Na bezpieczeństwo pożarowe instalacji PV wpływa m.in. obecność roślinności. Fot. Pixabay
Jak wspomnieliśmy w pierwszej części artykułu („elektro.info” 11/2025), sformułowanie „dobra praktyka inżynierska” ma wiele odcieni. Nie są to wszak spisane reguły, a raczej funkcjonujące w branży zalecenia, wynikające z wiedzy i doświadczenia różnych inżynierów. Należy zwrócić uwagę, że ta sama praktyka inżynierska bardzo często staje się podstawą kształtowania dokumentów normatywnych, choć z natury rzeczy nie wszyscy najwybitniejsi specjaliści zasiadają w komitetach technicznych. Czy da się sformalizować zasady dobrej praktyki inżynierskiej? Zapewne nie, bo wiedza ta jest rozproszona, może się nieco różnić od uwarunkowań prawnych danego kraju czy specyfiki danego rynku, w tym zamożności inwestorów.
Jest jeden czynnik rynkowy, który często wymusza stosowanie rozwiązań związanych z bezpieczeństwem o znacznie wyższych niż minimalne wymaganiach, określanych przez przepisy przeciwpożarowe (i inne branżowe). Tym czynnikiem są warunki narzucone przez ubezpieczyciela dla klienta chcącego zabezpieczyć swoją instalację na wypadek uszkodzenia czy pożaru. Warto spróbować zatem wejść w rolę ubezpieczyciela i spojrzeć na instalację PV jego oczami – dokonuje się wówczas oceny rozmiaru potencjalnej straty. Na przykład w przypadku hal przemysłowych stosowanie skutecznych biernych zabezpieczeń czy nawet redukcja powierzchni strefy pożarowej bezpośrednio wpływa na rozmiar straty – ograniczony do danej strefy pożarowej.
W warunkach prosumenckich warto wyjść z założenia, że pożar wolnostojącej instalacji PV doprowadzi raczej do pożaru trawy, z mniejszym ryzykiem przeniesienia ognia na zabudowania w sąsiedztwie. Co innego instalacja na dachu domu czy garażu w danym gospodarstwie domowym – tutaj strefa pożarowa niemal zawsze równa się co najmniej powierzchni budynku. Co więcej, statystycznie znacznie częściej dochodzi do pożaru nieruchomości, a w konsekwencji do pożaru instalacji PV, a nie odwrotnie.
Nie wykraczając jednak poza tematykę niniejszego artykułu, należy założyć, że to instalacja PV stanowi pierwotne źródło pożaru. Synteza wymagań normowych i dobrej praktyki inżynierskiej pozwala na kilka kluczowych wskazówek w zakresie oceny ryzyka, na które składa się prawdopodobieństwo i skutki hipotetycznego pożaru.
Czynniki wpływające na prawdopodobieństwo powstania pożaru instalacji PV to:
Stosowanie nieprzeznaczonych do tego celu aparatów elektrycznych jako zabezpieczeń po stronie DC (rzadziej problemem jest strona AC),
Stosowanie nadmiernej liczby konektorów, ponadto stosowanie konektorów słabej jakości, nieznanego pochodzenia, łączenie niekompatybilnych konektorów,
Montaż instalacji w taki sposób, który spowoduje zbyt duże naprężenia w przewodach (możliwość rozłączenia/poluzowania zestyków w warunkach zimowych, wywołanie łuku elektrycznego). Wprowadzanie okablowania do nieruchomości ciągiem kominowym,
Montaż instalacji w taki sposób, że przewody narażone są na oddziaływanie wiatru, co powoduje mechaniczne uszkodzenia, np. przetarcia izolacji,
Stosowanie falowników najniższej jakości, montaż falowników w miejscach o niewystarczającej wentylacji, zbyt wysokiej temperaturze otoczenia (np. w warunkach letnich),
Używanie prefabrykowanych rozdzielnic, brak weryfikacji momentów, jakimi dokręcone zostały poszczególne zaciski,
Samowolne przeprogramowywanie falowników, np. podnoszące napięcie powodujące zaprzestanie produkcji energii elektrycznej wraz z przerwaniem dostawy do systemu elektroenergetycznego. Zbyt duże napięcie w sieci może doprowadzić do zniszczenia izolacji, w tym pożarów, niejako wtórnych względem rozpatrywanego problemu.
Z kolei najważniejsze czynniki wpływające na rozmiar skutków pożaru to:
Montaż modułów PV na palnym podłożu – same moduły nie są łatwopalne, ich pożar często potrzebuje dodatkowego materiału palnego, który będzie podtrzymywał ich spalanie. Dotyczy to także konieczności regularnego usuwania trawy spod instalacji wolnostojących,
Montaż falownika na podłożu palnym sprzyja bardzo szybkiemu rozwojowi pożaru po jego wznieceniu,
Montaż elementów instalacji PV w otoczeniu materiałów palnych – co prowadzi do rozprzestrzenienia się pożaru – tu szczególnie przydatna jest perspektywa ubezpieczyciela, spoglądającego na ewentualny rozmiar strat,
Utrudniony dojazd do instalacji, brak łatwej możliwości podjęcia działań – nie tylko przez straż pożarną, ale przez świadków zdarzenia,
Montowanie modułów niemal na całej powierzchni dachu, bez pozostawionych odstępów – wolne przestrzenie z brzegów dachu oraz między modułami PV (w regularnych odstępach) wymagane są np. przez normy NFPA – ze względu na konieczność zabezpieczenia możliwości swobodnych działań strażaków.
Kryteria, które mogą wymagać uwzględnienia
Jak wspomniano powyżej, trudno o jednoznaczny opis metodyki oceny zagrożenia pożarowego stwarzanego przez instalacje PV. Niemniej w niniejszym artykule podjęto próbę wyspecyfikowania kluczowych obszarów, wraz z podaniem poszczególnych kryteriów oceny. Na poniższej liście uwzględniono także kwestie związane z magazynowaniem energii, które staje się technologią coraz ściślej związaną z prosumenckimi instalacjami PV.
Obszar I (elektryczny)
Parametry znamionowe pracy instalacji – przede wszystkim napięcia na poszczególnych stringach w kategorii możliwości powstania przebicia i łuku równoległego, a także bezpieczeństwa ekip ratowniczych, ale także prądu maksymalnego, pod kątem możliwości powstania łuku szeregowego. Tutaj z pomocą przychodzi prawo Paschena.
Zabezpieczenia:
Nadprądowe – instalacja chroniona powinna być przed zbyt dużymi prądami.
Przeciwprzepięciowe – instalacja chroniona powinna być także przed skutkami przepięć, czyli zbyt dużego napięcia. Zwykle kojarzone jest to z wyładowaniem atmosferycznym. Taka sytuacja stanowi zagrożenie dla elementów izolacyjnych. Należy podkreślić, że od kilku lat obowiązkowo stosuje się w falownikach kontrolę stanu izolacji, co stanowi dodatkowe, ważne zabezpieczenie. Niemniej nie jest obowiązkowe wykrywanie łuku elektrycznego, czyli zabezpieczenia typu AFCI.
Przeciwporażeniowe – w niektórych sytuacjach ważne okaże się zabezpieczenie przeciwporażeniowe. Wyłącznik RCD o wyższych wartościach różnicowego prądu znamionowego w klasycznych instalacjach traktowany jest w zasadzie jako wyłącznik przeciwpożarowy. Niemniej oddziaływania atmosferyczne i mechaniczne oraz procesy starzeniowe mogą prowadzić do powstawania znacznych prądów upływu (pomiędzy biegunami modułu/modułów PV) i tym samym powodować podnoszenie się temperatury izolacji.
Falowniki i ich warunki pracy
Wilgotność, temperatura – szczególnie ważne w zakresie utrzymania odpowiednich warunków chłodzenia o każdej porze roku, a także nieprzekraczanie dopuszczalnych przez producenta granicznych temperatur i wilgotności stosowania.
Stopień IP – j.w., mający wpływ na możliwość montażu na zewnątrz obiektów.
Transformacja energii
Wyższe harmoniczne – w niektórych warunkach praca półprzewodnikowych elementów układów przekształtnikowych (falowniki) może pogarszać jakość energii elektrycznej.
Magazynowanie energii – jeżeli instalacja PV wyposażona jest w magazyny energii, analiza musi zostać rozszerzona. Jest to krytyczny element instalacji, wymagający szczegółowej analizy.
BMS – kluczowy element magazynu, zabezpieczenie elektroniczne przed stanami niebezpiecznymi ogniw. Należy zwrócić uwagę na funkcjonalności gwarantowane przez producenta, w szczególności takie, jak: ochrona przed przeładowaniem, ochrona przed głębokim rozładowaniem, kontrola prądów ładowania i rozładowania, itp.
Rodzaj ogniw – powszechnie stosowane ogniwa litowo-jonowe w magazynach energii to LFP (litowo-żelazowo-fosforanowe), które charakteryzuje duża stabilność i wysoka temperatura ucieczki termicznej, czyli nieodwracalnego procesu prowadzącego do zniszczenia ogniwa. Inne rodzaje ogniw, a w szczególności łączenie różnych rodzajów w jeden system zawsze musi budzić obawy.
Schemat pracy/cykle/poziom rozładowania – co do zasady: im większa częstotliwość cykli ładowania/rozładowania w jednostce czasu, a także im większe wartości prądów ładowania/rozładowania, tym większe ryzyko pożarowe. Należy też podkreślić, że ewentualne błędy produkcyjne ogniw zwykle objawiają się w pierwszych dniach/tygodniach pracy magazynu, a procesy starzeniowe i błędy eksploatacyjne odpowiadają za większość stanów awaryjnych już po miesiącach/latach użytkowania.
Instalacja odgromowa – często pomijane w kwestii oceny bezpieczeństwa pożarowego są kwestie wzajemnych interakcji pod kątem istniejącej (bądź nie) instalacji odgromowej i faktu wpływu instalacji PV na warunki ochrony odgromowej. Mimo iż wiele źródeł podaje wprost, że instalacja PV nie zmienia warunków ochrony odgromowej, w ocenie autora niniejszego artykułu podstawy fizyczne zjawiska wyładowania atmosferycznego nie dają podstaw do takiego przekonania. Konstrukcja wsporcza instalacji PV wykonana jest z przewodzącego materiału, który dodatkowo uziemiony jest zgodnie z obowiązującymi normami. Trudno zatem zaakceptować tezę, że montaż uziemionej konstrukcji przewodzącej na dachu budynku nie wpływa na warunki ochrony odgromowej. Należałoby zatem dokonać oceny możliwości wpływu wyładowania atmosferycznego na możliwość powstania pożaru w obrębie instalacji PV.
Literatura
www.gov.pl/web/klimat/prosument (dostęp: 12 sierpnia 2025 r.).
www.rynekelektryczny.pl/moc-zainstalowana-fotowoltaiki-w-polsce (dostęp: 27 sierpnia 2025 r.).
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. 2015 poz. 478).
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. 2024 poz. 1361).
A. Colli, Failure mode and effect analysis for photovoltaic systems, Renewable and Sustainable Energy Reviews 50 (2015), s. 804–809.
S. Sjordjevic, D. Parlevliet, P. Jennings, Detectable faults on recently installed solar modules in Western Australia, Renewable Energy 67 (2014), s. 215–221.
M. Koentges i in., Review of Failures of Photovoiltaic Modules, Report IEA-PVPS T13-01:2014, International Energy Agency.
P. Dunbabin, Fire and Solar PV Systems. Recommendations for the Photovoltaic Industry, P100874-1006 (2017), BRE National Solar Centre.
W artykule przedstawiono zagadnienia związane z zagrożeniem porażeniowym i pożarowym występującym w obwodach związanych z energetyką ze źródeł odnawialnych. Przeanalizowano różne możliwe układy pracy instalacji...
W artykule przedstawiono zagadnienia związane z zagrożeniem porażeniowym i pożarowym występującym w obwodach związanych z energetyką ze źródeł odnawialnych. Przeanalizowano różne możliwe układy pracy instalacji przy takim zasilaniu. Przedstawiono możliwe problemy przy eksploatacji takich układów.
Syberia rozciąga się od Uralu aż do Oceanu Spokojnego. Większość rzek Syberii wpływa do zlewiska Oceanu Arktycznego i zamarzają w północnym biegu na około 5 miesięcy. Największym jeziorem Syberii jest Bajkał,...
Syberia rozciąga się od Uralu aż do Oceanu Spokojnego. Większość rzek Syberii wpływa do zlewiska Oceanu Arktycznego i zamarzają w północnym biegu na około 5 miesięcy. Największym jeziorem Syberii jest Bajkał, który jest też najgłębszym jeziorem na świecie. Głębokość Bajkału wynosi 1700 m. Jezioro rozciąga się na długość 670 km i szerokość 79 km. Zbiornik wypełnia 23 tys. km³ wody, co stanowi 20% światowych zasobów wody słodkiej. Od stycznia do maja wody Bajkału zamarzają na grubość do ok. 1 m. Do...
Artykuł ukazuje aktualny stan prawny mikroinstalacji PV w Polsce, omawia najważniejsze konfiguracje współpracy mikroinstalacji PV z sieciami elektroenergetycznymi niskiego napięcia, podaje przykładową...
Artykuł ukazuje aktualny stan prawny mikroinstalacji PV w Polsce, omawia najważniejsze konfiguracje współpracy mikroinstalacji PV z sieciami elektroenergetycznymi niskiego napięcia, podaje przykładową procedurę zgłoszenia przyłączenia mikroinstalacji PV do sieci EE i oszacował oczekiwany czas zwrotu inwestycji dla typowej przydomowej mikroinstalacji PV.
Odnawialne źródła energii, w tym rozwiązania solarne czy elektrownie wiatrowe były jednym z głównych tematów, które zrealizowano w formie prezentacji produktowych, rozmów biznesowych, wymiany opinii, spostrzeżeń...
Odnawialne źródła energii, w tym rozwiązania solarne czy elektrownie wiatrowe były jednym z głównych tematów, które zrealizowano w formie prezentacji produktowych, rozmów biznesowych, wymiany opinii, spostrzeżeń i doświadczeń w ramach odbywających się w Łodzi Targów Efektywności Energetycznej i OZE w dniach 23-24 listopada br.
Artykuł omawia kwestie charakterystyk ogniw PV, budowy generatorów PV, doboru falowników oraz przewodów zasilających PV i zabezpieczeń, a także ochrony przeciwpożarowej w systemach PV.
Artykuł omawia kwestie charakterystyk ogniw PV, budowy generatorów PV, doboru falowników oraz przewodów zasilających PV i zabezpieczeń, a także ochrony przeciwpożarowej w systemach PV.
Autor artykułu przedstawił metodę wyznaczania mocy modułów fotowoltaicznych (PV) wymaganej do zapewnienia pożądanego poziomu dostępności zasilania w instalacjach autonomicznych. Wskazał jak dobrać elementy...
Autor artykułu przedstawił metodę wyznaczania mocy modułów fotowoltaicznych (PV) wymaganej do zapewnienia pożądanego poziomu dostępności zasilania w instalacjach autonomicznych. Wskazał jak dobrać elementy autonomicznej instalacji PV, jak przeprowadzić pomiary nasłonecznienia, dokonał analizy dostępności fotowoltaicznego systemu zasilania i podał przykładowe obliczenia.
Autorzy piszą o problematyce zamiany starych urządzeń instalacji fotowoltaicznych na nowe – zwanej repoweringem. Wśród omówionych zagadnień warto wymienić takie jak: starzenie się paneli fotowoltaicznych,...
Autorzy piszą o problematyce zamiany starych urządzeń instalacji fotowoltaicznych na nowe – zwanej repoweringem. Wśród omówionych zagadnień warto wymienić takie jak: starzenie się paneli fotowoltaicznych, wpływ repoweringu na rozwój fotowoltaiki oraz repowering modelowy instalacji fotowoltaicznej.
Artykuł zawiera analizę różnych systemów fotowoltaicznych stosowanych w układach zasilania budynków.Autor na podstawie profilu zużycia energii w różnych typach budynków dokonał oceny najczęściej stosowanych...
Artykuł zawiera analizę różnych systemów fotowoltaicznych stosowanych w układach zasilania budynków.Autor na podstawie profilu zużycia energii w różnych typach budynków dokonał oceny najczęściej stosowanych konfiguracji współpracy systemów fotowoltaicznych z siecią elektroenergetyczną oraz analizy różnych wariantów ochrony przeciwprzepięciowej w systemach fotowoltaicznych stanowiących alternatywne, uzupełniające źródła energii elektrycznej w budynkach.
Standaryzacja ma na celu ujednolicenie wyrobów (procesów, procedur, parametrów produkcji itp.) poprzez spełnienie wymagań określonych norm przedmiotowych. Certyfikacją określa się działanie mające na celu...
Standaryzacja ma na celu ujednolicenie wyrobów (procesów, procedur, parametrów produkcji itp.) poprzez spełnienie wymagań określonych norm przedmiotowych. Certyfikacją określa się działanie mające na celu potwierdzenie, że są przestrzegane wymogi mające na celu standaryzację.
Systemy fotowoltaiczne PV (ang. Photovoltaic) przetwarzają bezpośrednio promieniowanie słoneczne na energię elektryczną bez zanieczyszczeń, hałasu i innych zmian w środowisku naturalnym. Fakt ten, w połączeniu...
Systemy fotowoltaiczne PV (ang. Photovoltaic) przetwarzają bezpośrednio promieniowanie słoneczne na energię elektryczną bez zanieczyszczeń, hałasu i innych zmian w środowisku naturalnym. Fakt ten, w połączeniu ze spadkiem kosztów systemów PV, powoduje szybki rozwój tego rodzaju źródeł zasilania.
W artykule rozważone zostały podstawowe problemy wykonania elektrowni słonecznej w budynku. We wprowadzeniu przedstawione zostały cele budowy elektrowni słonecznych w budynkach. Następnie został omówiony...
W artykule rozważone zostały podstawowe problemy wykonania elektrowni słonecznej w budynku. We wprowadzeniu przedstawione zostały cele budowy elektrowni słonecznych w budynkach. Następnie został omówiony udział energii słonecznej w bilansie energetycznym budynku. Kolejna część przedstawia podstawowe składniki kosztów i przychodów w zależności od sposobu przyłączenia elektrowni do sieci. Dalsza część artykułu porusza zagadnienia posadowienia elektrowni na budynku oraz powiązania z siecią elektryczną.
W ostatnich latach odnotowano w Polsce i na świecie duży wzrost przyłączania elektrowni fotowoltaicznych do sieci. Elektrownie słoneczne, oparte na ogniwach fotowoltaicznych, produkują energię elektryczną...
W ostatnich latach odnotowano w Polsce i na świecie duży wzrost przyłączania elektrowni fotowoltaicznych do sieci. Elektrownie słoneczne, oparte na ogniwach fotowoltaicznych, produkują energię elektryczną bez wydzielania szkodliwych substancji do środowiska i co nie mniej ważne – praktycznie bez hałasu. Jednak wytworzenie takich elektrowni, a w szczególności ogniw krzemowych, wymaga dużego nakładu energetycznego, surowców i zaawansowanej technologii, co skutkuje tym, że wytwarzanie energii elektrycznej...
Nowa ustawa o odnawialnych źródłach energii (OZE), przyjęta przez Radę Ministrów w kwietniu 2014 r. [7], promuje prosumenckie wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych (prosument to jednocześnie producent...
Nowa ustawa o odnawialnych źródłach energii (OZE), przyjęta przez Radę Ministrów w kwietniu 2014 r. [7], promuje prosumenckie wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych (prosument to jednocześnie producent i konsument). Otwiera to możliwość wytwarzania energii, w pierwszej kolejności na własne potrzeby, w małych przydomowych elektrowniach OZE. Dla użytkowania tzw. mikroinstalacji (tj. instalacji OZE o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 40 kW) nie trzeba będzie mieć koncesji...
Polska zobowiązana jest do zwiększenia do 2020 r. udziału energii ze źródeł odnawialnych w bilansie energetycznym do 15%. Osiągnięcie tego celu wymaga zwiększenia liczby przedsięwzięć w tym sektorze energetyki....
Polska zobowiązana jest do zwiększenia do 2020 r. udziału energii ze źródeł odnawialnych w bilansie energetycznym do 15%. Osiągnięcie tego celu wymaga zwiększenia liczby przedsięwzięć w tym sektorze energetyki. W tym kontekście rozwój inwestycji w dziedzinie technologii odnawialnych wydaje się właściwy. Aby było to możliwe, konieczne są sprzyjające rozwiązania prawne. Alternatywą dla energii produkowanej w źródłach konwencjonalnych, a w przyszłości coraz ważniejszym źródłem energii we wszystkich...
Sprawność ogniw fotowoltaicznych zależy przede wszystkim od natężenia promieniowania słonecznego i kąta jego padania na ogniwo. Nie są to jednak jedyne czynniki eksploatacyjne wpływające na efektywność...
Sprawność ogniw fotowoltaicznych zależy przede wszystkim od natężenia promieniowania słonecznego i kąta jego padania na ogniwo. Nie są to jednak jedyne czynniki eksploatacyjne wpływające na efektywność instalacji fotowoltaicznej. Podawane w katalogach parametry eksploatacyjne ogniw fotowoltaicznych określane są w standardowych warunkach pomiarowych (STC) zgodnie z zaleceniami norm serii PN‑EN 60904 [5, 6]. Rzeczywiste warunki eksploatacyjne różnią się od zdefiniowanych w normie, szczególny wpływ...
Powszechna jest opinia, że gaszenie instalacji fotowoltaicznych (PV) jest szczególnie utrudnione. W artykule podjęto próbę udzielenia odpowiedzi na pytanie: czy instalacje te wymagają specjalnych procedur...
Powszechna jest opinia, że gaszenie instalacji fotowoltaicznych (PV) jest szczególnie utrudnione. W artykule podjęto próbę udzielenia odpowiedzi na pytanie: czy instalacje te wymagają specjalnych procedur gaszenia i jak zapobiegać tego typu incydentom. Kilka lat temu, niemieckie i czeskie media szerzyły pogląd, że strażacy nie gaszą elektrowni PV, ponieważ są one dla nich szczególnie niebezpieczne, gdyż nie można ich wyłączyć.
Energia elektryczna jest jednym z głównych czynników mających wpływ na rozwój gospodarczy świata. W najbliższych latach przewidywany jest wzrost konsumpcji energii elektrycznej pochodzącej z fotowoltaiki....
Energia elektryczna jest jednym z głównych czynników mających wpływ na rozwój gospodarczy świata. W najbliższych latach przewidywany jest wzrost konsumpcji energii elektrycznej pochodzącej z fotowoltaiki. Po raz pierwszy zjawisko fotoelektryczne zostało wykryte w 1839 r. przez francuskiego naukowca Antoniego Cezara Becquerela i wyjaśnione przez Alberta Einsteina w 1921 r., a następnie znalazło zastosowanie w latach 50. ubiegłego wieku w kosmonautyce. Fotowoltaika (photo – z jęz. gr. światło i voltaic...
Na schemacie elektrycznym (rys. 1.) pokazano zestaw połączonych łańcuchów modułów fotowoltaicznych PV, w których można uzyskać napięcie wyjściowe układu do 1500 V DC. Napięcie to nie jest ciągle jednakowe...
Na schemacie elektrycznym (rys. 1.) pokazano zestaw połączonych łańcuchów modułów fotowoltaicznych PV, w których można uzyskać napięcie wyjściowe układu do 1500 V DC. Napięcie to nie jest ciągle jednakowe i nie jest też tak duże w przypadku, kiedy promienie słoneczne nie oświetlają modułów fotowoltaicznych PV. Każdy moduł fotowoltaiczny generuje prąd wyjściowy od 6 A do ok. 10 A, w zależności od typu modułu PV. Aby osiągnąć wyższe prądy obciążenia, a tym samym wyższą moc zestawu, łączy się większą...
Coraz powszechniejsze stają się w eksploatacji drogowe znaki aktywne, w których instalowane są LED-owe źródła światła, dzięki czemu znak jest dobrze widoczny w nocy. Ponieważ lokalizacja znaków jest realizowana...
Coraz powszechniejsze stają się w eksploatacji drogowe znaki aktywne, w których instalowane są LED-owe źródła światła, dzięki czemu znak jest dobrze widoczny w nocy. Ponieważ lokalizacja znaków jest realizowana w różnych miejscach, gdzie najczęściej nie ma dostępu do sieci elektroenergetycznej, w takim przypadku pomocne jest wykorzystanie paneli fotowoltaicznych współpracujących z akumulatorem stanowiącym magazyn energii. Na rysunku 1. został przedstawiony przykładowy schemat zasilania LED-owych...
Według Polskich Sieci Elektroenergetycznych w grudniu 2020 r. zainstalowanych instalacji fotowoltaicznych produkujących było łącznie ponad 3,42 GW energii elektrycznej. Przewiduje się, według ostrożnych...
Według Polskich Sieci Elektroenergetycznych w grudniu 2020 r. zainstalowanych instalacji fotowoltaicznych produkujących było łącznie ponad 3,42 GW energii elektrycznej. Przewiduje się, według ostrożnych szacunków, że w ciągu kolejnych 20 lat w Polsce nastąpi wzrost zainstalowanych mocy wytwórczych z instalacji fotowoltaicznych do około 10 GW. Szacuje się, że czas zwrotu nakładów poniesionych na montaż instalacji PV wynosi 10-25 lat.
Książka dedykowana jest świadomym inwestorom, monterom i handlowcom, którzy zamierzają rozpocząć swoją przygodę z fotowoltaiką lub już są na początku tej drogi.
Książka dedykowana jest świadomym inwestorom, monterom i handlowcom, którzy zamierzają rozpocząć swoją przygodę z fotowoltaiką lub już są na początku tej drogi.
Po wybudowaniu i uruchomieniu instalacji PV przyłączanej do sieci elektroenergetycznej często występuje zjawisko odłączania przez falownik od Systemu Elektroenergetycznego. Przyczyna tego zjawiska wynika...
Po wybudowaniu i uruchomieniu instalacji PV przyłączanej do sieci elektroenergetycznej często występuje zjawisko odłączania przez falownik od Systemu Elektroenergetycznego. Przyczyna tego zjawiska wynika z braku dopasowania generowanej mocy w układzie PV do możliwości sieci elektroenergetycznej, do której dołączony jest prosument. Projektanci często spełniają oczekiwania inwestora, projektując układ PV o wymaganej mocy, możliwej do uzyskania w danych warunkach nasłonecznienia oraz usłonecznienia,...
Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy...
Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy Prysmiana pokazuje, jak różne rodzaje kabli wpływają na szybkość, z jaką dym z palącego się kabla ogranicza widoczność, przysłaniając znaki ewakuacyjne.
Schrack Technik jest jednym z wiodących przedsiębiorstw w dystrybucji innowacyjnych produktów w zakresie szeroko pojętej elektrotechniki. Założycielem firmy Schrack AG, firmy matki dzisiejszego Schracka, był w roku 1919 dr Eduard Schrack. Paleta produktowa Schrack Technik jest od lat stale poszerzana. Tak też Schrack Technik stał się wiodącym przedsiębiorstwem zaopatrującym w elektrotechnikę klientów Centralnej i wschodniej Europy.
Nasza paleta produktów jest bardzo różnorodna, staramy się również zawsze podążać za najnowszymi technologiami. Oferujemy produkty m.in. z zakresu elektrotechniki, danych/SAT, bezpieczeństwa, budownictwa i oświetlenia — zawsze najwyższej jakości!
Domowy punkt ładowania przestaje pełnić funkcję zwykłego gniazda ściennego, stając się elementem sieci elektroenergetycznej w gospodarstwie domowym. Rosnąca liczba aut z napędem elektrycznym sprawia, że...
Domowy punkt ładowania przestaje pełnić funkcję zwykłego gniazda ściennego, stając się elementem sieci elektroenergetycznej w gospodarstwie domowym. Rosnąca liczba aut z napędem elektrycznym sprawia, że zarządzanie poborem mocy bezpośrednio wpływa na codzienne koszty eksploatacji pojazdu. Nowoczesne technologie pozwalają na synchronizację procesu uzupełniania baterii z wahaniami stawek giełdowych oraz bieżącą pracą mikroinstalacji OZE. Przesunięcie godzin zasilania na momenty największej nadpodaży...
Minimalistyczna nawierzchnia nie musi być monotonna. Jej siła wynika z ograniczonej liczby materiałów, konsekwentnej geometrii i czytelnego połączenia stref. Obecne kierunki projektowe stawiają na spokojną...
Minimalistyczna nawierzchnia nie musi być monotonna. Jej siła wynika z ograniczonej liczby materiałów, konsekwentnej geometrii i czytelnego połączenia stref. Obecne kierunki projektowe stawiają na spokojną bazę, dopasowanie do bryły domu oraz funkcję widoczną w każdym detalu.
Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje,...
Firma eMKa Szkolenia to dostawca usług edukacyjnych z 19-letnim doświadczeniem. Specjalizujemy się w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych osób dorosłych i współpracujemy w sektorze B2B (fabryki, korporacje, sieci wielkopowierzchniowe etc. ), jednak zaopiekujemy się każdym klientem – nawet tym najmniejszym.
Jakość energii elektrycznej w sieciach niskiego napięcia określają norma PN-EN 50160 oraz Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 22 marca 2023 r. [1, 2]. Według rozporządzenia, 95% 10-minutowych...
Jakość energii elektrycznej w sieciach niskiego napięcia określają norma PN-EN 50160 oraz Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 22 marca 2023 r. [1, 2]. Według rozporządzenia, 95% 10-minutowych średnich wartości skutecznych napięcia musi mieścić się w przedziale ±10% napięcia znamionowego, natomiast norma PN-EN 50160 jest bardziej restrykcyjna – wymaga poziomu zgodności 99% oraz utrzymania całości pomiarów w przedziale ±15%.
Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania...
Firma EVER wprowadza na rynek nową serię zasilaczy UZS-1F i UZS-3F, przeznaczoną do współpracy z napędami bram wykorzystywanych w systemach kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła. Rodzina obejmuje rozwiązania do napędów jednofazowych ~230 V i trójfazowych ~400 V, a wersje sekwencyjne pozwalają na współpracę z maksymalnie trzema napędami.
W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne lata.
W dużym kompleksie biurowym wyzwaniem nie jest wyłącznie dobór i rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego. Równie ważne jest to, jak cały system będzie kontrolowany i obsługiwany przez kolejne lata.
Wyłącznik nadprądowy MCB należy do najbardziej rozpowszechnionych aparatów ochronnych w instalacjach niskiego napięcia. Jego zadanie wydaje się proste: bezpiecznie przewodzić prąd roboczy, a w razie przeciążenia...
Wyłącznik nadprądowy MCB należy do najbardziej rozpowszechnionych aparatów ochronnych w instalacjach niskiego napięcia. Jego zadanie wydaje się proste: bezpiecznie przewodzić prąd roboczy, a w razie przeciążenia lub zwarcia samoczynnie odłączyć obwód. W praktyce wewnątrz niewielkiej obudowy musi jednak współdziałać kilka zjawisk fizycznych: przepływ prądu, wydzielanie ciepła, odkształcenie bimetalu, praca mechanizmu zapadkowego, ruch styków i proces gaszenia łuku. Ochrona przeciążeniowa nie jest...
Polska energetyka znajduje się w punkcie zwrotnym. Dynamiczny przyrost mocy z odnawialnych źródeł energii (OZE) wymusza ewolucję systemu z modelu pasywnego w kierunku inteligentnego i elastycznego smart...
Polska energetyka znajduje się w punkcie zwrotnym. Dynamiczny przyrost mocy z odnawialnych źródeł energii (OZE) wymusza ewolucję systemu z modelu pasywnego w kierunku inteligentnego i elastycznego smart grid. Dodatkowo wysokie koszty energii oraz rosnąca zmienność cen na rynku powodują, że przedsiębiorstwa coraz częściej poszukują rozwiązań zapewniających stabilność i przewidywalność działania. W tej układance magazynowanie energii staje się warunkiem koniecznym dla zachowania bezpieczeństwa energetycznego...
Uszkodzenie izolacji kabli nn i SN w gęsto uzbrojonym terenie oznacza ryzyko kosztownych, nietrafionych wykopów. Odpowiedzią na to wyzwanie jest Ramka A LKR-2500 od Sonel. Dzięki cyfrowemu wsparciu operatora...
Uszkodzenie izolacji kabli nn i SN w gęsto uzbrojonym terenie oznacza ryzyko kosztownych, nietrafionych wykopów. Odpowiedzią na to wyzwanie jest Ramka A LKR-2500 od Sonel. Dzięki cyfrowemu wsparciu operatora narzędzie to pozwala na precyzyjne wyznaczanie miejsc uszkodzeń i rewolucjonizuje współczesną diagnostykę kablową.
Drukarka fiskalna online rejestruje sprzedaż i automatycznie przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas, dzięki czemu przedsiębiorca ma mniej formalności niż przy starszych urządzeniach. W artykule...
Drukarka fiskalna online rejestruje sprzedaż i automatycznie przesyła dane do Centralnego Repozytorium Kas, dzięki czemu przedsiębiorca ma mniej formalności niż przy starszych urządzeniach. W artykule wyjaśniamy, czym jest drukarka fiskalna online i czym różni się od starszych modeli oraz od kasy fiskalnej, kto musi ewidencjonować sprzedaż, jak urządzenie łączy się z CRK i systemem POS, jak skorzystać z ulgi na zakup oraz jakie obowiązki wiążą się z jego używaniem.
Definicja komputera do nauki zmienia się wraz z rozwojem technologii. Obecnie wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli sprzęty różnią się możliwościami od tego, co wystarczało jeszcze kilka lat temu....
Definicja komputera do nauki zmienia się wraz z rozwojem technologii. Obecnie wykorzystywane przez uczniów i nauczycieli sprzęty różnią się możliwościami od tego, co wystarczało jeszcze kilka lat temu. Wynika to przede wszystkim z faktu, że oprócz uruchamiania edytora tekstu, przeglądarki internetowej czy spotkań online, komputery wykorzystywane są do AI, multimediów i gier.
Instalację elektryczną w domu prefabrykowanym najlepiej zaplanować przed produkcją elementów. Na tym etapie można uzgodnić położenie gniazd, oświetlenia i urządzeń z konstrukcją ścian oraz pozostałymi...
Instalację elektryczną w domu prefabrykowanym najlepiej zaplanować przed produkcją elementów. Na tym etapie można uzgodnić położenie gniazd, oświetlenia i urządzeń z konstrukcją ścian oraz pozostałymi instalacjami. Projekt obejmuje także zapotrzebowanie na energię, ochronę użytkowników i sposób prowadzenia przewodów. Wczesne ustalenia pomagają uniknąć przeróbek gotowych przegród i przygotować dom do późniejszej rozbudowy.
Falownik z aktywną charakterystyką Q(U) nadal zostawia na fakturze pozycję za energię bierną. Reguluje napięcie w miejscu przyłączenia, a nie bilans, który operator rozlicza na liczniku. W obiekcie NN...
Falownik z aktywną charakterystyką Q(U) nadal zostawia na fakturze pozycję za energię bierną. Reguluje napięcie w miejscu przyłączenia, a nie bilans, który operator rozlicza na liczniku. W obiekcie NN z instalacją fotowoltaiczną te dwa zadania rozjeżdżają się w południe i po zmroku.
Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy...
Dziesiątki, a nawet setki kilometrów kabli w tunelu, na stacji metra, w centrum handlowym czy szpitalu są częścią infrastruktury, która ma umożliwić ludziom bezpieczną ewakuację w razie pożaru. Test porównawczy Prysmiana pokazuje, jak różne rodzaje kabli wpływają na szybkość, z jaką dym z palącego się kabla ogranicza widoczność, przysłaniając znaki ewakuacyjne.
„Pożar domu jednorodzinnego. Zapalił się magazyn energii”. Takie nagłówki pojawiają się w mediach coraz częściej i za każdym razem wywołują to samo pytanie: czy baterie litowe w domu są bezpieczne?
Odpowiedź...
„Pożar domu jednorodzinnego. Zapalił się magazyn energii”. Takie nagłówki pojawiają się w mediach coraz częściej i za każdym razem wywołują to samo pytanie: czy baterie litowe w domu są bezpieczne?
Odpowiedź jest mniej sensacyjna niż nagłówek. Nowoczesny magazyn energii ma kilka warstw zabezpieczeń, które reagują, zanim zrobi się groźnie. Gdy dochodzi do pożaru, przyczyną nierzadko okazuje się nie sama bateria, lecz sposób, w jaki została podłączona. Czasem wystarczy jeden przewód mniej.
Podczas targów ENERGETAB 2026 firma Finder Polska zaprezentowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią, m.in. programowalny przekaźnik OPTA oraz jego premierowe zastosowania....
Podczas targów ENERGETAB 2026 firma Finder Polska zaprezentowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu automatyki i zarządzania energią, m.in. programowalny przekaźnik OPTA oraz jego premierowe zastosowania. Targi były też okazją do świętowania – w tym roku Finder Polska obchodzi 10-lecie działalności!
Cewki SMD trafiają dziś niemal na każdą płytkę drukowaną – pracują w przetwornicach DC/DC, filtrach przeciwzakłóceniowych i obwodach sygnałowych. Mimo to projektanci nierzadko dobierają je „na oko”, kierując...
Cewki SMD trafiają dziś niemal na każdą płytkę drukowaną – pracują w przetwornicach DC/DC, filtrach przeciwzakłóceniowych i obwodach sygnałowych. Mimo to projektanci nierzadko dobierają je „na oko”, kierując się samą indukcyjnością. Tymczasem o poprawnej pracy układu decyduje kilka parametrów naraz, a pominięcie któregokolwiek z nich potrafi zepsuć dopracowany projekt.
Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale również jej bezpieczne, przewidywalne i zgodne...
Rosnący udział odnawialnych źródeł energii w systemie elektroenergetycznym sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko sama produkcja energii, ale również jej bezpieczne, przewidywalne i zgodne z wymaganiami operatorów zarządzanie. Farmy fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe, instalacje biogazowe czy układy przemysłowe typu „zero eksport” wymagają dziś rozwiązań, które pozwalają kontrolować parametry pracy źródeł, ograniczać moc oddawaną do sieci oraz zapewniać skuteczną komunikację z systemami...
Na targach w Bielsku-Białej firma Relpol prezentowała nowoczesne urządzenia pomiarowe oraz rozwiązania wspierające zarządzanie energią. Ale stoisko Relpolu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko...
Na targach w Bielsku-Białej firma Relpol prezentowała nowoczesne urządzenia pomiarowe oraz rozwiązania wspierające zarządzanie energią. Ale stoisko Relpolu cieszyło się dużym zainteresowaniem nie tylko z powodu oferty produktowej – poza klientami i partnerami biznesowymi chętnie odwiedzali je też... amatorzy tostów i darta.
Polska marka Armac brała udział w 39. edycji targów ENERGETAB w Bielsku-Białej, gdzie promowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu zasilania awaryjnego, w tym zasilacze UPS o mocy do 6 kVA i 10 kVA...
Polska marka Armac brała udział w 39. edycji targów ENERGETAB w Bielsku-Białej, gdzie promowała swoje najnowsze rozwiązania z zakresu zasilania awaryjnego, w tym zasilacze UPS o mocy do 6 kVA i 10 kVA z serii Office On-line PF1 Dust-Free.
Elektrometal S.A. prezentował w Bielsku-Białej m.in. specjalistyczne oprawy oświetleniowe ewakuacyjne i do stref zagrożonych wybuchem. Mimo dość trudnej sytuacji na rynku, stoisko Elektrometalu odwiedziło...
Elektrometal S.A. prezentował w Bielsku-Białej m.in. specjalistyczne oprawy oświetleniowe ewakuacyjne i do stref zagrożonych wybuchem. Mimo dość trudnej sytuacji na rynku, stoisko Elektrometalu odwiedziło bardzo dużo obecnych i nowych klientów.
Bateryjne magazyny energii stanowią efektywne rozwiązanie problemu niezgodności profili generacji i zużycia w obiektach przemysłowych i usługowych. Zwiększają wykorzystanie energii z instalacji fotowoltaicznych...
Bateryjne magazyny energii stanowią efektywne rozwiązanie problemu niezgodności profili generacji i zużycia w obiektach przemysłowych i usługowych. Zwiększają wykorzystanie energii z instalacji fotowoltaicznych do maksymalnego stopnia, ograniczają moc szczytową, istotnie redukują koszty oraz poprawiają stabilność zasilania, bezpieczeństwo i ciągłość produkcji oraz możliwość pracy w trybie zasilania awaryjnego. Dostępne są jako zewnętrzne rozdzielnice lub kontenery dla większych mocy.
Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii,...
Współczesne sieci elektroenergetyczne – zarówno publiczne, jak i przemysłowe – stawiają czoła rosnącym wyzwaniom związanym z jakością energii elektrycznej. Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii, elektromobilności oraz urządzeń energoelektronicznych powoduje wzrost zjawisk zakłócających, takich jak poziom harmonicznych, asymetria napięć, migotanie światła czy wahania napięcia. W odpowiedzi na te wyzwania firma A. Eberle proponuje stacjonarny analizator PQI-DA Smart – urządzenie, które przeobraża...
Składając nowy komputer, łatwo dać się ponieść emocjom i wydać lwią część budżetu na potężną kartę graficzną czy szybki procesor. Zasilacz? Często ląduje w koszyku na samym końcu, wybierany "po taniości"....
Składając nowy komputer, łatwo dać się ponieść emocjom i wydać lwią część budżetu na potężną kartę graficzną czy szybki procesor. Zasilacz? Często ląduje w koszyku na samym końcu, wybierany "po taniości". To błąd, który w najlepszym razie kończy się nagłymi resetami systemu, a w najgorszym – dosłownym spaleniem drogich podzespołów. Zasilacz to serce całego PC. Zobacz, jak mądrze dobrać jego moc do nowoczesnego sprzętu i na jakie zabezpieczenia zwrócić uwagę, by zyskać pancerne bezpieczeństwo i absolutny...
Powszechna obecność wrażliwych urządzeń elektronicznych we współczesnych instalacjach niskiego napięcia modyfikuje wymagania w zakresie ich ochrony. Podczas gdy zagrożenia wywołane przejściowymi wyładowaniami...
Powszechna obecność wrażliwych urządzeń elektronicznych we współczesnych instalacjach niskiego napięcia modyfikuje wymagania w zakresie ich ochrony. Podczas gdy zagrożenia wywołane przejściowymi wyładowaniami atmosferycznymi są powszechnie uwzględniane w procesach projektowych, poważny problem eksploatacyjny stanowią długotrwałe wzrosty napięcia o częstotliwości sieciowej. Tradycyjne ograniczniki chroniące przed przepięciami atmosferycznymi i łączeniowymi (SPD) okazują się wobec nich nieskuteczne....
Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. jest cenionym dostawcą prefabrykowanych akcesoriów i osprzętu kablowego niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Swoje najlepsze rozwiązania firma zaprezentuje...
Nexans Power Accessories Poland Sp. z o.o. jest cenionym dostawcą prefabrykowanych akcesoriów i osprzętu kablowego niskiego, średniego i wysokiego napięcia. Swoje najlepsze rozwiązania firma zaprezentuje na stoisku G 9 podczas targów ENERGETAB 2026.
Sprawne oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania. Aby system działał prawidłowo w sytuacji zagrożenia, konieczne jest jego regularne sprawdzanie. Taki przegląd...
Sprawne oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczną ewakuację w przypadku zaniku zasilania. Aby system działał prawidłowo w sytuacji zagrożenia, konieczne jest jego regularne sprawdzanie. Taki przegląd obejmuje ocenę stanu technicznego instalacji, testy działania oraz weryfikację dokumentacji, dzięki czemu można wykryć usterki, zanim wpłyną na bezpieczeństwo użytkowników obiektu.
Zimowy dzień, temperatura spada poniżej zera, a Ty wchodzisz do apartamentu tuż po wyjeździe gości – w sypialni otwarte na oścież okno i rozgrzany grzejnik. Konsekwencje pojawią się później, gdy zostaniesz...
Zimowy dzień, temperatura spada poniżej zera, a Ty wchodzisz do apartamentu tuż po wyjeździe gości – w sypialni otwarte na oścież okno i rozgrzany grzejnik. Konsekwencje pojawią się później, gdy zostaniesz obciążony rachunkiem za prąd. Możesz oczywiście przypominać o wyłączaniu ogrzewania na czas wietrzenia, dopisać kolejną zasadę do regulaminu czy umieścić wskazówkę przy oknie. Nie każda osoba podczas kilkudniowego pobytu będzie jednak pamiętać o wszystkich zaleceniach gospodarza. A co, gdyby ogrzewanie...
Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.
Zapraszamy do hali A, na stoisko nr 10, gdzie będzie można po raz pierwszy poznać najnowsze propozycje Relpol przygotowane z myślą o nowoczesnych instalacjach elektrycznych.
ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne...
ARMAC to polska marka specjalizująca się w rozwiązaniach służących ochronie i stabilizacji zasilania urządzeń elektrycznych, a jej oferta obejmuje zasilacze awaryjne UPS, akumulatory, moduły bateryjne oraz urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej przeznaczone zarówno dla użytkowników domowych, jak i odbiorców biznesowych. Marka koncentruje się na tworzeniu kompatybilnych rozwiązań, z których można budować systemy ochrony energetycznej dostosowane do konkretnych zastosowań.
Informacja o cookies
Klikacjąc "Zgoda" akceptujesz zapisywanie wszystkich danych na twoim urządzeniu. Kliknięcie "Odmowa" oznacza zapisywanie tylko danych niezbędnych do funkcjonowania strony. Administratorem danych jest Grupa Medium sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Karczewska 18. Dane są przetwarzane w celu zapewnienia funkcjonalności strony, analizy ruchu oraz dostosowania reklam. Masz prawo do wycofania zgody w dowolnym momencie. Dane przetwarzamy w celu realizxacji zamówienia (art. 6 ust. 1 lit. b RODO). Szczegółowe informacje o przetwarzaniu danych znajdziesz w
Polityce prywatności