Page 15 - elektro.info 4/2020 demo

sieci elektroenergetyczne
sieci elektroenergetyczne

oddziaływanie pola

elektromagnetycznego

towarzyszącego funkcjonowaniu linii napowietrznych najwyższych napięć
na uprawy sadownicze oraz bezpieczeństwo prowadzenia prac sadowniczych

dr inż. Marek Szuba – Politechnika Wrocławska

niektórych regionach kraju budo- osób na pole elektromagnetyczne o czę- efekty oddziaływania (korzystne lub oddziaływanie
Wwa linii napowietrznych najwyż- stotliwości 50 Hz, którego źródłem bę- niekorzystne) zaczynają być widoczne. na drzewa owocowe
szych napięć (400 kV) wiąże się z koniecz- dzie napowietrzna linia elektroenerge- Badania wpływu pól elektromagne-
nością ich lokalizacji na terenach, na któ- tyczna o napięciu 400 kV planowana do tycznych niskiej częstotliwości (50/60 Hz), Wydaje się zrozumiałe, że właścicie-
rych prowadzona jest intensywna gospo- przeprowadzenia nad szeregiem działek występujących w otoczeniu linii napo- li sadów, które znajdują się pod przewo-
darka sadownicza. Przykładem niech bę- sadowniczych. Należy zatem wyznaczyć wietrznych najwyższych napięć, na ro- dami linii napowietrznej wysokiego na-
dzie budowana aktualnie w centralnej przestrzeń pola-EM stref ochronnych śliny, w tym uprawne, a także zwierzę- pięcia najbardziej interesują potencjalne
Polsce dwutorowa linia o napięciu 400 kV, rozumianą jako przestrzeń pracy, w któ- ta i owady rozpoczęły się w połowie XX skutki oddziaływania tego rodzaju linii
której kilkanaście przęseł przecina inten- rej natężenie pola-E lub natężenie pola- wieku i stanowiły uzupełnienie szero- na rozwój i plonowanie drzew owoco-
sywnie prowadzone od lat uprawy sa- -M przekracza limit dolnej granicy stre- ko zakrojonych badań nad oddziaływa- wych. Przy analizie tych sytuacji należy
downicze. Sytuacja taka, sygnalizowana fy pośredniej, odpowiednio IPNp-E lub niem tego rodzaju pól na zdrowie ludzi, pamiętać, że na parametry roślin (drzew
w postaci obaw, niepokojów, a niekiedy IPNp-H, określony w rozporządzeniu Mi- przede wszystkim tych zamieszkujących owocowych) rosnących pod liniami na-
protestów właścicieli upraw sadowni- nistra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w niewielkich odległościach od linii na- powietrznymi wysokiego napięcia wpły-
czych, każe rozważyć zarówno kwestie z dnia 27 czerwca 2016 r. zmieniającego powietrznych wysokiego napięcia. wa nie tylko towarzyszące ich funkcjono-
1)
związane z oddziaływaniem pola elek- rozporządzenie w sprawie najwyższych Pola elektromagnetyczne mogą od- waniu pole elektromagnetyczne, ale tak-
tromagnetycznego towarzyszącego pracy dopuszczalnych stężeń i natężeń czyn- działywać na organizmy żywe bezpośred- że, a może przede wszystkim, inne czyn-
linii napowietrznej na wspomniane upra- ników szkodliwych dla zdrowia w śro- nio trzema sposobami: indukując w orga- niki środowiskowe co sprawia, że prob-
wy, jak również zagadnienia związane dowisku pracy [11]. nizmie pola lub prądy elektryczne, a tak- lem ten jest wyjątkowo złożony i należy
z bezpieczeństwem pracy przy prowadze- że wywołując szok spowodowany działa- go rozpatrywać kompleksowo.
niu gospodarki sadowniczej pod przewo- wpływ pól niem prądu oraz pośrednio poprzez zmia- W dostępnej literaturze brak informa-
dami linii napowietrznej, w szczególno- elektromagnetycznych ny w środowisku ich życia. cji o wpływie pól elektromagnetycznych
ści, gdy jest ona prowadzona z wykorzy- na prowadzenie Dotychczas uzyskane wyniki badań o częstotliwości 50 Hz na drzewa owoco-
staniem środków technicznych. gospodarki sadowniczej wskazują, że pole elektromagnetyczne, we. Jednak właściciele sadów nad który-
Warto zwrócić uwagę, że osoby przeby- a zwłaszcza jego składowa magnetycz- mi biegną linie napowietrzne wysokiego
wające w sadach znajdujących się na tra- Organizmy żywe, w tym także ro- na niskiej częstotliwości, różnie oddzia- napięcia (m. in. okolice Łowicza i Warki)
sie planowanej do wybudowania dwu- śliny (drzewa, krzewy, owoce itd.) łuje na organizmy roślinne i zwierzę- nie odnotowują zmian w drzewostanie,
torowej linii napowietrznej 400 kV moż- przystosowały się w przebiegu ewo- ce. Większość doniesień wskazuje, że produktywności drzew i wielkości owo-
na uznać, zgodnie z zapisami zawarty- lucji do bytowania w warunkach na- wpływ ten jest korzystny, chociaż jak ców. Podobną opinię miało 75% sadow-
mi w przepisach BHP [12], jako osoby po- turalnych pól elektrycznych i magne- dotąd niewiele wiadomo na temat me- ników z regionu Wielkopolski nie opo-
tencjalnie narażone na pole elektromag- tycznych Ziemi, natomiast o ich przy- chanizmu interakcji pole elektromag- nując przeciwko budowie linii znajdują-
netyczne (pole-EM). Zgodnie z definicją stosowaniu do funkcjonowania w po- netyczne – organizm żywy. Nielicz- cej się nad ich sadami. Pochodzące z tych
zawartą w rozporządzeniu Ministra Ro- lach elektromagnetycznych (PEM) ne prace stwierdzające niekorzystne sadów owoce (głównie jabłka) były rów-
dziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia o różnych częstotliwościach i pozio- efekty oddziaływania dotyczą stoso- nie chętnie kupowane, jak owoce pocho-
29 czerwca 2016 r w sprawie bezpieczeń- mach natężeń, wytwarzanych sztucz- wania w badaniach doświadczalnych dzące z plantacji leżących z dala od wspo-
stwa i higieny pracy przy pracach związa- nie przez człowieka, niewiele jeszcze pól o bardzo dużych wartościach natę- mnianych linii.
nych z narażeniem na pole elektromag- wiadomo. Wpływ tego rodzaju pól na żeń, które nie występują w pobliżu na- Wiele doniesień literaturowych wska-
netyczne [12], osoba potencjalnie nara- organizmy żywe wydaje się być całko- powietrznych linii elektroenergetycz- zuje, że przemienne pole magnetyczne
żona to każda osoba mająca dostęp do wicie nieszkodliwy, dopóki możliwe nych wysokiego napięcia [15]. Także niskiej częstotliwości korzystnie wpły-
miejsca narażenia, mimo że nie wyko- jest samodzielnie jego zrekompenso- i w tych przypadkach mechanizm od- wa na kiełkowanie nasion drzew owoco-
nuje pracy przy użytkowaniu źródła pola wanie, poprzez mechanizmy adapta- działywania pola na struktury żywe wych [2]. W owocach jabłek odmiany Ru-
elektromagnetycznego (w tym przypad- cyjne, kompensacyjne czy regenera- nie został zbadany. bin, Ligol i Golden Delicious poddanych
ku napowietrznej linii elektroenergetycz- cyjne, czyli dopóki zostaje zachowa- 1) Przez linie wysokiego napięcia należy rozu- działaniu pola magnetycznego o często-
nej). W takiej sytuacji należy przeprowa- na homeostaza organizmu. Po przekro- mieć linie o napięciu 110 kV (linie WN) oraz li- tliwości 50 Hz i natężeniu 80 A/m stwier-
dzić ocenę potencjalnego narażenia tych czeniu granic tolerancji fizjologicznej nie o napięciu 220 i 400 kV (linie najwyższych dzono zwiększenie zawartości cukrów
napięć NN).

nr 4/2020 www.elektro.info.pl
37