorazowej wymianie źródła, dokonać weryfikacji obiektu pod względem fotometrycznym. Nowe źródło charakteryzuje się po około 100 godzinach pracy swoimi znamionowymi parametrami świetlnymi. Wymiana pojedynczego źródła na nowe spowoduje wzrost natężenia oświetlenia w sektorze oświetlanym przez oprawę, prowadząc do wzrostu średniego natężenia oświetlenia poziomowego, wymiana taka może skutkować pogorszeniem się równomierności oświetlenia płyty boiska.
* * *
Artykuł został zrealizowany w Katedrze Elektroenergetyki Fotoniki i Techniki Świetlnej Politechniki Białostockiej w ramach pracy MB/WE/6/2018 finansowanej ze środków MNiSW.
Literatura
PN-EN-12193 Światło i oświetlenie. Oświetlenie w sporcie.
Rys. 1. Zależność pomiędzy wartościami pionowego natężenia oświetlenia a odległością kamery do prowadzenia transmisji telewizyjnej [1]
Rys. 2. Przykładowy wygląd: a) lampy metalohalogenkowej, b) wysokoprężnej lampy sodowej [3]
Rys. 3. Stadion Łużniki w Moskwie – stadion oświetlony w technologii LED na Mistrzostwa Świata w piłce nożnej 2018 (obiekt został przystosowany do transmisji telewizyjnej w rozdzielczości 4K) [2]
Rys. 4. Widok oprawy oraz dostępnych krzywych rozsyłu światłości przedstawionych w postaci wykresów biegunowych, dostępne w ramach jednego typu opraw reflektorowych, sportowych przystosowanych do pracy ze źródłem MH o mocy 2000 W [3]
Rys. 5. Graficzne przedstawienie prawa odwrotności kwadratów [4]
Rys. 6. Przykład realizacji oświetlenia boiska piłki nożnej w I klasie oświetleniowej ulokowanego niżej niż pobliska infrastruktura
Rys. 7. Element dodatkowy oprawy sportowej, ograniczający zanieczyszczenie światłem otoczenia oraz olśnienie obserwatorów [3]
Tab. 1. Wymogi stawiane wobec pełnowymiarowych boisk do gry w piłkę nożną według normy PN-EN 12193
Tab. 2. Zestawienie parametrów opraw oświetleniowych jednego z producentów oświetlenia sportowego cz. 1 [3]
Tab. 3. Zestawienie parametrów opraw oświetleniowych jednego z producentów oświetlenia sportowego cz. 2 [3]
Zapraszamy serdecznie na szkolenie „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu”, które odbędzie się 24 października 2019 roku organizowane przez redakcję „elektro.info”. Kurs będzie mieć miejsce w Warszawie, przy...
Zapraszamy serdecznie na szkolenie „Przeciwpożarowy wyłącznik prądu”, które odbędzie się 24 października 2019 roku organizowane przez redakcję „elektro.info”. Kurs będzie mieć miejsce w Warszawie, przy ulicy Czapelskiej 34 w Hotelu Wiatraczna.
"Instalacje elektryczne do zasilania urządzeń elektrycznych, których funkcjonowanie jest niezbędne w czasie pożaru. Podstawy planowania i projektowania" - to tytuł najnowszego „Vademecum elektro.info”,...
"Instalacje elektryczne do zasilania urządzeń elektrycznych, których funkcjonowanie jest niezbędne w czasie pożaru. Podstawy planowania i projektowania" - to tytuł najnowszego „Vademecum elektro.info”, przygotowanego przez mgr. inż. Juliana Wiatra - redaktora naczelnego naszego tytułu, i mgr inż. Marcina Orzechowskiego. Jego premiera odbyła się na tegorocznych targach ENERGETAB w Bielsku Białej - zapraszamy do zapoznania się z dwiema recenzjami wydawnictwa, stworzonymi przez wybitnych ekspertów branży...
Zmieniające się programy nauczania w szkołach powodują wiele negatywnych zmian, których głównym skutkiem jest zmniejszenie poziomu kształcenia. Zmiany te powodują jednak konieczność dostosowania treści...
Zmieniające się programy nauczania w szkołach powodują wiele negatywnych zmian, których głównym skutkiem jest zmniejszenie poziomu kształcenia. Zmiany te powodują jednak konieczność dostosowania treści podręczników do nowych programów nauczania. Przykładem takiego działania jest książka pt. „Instalacje elektryczne”, autorstwa Sławomira Kołodziejczyka, wydana nakładem Wydawnictw Komunikacji i Łączności w Warszawie.
Wrzesień to wyjątkowo pracowity miesiąc dla naszej redakcji. Oprócz udziału w targach ENERGETAB 2018, prowadziliśmy szkolenia dla członków MOIIB oraz w ZIAD S.A. Bielsko-Biała. W dniach 17–19 września...
Wrzesień to wyjątkowo pracowity miesiąc dla naszej redakcji. Oprócz udziału w targach ENERGETAB 2018, prowadziliśmy szkolenia dla członków MOIIB oraz w ZIAD S.A. Bielsko-Biała. W dniach 17–19 września na zaproszenie działu szkoleń ZIAD Bielsko-Biała, redaktor naczelny „elektro.info” Julian Wiatr poprowadził cykl zajęć poświęconych projektowaniu sieci oraz instalacji elektrycznych nn. Szkolenie poprzedziło wystąpienie kierownika działu szkoleń ZIAD S.A. w Bielsku-Białej inż. Romana Fobera, który zapoznał...
W dniu 19 kwietnia odbyło się końcowe szkolenie - seminarium w Biurze Terenowym w Radomiu Mazowieckiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, które kończyło cykl szkoleń realizowanych na Mazowszu pod wspólnym...
W dniu 19 kwietnia odbyło się końcowe szkolenie - seminarium w Biurze Terenowym w Radomiu Mazowieckiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, które kończyło cykl szkoleń realizowanych na Mazowszu pod wspólnym tytułem „Wykorzystanie słonecznej energii elektrycznej w infrastrukturze drogowej, mostowej i kolejowej oraz budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej”.
W szkoleniu pod kierownictwem prof. dr. hab. inż. Jerzego Szymańskiego wzięli udział przedstawiciele znanych polskich firm, które prowadzą...
Rozdzielnica elektryczna nn jest częścią instalacji elektrycznej, której zadaniem jest dostarczanie do odbiorników energii elektrycznej o parametrach zapewniających poprawną pracę tych odbiorników.
Rozdzielnica elektryczna nn jest częścią instalacji elektrycznej, której zadaniem jest dostarczanie do odbiorników energii elektrycznej o parametrach zapewniających poprawną pracę tych odbiorników.
W artykule opisano kryteria projektowania oświetlenia miejsc pracy na zewnątrz, podano też przykłady wymagań oświetleniowych oraz procedurę weryfikacji projektu oświetlenia. Ujęto również zalecenia wynikające...
W artykule opisano kryteria projektowania oświetlenia miejsc pracy na zewnątrz, podano też przykłady wymagań oświetleniowych oraz procedurę weryfikacji projektu oświetlenia. Ujęto również zalecenia wynikające z dobrej praktyki oświetlania. Dodatkowo podano parametry oświetlenia miejsc pracy na zewnątrz z uwzględnieniem czynników bezpieczeństwa i ochrony. Na końcu umieszczono słownik z kluczowymi pojęciami. Podstawowym źródłem opracowania jest EN 12464-2:2007 Lighting of work places. Part 2: Outdoor...
Punkty świetlne na placu budowy powinny być rozmieszczone w sposób zapewniający odczytanie tablic i znaków ostrzegawczych oraz znaków sygnalizacji ruchu na terenie budowy. Słupy z oprawami oświetleniowymi...
Punkty świetlne na placu budowy powinny być rozmieszczone w sposób zapewniający odczytanie tablic i znaków ostrzegawczych oraz znaków sygnalizacji ruchu na terenie budowy. Słupy z oprawami oświetleniowymi należy rozmieszczać wzdłuż krawędzi. Drogi i na skrzyżowaniach – na łukach drogi oświetlonej jednostronnie słupy należy sytuować po zewnętrznej stronie łuku. Oświetlenie elektryczne sttosowane przy pracach prowadzonych wewnątrz zbiorników i w innych zamkniętych przestrzeniach powinno pracować przy...
Oświetlenie stosowane poza wnętrzami budynków obejmuje ogromny obszar zastosowań. Od oświetlenia terenów osiedlowych, poprzez oświetlenie drogowe i oświetlenie terenów przemysłowych do oświetlenia obiektów...
Oświetlenie stosowane poza wnętrzami budynków obejmuje ogromny obszar zastosowań. Od oświetlenia terenów osiedlowych, poprzez oświetlenie drogowe i oświetlenie terenów przemysłowych do oświetlenia obiektów sportowych, lotnisk, portów i innych wielkich przestrzeni. Osprzęt stosowany na otwartej przestrzeni narażony jest na zmienne warunki atmosferyczne: opady, wiatr i temperaturę. Musi więc mieć budowę dostosowaną do pracy w takich warunkach. Dotyczy to zarówno samych opraw oświetleniowych, jak i...
Zgodnie z normą PN-EN 12464-1:2004, obowiązującą od 2004 roku, ocena oświetlenia we wnętrzach polega na sprawdzeniu zgodności parametrów oświetlenia istniejącej instalacji oświetleniowej z wymaganiami...
Zgodnie z normą PN-EN 12464-1:2004, obowiązującą od 2004 roku, ocena oświetlenia we wnętrzach polega na sprawdzeniu zgodności parametrów oświetlenia istniejącej instalacji oświetleniowej z wymaganiami określonymi w normie oraz dokumentacji projektowej (wykonanej zgodnie z tą normą). W części 1. cyklu artykułów o podanym wyżej tytule [4] przedstawiono wymagania oświetleniowe, w części 2. [5] – zasady weryfikacji dokumentacji projektowej, której konieczność wprowadziła nowa norma PN-EN 12464-1:2004....
Od 1 stycznia 2009 r. wszedł w życie obowiązek sporządzania świadectwa charakterystyki energetycznej nieruchomości (tzw. certyfikatu energetycznego lub paszportu energetycznego), który wynika z przepisów...
Od 1 stycznia 2009 r. wszedł w życie obowiązek sporządzania świadectwa charakterystyki energetycznej nieruchomości (tzw. certyfikatu energetycznego lub paszportu energetycznego), który wynika z przepisów Dyrektywy 2002/91/WE Parlamentu Europejskiego z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Obowiązek posiadania certyfikatu dotyczy wszystkich obiektów budowlanych oddawanych do użytkowania oraz obiektów budowlanych, które właściciel chce sprzedać lub wynająć.
Oświetlenie awaryjne jest przeznaczone do użytkowania podczas awarii oświetlenia podstawowego. Zastosowanie odpowiedniej technologii oświetlenia ewakuacyjnego oraz zapasowego może przyczynić się do znacznych...
Oświetlenie awaryjne jest przeznaczone do użytkowania podczas awarii oświetlenia podstawowego. Zastosowanie odpowiedniej technologii oświetlenia ewakuacyjnego oraz zapasowego może przyczynić się do znacznych oszczędności i znacząco wpłynąć na redukcję kosztów utrzymania takiego oświetlenia w zakładach przemysłowych, urzędach czy hotelach. Zarówno w budynkach, jak i tunelach oświetlenie awaryjne jest często projektowane niezgodnie z przepisami i obowiązującymi normami, a niejednokrotnie pomijane przez...
Przez długi czas w Polsce była stosowana norma PN-84/E-02033 Oświetlenie wnętrz światłem elektrycznym [3]. W zakresie oceny oświetlenia wnętrz wymagała ona wykonania szeregu pomiarów, z których, jak pokazała...
Przez długi czas w Polsce była stosowana norma PN-84/E-02033 Oświetlenie wnętrz światłem elektrycznym [3]. W zakresie oceny oświetlenia wnętrz wymagała ona wykonania szeregu pomiarów, z których, jak pokazała praktyka, był realizowany w zasadzie pomiar natężenia oświetlenia. Nowa norma PN-EN 12464-1:2004 [1] usankcjonowała tę sytuację, wskazując natężenie oświetlenia jako wielkość oświetleniową konieczną do weryfikacji, ale weryfikacja ta powinna przebiegać w inny sposób, niż to było dotychczas. Związane...
W Polsce w ostatnich latach dynamicznie rozwija się ruch lotniczy. Oprócz cywilnego lotnictwa transportowego i lotnictwa wojskowego wzrasta liczba małych samolotów i helikopterów użytkowanych przez policję,...
W Polsce w ostatnich latach dynamicznie rozwija się ruch lotniczy. Oprócz cywilnego lotnictwa transportowego i lotnictwa wojskowego wzrasta liczba małych samolotów i helikopterów użytkowanych przez policję, straż graniczną, pogotowie, a także osoby prywatne. Jednocześnie rośnie liczba wysokich obiektów budowlanych i linii elektroenergetycznych. Wiele z nich stanowi tzw. przeszkody lotnicze.
Nowe podejście w projektowaniu i weryfikacji oświetlenia opracowano na podstawie pracy zespołowej członków Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP, będącego przedstawicielem Polski w Międzynarodowej Komisji...
Nowe podejście w projektowaniu i weryfikacji oświetlenia opracowano na podstawie pracy zespołowej członków Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP, będącego przedstawicielem Polski w Międzynarodowej Komisji Oświetleniowej (CIE), wydanej w postaci komentarza dotyczącego polskiej normy PN-EN 12464-1:2004 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach. Komentarz ten, po prawie dwuletniej pracy zespołu, ukazał się w wersji końcowej w październiku 2007 roku.
Oświetlenie awaryjne jest przeznaczone do użytkowania podczas awarii oświetlenia podstawowego. Zarówno w budynkach, jak i tunelach komunikacyjnych oświetlenie awaryjne jest często projektowane niezgodnie...
Oświetlenie awaryjne jest przeznaczone do użytkowania podczas awarii oświetlenia podstawowego. Zarówno w budynkach, jak i tunelach komunikacyjnych oświetlenie awaryjne jest często projektowane niezgodnie z przepisami i obowiązującymi normami, a niejednokrotnie pomijane przez inwestorów w celu redukcji kosztów. Oświetlenie awaryjne jest zaliczone do urządzeń przeciwpożarowych wspomagających ewakuację z budynku objętego pożarem, przez co wymaga ono wysokiej sprawności oraz niezawodności działania.
Oświetlenie ewakuacyjne należy do urządzeń przeciwpożarowych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku (DzU z 2010 r., nr 109, poz. 719).
Oświetlenie ewakuacyjne należy do urządzeń przeciwpożarowych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku (DzU z 2010 r., nr 109, poz. 719).
Zapewnienie w maksymalnie możliwym stopniu współdziałania oświetlenia elektrycznego z oświetleniem dziennym jest jednym z najefektywniejszych sposobów optymalizacji zużycia energii na cele oświetleniowe....
Zapewnienie w maksymalnie możliwym stopniu współdziałania oświetlenia elektrycznego z oświetleniem dziennym jest jednym z najefektywniejszych sposobów optymalizacji zużycia energii na cele oświetleniowe. Oświetlenie dzienne, zwane także naturalnym, stosowane do oświetlenia wnętrz zapewnia najlepsze warunki pracy i wypoczynku. Źródłem oświetlenia dziennego jest promieniowanie słoneczne. Jest to światło, do którego przyzwyczajone są organizmy ludzkie, w tym nasze oczy.
Bezpieczeństwo, szybkość i brak zakłóceń w ruchu drogowym w znacznym stopniu zależą od warunków postrzegania na drodze. Mają na to wpływ odpowiednie cechy oświetlenia drogowego. Są one związane z wyodrębnionymi...
Bezpieczeństwo, szybkość i brak zakłóceń w ruchu drogowym w znacznym stopniu zależą od warunków postrzegania na drodze. Mają na to wpływ odpowiednie cechy oświetlenia drogowego. Są one związane z wyodrębnionymi czynnikami, takimi jak [1]: poziom i równomierność luminancji na nawierzchni, oświetlenie poboczy, ograniczenie olśnienia oraz prowadzenie wzrokowe. Ograniczenie olśnienia polega na zmniejszeniu odczucia dyskomfortu lub zdolności wykonywania pracy wzrokowej, w wyniku nadmiernego poziomu luminancji...
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia...
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (DzU z 2010 r., nr 85, poz. 553) wprowadziło szereg wymagań dotyczących oświetlenia awaryjnego oraz znaków ewakuacyjnych.
W artykule przedstawiono najpopularniejsze instalacje magistralne używane do sterowania oświetleniem: LCN, LON, DALI, DMX512, KNX oraz systemy producenckie. Podano przykłady ilustrujące możliwości takich...
W artykule przedstawiono najpopularniejsze instalacje magistralne używane do sterowania oświetleniem: LCN, LON, DALI, DMX512, KNX oraz systemy producenckie. Podano przykłady ilustrujące możliwości takich instalacji: różne warianty sterowania oświetleniem w korytarzu, regulacje stałonatężeniową w pomieszczeniu biurowym w dwóch wariantach oraz złożoną instalację oświetleniową w Terminalu 5 lotniska Heathrow. Omówiono oszczędności w zużyciu energii elektrycznej możliwe do osiągnięcia przy zastosowaniu...
Obserwując oświetlenie uliczne możemy spotkać się zarówno z rozwiązaniami technicznymi bardzo przestarzałymi, opartymi na wysokoprężnych lampach rtęciowych, jak i nowoczesnymi oprawami oświetleniowymi...
Obserwując oświetlenie uliczne możemy spotkać się zarówno z rozwiązaniami technicznymi bardzo przestarzałymi, opartymi na wysokoprężnych lampach rtęciowych, jak i nowoczesnymi oprawami oświetleniowymi o wysokiej sprawności wyposażonymi w nowoczesne źródła światła. System konserwacji opraw oświetleniowych często jednak pozostawia wiele do życzenia.
W kontekście niedawnych odkryć w naukach biologicznych światło nie tylko umożliwia percepcję świata, ale wywołuje także biologiczne efekty niewizualne. Odpowiedzialny jest za nie nowo odkryty system fotoreceptoryczny...
W kontekście niedawnych odkryć w naukach biologicznych światło nie tylko umożliwia percepcję świata, ale wywołuje także biologiczne efekty niewizualne. Odpowiedzialny jest za nie nowo odkryty system fotoreceptoryczny u ssaków (także u człowieka) [15, 16]. System ten tworzą komórki zwojowe siatkówki oka, posiadające liczne wypustki dendrytyczne oraz ich połączenia neuronalne z jądrami skrzyżowania (zegar biologiczny u ssaków), a także ich bezpośrednie i pośrednie połączenia neuronalne z okolicami...
Oświetlenie awaryjne (ewakuacyjne) należy do urządzeń przeciwpożarowych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. (DzU z 2010 r., nr 109, poz. 719)....
Oświetlenie awaryjne (ewakuacyjne) należy do urządzeń przeciwpożarowych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. (DzU z 2010 r., nr 109, poz. 719). Rozporządzenia i przywołane w nich polskie normy są wytycznymi dla projektantów określającymi właściwe oświetlenie awaryjne w budynkach w zależności od jego przeznaczenia i miejsca zainstalowania.
Domowy punkt ładowania przestaje pełnić funkcję zwykłego gniazda ściennego, stając się elementem sieci elektroenergetycznej w gospodarstwie domowym. Rosnąca liczba aut z napędem elektrycznym sprawia, że...
Domowy punkt ładowania przestaje pełnić funkcję zwykłego gniazda ściennego, stając się elementem sieci elektroenergetycznej w gospodarstwie domowym. Rosnąca liczba aut z napędem elektrycznym sprawia, że zarządzanie poborem mocy bezpośrednio wpływa na codzienne koszty eksploatacji pojazdu. Nowoczesne technologie pozwalają na synchronizację procesu uzupełniania baterii z wahaniami stawek giełdowych oraz bieżącą pracą mikroinstalacji OZE. Przesunięcie godzin zasilania na momenty największej nadpodaży...
Minimalistyczna nawierzchnia nie musi być monotonna. Jej siła wynika z ograniczonej liczby materiałów, konsekwentnej geometrii i czytelnego połączenia stref. Obecne kierunki projektowe stawiają na spokojną...
Minimalistyczna nawierzchnia nie musi być monotonna. Jej siła wynika z ograniczonej liczby materiałów, konsekwentnej geometrii i czytelnego połączenia stref. Obecne kierunki projektowe stawiają na spokojną bazę, dopasowanie do bryły domu oraz funkcję widoczną w każdym detalu.
Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje,...
Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje, sieci wielkopowierzchniowe etc. ), jednak zaopiekujemy się każdym klientem – nawet tym najmniejszym.
Jakość energii elektrycznej w sieciach niskiego napięcia określają norma PN-EN 50160 oraz Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 22 marca 2023 r. [1, 2]. Według rozporządzenia, 95% 10-minutowych...
Jakość energii elektrycznej w sieciach niskiego napięcia określają norma PN-EN 50160 oraz Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 22 marca 2023 r. [1, 2]. Według rozporządzenia, 95% 10-minutowych średnich wartości skutecznych napięcia musi mieścić się w przedziale ±10% napięcia znamionowego, natomiast norma PN-EN 50160 jest bardziej restrykcyjna – wymaga poziomu zgodności 99% oraz utrzymania całości pomiarów w przedziale ±15%.
Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania...
Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania do napędów jednofazowych ~230 V i trójfazowych ~400 V, a wersje sekwencyjne pozwalają na współpracę z maksymalnie trzema napędami.
W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne lata.
W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne lata.
Wyłącznik nadprądowy MCB należy do najbardziej rozpowszechnionych aparatów ochronnych w instalacjach niskiego napięcia. Jego zadanie wydaje się proste: bezpiecznie przewodzić prąd roboczy, a w razie przeciążenia...
Wyłącznik nadprądowy MCB należy do najbardziej rozpowszechnionych aparatów ochronnych w instalacjach niskiego napięcia. Jego zadanie wydaje się proste: bezpiecznie przewodzić prąd roboczy, a w razie przeciążenia lub zwarcia samoczynnie odłączyć obwód. W praktyce wewnątrz niewielkiej obudowy musi jednak współdziałać kilka zjawisk fizycznych: przepływ prądu, wydzielanie ciepła, odkształcenie bimetalu, praca mechanizmu zapadkowego, ruch styków i proces gaszenia łuku. Ochrona przeciążeniowa nie jest...
Polska energetyka znajduje się w punkcie zwrotnym. Dynamiczny przyrost mocy z odnawialnych źródeł energii (OZE) wymusza ewolucję systemu z modelu pasywnego w kierunku inteligentnego i elastycznego smart...
Polska energetyka znajduje się w punkcie zwrotnym. Dynamiczny przyrost mocy z odnawialnych źródeł energii (OZE) wymusza ewolucję systemu z modelu pasywnego w kierunku inteligentnego i elastycznego smart grid. Dodatkowo wysokie koszty energii oraz rosnąca zmienność cen na rynku powodują, że przedsiębiorstwa coraz częściej poszukują rozwiązań zapewniających stabilność i przewidywalność działania. W tej układance magazynowanie energii staje się warunkiem koniecznym dla zachowania bezpieczeństwa energetycznego...
Uszkodzenie izolacji kabli nn i SN w gęsto uzbrojonym terenie oznacza ryzyko kosztownych, nietrafionych wykopów. Odpowiedzią na to wyzwanie jest Ramka A LKR-2500 od Sonel. Dzięki cyfrowemu wsparciu operatora...
Uszkodzenie izolacji kabli nn i SN w gęsto uzbrojonym terenie oznacza ryzyko kosztownych, nietrafionych wykopów. Odpowiedzią na to wyzwanie jest Ramka A LKR-2500 od Sonel. Dzięki cyfrowemu wsparciu operatora narzędzie to pozwala na precyzyjne wyznaczanie miejsc uszkodzeń i rewolucjonizuje współczesną diagnostykę kablową.
Drukarka fiskalna online rejestruje sprzedaż i automatycznie przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas, dzięki czemu przedsiębiorca ma mniej formalności niż przy starszych urządzeniach. W artykule...
Drukarka fiskalna online rejestruje sprzedaż i automatycznie przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas, dzięki czemu przedsiębiorca ma mniej formalności niż przy starszych urządzeniach. W artykule wyjaśniamy, czym jest drukarka fiskalna online i czym różni się od starszych modeli oraz od kasy fiskalnej, kto musi ewidencjonować sprzedaż, jak urządzenie łączy się z CRK i systemem POS, jak skorzystać z ulgi na zakup oraz jakie obowiązki wiążą się z jego używaniem.
Definicja komputera do nauki zmienia się wraz z rozwojem technologii. Obecnie wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli sprzęty różnią się możliwościami od tego, co wystarczało jeszcze kilka lat temu....
Definicja komputera do nauki zmienia się wraz z rozwojem technologii. Obecnie wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli sprzęty różnią się możliwościami od tego, co wystarczało jeszcze kilka lat temu. Wynika to przede wszystkim z faktu, że oprócz uruchamiania edytora tekstu, przeglądarki internetowej czy spotkań online, komputery wykorzystywane są do AI, multimediów i gier.
Instalację elektryczną w domu prefabrykowanym najlepiej zaplanować przed produkcją elementów. Na tym etapie można uzgodnić położenie gniazd, oświetlenia i urządzeń z konstrukcją ścian oraz pozostałymi...
Instalację elektryczną w domu prefabrykowanym najlepiej zaplanować przed produkcją elementów. Na tym etapie można uzgodnić położenie gniazd, oświetlenia i urządzeń z konstrukcją ścian oraz pozostałymi instalacjami. Projekt obejmuje także zapotrzebowanie na energię, ochronę użytkowników i sposób prowadzenia przewodów. Wczesne ustalenia pomagają uniknąć przeróbek gotowych przegród i przygotować dom do późniejszej rozbudowy.
Falownik z aktywną charakterystyką Q(U) nadal zostawia na fakturze pozycję za energię bierną. Reguluje napięcie w miejscu przyłączenia, a nie bilans, który operator rozlicza na liczniku. W obiekcie NN...
Falownik z aktywną charakterystyką Q(U) nadal zostawia na fakturze pozycję za energię bierną. Reguluje napięcie w miejscu przyłączenia, a nie bilans, który operator rozlicza na liczniku. W obiekcie NN z instalacją fotowoltaiczną te dwa zadania rozjeżdżają się w południe i po zmroku.
Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy...
Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy Prysmiana pokazuje, jak różne rodzaje kabli wpływają na szybkość, z jaką dym z palącego się kabla ogranicza widoczność, przysłaniając znaki ewakuacyjne.
„Pożar domu jednorodzinnego. Zapalił się magazyn energii”. Takie nagłówki pojawiają się w mediach coraz częściej i za każdym razem wywołują to samo pytanie: czy baterie litowe w domu są bezpieczne?
Odpowiedź...
„Pożar domu jednorodzinnego. Zapalił się magazyn energii”. Takie nagłówki pojawiają się w mediach coraz częściej i za każdym razem wywołują to samo pytanie: czy baterie litowe w domu są bezpieczne?
Odpowiedź jest mniej sensacyjna niż nagłówek. Nowoczesny magazyn energii ma kilka warstw zabezpieczeń, które reagują, zanim zrobi się groźnie. Gdy dochodzi do pożaru, przyczyną nierzadko okazuje się nie sama bateria, lecz sposób, w jaki została podłączona. Czasem wystarczy jeden przewód mniej.
Podczas targów ENERGETAB 2026 firma Finder Polska zaprezentowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią, m.in. programowalny przekaźnik OPTA oraz jego premierowe zastosowania....
Podczas targów ENERGETAB 2026 firma Finder Polska zaprezentowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią, m.in. programowalny przekaźnik OPTA oraz jego premierowe zastosowania. Targi były też okazją do świętowania – w tym roku Finder Polska obchodzi 10-lecie działalności!
Cewki SMD trafiają dziś niemal na każdą płytkę drukowaną – pracują w przetwornicach DC/DC, filtrach przeciwzakłóceniowych i obwodach sygnałowych. Mimo to projektanci nierzadko dobierają je „na oko”, kierując...
Cewki SMD trafiają dziś niemal na każdą płytkę drukowaną – pracują w przetwornicach DC/DC, filtrach przeciwzakłóceniowych i obwodach sygnałowych. Mimo to projektanci nierzadko dobierają je „na oko”, kierując się samą indukcyjnością. Tymczasem o poprawnej pracy układu decyduje kilka parametrów naraz, a pominięcie któregokolwiek z nich potrafi zepsuć dopracowany projekt.
Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale również jej bezpieczne, przewidywalne i zgodne...
Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale również jej bezpieczne, przewidywalne i zgodne z wymaganiami operatorów zarządzanie. Farmy fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe, instalacje biogazowe czy układy przemysłowe typu „zero eksport” wymagają dziś rozwiązań, które pozwalają kontrolować parametry pracy źródeł, ograniczać moc oddawaną do sieci oraz zapewniać skuteczną komunikację z systemami...
Na targach w Bielsku-Białej firma Relpol prezentowała nowoczesne urządzenia pomiarowe oraz rozwiązania wspierające zarządzanie energią. Ale stoisko Relpolu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko...
Na targach w Bielsku-Białej firma Relpol prezentowała nowoczesne urządzenia pomiarowe oraz rozwiązania wspierające zarządzanie energią. Ale stoisko Relpolu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko z powodu oferty produktowej – poza klientami i partnerami biznesowymi chętnie odwiedzali je też... amatorzy tostów i darta.
Polska marka Armac brała udział w 39. edycji targów ENERGETAB w Bielsku-Białej, gdzie promowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu zasilania awaryjnego, w tym zasilacze UPS o mocy do 6 kVA i 10 kVA...
Polska marka Armac brała udział w 39. edycji targów ENERGETAB w Bielsku-Białej, gdzie promowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu zasilania awaryjnego, w tym zasilacze UPS o mocy do 6 kVA i 10 kVA z serii Office On-line PF1 Dust-Free.
Elektrometal S.A. prezentował w Bielsku-Białej m.in. specjalistyczne oprawy oświetleniowe ewakuacyjne i do stref zagrożonych wybuchem. Mimo dość trudnej sytuacji na rynku, stoisko Elektrometalu odwiedziło...
Elektrometal S.A. prezentował w Bielsku-Białej m.in. specjalistyczne oprawy oświetleniowe ewakuacyjne i do stref zagrożonych wybuchem. Mimo dość trudnej sytuacji na rynku, stoisko Elektrometalu odwiedziło bardzo dużo obecnych i nowych klientów.
Bateryjne magazyny energii stanowią efektywne rozwiązanie problemu niezgodności profili generacji i zużycia w obiektach przemysłowych i usługowych. Zwiększają wykorzystanie energii z instalacji fotowoltaicznych...
Bateryjne magazyny energii stanowią efektywne rozwiązanie problemu niezgodności profili generacji i zużycia w obiektach przemysłowych i usługowych. Zwiększają wykorzystanie energii z instalacji fotowoltaicznych do maksymalnego stopnia, ograniczają moc szczytową, istotnie redukują koszty oraz poprawiają stabilność zasilania, bezpieczeństwo i ciągłość produkcji oraz możliwość pracy w trybie zasilania awaryjnego. Dostępne są jako zewnętrzne rozdzielnice lub kontenery dla większych mocy.
Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii,...
Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii, elektromobilności oraz urządzeń energoelektronicznych powoduje wzrost zjawisk zakłócających, takich jak poziom harmonicznych, asymetria napięć, migotanie światła czy wahania napięcia. W odpowiedzi na te wyzwania firma A. Eberle proponuje stacjonarny analizator PQI-DA Smart – urządzenie, które przeobraża...
Składając nowy komputer, łatwo dać się ponieść emocjom i wydać lwią część budżetu na potężną kartę graficzną czy szybki procesor. Zasilacz? Często ląduje w koszyku na samym końcu, wybierany "po taniości"....
Składając nowy komputer, łatwo dać się ponieść emocjom i wydać lwią część budżetu na potężną kartę graficzną czy szybki procesor. Zasilacz? Często ląduje w koszyku na samym końcu, wybierany "po taniości". To błąd, który w najlepszym razie kończy się nagłymi resetami systemu, a w najgorszym – dosłownym spaleniem drogich podzespołów. Zasilacz to serce całego PC. Zobacz, jak mądrze dobrać jego moc do nowoczesnego sprzętu i na jakie zabezpieczenia zwrócić uwagę, by zyskać pancerne bezpieczeństwo i absolutny...
Powszechna obecność wrażliwych urządzeń elektronicznych we współczesnych instalacjach niskiego napięcia modyfikuje wymagania w zakresie ich ochrony. Podczas gdy zagrożenia wywołane przejściowymi wyładowaniami...
Powszechna obecność wrażliwych urządzeń elektronicznych we współczesnych instalacjach niskiego napięcia modyfikuje wymagania w zakresie ich ochrony. Podczas gdy zagrożenia wywołane przejściowymi wyładowaniami atmosferycznymi są powszechnie uwzględniane w procesach projektowych, poważny problem eksploatacyjny stanowią długotrwałe wzrosty napięcia o częstotliwości sieciowej. Tradycyjne ograniczniki chroniące przed przepięciami atmosferycznymi i łączeniowymi (SPD) okazują się wobec nich nieskuteczne....
Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. jest cenionym dostawcą prefabrykowanych akcesoriów i osprzętu kablowego niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Swoje najlepsze rozwiązania firma zaprezentuje...
Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. jest cenionym dostawcą prefabrykowanych akcesoriów i osprzętu kablowego niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Swoje najlepsze rozwiązania firma zaprezentuje na stoisku G 9 podczas targów ENERGETAB 2026.
Sprawne oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania. Aby system działał prawidłowo w sytuacji zagrożenia, konieczne jest jego regularne sprawdzanie. Taki przegląd...
Sprawne oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania. Aby system działał prawidłowo w sytuacji zagrożenia, konieczne jest jego regularne sprawdzanie. Taki przegląd obejmuje ocenę stanu technicznego instalacji, testy działania oraz weryfikację dokumentacji, dzięki czemu można wykryć usterki, zanim wpłyną na bezpieczeństwo użytkowników obiektu.
Zimowy dzień, temperatura spada poniżej zera, a Ty wchodzisz do apartamentu tuż po wyjeździe gości – w sypialni otwarte na oścież okno i rozgrzany grzejnik. Konsekwencje pojawią się później, gdy zostaniesz...
Zimowy dzień, temperatura spada poniżej zera, a Ty wchodzisz do apartamentu tuż po wyjeździe gości – w sypialni otwarte na oścież okno i rozgrzany grzejnik. Konsekwencje pojawią się później, gdy zostaniesz obciążony rachunkiem za prąd. Możesz oczywiście przypominać o wyłączaniu ogrzewania na czas wietrzenia, dopisać kolejną zasadę do regulaminu czy umieścić wskazówkę przy oknie. Nie każda osoba podczas kilkudniowego pobytu będzie jednak pamiętać o wszystkich zaleceniach gospodarza. A co, gdyby ogrzewanie...
Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.
Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.
ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne...
ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne oraz urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej przeznaczone zarówno dla użytkowników domowych, jak i odbiorców biznesowych. Marka koncentruje się na tworzeniu kompatybilnych rozwiązań, z których można budować systemy ochrony energetycznej dostosowane do konkretnych zastosowań.
Informacja o cookies
Klikacjąc "Zgoda" akceptujesz zapisywanie wszystkich danych na twoim urządzeniu. Kliknięcie "Odmowa" oznacza zapisywanie tylko danych niezbędnych do funkcjonowania strony. Administratorem danych jest Grupa Medium sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Karczewska 18. Dane są przetwarzane w celu zapewnienia funkcjonalności strony, analizy ruchu oraz dostosowania reklam. Masz prawo do wycofania zgody w dowolnym momencie. Dane przetwarzamy w celu realizxacji zamówienia (art. 6 ust. 1 lit. b RODO). Szczegółowe informacje o przetwarzaniu danych znajdziesz w
Polityce prywatności