Page 35 - EI 3/2019 demo
P. 35

instalacje elektroenergetyczne
                           instalacje elektroenergetyczne

                  analiza możliwości ograniczenia


                  strat w transformatorach

                  rozdzielczych SN/nn



                  mgr inż. Karol Kuczyński

                Wzrost cen energii elektrycznej powoduje konieczność podejmowania działań służą-
                cych racjonalnemu jej zużyciu. Stosowanie nowoczesnych technologii i energooszczęd-
                nych urządzeń staje się coraz bardziej atrakcyjne szczególnie w długim okresie eksplo-
                atacji. Jednym z ważniejszych elementów systemu elektroenergetycznego są transfor-
                matory energetyczne stanowiące bardzo żywotny element infrastruktury, który jest eks-
                ploatowany nawet 25–30 lat. Oszczędności wynikające z zastosowania transformatorów
                osiągających sprawność nawet 99% w odniesieniu do pojedynczej sztuki są mierzalne,
                ale o wymiernych oszczędnościach możemy mówić dopiero w odniesieniu do kilkudzie-
                sięciu lub nawet kilku milionów sztuk [1, 2].



       straty w transformatorze  niach, które są zależne od obciążenia
                                 transformatora, oraz straty w rdzeniu                                           Fot. JT
          bwód magnetyczny transformato-  – niezależne od obciążenia. Większość
      Ora rozdzielczego składa się najczęś-  transformatorów energetycznych, z wy-
       ciej z trzech kolumn połączonych jarz-  jątkiem jednostek w obszarach silnie
       mami. Kolumny zewnętrzne spełnią  uprzemysłowionych, pracuje przy ob-
       funkcję jarzm zamykających strumień  ciążeniu  wynoszącym  około  20%.
       magnetyczny i pozostają bez uzwojeń.  W przypadku takich warunków pracy
       Schodkowy przekrój kolumny rdzenia  głównym czynnikiem odpowiedzial-
       jest zbliżony do przekroju kołowego.  nym za straty w transformatorze są
       Konstrukcja rdzenia jest istotnym czyn-  straty w jego rdzeniu. Poprawa spraw-
       nikiem wpływającym na sprawność  ności transformatorów energetycznych
       transformatora.  Geometryczne  roz-  możliwa jest poprzez zastosowanie ma-
       mieszczenie elementów rdzenia i dobra-  teriałów magnetycznych o jak najniż-
       ne materiały decydują o stratach jało-  szej stratności, takich jak taśmy amor-
       wych i poziomie hałasu. Do konstruk-  ficzne oraz nanokrystaliczne [1].   Fot. 1.   Przykład transformatora olejowego z regulacją napięcia pod obciążeniem
       cji rdzenia najczęściej jest stosowana bla-  W literaturze podaje się, że zastąpie-
       cha krzemowa zimnowalcowana o du-  nie rdzenia z blachy transformatorowej   ciu największych konsumentów ener-  nika stąd, że możliwy poziom oszczęd-
       żej przenikalności magnetycznej. Jest  przez rdzeń amorficzny daje 75–80%   gii elektrycznej, takich jak USA, kraje  ności energii przy zastosowaniu trans-
       ona cięta poprzecznie z blachy i składa-  spadek strat w rdzeniu transformato-  Unii Europejskiej, Japonia, Chiny oraz  formatorów z rdzeniami amorficznymi
       na w pakiety kolumn i jarzm. Wykony-  ra. Dla jednofazowego transformatora   Indie, oszczędność energii może wy-  może być jeszcze wyższy niż podawany
       wanie tych czynności odbywa się na sta-  o mocy 50 kVA redukcja tych strat wy-  nieść 150–160 TWh [1]. Powyższe sza-  w literaturze [1, 2, 3].
       nowiskach automatycznych, co zapew-  nosi około 175 W, natomiast dla trans-  cunki były przeprowadzone przy założe-
       nia wysoką dokładność wymiaru oraz  formatora trójfazowego o mocy 500 kVA,   niu sinusoidalnego przebiegu prądu i na- straty mocy
       dużą wartość współczynnika wypełnie-  będącego typową jednostką pracującą   pięcia w sieci energetycznej. W rzeczy-
       nia i niskie straty.      powszechnie w Europie, uzyskuje się re-  wistych warunkach w sieciach występu-  Straty mocy czynnej w transformato-
        W transformatorach występują dwa  dukcję strat w rdzeniu rzędu 450 W [1].   ją wyższe harmoniczne, które dodatko-  rach można podzielić na dwie grupy [4]:
       rodzaje strat energii: straty w uzwoje-  Dla przypadku pojedynczego transfor-  wo powodują wzrost strat w transforma-  ƒ ƒ straty w rdzeniu żelaznym, zwane
                                 matora redukcja strat jest niewielka,   torze. Dla transformatorów z rdzeniami   krótko stratami w żelazie ΔP Fe lub
        streszczenie             jednakże biorąc pod uwagę miliony   z blach elektrotechnicznych, wzrost ten   stratami jałowymi – ΔP j,
                                 jednostek pracujących na świecie, cał-  może być 2-krotnie, a nawet 3-krotnie  ƒ straty w przewodach uzwojenia, zwa-
                                                                                        ƒ
        W artykule omówiono kwestie ogranicze-
        nia strat mocy w transformatorach roz-  kowite roczne oszczędności energii sta-  większy, niż w przypadku transforma-  ne stratami w miedzi ΔP Cu lub strata-
        dzielczych.              ją się znaczące. Szacuje się, że dla pię-  torów z rdzeniami amorficznymi. Wy-  mi obciążeniowymi – ΔP o.


                        www.elektro.info.pl                                                   nr 3/2019
                   80
   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40