Page 16 - EI 3/2019 demo
P. 16
automatyka
automatyka
zasilanie systemów automatyki
wprowadzenie
mgr inż. Karol Kuczyński, mgr inż. Marcin Maj – Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny w Radomiu
Źródłem energii dla układów elektronicznych jest najczęściej jedno- lub trójfazowa sieć
energetyczna napięcia przemiennego o napięciu fazowym 230 V i częstotliwości 50 Hz.
Ponieważ jednak bardzo często układy te muszą być zasilane napięciem stałym, nie-
zbędne jest stosowanie odpowiednich przekształtników energii elektrycznej. Przekształ-
tniki zamieniające energię prądu przemiennego na energię prądu stałego (AC/DC) na-
zywa się przekształtnikami energoelektronicznymi lub potocznie prostownikami [1, 2].
ależy zauważyć, że z ekonomicz- łych obciążeniach i w wypadku, gdy
Nnego punktu widzenia prze- nie mają znaczenia duże tętnienia na- U m
kształtniki powinna cechować wyso- pięcia wyjściowego [1].
ka sprawność energetyczna, tj. stosu- W przypadku prostownika jednopo-
nek czynnej mocy wyjściowej do łówkowego prąd w obwodzie prostow-
czynnej mocy wejściowej powinien nika płynie tylko dla dodatniej połówki
być bliski jedności. Moc wejściowa napięcia sinusoidalnego. Można zatem
przekształtnika (pobierana z sieci) napisać, że przebieg napięcia na wyj-
można przedstawić jako sumę mocy ściu (przy obciążeniu rezystancyjnym)
strat w kluczach półprzewodniko- jest dany wzorem [4]:
wych należących do samego prze- U sinω t dla ≤ ω0 t ≤ π Rys. 1. Układ z prostownikiem jednopołówkowym oraz przebiegi napięć i prądów [5]
kształtnika i mocy wyjściowej (do- u = 0 m dla ≤ ω t ≤ π2 (1) Kondensator ładuje się przez diodę połączone szeregowo, napięcie na kon-
π
starczanej do odbiornika). Dążenie do do napięcia równego amplitudzie U m densatorze filtrującym jest pomniejszo-
wysokiej sprawności prostownika Wartość średnia tego napięcia wy- napięcia przemiennego, po czym roz- ne o podwójny spadek napięcia przewo-
diodowego można zrealizować wy- nosi: ładowuje się przez obciążenie, aż do dzenia diody, co jest mniej korzystne
łącznie przez zapewnienie niskiej 1 T chwili, gdy dioda zacznie znowu prze- niż w przypadku prostownika jednopo-
mocy strat w diodach. Stąd płynie wy- U wy = T ∫ udt = wodzić, tj. gdy napięcie na jej anodzie łówkowego [1]. Jest to jednak najczęściej
maganie niskiego spadku napięcia π 0 (2) osiągnie wartość większą niż na kato- stosowany typ prostownika.
1
w stanie przewodzenia oraz niskiej = 2π ∫ U sin ω t d(ω t) = U π m dzie, czyli także na kondensatorze. Skła- Czasami stosuje się prostownik dwu-
m
rezystancji dynamicznej, jako że war- 0 dowa zmienna napięcia wyjściowego, połówkowy podłączony do transforma-
tość prądu jest zawsze narzucona Wartość średnia prądu w obciążeniu charakteryzowana międzyszczytowym tora z dzielonym uzwojeniem wtórnym
przez obwód zewnętrzny [1, 3]. W za- wynosi odpowiednio [4]: napięciem tętnień U t pp jest tym mniej- (tzw. transformator z odczepem). Środ-
leżności od konstrukcji wyróżnia się U sza, im większa jest stała czasowa ob- kowy odczep uzwojenia wtórnego trans-
dwa podstawowe typy prostowni- I = R wy = π U R m (3) wodu τ = R LC. Zwiększenie stałej czaso- formatora jest podłączony do masy ukła-
D
ków: jednopołówkowe i dwupołów- L L wej obwodu prowadzi zarazem do wzro- du. Dzięki wykorzystaniu tylko dwóch
kowe. Miarą zbliżenia przebiegu wyjścio- stu składowej stałej napięcia wyjścio- diod uzyskuje się mniejszy spadek na-
wego prostownika do wartości stałej wego. W granicznym przypadku przy pięcia niż w przypadku tradycyjne-
prostowanie jest współczynnik tętnień k t. Jest on τ = R LC → ∞, U wy → U m, U tpp → 0. go prostownika dwupołówkowego.
jednopołówkowe określany jako stosunek [4]: Moc oddawana przez każde z uzwojeń
prostownik dwupołówkowy wtórnych transformatora może być dwa
wartośćskuteczna składowej
Prostownik jednopołówkowy skła- zmiennejprzebieguwyjściowego razy mniejsza niż dla układu mostkowe-
da się z pojedynczej diody prostowni- k t = warrtośćskładowejstałej Prostownik dwupołówkowy most- go, lecz jest to okupione dwukrotnym
czej. Układ prostownika jednopołów- ( wartośćśrednia przebiegu kowy to tak zwany mostek Graetza zwiększeniem rezystancji wewnętrznej
kowego jest stosowany tylko przy ma- wyjściowego) (rys. 2.). Dzięki temu, że energia źródła
W celu zmniejszenia składowej jest pobierana przez cały okres, napięcie abstract
zmiennej w większości układów rze- wyjściowe charakteryzuje się w przybli-
streszczenie czywistych stosuje się filtrowanie na- żeniu dwukrotnie mniejszymi tętnie- Introduction for power supply of
Artykuł opisuje zasadę działania pro- pięcia wyjściowego poprzez dołączenie niami niż w układzie z prostownikiem automation systems
The article describes the principle of
stowników jedno- i dwupołówkowych operation of half- and full-wave rectifiers
oraz omawia kwestie zasilania w ukła- kondensatora równolegle do obciąże- jednopołówkowym. Ze względu na to, and discusses about power supply
dach automatyki. problem in automation systems.
nia (rys. 1.). że prąd płynie zawsze przez dwie diody
www.elektro.info.pl nr 3/2019
28

