elektro.info

Zagrożenia wynikające z pracy instalacji fotowoltaicznych

Sposoby prowadzenia przewodów w celu uniknięcia sprzężeń indukcyjnych: a) niepoprawny, b) poprawny
R. Szczerbowski

Sposoby prowadzenia przewodów w celu uniknięcia sprzężeń indukcyjnych: a) niepoprawny, b) poprawny


R. Szczerbowski

Polska zobowiązana jest do zwiększenia do 2020 r. udziału energii ze źródeł odnawialnych w bilansie energetycznym do 15%. Osiągnięcie tego celu wymaga zwiększenia ­liczby przedsięwzięć w tym sektorze energetyki. W tym kontekście rozwój inwestycji w dziedzinie technologii odnawialnych wydaje się właściwy. Aby było to możliwe, konieczne są sprzyjające rozwiązania prawne. Alternatywą dla energii produkowanej w źródłach konwencjonalnych, a w przyszłości coraz ważniejszym źródłem energii we wszystkich jej formach, są w warunkach polskich technologie związane z wykorzystaniem biomasy, energii wiatru i fotowoltaiką.

Zobacz także

Zastosowanie baterii fotowoltaicznych do zasilania budynków

Zastosowanie baterii fotowoltaicznych do zasilania budynków Zastosowanie baterii fotowoltaicznych do zasilania budynków

W artykule rozważone zostały podstawowe problemy wykonania elektrowni słonecznej w budynku. We wprowadzeniu przedstawione zostały cele budowy elektrowni słonecznych w budynkach. Następnie został omówiony...

W artykule rozważone zostały podstawowe problemy wykonania elektrowni słonecznej w budynku. We wprowadzeniu przedstawione zostały cele budowy elektrowni słonecznych w budynkach. Następnie został omówiony udział energii słonecznej w bilansie energetycznym budynku. Kolejna część przedstawia podstawowe składniki kosztów i przychodów w zależności od sposobu przyłączenia elektrowni do sieci. Dalsza część artykułu porusza zagadnienia posadowienia elektrowni na budynku oraz powiązania z siecią elektryczną.

Wpływ produkcji i recyklingu elektrowni fotowoltaicznych na środowisko

Wpływ produkcji i recyklingu elektrowni fotowoltaicznych na środowisko Wpływ produkcji i recyklingu elektrowni fotowoltaicznych na środowisko

W ostatnich latach odnotowano w Polsce i na świecie duży wzrost przyłączania elektrowni fotowoltaicznych do sieci. Elektrownie słoneczne, oparte na ogniwach fotowoltaicznych, produkują energię elektryczną...

W ostatnich latach odnotowano w Polsce i na świecie duży wzrost przyłączania elektrowni fotowoltaicznych do sieci. Elektrownie słoneczne, oparte na ogniwach fotowoltaicznych, produkują energię elektryczną bez wydzielania szkodliwych substancji do środowiska i co nie mniej ważne – praktycznie bez hałasu. Jednak wytworzenie takich elektrowni, a w szczególności ogniw krzemowych, wymaga dużego nakładu energetycznego, surowców i zaawansowanej technologii, co skutkuje tym, że wytwarzanie energii elektrycznej...

Prognozowanie produkcji energii w domowej mikroelektrowni słonecznej

Prognozowanie produkcji energii w domowej mikroelektrowni słonecznej Prognozowanie produkcji energii w domowej mikroelektrowni słonecznej

Nowa ustawa o odnawialnych źródłach energii (OZE), przyjęta przez Radę Ministrów w kwietniu 2014 r. [7], promuje prosumenckie wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych (prosument to jednocześnie producent...

Nowa ustawa o odnawialnych źródłach energii (OZE), przyjęta przez Radę Ministrów w kwietniu 2014 r. [7], promuje prosumenckie wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych (prosument to jednocześnie producent i konsument). Otwiera to możliwość wytwarzania energii, w pierwszej kolejności na własne potrzeby, w małych przydomowych elektrowniach OZE. Dla użytkowania tzw. mikroinstalacji (tj. instalacji OZE o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 40 kW) nie trzeba będzie mieć koncesji...

Streszczenie

Fotowoltaika jest jedną z bardziej obiecujących technologii wytwarzania energii elektrycznej. Instalacje fotowoltaiczne można stosować w systemach energetycznych różnych skali. W przyszłości fotowoltaika może stać się efektywnym i bezpiecznym źródłem energii oraz ważnym elementem stabilnego i niezależnego miksu energetycznego. W artykule przedstawiono aspekty techniczne związane z budową mikroinstalacji fotowoltaicznych. Szczególną uwagę zwrócono na ochronę instalacji fotowoltaicznych oraz na zagrożenia wynikające z pracy instalacji fotowoltaicznych.

Abstract

Hazards arising due to operation of photovoltaic systems

Photovoltaics is one of most promising technologies of electric energy generation.Photovoltaic installations may be used in power system in various scale. In the future photovoltaic may become effective and safe source of energy and important element of stable and independent energy mix. In the paper there are presented technical aspects connected with photovoltaic microinstallation constructing. Particular attention was paid to photovoltaic installation protection and to hazards due to work of photovoltaic installation.

W ustawie o OZE definiuje się następujące typy instalacji odnawialnych źródeł energii:

  • mikroinstalacja – do 40 kW. Dla tej wielkości instalacji nie jest wymagane pozwolenie na budowę, właściciel nie musi prowadzić działalności gospodarczej. Koszt układu zabezpieczającego i pomiarowo-rozliczeniowego ponosi operator systemu dystrybucyjnego (OSD),
  • mała instalacja – od 40 kW do 200 kW. Wymagane jest pozwolenie na budowę oraz zarejestrowana działalność gospodarcza, inwestor ponosi także częściowy koszt przyłączenia do sieci,
  • duża instalacja – powyżej 200 kW. Wymagane jest pozwolenie na budowę, zarejestrowana działalność gospodarcza oraz uzyskanie koncesji.

Ogniwa fotowoltaiczne mogą być stosowane w trzech segmentach rynków:

  • mikroinstalacje PV do 10 kW instalowane na budynkach mieszkalnych,
  • małe i średnie systemy (10–100 kW) instalowane na budynkach przemysłowych,
  • duże systemy naziemne powyżej 100 kW.

Ochrona instalacji fotowoltaicznych

Moduły fotowoltaiczne można łączyć ze sobą szeregowo i równolegle. Dzięki temu osiągamy odpowiednią wartość napięcia oraz prądu instalacji. Połączenie szeregowe powoduje wzrost napięcia proporcjonalnie do liczby modułów, np. dla trzech modułów trzykrotnie (rys. 1.). Należy zwrócić uwagę, że łączone moduły, które tworzą łańcuch, powinny posiadać te same parametry. Degradacja prądowa jednego z elementów będzie miała wpływ na cały łańcuch. Połączenie równoległe powoduje wzrost prądu proporcjonalnie do liczby modułów.

Łączenie równoległe kilku łańcuchów szeregowych możliwe jest wyłącznie dla identycznej liczby modułów w szeregu. Moduł fotowoltaiczny dostarcza prąd stały, dlatego konieczne jest wykorzystanie falownika. Charakteryzuje go kilka parametrów: moc, zakres napięć pracy, napięcie startu, minimalne napięcie wejściowe, maksymalne napięcie wejściowe, maksymalne napięcie pracy (w punkcie MPP), liczba wejść mocy (trackerów MPP).

System fotowoltaiczny zamontowany na dachu budynku to pracująca elektrownia, dlatego każda osoba, która może mieć do niej dostęp, musi być bezpieczna. Instalacje fotowoltaiczne są bardzo zróżnicowane: budowane są na moce od pojedynczych W do kW, przy napięciu od 12 V do ponad 1000 V. Wykonywane są jako instalacje uziemione i izolowane, z przekształtnikami wyposażonymi lub nie w transformatory separacyjne. Dlatego ważne jest zapewnienie tym instalacjom podstawowej ochrony.

Z charakterystyki prądowo-napięciowej I = f(U), przedstawionej na rysunku 2. wynika, że w przypadku wystąpienia zwarcia zacisków wyjściowych panelu, prąd zwiększa się tylko o kilkanaście procent w stosunku do punktu pracy, przy którym wytwarza największą moc. Dla takiej instalacji trudno jest dobrać zabezpieczenie przetężeniowe. W przypadku równolegle połączonych rzędów modułów fotowoltaicznych uszkodzenie jednego lub więcej paneli czy też częściowe zacienienie jednego z nich, powoduje w tym panelu stan zwarcia i przepływ przez uszkodzony panel prądu zwarciowego (Isc) (prądu wstecznego), będącego sumą prądów pochodzących z innych rzędów łańcuchów paneli fotowoltaicznych. Największa dopuszczalna wartość prądu wstecznego według normy IEC 61730-2 dla pojedynczego modułu fotowoltaicznego wynosi od 2 do 2,6 · Isc. Prąd wsteczny zależy od liczby połączonych równolegle rzędów paneli i już dla trzech rzędów paneli może osiągnąć określoną w normie wartość. Prądy wsteczne mogą spowodować znaczny przyrost temperatury modułu, co w skrajnym przypadku może doprowadzić do jego zniszczenia termicznego i pojawienia się łuku elektrycznego DC.

Do zabezpieczeń stringów instalacji fotowoltaicznych najczęściej stosowane są bezpieczniki, które w przypadku awarii przerywają obwód elektryczny. Bezpieczniki są rozwiązaniem prostym w użytkowaniu, ale należy zwrócić uwagę na ich podstawowe wymagania. Powinny posiadać charakterystykę gPV odpowiednią do ochrony instalacji fotowoltaicznych, zgodnie z normą IEC 60269-6.

Oprócz prawidłowo dobranej charakterystyki bardzo ważne jest również prawidłowe napięcie znamionowe bezpiecznika, które powinno być wyższe niż najwyższe napięcie w systemie fotowoltaicznym.

Przy wyborze poziomu prądu znamionowego bezpiecznika musi być spełniona zależność:

(1) 

 

gdzie:

ISC – znamionowy prąd zwarciowy modułów fotowoltaicznych,

In – prąd znamionowy bezpiecznika.

W instalacjach fotowoltaicznych zakłada się dwa poziomy zabezpieczeń, które zapewniane są poprzez bezpieczniki topikowe. Poziom I ma za zadanie wyłączanie prądów zwarciowych DC w obszarze paneli w miejscu położonym możliwie najbliżej paneli fotowoltaicznych. Istotne jest, aby rozłącznik był zainstalowany zarówno w biegunie „+”, jak i „–” obwodu łańcucha paneli. Kolejny II poziom zabezpieczeń stanowi ochronę główną instalacji fotowoltaicznej, a zabezpieczenia zazwyczaj instaluje się w pobliżu zacisków wejściowych przekształtnika. Należy pamiętać, aby bezpiecznik był zainstalowany zarówno na biegunie „+”, jak i „–” przekształtnika. Trzeba sprawdzić, czy przekształtnik jest uziemiony. Jeżeli przewidziano uziemienie, bezpiecznik instaluje się wyłącznie na jednym biegunie. Typowe wkładki topikowe oraz współpracujące z nimi rozłączniki, przeznaczone do ochrony ogniw fotowoltaicznych, projektowane są na napięcie 900 V i 1000 V DC. Z kolei wkładki topikowe będące zabezpieczeniem głównym instalacji fotowoltaicznej produkowane są na napięcie znamionowe DC 750 V – 1100 V. Są one umieszczane w podstawach bezpiecznikowych lub rozłącznikach bezpiecznikowych.

Ponieważ instalacje fotowoltaiczne montowane są na otwartych powierzchniach, narażone są na ryzyko uszkodzeń powstałych na skutek wyładowań atmosferycznych. Jest to także związane z niską wytrzymałością udarową systemów fotowoltaicznych oraz ich rozmiarem, dlatego aby ochronić instalacje fotowoltaiczne przed skutkami wyładowań atmosferycznych należy je zabezpieczać wykorzystując rozwiązania ochrony odgromowej (ang. LPS – Lightning Protection System) i przeciwprzepięciowej (ang. SPD – Surge Protection Devices). Ochrona przed przepięciami jest szczególnie istotna w systemach PV dołączonych do sieci elektrycznej. Wszystkie elementy systemu fotowoltaicznego mogą być narażone na uszkodzenie lub zniszczenie spowodowane oddziaływaniem wyładowania atmosferycznego nie tylko w wyniku bezpośredniego trafienia, lecz też w wyniku wyładowania w pobliżu obiektu.

Falownik, który stanowi istotny element instalacji fotowoltaicznych, powinien być szczególnie chroniony przed oddziaływaniem impulsów przepięciowych. Zagrożenia te można zminimalizować stosując podstawowe środki ochrony: odgromowej, przeciwprzepięciowej, uziemienia, system wyrównania potencjałów, ekranowanie oraz odpowiednie poprowadzenie przewodów. 

Główne przyczyny uszkodzeń systemów fotowoltaicznych mogą być spowodowane poprzez:

  • sprzężenia galwaniczne, kiedy część prądu wyładowania piorunowego przepływając bezpośrednio przez elementy instalacji PV powoduje powstanie napięć dochodzących do 100 kV,
  • sprzężenia magnetyczne, kiedy prądy wyładowań atmosferycznych powodują przepięcia poprzez indukcję magnetyczną,
  • sprzężenia elektryczne, które powstają na skutek działania pola elektrycznego przy przepływie prądu udarowego.

Instalacje fotowoltaiczne narażone są na występowanie przepięć nie tylko na skutek bezpośredniego wyładowania atmosferycznego, ale również na przepięcia indukowane na skutek wyładowań w pobliżu obiektu. Aby zmniejszyć możliwość powstawania przepięć, należy pamiętać o tym, by w odpowiedni sposób układać przewody (rys. 3.), aby ograniczyć obszar występowania sprzężeń (pętli indukcyjnych), a zwody i przewody instalacji odgromowej powinny być prowadzone w odpowiednim odstępie izolacyjnym od instalacji fotowoltaicznej.

Podstawowe zasady ochrony przed bezpośrednim oddziaływaniem prądu piorunowego określono w normach ochrony odgromowej PN-EN 62305. Zgodnie z normą instalację odgromową należy wykonać w określonym odstępie izolacyjnym „s” od elementów instalacji fotowoltaicznej. W praktyce przyjęło się, że wystarczający odstęp izolacyjny s, zawiera się w przedziale od 0,5 do 1 m.

W celu wyznaczenia wartości odstępu izolacyjnego s należy skorzystać z równania:

(2)

gdzie:

ki – współczynnik zależny od wybranego poziomu ochrony systemu odgromowego,

kc – współczynnik zależny od rozpływu prądu w przewodach ochrony odgromowej,

km – współczynnik zależny od rodzaju materiału, jaki wykorzystano w odstępie izolacyjnym,

L – długość mierzona wzdłuż zwodu lub przewodu odprowadzającego, pomiędzy punktem, w którym ma być wyznaczany odstęp izolacyjny s, a najbliższym punktem połączenia wyrównawczego.

Funkcje ochrony przed bezpośrednim wyładowaniem atmosferycznym spełniają odpowiednio dobrane i rozmieszczone na budynku układy zwodów pionowych i poziomych wraz z przewodami odprowadzającymi, połączeniami wyrównawczymi i uziomem. Układy przewodów ochronnych tworzą przestrzeń chronioną, w zasięgu której powinny znaleźć się elementy systemu fotowoltaicznego. Dodatkowo, wszystkie metalowe elementy mocujące powinny być połączone z główną szyną wyrównawczą budynku. Zasady tworzenia przestrzeni chronionej określono w normach. Strefę ochronną tworzoną przez zwody można wyznaczyć za pomocą kąta ochronnego lub wykorzystując zasadę toczącej się kuli.

Metoda „toczącej się kuli” (rys. 4.) jest modelem, który daje możliwość badania przestrzeni chronionej przed bezpośrednim uderzeniem pioruna. Po modelu instalacji przetaczana jest kula o odpowiednim promieniu, przy czym wszystkie punkty styku z modelem są punktami ewentualnych uderzeń pioruna. Wartości promienia kuli wynoszą 20 m, 30 m, 45 m i 60 m, odpowiednio dla I, II, III i IV poziomu ochrony odgromowej. W metodzie kąta ochronnego przestrzeń chroniona przed bezpośrednim uderzeniem pioruna zależy od poziomu ochrony odgromowej i wysokości zwodu pionowego.

Ogólną koncepcję ograniczania przepięć dla budynku z instalacją fotowoltaiczną współpracującą z siecią elektroenergetyczną niskiego napięcia przedstawiono na rysunku 5. Do ograniczania przepięć zastosowano układy ograniczników przepięć (SPD) zarówno w instalacji elektrycznej, jak i obwodach stałoprądowych. W instalacji, w zależności od punktu przyłączenia, można stosować ograniczniki typu 1 lub 2. Stosowanie układów SPD w danym punkcie zależy od kilku wielkości. Ograniczniki przepięć w punkcie b i d (rys. 5.) powinny być zainstalowane niezależnie od układu instalacji:

  • jeśli budynek nie ma instalacji odgromowej, to niezależnie od długości l1 i l2 konieczne jest stosowanie ograniczników SPD w punktach a, b, c i d,
  • jeżeli zachowana jest wymagana przepisami odległość pomiędzy instalacją odgromową a instalacją fotowoltaiczną „s”, wtedy w punkcie d należy zainstalować ogranicznik SPD typu 1, a w punkcie b ogranicznik typu 2. Jeżeli odległość l1 pomiędzy rozdzielnicą główną obiektu a falownikiem jest większa niż 10 m, zalecane jest zastosowanie dodatkowego ogranicznika przepięć typu 2 (punkt c). Również dodatkowy ograniczniki przepięć typu 2 (przeznaczony do systemów fotowoltaicznych) wymagany jest w przypadku, gdy długość przewodów l2 łączących instalację fotowoltaiczną z przekształtnikiem przekracza 10 m (rys. 5., punkt a),
  • jeżeli nie jest zachowana wymagana przepisami odległość pomiędzy instalacją odgromową a instalacją fotowoltaiczną „s” lub instalacja odgromowa i fotowoltaiczna są ze sobą połączone, wtedy w punkcie d należy zainstalować ogranicznik SPD typu 1, a w punkcie b typ ogranicznika zależy od odległości l2. Jeżeli odległość l2 jest mniejsza niż 10 m, zalecane jest zastosowanie dodatkowego ogranicznika przepięć typu 2, jeśli większa niż 10 m, wtedy stosujemy ogranicznik typu 1. Również dodatkowy ograniczniki przepięć typu 2 wymagany jest w przypadku, gdy długość przewodów l1 przekracza 10 m (punkt c).

W instalacjach prądu stałego nie występuje „przejście prądu przez zero” i tym samym utrudnione jest gaszenie prądów zwarciowych, co w przypadku doboru niewłaściwych ograniczników może stwarzać zagrożenie pożarowe dla urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Ponadto SDP chroniące systemy fotowoltaiczne powinny być zainstalowane w taki sposób, aby istniała możliwość ich kontroli, przeglądów i konserwacji.

Nowa technologia – nowe wyzwania

Od czasu do czasu pojawiają się jednak „ciemne chmury” na horyzoncie energetyki słonecznej. Instalacje fotowoltaiczne łączy się w łańcuchy (stringi), po stronie prądu stałego instalacja fotowoltaiczna jest źródłem prądu o wartości ok. 5–8 A, przy napięciu sięgającym nawet 1000 V, podczas gdy dopuszczalne napięcie dotykowe długotrwałe prądu stałego może stanowić zagrożenie dla jego życia. Jeśli w jednym ze stringów wystąpi uszkodzenie (na skutek nieprawidłowego montażu, uszkodzenia lub po prostu wskutek zestarzenia instalacji), może pojawić się łuk elektryczny, który może płynąć tak długo, jak panele są w bezpośrednim świetle słonecznym. Dodatkowo łuk elektryczny generuje bardzo wysokie temperatury, przy których może powstać pożar.

Na wiele zagrożeń zwracają uwagę dokumenty normalizacyjne krajów europejskich (np. Francji, Niemiec, Austrii, Czech czy Wielkiej Brytanii), a także w Stanach Zjednoczonych i Australii, pokazując prawidłowe sposoby wykonywania instalacji fotowoltaicznych oraz ich zabezpieczeń. Wiele krajów zwraca również uwagę na bezpieczeństwo obsługi podczas konserwacji instalacji oraz w przypadku zdarzeń losowych związanych z pożarami budynków, na których zainstalowane są panele fotowoltaiczne.

Nawet słabe światło padające na instalację fotowoltaiczną może spowodować zagrożenie dla ludzi. Z powodu powstającego pod wpływem promieniowania słonecznego napięcia, instalatorzy, osoby zajmujące się konserwacją instalacji czy strażacy podczas akcji ratowniczo-gaśniczej w domu, w którym zainstalowano system fotowoltaiczny, narażeni są na ryzyko wystąpienia porażenia prądem. Jak wspomniano wcześniej, łączenie szeregowe i równolegle paneli fotowoltaicznych sprawia, że prądy i napięcia w instalacji fotowoltaicznej osiągają znaczne wartości, zagrażające życiu i zdrowiu ludzi.

Zagrożenia, jakie stwarza instalacja fotowoltaiczna, można podzielić na 3 grupy:

  • zagrożenia porażeniem prądem elektrycznym,
  • zagrożenia pożaru,
  • zagrożenia związane z uszkodzeniem innych urządzeń elektrycznych w domu.

Montaż modułów fotowoltaicznych na dachu może zmniejszyć jego odporność na ogień w przypadku, gdy wytrzymałość modułów fotowoltaicznych znacznie odbiega od wytrzymałości pokrycia dachowego. Jest mało prawdopodobne, by prawidłowo zaprojektowana i wykonana instalacja fotowoltaiczna mogła doprowadzić do pożaru. Ale warto zachować odpowiednie środki ostrożności oraz zwrócić uwagę na fakt, kiedy instalacja fotowoltaiczna znajdzie się w zagrożonym pożarem budynku. Na podstawie badań zauważono, że istnieją dodatkowe czynniki, które mają wpływ na rozprzestrzenianie się ognia na dachu, na którym została zainstalowana instalacja fotowoltaiczna. Na dachu bez instalacji fotowoltaicznej płomień rozprzestrzenia się w osi pionowej i może być nieco odchylany z powodu wiatru. W momencie, gdy ogień rozprzestrzenia się pod panelem PV, płomień kierowany jest znacznie bliżej powierzchni dachu i prawie równolegle do niej. To sprawia, że zwiększa się ilość ciepła oddziałująca na powierzchnię dachu. Górna powierzchnia panelu PV zwykle jest wykonana z hartowanego szkła, dolna część płyty może zawierać materiały palne. Jeśli panel PV się zapali, to wytwarza dodatkowe ciepło, które promieniuje w kierunku pokrycia dachowego.

Zagrożenie pożarowe w instalacji fotowoltaicznej może być spowodowane:

  • powstawaniem „hotspotów” w modułach fotowoltaicznych,
  • przegrzaniem lub łukiem elektrycznym, który może pojawić się w samym module fotowoltaicznym, na złączach lub w miejscu połączenia modułów fotowoltaicznych („combiner box”),
  • przegrzaniem lub łukiem elektrycznym uszkodzonej instalacji elektrycznej po stronie DC lub AC,
  • uszkodzeniem inwertera, itp.

Aby zrozumieć zagrożenia, należy szczególną uwagę zwrócić na następujące cechy instalacji fotowoltaicznej:

  • jeśli moduły fotowoltaiczne są wystawione na działanie światła słonecznego, nie jest możliwe odłączenie napięcia od panelu fotowoltaicznego,
  • prąd zwarcia jest tylko nieznacznie wyższy niż prąd pracy w normalnych warunkach pracy, a wartość prądu, która zależy od natężenia padającego promieniowania słonecznego, waha się od zera do wartości maksymalnych,
  • wartość napięcia, która pojawia się w instalacji fotowoltaicznej, zmienia się w zależności od zmian temperatury i padającego promieniowania słonecznego, może się zmieniać o setki woltów w ciągu dnia.

Panele fotowoltaiczne pracują przy ciągle zmieniających się prądach i napięciach po stronie prądu stałego, dlatego powinny być odporne na ekstremalne warunki pogodowe, a producenci gwarantują ich bardzo długą żywotność (przynajmniej 25 lat). Pomimo starannego zaprojektowania oraz wykonania, mogą się w nich pojawić mikrowyładowania łukowe. Spowodowane to może być procesami starzeniowymi oraz opisanymi wyżej warunkami pracy. Wyładowania łukowe pojawiające się po stronie prądu stałego w instalacjach fotowoltaicznych są niebezpieczne i mogą być również przyczyną pożarów instalacji fotowoltaicznych.

Systemy ochrony powszechnie stosowane w instalacjach fotowoltaicznych, z reguły nie wykrywają mikrozwarć szeregowych oraz równoległych, które mogą się pojawiać. Jednakże problem ten został zauważony i np. amerykańska National Electric Code zobowiązała instalatorów do montażu urządzeń wykrywających i ochronnych przed wyładowaniami po stronie prądu stałego. Po wykryciu zwarcia łukowego, urządzenie zabezpieczające musi być w stanie odłączyć uszkodzony obwód i wszystkie elementy systemu zagrożone wystąpieniem zwarcia łukowego. 

W przypadku uszkodzenia instalacji fotowoltaicznej, ze względów bezpieczeństwa istotne jest, aby w pierwszej kolejności otworzyć wyłącznik po stronie AC, następnie sprawdzić, czy inwerter przestał pracować, w dalszej kolejności odłączyć falownik po stronie DC, a jeśli nie ma takiej możliwości, odłączyć „combiner box”. Idealnym rozwiązaniem byłby w takich przypadkach wyłącznik bezpieczeństwa, który realizuje wszystkie te działania. Tego typu wyłącznik powinien być odpowiednio oznakowany i znajdować się przy wejściu do budynku. Są już rozwiązania techniczne, które nie tylko rozłączają całą instalację fotowoltaiczną, ale także każdy ze stringów, co znacznie zwiększa bezpieczeństwo systemu (rys. 6.). Należy mieć jednak świadomość, że nawet po zadziałaniu wszystkich wyżej wymienionych wyłączników, instalacja fotowoltaiczna nadal będzie pod napięciem. Innymi słowy, przez cały czas w ciągu dnia, a także w przypadku oświetlenia sztucznym światłem, okablowanie, panele fotowoltaiczne, „combiner box”, inwerter mogą być pod napięciem.

Już na etapie projektu dachowej instalacji fotowoltaicznej, poza spodziewanym uzyskiem energetycznym, projektant powinien zadbać o odpowiednie odległości montowanych paneli od krawędzi dachu, w celu zapewnienia właściwej konserwacji i bezpiecznego gaszenia w przypadku pożaru. Wiele krajów wypracowało w tym celu odpowiednie wytyczne, które uwzględniają nie tylko odległości instalacji fotowoltaicznych od instalacji odgromowej, ale również zwracają uwagę na szereg wymogów dotyczących bezpiecznego dostępu podczas konserwacji instalacji czy też gaszenia płonącego budynku przez straż pożarną. Generalnie zakłada się, że odległość 1 metra od krawędzi dachu oraz otworów dachowych (okna, włazy itp.) jest wystarczająca do zapewnienia bezpiecznej pracy.

Systemy fotowoltaiczne powinny być dobrze oznakowane, zwłaszcza wyłączniki, które odcinają instalację PV od sieci elektroenergetycznej. Wzorem państw, w których od dawna prowadzone są badania nad bezpieczeństwem obsługi instalacji PV, warto umieszczać te wyłączniki na zewnątrz budynków, aby w razie pożaru można było w sposób bezpieczny odłączyć całą instalację od sieci elektroenergetycznej.

Podczas akcji gaśniczej, w miejscu, gdzie zainstalowany jest system PV, strażak może zostać porażony prądem elektrycznym podczas cięcia przewodów elektrycznych będących pod napięciem. W Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii oraz Niemczech przeprowadzono szereg eksperymentów w celu wykazania potencjalnych zagrożeń elektrycznych podczas przerywania przewodów w systemach fotowoltaicznych. Wyniki eksperymentów wskazują, że strażak może być zagrożony porażeniem prądem elektrycznym z powodu uszkodzeń elementów systemu PV. Bezpieczne działania gaśnicze wymagają zwykle odłączenia zasilania elektrycznego budynku, aby woda, która jest stosowana do gaszenia pożaru, nie stanowiła zagrożenia dla ekip gaśniczych.

System fotowoltaiczny, nawet po odłączeniu go od sieci elektroenergetycznej, nadal może znajdować się pod napięciem ze względu na światło padające na panele fotowoltaiczne (nawet sztuczne oświetlenie może wytwarzać znaczne prądy). Rozwiązaniem tego problemu byłoby stosowanie mikrofalowników instalowanych na każdym panelu PV lub zdalnie sterowane urządzenia stosowane na poziomie panelu, umożliwiające rozłączenie całej instalacji (rys. 7.).

Najczęściej falowniki oraz osprzęt zabezpieczający instalowany jest na najwyższym piętrze budynku, lub pod dachem. Są to miejsca trudno dostępne dla ekip gaśniczych podejmujących działania w budynku. Nowe rozwiązania i założenia proponują umieszczanie rozłączników DC na parterze lub „w granicy” posesji, tak aby mogły być obsługiwane zdalnie.

Podsumowanie

Instalacje fotowoltaiczne stają się coraz bardziej popularnym źródłem energii odnawialnej. W Polsce do końca ubiegłego roku zainstalowano łącznie około 6 MW instalacji fotowoltaicznych. Dla porównania, w systemie niemieckim do końca ubiegłego roku zainstalowano już ponad 36 GW w instalacjach fotowoltaicznych, jest to wielkość porównywalna z całkowitą mocą, jaką dysponuje nasz system elektroenergetyczny. Istotnym elementem, który w przyszłości pozwoli na większe zainteresowanie systemami fotowoltaicznymi, będzie z pewnością spadek ceny modułów oraz możliwość odsprzedaży produkowanej energii elektrycznej przy bardziej sprzyjających cenach.

Projekty instalacji fotowoltaicznych wykonane zgodne z normami i przepisami z pewnością wydłużą znacznie czas eksploatacji inwestycji. Prawidłowy montaż oraz odpowiednie prowadzenie przewodów zwiększają skuteczność ochrony przepięciowej i odgromowej. Ponadto stosowanie systemów ochrony odgromowej i przeciwprzepięciowej pozwoli na wyeliminowanie zagrożeń uszkodzenia instalacji fotowoltaicznej, która może powstać na skutek wyładowań atmosferycznych oraz przepięć w liniach zasilających.

Niewielka liczba zarejestrowanych wypadków pokazuje, że prawdopodobieństwo jakiegoś zdarzenia ze strony systemu fotowoltaicznego jest niskie. Szczególnie jeśli cała instalacja jest zaprojektowana poprawnie, wykonana z dobrej jakości materiałów, ma właściwie dobrane urządzenia i jest odpowiednio konserwowana. Niemniej jednak, istnieją pewne potencjalne zagrożenia stwarzane przez systemy fotowoltaiczne, które zostały zauważone przez różnych ekspertów z dziedziny bezpieczeństwa w wielu krajach.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Powiązane

Wpływ Energiewende i polityki energetycznej krajów UE na polski sektor energii

Wpływ Energiewende i polityki energetycznej krajów UE na polski sektor energii Wpływ Energiewende i polityki energetycznej krajów UE  na polski sektor energii

Troska o klimat i próba zahamowania globalnego ocieplenia sprawiają, że w odnawialnych źródłach energii widzi się przyszłość energetyki. Ustalenia Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu...

Troska o klimat i próba zahamowania globalnego ocieplenia sprawiają, że w odnawialnych źródłach energii widzi się przyszłość energetyki. Ustalenia Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu oraz kolejne zapisy prawne Unii Europejskiej, wprowadzające obostrzenia dotyczące emisji szkodliwych gazów, powodują, że drastycznie maleje liczba nowych inwestycji w rozbudowę sektora energetyki konwencjonalnej.

Źródła rozproszone jako element zapewnienia niezawodności zasilania w obiektach użyteczności publicznej

Źródła rozproszone jako element zapewnienia niezawodności zasilania w obiektach użyteczności publicznej Źródła rozproszone jako element zapewnienia niezawodności zasilania w obiektach użyteczności publicznej

Autor publikacji przedstawił wymagania dotyczące pewności zasilania wybranych budynków użyteczności publicznej oraz omówił możliwości wykorzystania źródeł generacji rozproszonej, które mogą zwiększyć niezawodność...

Autor publikacji przedstawił wymagania dotyczące pewności zasilania wybranych budynków użyteczności publicznej oraz omówił możliwości wykorzystania źródeł generacji rozproszonej, które mogą zwiększyć niezawodność zasilania w energię elektryczną.

Generacja rozproszona jako element zwiększenia niezawodności zasilania w budynkach użyteczności publicznej

Generacja rozproszona jako element zwiększenia niezawodności zasilania w budynkach użyteczności publicznej Generacja rozproszona jako element zwiększenia niezawodności zasilania w budynkach użyteczności publicznej

W artykule przedstawiono wymagania dotyczące pewności zasilania obiektów szpitalnych. Omówiono uwarunkowania prawne ich zasilania, gwarancje spełnienia takich warunków, opisano źródła zasilania rezerwowego,...

W artykule przedstawiono wymagania dotyczące pewności zasilania obiektów szpitalnych. Omówiono uwarunkowania prawne ich zasilania, gwarancje spełnienia takich warunków, opisano źródła zasilania rezerwowego, w tym nowoczesne i niekonwencjonalne, podano też przykłady nowoczesnych rozwiązań.

news Ergo Arena będzie zasilana fotowoltaiką

Ergo Arena będzie zasilana fotowoltaiką Ergo Arena będzie zasilana fotowoltaiką

Jak podaje portal gramwzielone.pl, na dachu Ergo Areny w Gdańsku pojawią się panele fotowoltaiczne. Na hali zostaną zainstalowane na razie dwie mikroinstalacje fotowoltaiczne.

Jak podaje portal gramwzielone.pl, na dachu Ergo Areny w Gdańsku pojawią się panele fotowoltaiczne. Na hali zostaną zainstalowane na razie dwie mikroinstalacje fotowoltaiczne.

Dobór przewodów w instalacji PV oraz ich zabezpieczeń

Dobór przewodów w instalacji PV oraz ich zabezpieczeń Dobór przewodów w instalacji PV oraz ich zabezpieczeń

Podstawową jednostką budowy generatora PV jest moduł PV, który stanowi zbiór szeregowo połączonych identycznych ogniw PV. Moduły PV wchodzące w skład generatora PV można łączyć ze sobą na różne sposoby...

Podstawową jednostką budowy generatora PV jest moduł PV, który stanowi zbiór szeregowo połączonych identycznych ogniw PV. Moduły PV wchodzące w skład generatora PV można łączyć ze sobą na różne sposoby tak, aby dopasować ich parametry wyjściowe do innych elementów systemu PV, a w szczególności bezpośrednio z nimi współpracujących falowników.

Zastosowanie ogniw słonecznych w autonomicznych systemach zasilania

Zastosowanie ogniw słonecznych w autonomicznych systemach zasilania Zastosowanie ogniw słonecznych w autonomicznych systemach zasilania

Autor artykułu przedstawił metodę wyznaczania mocy modułów fotowoltaicznych (PV) wymaganej do zapewnienia pożądanego poziomu dostępności zasilania w instalacjach autonomicznych. Wskazał jak dobrać elementy...

Autor artykułu przedstawił metodę wyznaczania mocy modułów fotowoltaicznych (PV) wymaganej do zapewnienia pożądanego poziomu dostępności zasilania w instalacjach autonomicznych. Wskazał jak dobrać elementy autonomicznej instalacji PV, jak przeprowadzić pomiary nasłonecznienia, dokonał analizy dostępności fotowoltaicznego systemu zasilania i podał przykładowe obliczenia.

news Szybkie prognozowanie produkcji energii z OZE

Szybkie prognozowanie produkcji energii z OZE Szybkie prognozowanie produkcji energii z OZE

TAURON rozpoczął prace nad systemem ultraszybkiego prognozowania produkcji energii elektrycznej w systemach fotowoltaicznych, z uwzględnieniem nagłych zmian pogody. Będzie to możliwe dzięki wykorzystaniu...

TAURON rozpoczął prace nad systemem ultraszybkiego prognozowania produkcji energii elektrycznej w systemach fotowoltaicznych, z uwzględnieniem nagłych zmian pogody. Będzie to możliwe dzięki wykorzystaniu technologii Internetu rzeczy (IoT) i zaawansowanych algorytmów przetwarzania danych.

news Start programu „Mój Prąd”. Czy przyczyni się do zwiększenia rozwoju OZE w Polsce?

Start programu „Mój Prąd”. Czy przyczyni się do zwiększenia rozwoju OZE w Polsce? Start programu „Mój Prąd”. Czy przyczyni się do zwiększenia rozwoju OZE w Polsce?

We wrześniu wystartuje nowy rządowy program „Mój Prąd”, dzięki któremu będzie można uzyskać dofinansowanie na domową instalację fotowoltaiczną. Z dotacji będą mogły skorzystać gospodarstwa domowe do 50...

We wrześniu wystartuje nowy rządowy program „Mój Prąd”, dzięki któremu będzie można uzyskać dofinansowanie na domową instalację fotowoltaiczną. Z dotacji będą mogły skorzystać gospodarstwa domowe do 50 proc. wartości instalacji, jednak kwota maks. dofinansowania wyniesie 5 tys. zł.

news We Wrocławiu powstała mapa potencjału solarnego dachów budynków

We Wrocławiu powstała mapa potencjału solarnego dachów budynków We Wrocławiu powstała mapa potencjału solarnego dachów budynków

Władze Wrocławia chcą zachęcić mieszkańców miasta do inwestycji w fotowoltaikę i systemy solarne. Z tego powodu została stworzona mapa potencjału solarnego dachów budynków, na której można sprawdzić, czy...

Władze Wrocławia chcą zachęcić mieszkańców miasta do inwestycji w fotowoltaikę i systemy solarne. Z tego powodu została stworzona mapa potencjału solarnego dachów budynków, na której można sprawdzić, czy w danym punkcie miasta panują warunki wystarczające do pozyskania energii ze słońca.

news Projekty fotowoltaiczne w Polsce

Projekty fotowoltaiczne w Polsce Projekty fotowoltaiczne w Polsce

Według Instytutu Energetyki Odnawialnej polski rynek fotowoltaiczny cały czas się rozwija i pojawiają się nowe projekty instalacji wykorzystujących energię słoneczną. Jest to zasługa przede wszystkim wprowadzonego...

Według Instytutu Energetyki Odnawialnej polski rynek fotowoltaiczny cały czas się rozwija i pojawiają się nowe projekty instalacji wykorzystujących energię słoneczną. Jest to zasługa przede wszystkim wprowadzonego ustawą o odnawialnych źródłach energii (OZE) systemu aukcyjnego. Większość tego typu projektów opiera się na właśnie tym systemie wsparcia.

news Jaki był rynek mikroinstalacji EV w 2018 roku w Polsce?

Jaki był rynek mikroinstalacji EV w 2018 roku w Polsce? Jaki był rynek mikroinstalacji EV w 2018 roku w Polsce?

Jak podaje Stowarzyszenie Branży Fotowoltaicznej Polska PV oraz Globenergia w 2018 roku podobnie jak w latach ubiegłych dynamicznie rozwiązała się branża fotowoltaiczna w Polsce. W zeszłym roku powstało...

Jak podaje Stowarzyszenie Branży Fotowoltaicznej Polska PV oraz Globenergia w 2018 roku podobnie jak w latach ubiegłych dynamicznie rozwiązała się branża fotowoltaiczna w Polsce. W zeszłym roku powstało ponad 27 tys. mikroistalacji fotowoltaicznych o łącznej mocy ponad 160 MWp.

news URE opublikował listę krajowych źródeł OZE

URE opublikował listę krajowych źródeł OZE URE opublikował listę krajowych źródeł OZE

Urząd Regulacji Energetyki opublikował wykaz odnawialnych źródeł energii w Polsce wg stanu na 31 grudnia 2018 r. Zestawienie umożliwia dostęp do informacji o mocy, technologii i ilości krajowych instalacji...

Urząd Regulacji Energetyki opublikował wykaz odnawialnych źródeł energii w Polsce wg stanu na 31 grudnia 2018 r. Zestawienie umożliwia dostęp do informacji o mocy, technologii i ilości krajowych instalacji OZE wraz z lokalizacją.

news Fotowoltaika góruje w Niemczech

Fotowoltaika góruje w Niemczech Fotowoltaika góruje w Niemczech

Jak podaje portal gramwzielone.pl, niemiecki rynek fotowoltaiczny coraz bardziej się rozwija. W ubiegłym roku powstało bardzo dużo elektrowni fotowoltaicznych, a w 2019 roku może ich powstać jeszcze więcej.

Jak podaje portal gramwzielone.pl, niemiecki rynek fotowoltaiczny coraz bardziej się rozwija. W ubiegłym roku powstało bardzo dużo elektrowni fotowoltaicznych, a w 2019 roku może ich powstać jeszcze więcej.

Szkolenia z fotowoltaiki na Mazowszu

Szkolenia z fotowoltaiki na Mazowszu Szkolenia z fotowoltaiki na Mazowszu

W dniu 19 kwietnia odbyło się końcowe szkolenie - seminarium w Biurze Terenowym w Radomiu Mazowieckiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, które kończyło cykl szkoleń realizowanych na Mazowszu pod wspólnym...

W dniu 19 kwietnia odbyło się końcowe szkolenie - seminarium w Biurze Terenowym w Radomiu Mazowieckiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, które kończyło cykl szkoleń realizowanych na Mazowszu pod wspólnym tytułem „Wykorzystanie słonecznej energii elektrycznej w infrastrukturze drogowej, mostowej i kolejowej oraz budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej”. W szkoleniu pod kierownictwem prof. dr. hab. inż. Jerzego Szymańskiego wzięli udział przedstawiciele znanych polskich firm, które prowadzą...

Bentley postawi „fotowoltaiczne parkingi”

Bentley postawi „fotowoltaiczne parkingi” Bentley postawi „fotowoltaiczne parkingi”

Jak poinformował portal gramwzielone.pl brytyjski koncern motoryzacyjny postawi na parkingach przy fabryce w brytyjskim mieście Crewe zadaszenia, na których umieści około 10 tys. paneli fotowoltaicznych....

Jak poinformował portal gramwzielone.pl brytyjski koncern motoryzacyjny postawi na parkingach przy fabryce w brytyjskim mieście Crewe zadaszenia, na których umieści około 10 tys. paneli fotowoltaicznych. Tym samym jeszcze zwiększy udział fotowoltaiki w energii wykorzystywanej przy produkcji aut.

Wpływ mikroinstalacji na parametry jakości energii elektrycznej w punkcie przyłączenia

Wpływ mikroinstalacji na parametry jakości energii elektrycznej w punkcie przyłączenia Wpływ mikroinstalacji na parametry jakości energii elektrycznej w punkcie przyłączenia

Celem pracy jest wykazanie zależności pomiędzy warunkami zwarciowymi panującymi w punkcie przyłączenia a możliwym poziomem zmian parametrów jakościowych spowodowanych przyłączeniem źródła o zadanej charakterystyce....

Celem pracy jest wykazanie zależności pomiędzy warunkami zwarciowymi panującymi w punkcie przyłączenia a możliwym poziomem zmian parametrów jakościowych spowodowanych przyłączeniem źródła o zadanej charakterystyce. Praca przedstawia również przykładowe wyniki obliczeń oraz rejestracji i analiz wybranych parametrów jakości energii elektrycznej, wyznaczone w punkcie przyłączenia systemu generacji fotowoltaicznej składającego się z trzech jednostek generacji wykorzystujących różne technologie paneli...

Nowy rekord sprawności ogniw PERC

Nowy rekord sprawności ogniw PERC Nowy rekord sprawności ogniw PERC

Chiński producent modułów PV - Longi Green Energy Technology, ogłosił nowy rekord sprawności monokrystalicznego ogniwa fotowoltaicznego w technologii PERC, wynoszący 22,71%, jak poinformował portal gramwzielone.pl....

Chiński producent modułów PV - Longi Green Energy Technology, ogłosił nowy rekord sprawności monokrystalicznego ogniwa fotowoltaicznego w technologii PERC, wynoszący 22,71%, jak poinformował portal gramwzielone.pl. Nowy poziom sprawności zweryfikował niemiecki instytut Fraunhofer ISE.

Mikroinstalacja fotowoltaiczna krok po kroku

Mikroinstalacja fotowoltaiczna krok po kroku Mikroinstalacja fotowoltaiczna krok po kroku

Jak zamontować mikroinstalację fotowoltaiczną? Jakie koszty trzeba brać pod uwagę? Co oznacza system on-grid i off-grid? Gdzie można sprawdzić uprawnienia instalatora? W którą stronę powinny być skierowane...

Jak zamontować mikroinstalację fotowoltaiczną? Jakie koszty trzeba brać pod uwagę? Co oznacza system on-grid i off-grid? Gdzie można sprawdzić uprawnienia instalatora? W którą stronę powinny być skierowane panele i o czym nie można zapomnieć podczas montażu? Eksperci z Fundacji BOŚ, która realizuje kampanię informacyjną „Postaw na Słońce” ze środków NFOŚiGW przygotowali kilka podpowiedzi.

news Panele fotowoltaiczne zamiast okien?

Panele fotowoltaiczne zamiast okien? Panele fotowoltaiczne zamiast okien?

National Oceanic and Atmospheric Administration szacuje, że do Ziemi dociera 173 tys. terawatów energii słonecznej. To ponad 10 tys. razy więcej niż całkowite dzienne zużycie energii na świecie. W związku...

National Oceanic and Atmospheric Administration szacuje, że do Ziemi dociera 173 tys. terawatów energii słonecznej. To ponad 10 tys. razy więcej niż całkowite dzienne zużycie energii na świecie. W związku z tym na rynku pojawia się coraz więcej innowacyjnych rozwiązań fotowoltaicznych. Trwają prace nad drogami słonecznymi i pojazdami napędzanymi wyłącznie energią słoneczną. Zmieniają się też same panele fotowoltaiczne – na bardziej wydajne, a przy tym ultralekkie i cienkie. Fotowoltaiczne szyby grzewcze...

Instalacje fotowoltaiczne

Instalacje fotowoltaiczne Instalacje fotowoltaiczne

W 2019 roku firma GLOBEnergia Sp. z o.o. opublikowała VIII wydanie książki pt. „Instalacje Fotowoltaiczne”, autorstwa Bogdana Szymańskiego, absolwenta Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie o specjalności...

W 2019 roku firma GLOBEnergia Sp. z o.o. opublikowała VIII wydanie książki pt. „Instalacje Fotowoltaiczne”, autorstwa Bogdana Szymańskiego, absolwenta Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie o specjalności odnawialne źródła energii. Prezentowana książka została podzielona na siedem rozdziałów merytorycznych, w których zwarto elementarną teorię dotyczącą instalacji fotowoltaicznych oraz szereg porad praktycznych.

news W jakim stanie jest najstarsza instalacja fotowoltaiczna w Europie?

W jakim stanie jest najstarsza instalacja fotowoltaiczna w Europie? W jakim stanie jest najstarsza instalacja fotowoltaiczna w Europie?

Jak podaje portal gramwzielone.pl, najstarszy system fotowoltaiczny podłączony do sieci w Europie to ten w Szwajcarii, działający od 1982 roku. Wchodzące w jego skład moduły są co jakiś czas badane pod...

Jak podaje portal gramwzielone.pl, najstarszy system fotowoltaiczny podłączony do sieci w Europie to ten w Szwajcarii, działający od 1982 roku. Wchodzące w jego skład moduły są co jakiś czas badane pod kątem powstałych uszkodzeń i osiąganych uzysków energii. Jak wygląda ich wydajność po ponad 35 latach eksploatacji?

Ogniwa słoneczne, wpływ środowiska naturalnego na ich pracę

Ogniwa słoneczne, wpływ środowiska naturalnego na ich pracę Ogniwa słoneczne, wpływ środowiska naturalnego na ich pracę

W związku z wyczerpującymi się zasobami surowców kopalnych pojawiło się bardzo duże zainteresowanie wykorzystania energii słonecznej do produkcji energii elektrycznej. Wykorzystanie źródeł fotowoltaicznych...

W związku z wyczerpującymi się zasobami surowców kopalnych pojawiło się bardzo duże zainteresowanie wykorzystania energii słonecznej do produkcji energii elektrycznej. Wykorzystanie źródeł fotowoltaicznych stało się powszechne i jest uzasadnione zarówno ekonomicznie, jak i ekologicznie. Na rynku księgarskim dostępnych jest kilka publikacji przybliżających tę tematykę i obejmujących zagadnienia praktyczne, traktujących wzmiankowo zagadnienia związane z ich budową i wpływem środowiska na ich działanie.

Fotowoltaika w teorii i praktyce

Fotowoltaika w teorii i praktyce Fotowoltaika w teorii i praktyce

Na rynku księgarskim od 2010 roku dostępna jest książka pt. „Fotowoltaika w teorii i praktyce” autorstwa prof. dr hab. Ewy Klugmann-Radziemskiej, pracownika naukowego Wydziału Chemicznego Politechniki...

Na rynku księgarskim od 2010 roku dostępna jest książka pt. „Fotowoltaika w teorii i praktyce” autorstwa prof. dr hab. Ewy Klugmann-Radziemskiej, pracownika naukowego Wydziału Chemicznego Politechniki Gdańskiej. Prezentowana książka została wydana nakładem Wydawnictwa BTC z siedzibą w Legionowie.

news Czy budowa farm fotowoltaicznych się opłaca?

Czy budowa farm fotowoltaicznych się opłaca? Czy budowa farm fotowoltaicznych się opłaca?

Budowa farm fotowoltaicznych i produkcja energii słonecznej może być rentownym biznesem. Potwierdzają to wyniki norweskiego dewelopera Scatec Solar, który w ciągu roku podwoił produkcję energii, a jego...

Budowa farm fotowoltaicznych i produkcja energii słonecznej może być rentownym biznesem. Potwierdzają to wyniki norweskiego dewelopera Scatec Solar, który w ciągu roku podwoił produkcję energii, a jego zysk wzrósł niemal trzykrotnie. Co więcej, Norwegowie deklarują zainteresowanie polskim rynkiem fotowoltaicznym.

Komentarze

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.info.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.elektro.info.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.elektro.info.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.