Page 16 - EI 3/2019 demo
P. 16

automatyka
                           automatyka

                  zasilanie systemów automatyki


                  wprowadzenie


                  mgr inż. Karol Kuczyński, mgr inż. Marcin Maj – Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny w Radomiu

                Źródłem energii dla układów elektronicznych jest najczęściej jedno- lub trójfazowa sieć
                energetyczna napięcia przemiennego o napięciu fazowym 230 V i częstotliwości 50 Hz.
                Ponieważ jednak bardzo często układy te muszą być zasilane napięciem stałym, nie-
                zbędne jest stosowanie odpowiednich przekształtników energii elektrycznej. Przekształ-
                tniki zamieniające energię prądu przemiennego na energię prądu stałego (AC/DC) na-
                zywa się przekształtnikami energoelektronicznymi lub potocznie prostownikami [1, 2].

          ależy zauważyć, że z ekonomicz-  łych obciążeniach i w wypadku, gdy
       Nnego  punktu  widzenia  prze-  nie mają znaczenia duże tętnienia na-         U m
       kształtniki powinna cechować wyso-  pięcia wyjściowego [1].
       ka sprawność energetyczna, tj. stosu-  W przypadku prostownika jednopo-
       nek  czynnej  mocy  wyjściowej  do  łówkowego prąd w obwodzie prostow-
       czynnej mocy wejściowej powinien  nika płynie tylko dla dodatniej połówki
       być bliski jedności. Moc wejściowa  napięcia sinusoidalnego. Można zatem
       przekształtnika (pobierana z sieci)  napisać, że przebieg napięcia na wyj-
       można przedstawić jako sumę mocy  ściu (przy obciążeniu rezystancyjnym)
       strat w kluczach półprzewodniko-  jest dany wzorem [4]:
       wych należących do samego prze-   U sinω t dla ≤ ω0  t ≤ π  Rys. 1.   Układ z prostownikiem jednopołówkowym oraz przebiegi napięć i prądów [5]
       kształtnika i mocy wyjściowej (do-  u =  0 m  dla ≤ ω t ≤ π2  (1)  Kondensator ładuje się przez diodę  połączone szeregowo, napięcie na kon-
                                              π
       starczanej do odbiornika). Dążenie do               do napięcia równego amplitudzie U m  densatorze filtrującym jest pomniejszo-
       wysokiej sprawności prostownika   Wartość średnia tego napięcia wy-  napięcia przemiennego, po czym roz-  ne o podwójny spadek napięcia przewo-
       diodowego można zrealizować wy-  nosi:               ładowuje się przez obciążenie, aż do  dzenia diody, co jest mniej korzystne
       łącznie przez zapewnienie niskiej   1  T             chwili, gdy dioda zacznie znowu prze-  niż w przypadku prostownika jednopo-
       mocy strat w diodach. Stąd płynie wy-  U wy  =  T ∫ udt =  wodzić, tj. gdy napięcie na jej anodzie  łówkowego [1]. Jest to jednak najczęściej
       maganie niskiego spadku napięcia   π  0          (2)  osiągnie wartość większą niż na kato-  stosowany typ prostownika.
                                    1
       w stanie przewodzenia oraz niskiej   =  2π ∫ U sin ω t d(ω t) =  U π m  dzie, czyli także na kondensatorze. Skła-  Czasami stosuje się prostownik dwu-
                                        m
       rezystancji dynamicznej, jako że war-  0             dowa zmienna napięcia wyjściowego,  połówkowy podłączony do transforma-
       tość prądu jest zawsze narzucona   Wartość średnia prądu w obciążeniu   charakteryzowana międzyszczytowym  tora z dzielonym uzwojeniem wtórnym
       przez obwód zewnętrzny [1, 3]. W za-  wynosi odpowiednio [4]:  napięciem tętnień U t pp  jest tym mniej-  (tzw. transformator z odczepem). Środ-
       leżności od konstrukcji wyróżnia się   U             sza, im większa jest stała czasowa ob-  kowy odczep uzwojenia wtórnego trans-
       dwa podstawowe typy prostowni-  I =  R wy  =  π U R m  (3)  wodu τ = R LC. Zwiększenie stałej czaso-  formatora jest podłączony do masy ukła-
                                       D
       ków: jednopołówkowe i dwupołów-      L    L          wej obwodu prowadzi zarazem do wzro-  du. Dzięki wykorzystaniu tylko dwóch
       kowe.                       Miarą zbliżenia przebiegu wyjścio-  stu składowej stałej napięcia wyjścio-  diod uzyskuje się mniejszy spadek na-
                                 wego prostownika do wartości stałej   wego. W granicznym przypadku przy   pięcia niż w przypadku tradycyjne-
       prostowanie               jest współczynnik tętnień k t. Jest on   τ = R LC → ∞, U wy → U m, U tpp → 0.  go  prostownika  dwupołówkowego.
       jednopołówkowe            określany jako stosunek [4]:                          Moc oddawana przez każde z uzwojeń
                                                            prostownik dwupołówkowy    wtórnych transformatora może być dwa
                                       wartośćskuteczna składowej
        Prostownik jednopołówkowy skła-  zmiennejprzebieguwyjściowego                  razy mniejsza niż dla układu mostkowe-
       da się z pojedynczej diody prostowni-  k t =  warrtośćskładowejstałej  Prostownik dwupołówkowy most-  go, lecz jest to okupione dwukrotnym
       czej. Układ prostownika jednopołów-  ( wartośćśrednia przebiegu  kowy to tak zwany mostek Graetza  zwiększeniem rezystancji wewnętrznej
       kowego jest stosowany tylko przy ma-  wyjściowego)   (rys. 2.). Dzięki temu, że energia źródła
                                   W  celu  zmniejszenia  składowej   jest pobierana przez cały okres, napięcie   abstract
                                 zmiennej w większości układów rze-  wyjściowe charakteryzuje się w przybli-
        streszczenie             czywistych stosuje się filtrowanie na-  żeniu dwukrotnie mniejszymi tętnie-  Introduction for power supply of
        Artykuł  opisuje  zasadę  działania  pro-  pięcia wyjściowego poprzez dołączenie   niami niż w układzie z prostownikiem   automation systems
                                                                                        The article describes the principle of
        stowników  jedno-  i  dwupołówkowych                                            operation of half- and full-wave rectifiers
        oraz omawia kwestie zasilania w ukła-  kondensatora równolegle do obciąże-  jednopołówkowym. Ze względu na to,   and  discusses  about  power  supply
        dach automatyki.                                                                problem in automation systems.
                                 nia (rys. 1.).             że prąd płynie zawsze przez dwie diody


                        www.elektro.info.pl                                                   nr 3/2019
                   28
   11   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21