Page 32 - elektro.info 4/2020 demo

oświetlenie
oświetlenie

oświetlenie boisk sportowych

zalecenie projektowe dotyczące wartości współczynnika utrzymania

mgr inż. Robert Supronowicz – Politechnika Białostocka

świetlenie obiektów sportowych ku 1. przedstawiono obiekt, na któ-
Oprzez cały okres użytkowania rym oprawy sportowe są montowa-
musi spełniać wymagania ilościowe ne w odległości przekraczającej 120
oraz jakościowe określone w normach metrów od powierzchni oświetlanej.
oświetleniowych. Oprócz norm kra- Ze względów aplikacyjno-konstruk-
jowych, w różnych dyscyplinach spor- cyjnych, ekonomicznych oraz projek-
towych istnieją organizacje między- towania optyk opraw oświetlenio-
narodowe, które ustanowiły pod po- wych pożądana jest jak najmniej-
trzebę własnej dyscypliny dodatkowe sza gabarytowo oprawa [3]. Najczęś-
wymogi m.in. do przeprowadzania ciej stosowane w oprawach sporto-
transmisji telewizyjnej w jakości Ul- wych są źródła wyładowcze metalo-
tra HD (4K) oraz slow-motion. Gospo- halogenkowe (MHN), rzadziej źród- Rys. 1. Oświetlenie boiska do gry w krykieta o wymiarach 186×136 m –
darz rozgrywek ligowych jest zobo- ła sodowe oraz źródła półprzewodni- Sher-e Bangla Cricket Stadium – Bangladesz [2]
wiązany spełnić wymagania w danej kowe LED. Ze względu na degradację niższa wartość powoduje również ności wynikających z wymiany źró-
klasie oświetleniowej oraz dyscypli- strumienia świetlnego (rys. 2.) źró- konieczność realizowania częstszych deł oraz związany z tym koszt prze-
nie sportowej. Niedopełnienie wyma- deł MHN (rys. 3.) w czasie, występu- konserwacji, czyszczenia opraw oraz prowadzania konserwacji instala-
gań oświetleniowych w rozgrywkach jące zanieczyszczenie powietrza, sta- wymian źródeł światła (rys. 4.). cji oświetleniowej. Regularne czysz-
ligowych podlega sankcjom, które na- rzenie się materiałów opraw oświetle- Podstawowym kryterium przy czenie opraw sportowych często jest
kłada organizacja sportowa (np. Eks- niowych, przy projektowaniu koniecz- projektowaniu jest zapewnienie wy- jednym z kryteriów wymaganych
traklasa – rozdział 5.4.1.3. Podręczni- ne jest zastosowanie współczynnika mogów normatywnych określonych do utrzymania wydłużonej gwaran-
ka Licencyjnego) [1]. utrzymania u, który zapewni spełnie- przez klasę oświetleniową obiektu, cji producenta na sportowe oprawy
Charakterystyka obiektów spor- nie norm przez pełen okres eksploata- a także wymogi użytkowe narzuco- oświetleniowe. Większość konstruk-
towych, wymogi normatywno-użyt- cji instalacji oświetleniowej. ne przez Inwestora lub specyfikację cji zewnętrznych opraw sportowych
kowe oraz aspekt ekonomiczny wy- Zmniejszanie wartości współczyn- wymogów ligowych organizacji w da- zapewnia brak wymogu czyszcze-
generowały potrzebę wytworzenia nika utrzymania powoduje koniecz- nej dyscyplinie sportowej. Istotnym nia powierzchni reflektorów oraz in-
opraw oświetleniowych o wąskich ką- ność zastosowania większej ilości obowiązkiem, który spoczywa na pro- nych elementów wewnętrznych opra-
tach rozsyłu oraz dużych wartościach opraw sportowych, co generuje kosz- jektancie oświetlenia jest określenie wy sportowej. Równie istotne jest za-
strumienia świetlnego. Na rysun- ty inwestycyjne w wielu branżach, współczynnika utrzymania instala- decydowanie, co do metody realizacji
cji oświetleniowej. Dobór ten powi- wymiany źródeł światła grupowej lub
nien być oparty na warunkach śro- pojedynczej (nie dotyczy opraw spor-
a) b)
dowiskowych, technologii wykona- towych typu LED, gdzie półprzewod-
nia opraw oświetlenia sportowego, ty- nikowe źródła światła mają charak-
pie źródeł światła, typie montażu, po-
zycji pracy źródeł światła oraz innych streszczenie
czynnikach. Przy projektach systemu oświetleniowego
Bardzo istotne jest przeprowadze- na obiektach sportowych kluczowymi kry-
c) d) nie efektywności kosztowej, która teriami są koszty inwestycyjno-użytkowe
oraz spełnienie wymagań normatywnych
wykaże czy lepszym rozwiązaniem przez cały okres użytkowania tego obiek-
jest przewymiarowania instalacji tu. Stosowanie przy projektowaniu współ-
czynnika utrzymania na poziomie 0,8 może
w większym stopniu, czy też częst- prowadzić do niespełnienia obowiązują-
sze wykonywanie konserwacji w po- cych norm po pewnym czasie eksploatacji.
Pomiary przeprowadzone pod kierowni-
staci oczyszczania opraw oświetlenio- ctwem KW Housera z uczelni Penn State
wych oraz wymiany źródeł światła. Engineering na 31 obiektach sportowych,
wykazały w 87% przypadków niespełnia-
Kluczowym czynnikiem w tej anali- nie założeń projektowych w czasie eksplo-
Rys. 2. Typowy spadek strumienia świetlnego konwencjonalnych źródeł światła zie jest uwzględnienie poziomu za- atacji mniejszym niż 3000 h.
Słowa kluczowe: projektowanie oświet-
do nominalnej żywotności lamp. (a – żarowe; b – świetlówka T8; c – me-
talohalogenkowe ceramiczne oraz kwarcowe; d – lampa sodowa wysoko- nieczyszczenia powietrza w okoli- lenia, konserwacja instalacji oświetlenio-
prężna) [4] cy obiektu sportowego, a także trud- wej, oświetlenie sportowe.

www.elektro.info.pl nr 4/2020
78