Page 35 - EI 3/2019 demo
P. 35
instalacje elektroenergetyczne
instalacje elektroenergetyczne
analiza możliwości ograniczenia
strat w transformatorach
rozdzielczych SN/nn
mgr inż. Karol Kuczyński
Wzrost cen energii elektrycznej powoduje konieczność podejmowania działań służą-
cych racjonalnemu jej zużyciu. Stosowanie nowoczesnych technologii i energooszczęd-
nych urządzeń staje się coraz bardziej atrakcyjne szczególnie w długim okresie eksplo-
atacji. Jednym z ważniejszych elementów systemu elektroenergetycznego są transfor-
matory energetyczne stanowiące bardzo żywotny element infrastruktury, który jest eks-
ploatowany nawet 25–30 lat. Oszczędności wynikające z zastosowania transformatorów
osiągających sprawność nawet 99% w odniesieniu do pojedynczej sztuki są mierzalne,
ale o wymiernych oszczędnościach możemy mówić dopiero w odniesieniu do kilkudzie-
sięciu lub nawet kilku milionów sztuk [1, 2].
straty w transformatorze niach, które są zależne od obciążenia
transformatora, oraz straty w rdzeniu Fot. JT
bwód magnetyczny transformato- – niezależne od obciążenia. Większość
Ora rozdzielczego składa się najczęś- transformatorów energetycznych, z wy-
ciej z trzech kolumn połączonych jarz- jątkiem jednostek w obszarach silnie
mami. Kolumny zewnętrzne spełnią uprzemysłowionych, pracuje przy ob-
funkcję jarzm zamykających strumień ciążeniu wynoszącym około 20%.
magnetyczny i pozostają bez uzwojeń. W przypadku takich warunków pracy
Schodkowy przekrój kolumny rdzenia głównym czynnikiem odpowiedzial-
jest zbliżony do przekroju kołowego. nym za straty w transformatorze są
Konstrukcja rdzenia jest istotnym czyn- straty w jego rdzeniu. Poprawa spraw-
nikiem wpływającym na sprawność ności transformatorów energetycznych
transformatora. Geometryczne roz- możliwa jest poprzez zastosowanie ma-
mieszczenie elementów rdzenia i dobra- teriałów magnetycznych o jak najniż-
ne materiały decydują o stratach jało- szej stratności, takich jak taśmy amor-
wych i poziomie hałasu. Do konstruk- ficzne oraz nanokrystaliczne [1]. Fot. 1. Przykład transformatora olejowego z regulacją napięcia pod obciążeniem
cji rdzenia najczęściej jest stosowana bla- W literaturze podaje się, że zastąpie-
cha krzemowa zimnowalcowana o du- nie rdzenia z blachy transformatorowej ciu największych konsumentów ener- nika stąd, że możliwy poziom oszczęd-
żej przenikalności magnetycznej. Jest przez rdzeń amorficzny daje 75–80% gii elektrycznej, takich jak USA, kraje ności energii przy zastosowaniu trans-
ona cięta poprzecznie z blachy i składa- spadek strat w rdzeniu transformato- Unii Europejskiej, Japonia, Chiny oraz formatorów z rdzeniami amorficznymi
na w pakiety kolumn i jarzm. Wykony- ra. Dla jednofazowego transformatora Indie, oszczędność energii może wy- może być jeszcze wyższy niż podawany
wanie tych czynności odbywa się na sta- o mocy 50 kVA redukcja tych strat wy- nieść 150–160 TWh [1]. Powyższe sza- w literaturze [1, 2, 3].
nowiskach automatycznych, co zapew- nosi około 175 W, natomiast dla trans- cunki były przeprowadzone przy założe-
nia wysoką dokładność wymiaru oraz formatora trójfazowego o mocy 500 kVA, niu sinusoidalnego przebiegu prądu i na- straty mocy
dużą wartość współczynnika wypełnie- będącego typową jednostką pracującą pięcia w sieci energetycznej. W rzeczy-
nia i niskie straty. powszechnie w Europie, uzyskuje się re- wistych warunkach w sieciach występu- Straty mocy czynnej w transformato-
W transformatorach występują dwa dukcję strat w rdzeniu rzędu 450 W [1]. ją wyższe harmoniczne, które dodatko- rach można podzielić na dwie grupy [4]:
rodzaje strat energii: straty w uzwoje- Dla przypadku pojedynczego transfor- wo powodują wzrost strat w transforma- straty w rdzeniu żelaznym, zwane
matora redukcja strat jest niewielka, torze. Dla transformatorów z rdzeniami krótko stratami w żelazie ΔP Fe lub
streszczenie jednakże biorąc pod uwagę miliony z blach elektrotechnicznych, wzrost ten stratami jałowymi – ΔP j,
jednostek pracujących na świecie, cał- może być 2-krotnie, a nawet 3-krotnie straty w przewodach uzwojenia, zwa-
W artykule omówiono kwestie ogranicze-
nia strat mocy w transformatorach roz- kowite roczne oszczędności energii sta- większy, niż w przypadku transforma- ne stratami w miedzi ΔP Cu lub strata-
dzielczych. ją się znaczące. Szacuje się, że dla pię- torów z rdzeniami amorficznymi. Wy- mi obciążeniowymi – ΔP o.
www.elektro.info.pl nr 3/2019
80

