Page 37 - elektro.info 4/2019 demo
P. 37
instalacje elektroenergetyczne
instalacje elektroenergetyczne
diagnostyka transformatorów
rozdzielczych SN/nn –
wprowadzenie
mgr inż. Karol Kuczyński
ransformatory rozdzielcze stano- szenia, reaktancji magnesującej oraz
Twią jeden z najliczniejszych ele- prądu magnesującego przy zasilaniu
mentów infrastruktury systemu niskim napięciem. I, w [ A] 2
energetycznego, których czas eksplo- Obecnie nie ma normy dotyczą- 100
atacji to minimum 20 – 30 lat. Trans- cej kompleksowych badań diagno-
formatory pracujące w systemie elek- stycznych transformatorów energe-
troenergetycznym poddaje się bada- tycznych. Istnieją natomiast instruk- 3
niom diagnostycznym dostarczają- cje opracowane przez organizacje na-
cym informacji o ich stanie. Cyklicz- ukowo-techniczne i przedsiębiorstwa 10
ne badania umożliwiają wykrycie, energetyczne. Określają one zakres 1 4
identyfikację i obserwację rozwijają- i częstość wykonywania badań, spo-
cych się uszkodzeń, które mogą do- sób interpretacji wyników oraz zawie-
prowadzić do awarii. rają wskazówki dotyczące podejmo-
wania działań w zależności od wy-
podstawowe badania ników badań. W Polsce istotną rolę 10 100 1000 t, w [s]
w tym zakresie odgrywa Ramowa
Zgodnie z Zarządzeniem Ministra Instrukcja Eksploatacji Transforma-
Górnictwa i Energetyki obligatoryj- torów [3], która (w wydaniu z roku Rys. 1. Prądy w izolacji podczas pomiaru: 1 – prąd przewodzenia (upływu) – suma
ne było wykonywanie wszystkich lub 2012) kładzie nacisk, między inny- prądów płynących przez materiał oraz po powierzchni, 2 – prąd ładowania
pojemności, 3 – prąd całkowity, 4 – prąd absorpcji (polaryzacji) [5]
niektórych (w zależności od grupy, do mi, na nowoczesne techniki pomia-
której zaliczono transformator) z na- rów oraz systemy monitoringu pra- nuje się stosowanie metody wibro- łań zapobiegawczych. Stąd też ko-
stępujących pomiarów i badań [1, 2]: cy transformatora, działające w cza- -akustycznej[2]. nieczność przechowywania uzyska-
pomiar rezystancji izolacji i współ- sie rzeczywistym (online). Zakres ba- nych wyników i porównywania ich
czynnika absorpcji R 60/R 15, dań oraz czas ich wykonywania zale- pomiary rezystancji izolacji z aktualnymi dla każdego badanego
pomiar pojemności i współczynni- żą od grupy (podział ze względu na obiektu [4].
ka stratności tgδ, moc i napięcie znamionowe), do jakiej Stan izolacji ma decydujący wpływ Istnieje pięć podstawowych ele-
pomiar rezystancji uzwojeń, zaliczony jest transformator. na bezpieczeństwo obsługi i prawid- mentów mających wpływ na degra-
badania wyładowań niezupełnych, Częstym tematem publikacji jest łowe funkcjonowanie instalacji oraz dację izolacji: narażenia elektryczne
badania oleju, analiza chromatograficzna gazów urządzeń elektrycznych. Dobra izola- i mechaniczne, agresja chemiczna,
badania podobciążeniowego prze- rozpuszczonych w oleju (DGA – Dis- cja to obok innych środków ochrony narażenia termiczne oraz zanieczysz-
łącznika zaczepów, solved Gas Analysis), umożliwiająca również gwarancja ochrony przed do- czenie środowiska Na skutek ich od-
analiza chromatograficzna składu wczesne wykrywanie szkodliwych tykiem bezpośrednim. działywania w czasie normalnej pra-
gazu rozpuszczonego w oleju, procesów fizycznych i chemicznych Systematyczne wykonywanie ba- cy instalacji i urządzeń elektrycznych
analiza wibroakustyczna. występujących w transformatorze [2]. dań jest niezbędne w celu wykrycia izolacja starzeje się.
W przypadku podejrzenia zmiany Można wykryć takie zjawiska jak: wy- pogarszającego się stanu izolacji i jest Podczas pomiarów, po przyłożeniu
stanu technicznego (pomimo pozy- ładowania niezupełne, zupełne (łuko- stałym elementem prac kontrolno- napięcia stałego, w izolacji zachodzą
tywnych wyników powyższych ba- we) oraz ślizgowe, nadmierne przy- -pomiarowych. W przypadku pomia- zjawiska fizyczne, w efekcie których
dań), dodatkowo wykonuje się pomia- rosty temperatury (przegrzania), jak rów urządzeń przemysłowych oprócz następuje przepływ prądu. Można
ry [2]: przekładni, reaktancji rozpro- również prądy wirowe występujące aktualnego stanu izolacji decydują- rozróżnić następujące składowe prą-
w rdzeniu, kadzi lub w uzwojeniach. ca jest przede wszystkim tendencja du płynącego przez izolację podczas
Poruszana jest również problematyka zmian wartości rezystancji, mogąca pomiaru rezystancji [4]:
streszczenie
ciągłej kontroli (online) stanu tech- wskazywać stopniowe pogarszanie prąd upływu izolacji – gdzie można
W artykule omówiono metody diagnostyki nicznego transformatora. Do określa- się stanu izolacji i pozwalająca prze- wyróżnić kolejne dwie składowe:
transformatorów rozdzielczych.
nia stanu technicznego rdzeni propo- widzieć konieczność podjęcia dzia- prąd płynący przez materiał
www.elektro.info.pl nr 4/2019
82
