elektro.info

Badania i pomiary instalacji elektrycznych w obiektach zagrożonych wybuchem

Rys. 2. Kształt i wymiary oznaczenia symbolu Ex

Rys. 2. Kształt i wymiary oznaczenia symbolu Ex

Klasyfikacja przestrzeni zagrożonych wybuchem

Oceny zagrożenia wybuchem dokonuje inwestor, projektant lub użytkownik decydujący o procesie technologicznym. Ocena zagrożenia wybuchem
obejmuje wskazanie miejsc, pomieszczeń i przestrzeni zewnętrznych, w których mogą tworzyć się mieszaniny wybuchowe, oraz wskazanie źródeł ewentualnego zainicjowania wybuchu.

Zobacz także

Pomiary elektryczne w obwodach niskiego napięcia

Pomiary elektryczne w obwodach niskiego napięcia Pomiary elektryczne  w obwodach niskiego napięcia

W artykule omówiono wykonywanie pomiarów elektrycznych w obwodach niskiego napięcia zasilających instalacje klimatyzacji i wentylacji mechanicznej. Jako że instalacje klimatyzacji i wentylacji są zasilane...

W artykule omówiono wykonywanie pomiarów elektrycznych w obwodach niskiego napięcia zasilających instalacje klimatyzacji i wentylacji mechanicznej. Jako że instalacje klimatyzacji i wentylacji są zasilane prądem elektrycznym, należy zadbać o to, aby ich działanie nie stwarzało zagrożenia pożarowego oraz zagrożenia porażenia prądem elektrycznym. W tym celu wykonuje się niezbędne sprawdzenia, próby i pomiary. W praktyce czynności te nazywane są ogólnie „pomiarami elektrycznymi”.

Zmiany wartości pomiarowej impedancji pętli zwarcia w rzeczywistych niskonapięciowych sieciach IT

Zmiany wartości pomiarowej impedancji pętli zwarcia w rzeczywistych niskonapięciowych sieciach IT Zmiany wartości pomiarowej impedancji pętli zwarcia w rzeczywistych niskonapięciowych sieciach IT

Przy pomiarach impedancji pętli zwarcia w przemysłowych, niskonapięciowych sieciach IT występuje wiele czynników wpływających na dokładność pomiarów. Wartości wyznaczonych pomiarowo impedancji pętli zwarcia...

Przy pomiarach impedancji pętli zwarcia w przemysłowych, niskonapięciowych sieciach IT występuje wiele czynników wpływających na dokładność pomiarów. Wartości wyznaczonych pomiarowo impedancji pętli zwarcia są często znacząco różne od wartości otrzymanych na podstawie obliczeń. Mają na to wpływ czynniki związane z zastosowaną metodą pomiarową (sposób uziemienia na czas pomiarów punktu neutralnego transformatora zasilającego), a także konfiguracja samej sieci IT, w której wykonujemy pomiary, oraz...

Negatywne oddziaływanie magnesów na liczniki energii elektrycznej (część 1.)

Negatywne oddziaływanie magnesów na liczniki energii elektrycznej (część 1.) Negatywne oddziaływanie magnesów na liczniki energii elektrycznej (część 1.)

Od kilku lat obserwuje się w wielu krajach niepokojące zjawiska oddziaływania magnesu na liczniki energii elektrycznej i takich mediów jak gaz lub woda. Wynika to z faktu wzrostu dostępności do magnesów...

Od kilku lat obserwuje się w wielu krajach niepokojące zjawiska oddziaływania magnesu na liczniki energii elektrycznej i takich mediów jak gaz lub woda. Wynika to z faktu wzrostu dostępności do magnesów neodymowych, charakteryzujących się niezwykle dużymi gęstościami energii, a obecnie – także stosunkowo niską ceną. Działania takie uznawane są za całkowicie niedopuszczalne, gdyż niezwykle duże natężenie pola magnetycznego w najbliższym otoczeniu takiego magnesu może wywoływać zakłócenia pracy urządzeń...

Ocenę zagrożenia wybuchem i klasyfikację do odpowiednich stref powinien przeprowadzać zespół złożony z odpowiednich specjalistów, tj. technologa odpowiedzialnego za proces technologiczny, specjalistów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska i bezpieczeństwa pracy, specjalistów elektryka i inżyniera ds. wentylacji. Decyzja zespołu przeprowadzającego klasyfikację zagrożenia wybuchem powinna być ujęta w formie dokumentu, który staje się podstawą doboru urządzeń elektrycznych i systemów ochronnych w sklasyfikowanych przestrzeniach.

Ocena ryzyka

W każdej sytuacji przed przystąpieniem do klasyfikacji przestrzeni zagrożonych wybuchem powinna być przeprowadzona ocena ryzyka.

Zasady oceny ryzyka

Zasady oceny ryzyka na podstawie wytycznych normy PN-EN 1127-1:2009 Atmosfery wybuchowe. Zapobieganie wybuchowi i ochrona przed wybuchem. Część 1: Pojęcia podstawowe i metodologia (oryg.).

Ocena ryzyka wybuchu początkowo koncentruje się na:

  • prawdopodobieństwie wystąpienia mieszaniny wybuchowej,
  • prawdopodobieństwie wystąpienia efektywnych źródeł zapalenia.

Ocena ryzyka powinna być przeprowadzona w odniesieniu do każdego procesu pracy lub procesu produkcyjnego oraz w odniesieniu do każdego stanu funkcjonowania. Przed przystąpieniem do klasyfikacji przestrzeni do stref zagrożenia wybuchem powinny być podjęte działania zmierzające do minimalizacji ryzyka wybuchu.

Pomieszczenia i przestrzenie zewnętrzne określa się jako zagrożone wybuchem, jeżeli może się w nich utworzyć mieszanina wybuchowa powstała z wydzielającej się takiej ilości gazów palnych, par, mgieł, aerozoli lub pyłów, których wybuch mógłby spowodować przyrost ciśnienia przekraczający 5 kPa.

Podstawą uznania przestrzeni za potencjalnie zagrożoną wybuchem jest czas emisji i utrzymywania się czynników tworzących z powietrzem mieszaniny wybuchowe.

Przy klasyfikacji przestrzeni do odpowiedniej strefy zagrożenia wybuchem oraz przy doborze urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym bierze się pod uwagę właściwości fizykochemiczne czynników palnych występujących w danej przestrzeni, zwłaszcza granice wybuchowości, temperaturę zapłonu w przypadku cieczy, grupę wybuchowości i temperaturę samozapalenia, charakter procesu technologicznego, wentylację w klasyfikowanej przestrzeni, częstość występowania i przewidywany czas utrzymywania się mieszaniny wybuchowej.

Klasyfikacja przestrzeni zagrożonych wybuchem mieszanin gazowych

Przestrzenie zagrożone wybuchem mieszanin gazów palnych i par cieczy palnych z powietrzem klasyfikuje się do stref: 0, 1 i 2 według częstości i czasu występowania gazowej atmosfery wybuchowej w następujący sposób:

strefa 0 – jest to przestrzeń, w której gazowa atmosfera wybuchowa występuje ciągle, w długich okresach czasu lub często (ponad 1000 godzin w roku, np. w zbiornikach i aparatach technologicznych) w czasie normalnych warunków pracy urządzeń technologicznych oraz w miejscach, gdzie może pojawić się i utrzymywać, np. w kanałach, studzienkach, pod stropami. W zasadzie warunki takie odpowiadają warunkom występującym we wnętrzach zbiorników z cieczami palnymi, w rurociągach, w reaktorach i innych urządzeniach technologicznych oraz niekiedy w przestrzeniach nad zbiornikami z dachami pływającymi, w kanałach, studzienkach pod stropami itp.,

strefa 1. – jest to przestrzeń, w której pojawienie się gazowej atmosfery wybuchowej jest prawdopodobne w warunkach normalnej pracy urządzeń technologicznych (w czasie od 10 do 1000 godzin w roku) np.:

  1. wokół nieszczelnych urządzeń i elementów instalacji technologicznych, jak dławice pomp i kompresorów, połączeń kołnierzowych itp.,
  2. wokół kominków wentylacyjnych i oddechowych oraz przy zaworach spustowych i zrzutowych,
  3. w miejscach, w których produkuje się lub stosuje ciecze palne, np. przy malowaniu, myciu, czyszczeniu, klejeniu, drukowaniu, suszeniu itp.,
  4. przy magazynowaniu substancji palnych w nieszczelnych opakowaniach lub mogących ulec uszkodzeniu,
  5. przy przelewaniu, mieszaniu i wykonywaniu czynności mogących doprowadzić do wydzielenia się substancji palnych (gazu, pary cieczy lub aerozoli) w ilościach mogących, w sprzyjających warunkach, doprowadzić do powstania mieszaniny wybuchowej,
  6. przy dystrybucji paliw i gazu płynnego (LPG), przy zaworach spustowych, zrzutowych i oddechowych.

Strefa ta może również obejmować między innymi:

  • bezpośrednie otoczenie strefy 0,
  • bezpośrednie otoczenie miejsc zasilania surowcami aparatury technologicznej,
  • bezpośrednie otoczenie miejsc napełniania i opróżniania,
  • otoczenie wrażliwych na uszkodzenia urządzeń, systemów ochronnych, części i podzespołów, wykonanych ze szkła, ceramiki i podobnych materiałów,
  • bezpośrednie otoczenie niewłaściwie zabezpieczonych uszczelnień, np. w pompach, zaworach,
  • w miejscach i w czasie produkcji lub stosowania cieczy palnych, np. do mycia, czyszczenia, malowania, klejenia,
  • w miejscach i w czasie przelewania, mieszania, suszenia i innych czynności mogących doprowadzić do wydzielania się gazów palnych, par cieczy palnych lub aerozoli w ilościach, które mogą w sprzyjających warunkach doprowadzić do powstania mieszaniny wybuchowej,

strefa 2. – jest to przestrzeń, w której w warunkach normalnej pracy urządzeń technologicznych pojawienie się gazowej atmosfery wybuchowej jest bardzo mało prawdopodobne. Jeżeli jednak mieszanina wybuchowa powstanie, to w niedużej objętości i tylko na krótki czas (ok. 10 godzin w roku). Strefa ta może obejmować m.in. miejsca otaczające strefę 0 lub 1.

Klasyfikacja przestrzeni zagrożonych wybuchem mieszanin pyłowych

Pyły palne zalegające na urządzeniach technologicznych i wyposażeniu pomieszczeń, warstwy, zwały i osady pyłowe powinny być traktowane tak samo jak każde inne źródło, które może być przyczyną powstawania mieszanin wybuchowych pyłów z powietrzem. Przestrzenie zagrożone wybuchem mieszanin pyłów z powietrzem klasyfikuje się do stref zagrożenia wybuchem: 20, 21 i 22, w zależności od czasu i częstości występowania mieszanin wybuchowych:

strefa 20. – jest to przestrzeń (miejsca), w której mieszanina wybuchowa w postaci obłoku pyłu palnego w powietrzu występuje stale, długo lub często (ponad 1000 godzin w roku), w normalnych warunkach pracy urządzeń technologicznych, np. wewnątrz urządzeń technologicznych – w sortownikach, młynach, kruszarniach, rozdrabniaczach, mieszalnikach, komorach kurzowych, filtrach rękawowych i workowych, cyklonach, urządzeniach aspiracyjnych, przenośnikach kubełkowych, kabinach nakładania farb proszkowych – stosowanych w przemysłach spożywczym, obróbki drewna lub tworzyw sztucznych, farmaceutycznym, zbożowym, metalowym itp.,

strefa 21. – jest to przestrzeń (miejsca), w której mieszanina wybuchowa w postaci obłoku pyłu palnego w powietrzu może wystąpić w normalnych warunkach pracy w wyniku poderwania pyłu zleżałego, rozszczelnienia urządzeń produkcyjnych i aspiracyjnych – służących do odsysania i transportu pyłu oraz przy magazynowaniu, suszeniu, prażeniu, granulowaniu, brykietowaniu i podobnych operacjach technologicznych (w czasie od 10 do 1000 godzin w roku) oraz w sytuacjach wymienionych w opisie strefy 20.,

strefa 22. – jest to przestrzeń (miejsca), w których wystąpienie mieszaniny wybuchowej pyłu palnego z powietrzem jest mało prawdopodobne, jednak w przypadku wystąpienia trwa krótko (poniżej 10 godzin w roku). Sytuacja taka może wystąpić w otworach wentylacyjnych zbiorników przy otwieraniu klap/włazów itp. zamknięć urządzeń, gdy występuje w nich nadciśnienie przy rozszczelnieniu urządzeń, połączeń elastycznych oraz przy magazynowaniu pylących produktów lub manipulowaniu nimi. Należy unikać gromadzenia się pyłów o grubości większej niż 5 mm, ponieważ taka warstwa może doprowadzić do zagrożenia pożarowego i/lub wybuchowego, jak również prowadzi do pogorszenia warunków chłodzenia urządzeń, kabli, przewodów itp. Strefa ta może otaczać m.in. miejsca w bezpośrednim sąsiedztwie urządzeń, systemów ochronnych, części i podzespołów zawierających pył, z których może dojść do uwolnienia i gromadzenia się pyłu, np. w młynach i innych miejscach wymienionych w charakterystyce strefy 20. i 21.

Strefy zagrożenia wybuchem mieszanin pyłów z powietrzem wyznacza się we wszystkich kierunkach od miejsca emisji substancji niebezpiecznych. Ich wymiary zależą od rodzaju źródła emisji, parametrów fizykochemicznych substancji, rodzaju wykonywanych czynności, rodzaju wentylacji i jej skuteczności, ciśnienia w aparaturze, temperatury itp.

Kolejność wyznaczania stref zagrożenia wybuchem

Strefy zagrożenia wybuchem, w zależności od warunków, wyznacza się w następującej kolejności:

strefę 0 – jeżeli istnieją ku temu warunki,

strefę 1. – wokół strefy 0 oraz wokół odpowietrzeń zbiorników, zaworów oddechowych i wentylacyjnych oraz przy otwartych zbiornikach, reaktorach itp.,

strefę 2. – wokół strefy 1., w razie braku skutecznej wentylacji, przy występowaniu substancji ogrzanych lub pod ciśnieniem.

Podobnie wyznacza się strefy 20., 21., 22. Po strefach 21. i 22. mogą być wyznaczone przestrzenie zagrożone pożarem. Istnieją również przepisy branżowe zawierające odpowiednią klasyfikację typowych obiektów, np. baz i stacji paliw oraz rurociągów dalekosiężnych.

Porównanie oznaczeń stref zagrożenia wybuchem

Obecne oznakowanie stref zagrożonych wybuchem mieszanin gazów i par cieczy palnych z powietrzem w porównaniu z oznakowaniem stosowanym poprzednio przedstawia tabela 1.

Przeniesienie zasad klasyfikacji zagrożenia wybuchem z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do polskiej normy w zasadzie nie zmienia procedur określania i definicji poszczególnych stref zagrożenia wybuchem.

W przestrzeniach zaliczonych do poszczególnych stref zagrożenia wybuchem mogą być instalowane tylko urządzenia i systemy ochronne odpowiadające wymaganiom określonym w rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2003 r. w odpowiednim wykonaniu przeciwwybuchowym, określonej grupy i kategorii, dostosowane do pracy w obecności mieszanin wybuchowych występujących w tych przestrzeniach i przeznaczone (atestowane) do przestrzeni zakwalifikowanych do poszczególnych stref zagrożenia wybuchem.

Badania i certyfikacja urządzeń

Producent urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym musi poddać je badaniom typu w stacji badawczej. W Polsce badania typu są prowadzone w Kopalni Doświadczalnej „BARBARA” Głównego Instytutu Górnictwa. W krajach Unii Europejskiej orzeczenia atestacyjne (świadectwa zgodności, certyfikaty, atesty zgodności) nadają ich stacje badawcze.

Badania typu

Badania typu przeprowadzane są w celu potwierdzenia, czy prototyp urządzenia spełnia wymagania norm konstrukcyjnych dotyczących danego rodzaju budowy przeciwwybuchowej. Stacja badawcza sprawdza, czy prototyp urządzenia przedstawionego do badań jest zgodny z dokumentacją dostarczoną przez producenta. Stacja badawcza przeprowadza:

badania mechaniczne – wytrzymałości na uderzenia, stopnia ochrony IP, momentu skręcającego przepustów;

badania termiczne – pomiary temperatur, badania na udar cieplny (części szklane);

badania obudów niemetalowych – odporność na gorąco, na zimno, na światło, na czynniki chemiczne, badanie oporu powierzchniowego;

badania w atmosferach wybuchowych – w normach dla poszczególnych rodzajów budowy przeciwwybuchowej ustalono, czy i jakie badania są wymagane.

Na podstawie przeprowadzonych badań stacja badawcza wydaje orzeczenie atestacyjne, stwierdzające zgodność wykonania urządzenia z wymaganiami odpowiednich norm do rodzaju budowy. Producent urządzenia na podstawie uzyskanego atestu, może wystawiać na każdy kolejny wyrób zaświadczenie fabryczne, które jest dokumentem niezbędnym użytkownikowi do doboru instalacji i sposobu eksploatacji urządzenia.

Producent urządzenia stwierdza na własną odpowiedzialność, przeprowadzając odpowiednie badania wyrobu, że każde kolejne urządzenie zostało zbudowane zgodnie z zasadami dobrej praktyki inżynierskiej i jest wykonane zgodnie z dokumentacją przedłożoną stacji badawczej i poddanemu badaniom prototypowi.

Wprowadzenie zmian konstrukcyjnych w produkowanych wyrobach i/lub w uzgodnionej dokumentacji, mogące wpływać na integralność ochrony przeciwwybuchowej, wymaga uzgodnienia ze stacją badawczą pod rygorem utraty ważności orzeczenia atestacyjnego.

Oznaczanie urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym

Urządzenia elektryczne w wykonaniu przeciwwybuchowym oznaczane są zgodnie z wymaganiami dyrektywy ATEX 100A oraz normy PN-EN 60079-0:2006 lub niedawno wycofanej normy PN-EN 50014:2003.

Urządzenia znajdujące się w eksploatacji, wyprodukowane przed wejściem w życie norm europejskich, są oznaczone zgodnie z już nieaktualną normą PN-83/E-08110. Oznaczenia te różnią się od siebie tylko tym, że oznaczenia wg obowiązującej normy zaczynają się od symbolu EEx poprzedzonego symbolami wynikającymi z postanowień dyrektywy ATEX100A, zaś wg normy poprzedniej – od symbolu Ex.

Pozostałe symbole: rodzaju wykonania (o, p, q, d, e, i, n, m), grupy lub podgrupy urządzenia elektrycznego (II, IIA, IIB, IIC) i klasy temperaturowe (T1 – T6) są w obu oznaczeniach identyczne.

Znajomość oznaczeń elektrycznych urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym wg wszystkich wymienionych norm jest bardzo ważna z tego względu, że w eksploatacji znajduje się ogromna liczba urządzeń wyprodukowanych na podstawie poprzednich norm krajowych. Urządzenia te będą eksploatowane jeszcze przez wiele lat.

W oznaczeniu urządzeń elektrycznych w wykonaniu przeciwwybuchowym powinny być uwzględnione zarówno wymagania norm, jak i rozporządzenia Ministra Gospodarki (dyrektywy ATEX 100 A). Oznaczenie urządzenia elektrycznego w wykonaniu przeciwwybuchowym powinno być umieszczone w miejscu widocznym na jego głównej części. Oznaczenie to powinno być czytelne, trwałe i zabezpieczone przed korozją. Oznaczenie urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym oprócz danych standardowych (napięcie U, prąd I, moc P) powinno zawierać:

  • nazwę i adres producenta,
  • symbol CE,
  • serię lub typ urządzenia nadane przez producenta,
  • numer fabryczny (jeżeli stosuje się numerację),
  • rok produkcji,
  • symbole zabezpieczeń przeciwwybuchowych, wskazujące, że urządzenie elektryczne odpowiada jednemu lub kilku rodzajom budowy przeciwwybuchowej, spełniając wymagania norm polskich Ex, każdego użytego rodzaju budowy przeciwwybuchowej (o, p, q, d, e, i, n, m):
    • „o” – urządzenie w osłonie ole­jowej,
    • „p” – urządzenie w osłonie ciśnieniowej,
    • „q” – urządzenie w osłonie piaskowej,
    • „d” – urządzenie w osłonie ognioszczelnej,
    • „e” – urządzenie o stopniu ochrony „e”,
    • „i” – urządzenie iskrobezpieczne,
    • „n” – urządzenie w wykonaniu „n”,
    • „m” – urządzenie z ochroną hermetyzowaną typu „m”,
  • symbole grupy lub podgrupy urządzenia elektrycznego przeciwwybuchowego (II, IIA, IIB lub IIC) przeznaczonego do przestrzeni innych niż kopalnie metanowe,
  • symbole klasy temperaturowej,
  • stopień ochrony obudowy – kod IP,
  • nazwę lub znak stacji badawczej oraz numer certyfikatu.

Symbol Ex urządzeń przeciwwybuchowych grupy I i II powinien być poprzedzony kolejno: symbolem I lub II i w przypadku urządzeń grupy I znakiem M1 lub M2, zaś w przypadku urządzeń grupy II, cyfrą 1, 2 lub 3 oraz literą G lub D. Cyfry oznaczają kategorie urządzenia (wg ATEX 100a), zaś litera „G” – przeznaczenie urządzenia do pracy w obecności mieszanin wybuchowych gazów lub par z powietrzem, a litera „D” – przeznaczenie urządzenia do pracy w obecności mieszanin pyłów lub włókien z powietrzem.

Tabliczka znamionowa urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym powinna wyglądać jak przedstawia rysunek 1.

Znak wyróżniający wspólnoty symbol Ex, wpisany w sześciokąt, ma określone kształty i grubości linii, ustalone w dyrektywie 84/47/EWG, przedstawione na rysunku 2.

Klasy temperaturowe

Klasy temperaturowe – maksymalna temperatura powierzchni dla urządzeń grupy I nie powinna przekraczać:

  • 150°C na dowolnej powierzchni, na której może osadzać się pył węglowy,
  • 450°C tam, gdzie osadzanie się warstwy pyłu węglowego jest wykluczone (np. przez uszczelnienie lub przewietrzanie) pod warunkiem, że:
    • rzeczywista maksymalna temperatura powierzchni będzie zaznaczona na urządzeniu;
    • lub symbol „X” będzie umieszczony po numerze certyfikatu, w celu zaznaczenia specjalnych warunków bezpiecznego użytkowania.

Urządzenia grupy II oznacza się następującymi metodami:

  • zaliczanie do jednej z klas temperaturowych (sposób zalecany),
  • lub wpisanie rzeczywistej, maksymalnej występującej temperatury powierzchni,
  • lub ograniczenie stosowania dla określonego gazu.

Najniższa temperatura samozapłonu mieszaniny wybuchowej powinna być wyższa od maksymalnej dopuszczalnej temperatury powierzchni urządzeń elektrycznych.

BHP przy urządzeniach energetycznych

Prace eksploatacyjne przy urządzeniach energetycznych mogą wykonywać osoby uprawnione i upoważnione, a obiekty z zainstalowanymi urządzeniami energetycznymi oraz urządzenia energetyczne powinny być oznakowane w sposób umożliwiający ich identyfikację. Tak stanowi Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych ogłoszone w Dzienniku Ustaw z 23 kwietnia 2013 r., poz. 492. Nowe regulacje wejdą w życie 24 października i zastępują obowiązujące poprzednio w tej sprawie rozporządzenie z 17 września 1999 r.

Specyfikacja pracy elektroinstalatora z substancjami niebezpiecznymi

Jeżeli w zamkniętym wnętrzu urządzenia energetycznego mogą gromadzić się lub występować pary cieczy, lub gazy stwarzające zagrożenie dla zdrowia, lub bezpieczeństwa, przed każdym wejściem do zamkniętego wnętrza tego urządzenia elektroinstalator powinien:

1) dokonać pomiaru stężenia par cieczy lub gazów w tym wnętrzu;

2) sprawdzić, czy stężenie par cieczy lub gazów nie przekracza:

  1. dopuszczalnych wartości określonych w przepisach dotyczących najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy,
  2. wartości określonych w przepisach dotyczących ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów;

3) doprowadzić do obniżenia stężenia par cieczy lub gazów co najmniej do dopuszczalnego poziomu, w przypadku, gdy stężenie przekracza dopuszczalne wartości.

Prace eksploatacyjne, przy wykonywaniu których możliwe jest gromadzenie się lub występowanie pyłów, gazów, par cieczy lub mgieł stwarzających zagrożenie powstania pożaru lub wybuchu, elektroinstalator powinien prowadzić po usunięciu tego zagrożenia lub zastosowaniu środków ochronnych zgodnie z instrukcjami wykonywania tych prac.

Rozporządzenie omawia również wykonywanie prac w kotłach oraz komorach, kanałach i rurociągach sieci cieplnych oraz wewnątrz urządzeń i instalacji służących do dostarczania i magazynowania paliw.

Szczególne uwagi BHP zawarte w rozporządzeniu

Przed przystąpieniem do prac eksploatacyjnych w strefie generatorów elektrycznych chłodzonych wodorem, przy zbiornikach wodoru elektrolizerach wody oraz składach butli napełnionych wodorem przeprowadza się pomiary stężeń występujących gazów i kontroluje się, czy stężenie nie osiąga wartości określonych w przepisach w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, po przekroczeniu których grozi niebezpieczeństwo wystąpienia wybuchu.

Przed przystąpieniem do prac eksploatacyjnych wymagających wyłączenia generatorów elektrycznych, instalacji lub zbiorników wodoru oraz elektrolizerów wody należy:

  1. całkowicie odciąć dopływ wodoru do tych urządzeń i instalacji;
  2. usunąć wodór z tych urządzeń i instalacji oraz przedmuchać je gazem obojętnym;
  3. sprawdzić szczelność armatury lub urządzeń odcinających dopływ wodoru, przeprowadzić pomiary obecności wodoru w wyłączonych urządzeniach i instalacjach;
  4. zabezpieczyć armaturę lub urządzenia odcinające przed przypadkowym otwarciem;
  5. oznaczyć strefę pracy oraz armaturę lub urządzenia odcinające znakami, lub tablicami bezpieczeństwa;
  6. rejestrować wyniki pomiarów obecności wodoru.

Ochrona przeciwporażeniowa

Ochrona przeciwporażeniowa w przestrzeniach/strefach zagrożonych wybuchem polega na zastosowaniu odpowiednich środków przeciwdziałających występowaniu niebezpiecznych napięć na urządzeniach elektrycznych w wyniku uszkodzenia ich izolacji podczas zwarć, przeciążeń, przepięć lub oddziaływań mechanicznych, termicznych, chemicznych itp. Niebezpieczne napięcia mogą również przedostać się na inne urządzenia lub elementy metalowe współpracujące lub stykające się z instalacjami elektrycznymi i ochronnymi.

Przeważnie stosowane są następujące zabezpieczenia:

1) izolowanie części wiodących prąd od obudów, płaszczy metalowych oraz kabli itp., których dotykają ludzie. Izolacja powinna być wytrzymała na przebicia i przepięcia, jak również na inne negatywne oddziaływania. Urządzenia Ex są przeważnie wykonywane o stopniu ochrony IP 5X, co znacznie przewyższa wymagania ochrony przeciwporażeniowej. Dla zwiększenia bezpieczeństwa w niektórych urządzeniach i obwodach stosuje się monitorowanie poziomu izolacji i/lub ciągłości uziemienia z możliwością wyłączenia urządzenia czy instalacji w przypadku przekroczenia bezpiecznych wartości;

2) bardzo niskie napięcia SELV i PELV:

  1. obwód SELV powinien spełniać wymagania normy PN-HD 60364-4-41:2009 i być oddzielony elektrycznie od innych obwodów i od ziemi. Części będące pod napięciem nie mogą być uziemione lub łączone z częściami czynnymi lub przewodami ochronnymi stanowiącymi część innych obwodów,
  2. gdy obwód PELV jest uziemiony, wymagana jest ekwipotencjalizacja (uziemienie obwodu oraz wszystkich części przewodzących). Jeżeli obwód jest uziemiony, to wszystkie dostępne części przewodzące mogą być uziemione (np. ze względu na kompatybilność elektromagnetyczną) lub mogą być nieuziemione; stan taki wymaga dokonania analizy zagrożenia, aby określić, czy brak uziemienia nie będzie groźny, np. ze względu na elektryzację statyczną. Obwód PELV powinien również spełniać wymagania zawarte w normie PN-HD 60364­‑4-41:2009,
  3. transformatory izolacyjne bezpieczeństwa do stosowania w obwodach SELV i PELV powinny być wykonane według normy IEC 60742.

3) wyłączniki różnicowoprądowe; wyłączniki takie mogą być stosowane w układach sieci TN, TT, IT po dokonaniu oceny: zagrożenia wybuchem, rodzaju stref, urządzeń, obwodów itp. w strefach zagrożonych wybuchem powinien być stosowany układ sieci TN-S (oddzielny przewód neutralny N i ochronny PE), z tym że przewód PE powinien być połączony z przewodem wyrównawczym poza strefą zagrożoną wybuchem. W strefie zagrożonej wybuchem powinien być kontrolowany upływ pomiędzy przewodem N i PE. Stosowanie wyłączników różnicowoprądowych w układzie TN-S wymaga każdorazowo przeanalizowania sytuacji. Należy kierować się względami bezpieczeństwa wynikającymi nie tylko z zagrożenia porażeniowego, ale przede wszystkim zagrożenia wybuchowego. Prawidłowe działanie wyłączników różnicowoprądowych zależy głównie od doboru wartości prądu różnicowego, w zależności od:

  1. miejsca jego zainstalowania w układzie, w obwodzie itp.,
  2. upływności wskutek oddziaływania mas metalowych,
  3. rodzaju i usytuowania innych instalacji prewencyjnych, np. ochrony odgromowej, przepięciowej, katodowej czy przed elektryzacją statyczną.

Zalecane do stosowania są wyłączniki różnicowoprądowe o znamionowym prądzie różnicowym 30 mA z diodą LED sygnalizującą ich poprawne działanie.

Wyłączniki różnicowoprądowe przeważnie nie dają ochrony przed przepięciami atmosferycznymi (zostają uszkodzone). Można się przed tym bronić stosując odpowiednie bezpieczniki topikowe.

4) separacja elektryczna powinna dotyczyć tylko pojedynczego obwodu. Przeważnie istnieje potrzeba separowania od siebie obwodów pomiarów i automatyki zewnętrznych i wewnętrznych, poza tym powinna być zgoda z normą PN-HD 60364-4-41:2009,

5) ekwipotencjalizacja celem wyrównania potencjałów między uziomami lub uziemionymi elementami metalowymi występującymi wewnątrz i na zewnątrz instalacji.

Przy wyrównywaniu potencjałów należy rozważyć każdą sytuację oddzielnie i sprawdzić prawidłowość wykonania, a następnie działanie.

Należy unikać stosowania wyłączników różnicowoprądowych:

  1. w obwodach elektrycznych zainstalowanych w strefach zagrożonych wybuchem 0 i 20. oraz w niektórych sytuacjach również w strefach 1. i 21.,
  2. w instalacjach z ochroną przed elektryzacją statyczną oraz ochroną katodową,
  3. w sieciach odbiorczych, gdy występuje duża upływność sieci, np. z powodu złego stanu izolacji przewodów/kabli i urządzeń, czy oddziaływania na nie mas metalowych. Dotyczy to szczególnie instalacji i urządzeń instalowanych na konstrukcjach metalowych lub w ich pobliżu (może to być powodem częstych wyłączeń instalacji).

Wykonywanie poszczególnych rodzajów prób zgodnie z PN-HD 60364-6:2008

Podczas przyjmowania do eksploatacji elektrycznych instalacji i urządzeń w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem należy wykonać pomiary odbiorcze pomontażowe zgodnie z wymaganiami normy PN-HD 60364-6:2008 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Część 6: Sprawdzanie. Sprawdzanie odbiorcze.

Podczas wykonywania tych badań dużą uwagę należy zwrócić na prawidłowy dobór aparatury i urządzeń zainstalowanych w strefach zagrożenia wybuchem.

W pomieszczeniach zagrożonych wybuchem bardzo ważny jest właściwy stopień ochrony osłon IP, zapewniający wymaganą szczelność w danej strefie zagrożenia wybuchem. Dlatego pracownicy wykonujący pomiary muszą przestrzegać zasady, aby po pomiarach dokładnie zamykać i przykręcać pokrywy w sprawdzanych urządzeniach rozdzielczych, aby nie pogorszyć pierwotnie zastosowanego stopnia ochrony osłon IP.

Podczas oględzin należy zwracać uwagę na prawidłowy dobór urządzeń elektrycznych o odpowiedniej budowie iskrobezpiecznej wymaganej dla danej strefy zagrożenia wybuchem, w której przeprowadzane są pomiary. Podczas wykonywania badań należy zachować ostrożność, aby w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem nie wywołać iskrzenia mogącego zainicjować wybuch. Metody i zasady wykonywania pomiarów odbiorczych pomontażowych i okresowych pomiarów ochronnych są takie same jak dla normalnych pomieszczeń opisane w normie PN-HD 60364­‑6:2008.

Wykonywanie okresowych pomiarów i badań instalacji w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem

Czasokresy wykonywania okresowych badań ochronnych w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem powinny być ustalone w instrukcji eksploatacji opracowanej w danym zakładzie. Badania powinny być wykonywane co roku w pełnym zakresie, czyli sprawdzanie skuteczności ochrony przeciwporażeniowej i pomiary rezystancji izolacji instalacji i urządzeń.

W strefach zagrożonych wybuchem 0, 1, 20 oraz w miejscach, w których wcześniej wykonywano prace z użyciem gazów palnych, cieczy palnych lub materiałów pylących, pomiary ochronne mogą być prowadzone tylko wtedy, gdy stężenie par tych cieczy lub gazów nie przekracza 10% ich dolnej granicy wybuchowości.

Prace pomiarowe nie mogą być wykonywane zwłaszcza w miejscach i w czasie:

  • przygotowywania do stosowania cieczy palnych i gazów palnych,
  • stosowania cieczy palnych, np. do malowania, lakierowania, klejenia, mycia, nasycania,
  • suszenia z wydzielaniem par cieczy palnych, usuwania pozostałości cieczy palnych ze stanowisk pracy.

Aby nie powodować błędów pomiaru większych niż to wynika z przyjętych metod pomiarowych i klas dokładności zastosowanych przyrządów pomiarowych oraz nie stwarzać dodatkowych zagrożeń, w czasie wykonywania pomiarów powinny być zachowane co najmniej następujące warunki:

  • utrzymywanie stężenia czynników palnych na poziomie nieprzekraczającym 10% ich dolnej granicy wybuchowości w ciągu całego okresu wykonywania pomiarów,
  • ustawienie przyrządów pomiarowych w miejscach, w których nie mogą wystąpić mieszaniny wybuchowe, wstrząsy lub silne pola elektromagnetyczne,
  • zabezpieczenie rejonu wykonywania pomiarów przed porażeniem elektrycznym, pożarem lub wybuchem,
  • w trakcie wykonywania pomiarów ochronnych urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym można otwierać tylko skrzynki zaciskowe oraz zdejmować klosze opraw oświetleniowych.

Poza standardowymi pomiarami skuteczności działania ochron przeciwporażeniowych oraz rezystancji izolacji przewodów i urządzeń oraz separacji obwodów, konieczne jest sprawdzenie lub przeprowadzenie;

  • oględzin stanu i pomiar prześwitów szczelin gaszących w osłonach ognioszczelnych i porównanie wyników z danymi w dokumentacji fabrycznej,
  • pomiarów temperatur powierzchni zewnętrznych silników elektrycznych i innych urządzeń mogących się nagrzewać w czasie normalnej pracy i w przypadku nienormalnych stanów pracy. Temperatury powierzchni urządzeń elektrycznych w strefach zagrożenia wybuchem nie mogą przekraczać maksymalnych dopuszczalnych temperatur przy poszczególnych klasach temperaturowych mieszanin wybuchowych,
  • pomiary drgań silników elektrycznych w czasie biegu jałowego i pod obciążeniem,
  • pomiary nadciśnienia w osłonach urządzeń elektrycznych z nadciśnieniem statycznym i dynamicznym,
  • w urządzeniach z nadciśnieniem sprawdzenie blokad uniemożliwiających włączenie napięcia przed zakończeniem cyklu wentylacji,
  • sprawdzenie poziomu oleju w urządzeniach z osłonami olejowymi.

Pomiary drgań

Pomiar drgań silników elektrycznych „Ex” można sprawdzać dotykiem (sprawdzenie mało dokładne) lub za pomocą elektronicznych analizatorów drgań. Pomiary drgań wykonuje się na wszystkich silnikach po remoncie i przeglądzie oraz gdy oględziny wykazują podwyższone drgania.

Należy mierzyć wartość skuteczną drgań na budowach łożysk w kierunku poziomym, pionowym i osiowym. Daje to po 6 punktów pomiarowych na każdym silniku elektrycznym. Do oceny drgań należy brać pod uwagę największą wartość z sześciu wyników pomiarów, która nazywana jest stanem drganiowym maszyny i jest mierzona w mm/s.

W silnikach wysokiego napięcia i coraz częściej w silnikach niskiego napięcia, drgania mierzone są za pomocą czujników drgań, przystosowanych do współpracy z obwodami w wykonaniu iskrobezpiecznym. Sygnał przekazywany jest do panelu sterowania. Układ pomiaru drgań ma dwa progi: pierwszy alarmowy, drugi wyłączający silnik.

Pomiary temperatury powierzchni zewnętrznej urządzeń, uzwojeń i łożysk silników

Temperatury powierzchni zewnętrznych urządzeń „Ex” mierzone są termometrami kontaktowymi. Dla maszyn wirujących pomiaru temperatury należy dokonywać w dostępnych miejscach obudowy w pobliżu skrzynki zaciskowej oraz na tarczach łożyskowych od strony napędowej. Temperatura nie może przekraczać wartości maksymalnych podanych w tabeli 2.

W nowoczesnych rozwiązaniach konstrukcyjnych silników w wykonaniu „Ex” stosowane są czujniki (termistorowe, bimetalowe lub elementy termometryczne) temperaturowe przystosowane do współpracy z obwodami w wykonaniu iskrobezpiecznym. Czujniki te są najczęściej podłączone do zacisków znajdujących się w skrzynce zaciskowej. Przewody łączące czujnik z panelem sterowania są częścią obwodu iskrobezpiecznego. W przypadku przekroczenia określonej temperatury uruchamiany jest alarm, gdy temperatura rośnie, dalej następuje wyłączenie silnika.

Obowiązki pracowników wykonujących pomiary w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem

Pracownicy wykonujący pomiary elektryczne w pomieszczeniach zagrożonych wybuchem powinni posiadać aktualne i odpowiednie grupy kwalifikacyjne, przeszkolenie bhp, oraz wykazywać się odpowiednią znajomością instrukcji, przepisów i aktualnych norm dotyczących budowy urządzeń elektrycznych zwykłych i w wykonaniu przeciwwybuchowym.

W strefach zagrożonych wybuchem prace wykonywane są na polecenie ustne lub pisemne. Przed przystąpieniem do prac pomiarowych należy:

  • otrzymać plecenie wykonania pracy od bezpośredniego przełożonego;
  • uzyskać zgodę mistrza zmiany ruchu elektrycznego – polecenie ustne lub pisemne;
  • pobrać od gospodarza obiektu zezwolenie na pracę z użyciem ognia (przyrządy pomiarowe w wykonaniu zwykłym mogą stać się źródłem zapłonu);
  • o zakończeniu prac pomiarowych należy powiadomić gospodarza obiektu i mistrza zmiany ruchu elektrycznego.

Ponieważ podczas wykonywania pomiarów w przestrzeniach zagrożonych wybuchem istnieje możliwość zaiskrzenia przyrządów pomiarowych, pomiary mogą być wykonywane po zbadaniu eksplozymetrem i oświadczeniu technologów o braku atmosfery wybuchowej w miejscu ich wykonywania.

Podczas wykonywania pomiarów należy przestrzegać obowiązujących przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych oraz zakładowych przepisów organizacji prac w strefach zagrożenia wybuchem i poza nimi.

Do pomiarów należy używać sprawnych narządzi i przyrządów pomiarowych. Pracownicy kierujący pracami zespołów pomiarowych ponoszą odpowiedzialność za bezpieczeństwo i organizację na stanowisku pracy i za właściwe metody pracy. Podlegli pracownicy ponoszą odpowiedzialność za stosowanie się do poleceń i do ich ścisłego wykony­wania.

Zakończenie prac pomiarowych

Po zakończeniu prac pomiarowych, usunięciu stwierdzonych usterek i przed oddaniem urządzeń do dalszej eksploatacji należy:

  • rozewrzeć przewody w skrzynkach zaciskowych, jeżeli były zwierane,
  • przyłączyć przewody do właściwych zacisków,
  • zainstalować w oprawach źródła światła,
  • zamknąć klosze, zwracając uwagę na uszczelnienie,
  • sprawdzić stan i jakość połączeń przewodów ochronnych w skrzynkach zaciskowych i na zewnątrz,
  • zamknąć skrzynki zaciskowe,
  • włączyć napięcie pod nadzorem osób odpowiedzialnych za eksploatację urządzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem i przeprowadzić próbę ich funkcjonowania.

Wszystkie dalsze czynności związane z wykonywaniem pomiarów w przestrzeniach zagrożonych wybuchem, jak opracowanie protokółów z pomiarów, interpretacja wyników, opracowanie zaleceń, wykonuje się identycznie jak przy pomiarach w miejscach niezagrożonych wybuchem.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Powiązane

Ocena systemów uziemień z wykorzystaniem pomiarów metodą udarową

Ocena systemów uziemień z wykorzystaniem pomiarów metodą udarową Ocena systemów uziemień z wykorzystaniem pomiarów metodą udarową

Poprawnie przeprowadzone pomiary parametrów uziemień, a także właściwa interpretacja uzyskanych wyników, są bardzo ważnymi elementami zapewniającymi bezpieczeństwo obsługi oraz poprawną pracę urządzeń...

Poprawnie przeprowadzone pomiary parametrów uziemień, a także właściwa interpretacja uzyskanych wyników, są bardzo ważnymi elementami zapewniającymi bezpieczeństwo obsługi oraz poprawną pracę urządzeń elektrycznych i elektronicznych we wszelkich obiektach wyposażonych w uziemienia ochronne i robocze bądź też narażonych na oddziaływanie przepięć spowodowanych wyładowaniami atmosferycznymi. Metody właściwej oceny uziemień odgromowych powinny być przedmiotem wytycznych normalizacyjnych. Jednak procedury...

Wpływ przewodów kompensacyjnych i spoiny odniesienia na poprawność wskazań przyrządów współpracujących z czujnikami termoelektrycznymi

Wpływ przewodów kompensacyjnych i spoiny odniesienia na poprawność wskazań przyrządów współpracujących z czujnikami termoelektrycznymi Wpływ przewodów kompensacyjnych i spoiny odniesienia na poprawność wskazań przyrządów współpracujących z czujnikami termoelektrycznymi

Czujniki termoelektryczne (zwane również termoparami lub termoelementami) zbudowane są z dwóch termoelektrod, których połączenia umieszczone są w różnych temperaturach. Podstawą ich działania jest zjawisko...

Czujniki termoelektryczne (zwane również termoparami lub termoelementami) zbudowane są z dwóch termoelektrod, których połączenia umieszczone są w różnych temperaturach. Podstawą ich działania jest zjawisko Seebecka, mierzą zatem różnicę temperatur pomiędzy dwoma spoinami, a nie temperaturę jednej ze spoin. Fakt ten ma daleko posunięte konsekwencje praktyczne – wymusza znajomość temperatury drugiej spoiny oraz powoduje często konieczność stosowania przewodów kompensacyjnych lub rozszerzających.

System do wspomagania pomiarów akustycznych

System do wspomagania pomiarów akustycznych System do wspomagania pomiarów akustycznych

Laboratoryjne pomiary akustyczne prowadzone są między innymi w komorach bezechowych i w komorach pogłosowych. Źródłem dźwięku w pomiarach akustycznych może być głośnik, który pełni funkcję wymuszenia w...

Laboratoryjne pomiary akustyczne prowadzone są między innymi w komorach bezechowych i w komorach pogłosowych. Źródłem dźwięku w pomiarach akustycznych może być głośnik, który pełni funkcję wymuszenia w torze akustycznym lub sam jest badanym obiektem, albo urządzenie techniczne generujące dźwięk (hałas). Dźwięk i jego parametry mierzone są za pomocą mikrofonów lub zestawów mikrofonowych. Ze względu na charakter propagacji fal dźwiękowych oraz w zależności od rodzaju prowadzonych badań może być wymagane...

Systemy pomiarowe w inteligentnych sieciach Smart Grids

Systemy pomiarowe w inteligentnych sieciach Smart Grids Systemy pomiarowe w inteligentnych sieciach Smart Grids

W artykule przedstawiono propozycje rozwiązań do zastosowania w inteligentnych sieciach elektroenergetycznych. Zwrócono szczególną uwagę na potrzebę równoczesnego postępu w dwóch obszarach, elektroenergetycznym...

W artykule przedstawiono propozycje rozwiązań do zastosowania w inteligentnych sieciach elektroenergetycznych. Zwrócono szczególną uwagę na potrzebę równoczesnego postępu w dwóch obszarach, elektroenergetycznym i teleinformatycznym, decydujących o rzeczywistym rozwoju sieci Smart Grids. Powszechna modernizacja infrastruktury energetycznej musi odpowiadać tendencjom rozwoju inteligentnych sieci i uwzględniać w tym zakresie innowacyjne rozwiązania. W artykule przedstawiono propozycje układów pomiarowych,...

Technologie transmisji danych w sieciach komórkowych i ich zastosowanie do zdalnego nadzoru i pomiarów w rozproszonych systemach elektroenergetycznych

Technologie transmisji danych w sieciach komórkowych i ich zastosowanie do zdalnego nadzoru i pomiarów w rozproszonych systemach elektroenergetycznych Technologie transmisji danych  w sieciach komórkowych i ich zastosowanie do zdalnego nadzoru i pomiarów w rozproszonych systemach elektroenergetycznych

Obecne systemy elektroenergetyczne coraz częściej wyposażane są w mikroprocesorowe sterowniki pozwalające na automatyczne wykonywanie szerokiego zakresu czynności związanych z pomiarami wybranych parametrów...

Obecne systemy elektroenergetyczne coraz częściej wyposażane są w mikroprocesorowe sterowniki pozwalające na automatyczne wykonywanie szerokiego zakresu czynności związanych z pomiarami wybranych parametrów sieci elektroenergetycznej, monitorowaniem jej stanu, a często także sterowaniem urządzeniami znajdującymi się w takiej sieci. Dotyczy to zwłaszcza tzw. inteligentnych instalacji elektrycznych (ang. Smart Grids). Ponieważ sieci elektroenergetyczne stanowią zazwyczaj struktury o charakterze rozproszonym,...

Badania i pomiary eksploatacyjne w strefach zagrożonych wybuchem

Badania i pomiary eksploatacyjne w strefach zagrożonych wybuchem Badania i pomiary eksploatacyjne w strefach zagrożonych wybuchem

Oceny zagrożenia wybuchem w zakładzie dokonuje inwestor, projektant lub użytkownik decydujący o procesie technologicznym. Obejmuje ona wskazanie miejsc, pomieszczeń i przestrzeni zewnętrznych, w których...

Oceny zagrożenia wybuchem w zakładzie dokonuje inwestor, projektant lub użytkownik decydujący o procesie technologicznym. Obejmuje ona wskazanie miejsc, pomieszczeń i przestrzeni zewnętrznych, w których mogą tworzyć się mieszaniny wybuchowe, oraz wskazanie źródeł ewentualnego zainicjowania wybuchu.

Wpływ procesów wytwórczych na właściwości magnetyczne blach elektrotechnicznych

Wpływ procesów wytwórczych na właściwości magnetyczne blach elektrotechnicznych Wpływ procesów wytwórczych na właściwości magnetyczne blach elektrotechnicznych

Blachy elektrotechniczne oprócz żelaza zawierają krzem i inne dodatki (jak np. glin czy fosfor). Dodatek krzemu zwiększa rezystywność blach, ograniczając straty wywoływane poprzez przepływ prądów wirowych,...

Blachy elektrotechniczne oprócz żelaza zawierają krzem i inne dodatki (jak np. glin czy fosfor). Dodatek krzemu zwiększa rezystywność blach, ograniczając straty wywoływane poprzez przepływ prądów wirowych, jednocześnie zmniejszając maksymalną możliwą do uzyskania indukcję magnetyczną Bmax, która może teoretycznie osiągnąć wartość do 2,158 T. Spadek wartości Bmax wynosi około 0,048 T na każdy procent zawartości krzemu [4]. Zwiększenie ilości krzemu powoduje także większą twardość i kruchość blach,...

Sprawdzanie zgodności wskazań ze specyfikacją na przykładzie wzorcowania cyfrowego miernika napięcia

Sprawdzanie zgodności wskazań ze specyfikacją na przykładzie wzorcowania cyfrowego miernika napięcia Sprawdzanie zgodności wskazań ze specyfikacją na przykładzie wzorcowania cyfrowego miernika napięcia

W celu zapewnienia jakości i poprawności pomiarów wykonywanych multimetrami i miernikami wielkości elektrycznych, konieczne jest zagwarantowanie, że wskazania użytych przyrządów pomiarowych odpowiadają...

W celu zapewnienia jakości i poprawności pomiarów wykonywanych multimetrami i miernikami wielkości elektrycznych, konieczne jest zagwarantowanie, że wskazania użytych przyrządów pomiarowych odpowiadają z zadowalającą użytkownika niepewnością wartości rzeczywistej (na świadectwach można też znaleźć określenie: wartość poprawna).

Pomiary jakości energii elektrycznej – zagadnienia wybrane

Pomiary jakości energii elektrycznej – zagadnienia wybrane Pomiary jakości energii elektrycznej – zagadnienia wybrane

Jakość energii elektrycznej dostarczanej do urządzeń elektrycznych ma coraz większe znaczenie. Wynika to z zastosowania w przemyśle oraz urządzeniach codziennego użytku zaawansowanej elektroniki wrażliwej...

Jakość energii elektrycznej dostarczanej do urządzeń elektrycznych ma coraz większe znaczenie. Wynika to z zastosowania w przemyśle oraz urządzeniach codziennego użytku zaawansowanej elektroniki wrażliwej na zakłócenia zasilania. Efektem zaburzeń występujących w sieciach elektroenergetycznych są: migotanie światła i monitorów, utrata danych po zawieszeniu się systemu komputerowego, przegrzewanie się transformatorów i silników oraz częste zadziałania układów zabezpieczających. Nieprzewidziane i niezauważone...

Kontrole i sprawdzenia okresowe instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych (część 1)

Kontrole i sprawdzenia okresowe instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych (część 1) Kontrole i sprawdzenia okresowe instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych (część 1)

Pomiary w okresie eksploatacji służą do oceny aktualnego stanu technicznego urządzeń i instalacji elektrycznych. Wyniki pomiarów są podstawą decyzji o dalszej eksploatacji lub dokonaniu stosownych napraw,...

Pomiary w okresie eksploatacji służą do oceny aktualnego stanu technicznego urządzeń i instalacji elektrycznych. Wyniki pomiarów są podstawą decyzji o dalszej eksploatacji lub dokonaniu stosownych napraw, lub wymiany. Zastosowanie najlepszych środków ochrony przeciwporażeniowej i przeciwpożarowej nie jest wystarczające, jeżeli nie będą one działały prawidłowo. Okresowe pomiary mają za zadanie potwierdzić skuteczność działania zastosowanych środków ochrony oraz zapewnić bezpieczeństwo użytkowania...

Błędy pomiaru mocy i energii w układach z przekładnikami napięciowymi i prądowymi

Błędy pomiaru mocy i energii w układach z przekładnikami napięciowymi i prądowymi Błędy pomiaru mocy i energii w układach z przekładnikami napięciowymi i prądowymi

Przekładniki są powszechnie stosowane w pomiarach prądów i napięć, których wartości uniemożliwiają bezpośrednie podłączenie aparatury pomiarowej. Niekiedy używa się ich też w sytuacji, gdy wymagana jest...

Przekładniki są powszechnie stosowane w pomiarach prądów i napięć, których wartości uniemożliwiają bezpośrednie podłączenie aparatury pomiarowej. Niekiedy używa się ich też w sytuacji, gdy wymagana jest separacja galwaniczna aparatury pomiarowej i obiektu. O ile sposób wykorzystania przekładników prądowych i napięciowych jest powszechną wiedzą wśród inżynierów elektryków, to wiedza dotycząca niepewności pomiarów wykonywanych z użyciem przekładników jest znacznie mniej rozpowszechniona.

Pomiary napięć odkształconych (część 2.)

Pomiary napięć odkształconych (część 2.) Pomiary napięć odkształconych (część 2.)

wielkości charakteryzujące napięcia odkształcone W celu scharakteryzowania napięcia odkształconego można przeprowadzić pomiary następujących wielkości, które były zdefiniowane w pierwszej części artykułu...

wielkości charakteryzujące napięcia odkształcone W celu scharakteryzowania napięcia odkształconego można przeprowadzić pomiary następujących wielkości, które były zdefiniowane w pierwszej części artykułu [3]: - wartości skutecznej („całkowitej”), - wartości skutecznej składowych harmonicznych, - wartości średniej, - wartości międzyszczytowej, - częstotliwości składowej podstawowej, - współczynnika zniekształceń nieliniowych, - współczynnika wypełnienia (tylko dla napięć prostokątnych).

Pomiary napięć odkształconych (część 1.)

Pomiary napięć odkształconych (część 1.) Pomiary napięć odkształconych (część 1.)

W artykule przedstawiono specyfikę pomiaru napięć odkształconych, tj. napięć o kształtach innych, niż sinusoidalne, oraz opisano stosowane w tych pomiarach przyrządy pomiarowe.

W artykule przedstawiono specyfikę pomiaru napięć odkształconych, tj. napięć o kształtach innych, niż sinusoidalne, oraz opisano stosowane w tych pomiarach przyrządy pomiarowe.

Pomiary oraz obliczenia parametrów silnika reluktancyjnego przełączalnego

Pomiary oraz obliczenia parametrów silnika reluktancyjnego przełączalnego Pomiary oraz obliczenia parametrów silnika reluktancyjnego przełączalnego

Badania symulacyjne przeprowadzane w pamięci operacyjnej komputera umożliwiają zapoznanie się ze zjawiskami zachodzącymi w badanym obiekcie. W celu otrzymania zadowalających pod względem dokładności wyników...

Badania symulacyjne przeprowadzane w pamięci operacyjnej komputera umożliwiają zapoznanie się ze zjawiskami zachodzącymi w badanym obiekcie. W celu otrzymania zadowalających pod względem dokładności wyników należy rozpoznać fizyczne parametry obiektu, które następnie zostają wprowadzone do modelu symulacyjnego.

Badanie rezystancji izolacji w instalacjach z automatyką budynkową

Badanie rezystancji izolacji w instalacjach z automatyką budynkową Badanie rezystancji izolacji w instalacjach z automatyką budynkową

Badanie rezystancji izolacji jest jednym z podstawowych badań instalacji elektrycznych niskiego napięcia, zarówno w ramach badań odbiorczych, jak i okresowych. Prawidłowy stan izolacji części czynnych...

Badanie rezystancji izolacji jest jednym z podstawowych badań instalacji elektrycznych niskiego napięcia, zarówno w ramach badań odbiorczych, jak i okresowych. Prawidłowy stan izolacji części czynnych instalacji oraz urządzeń odbiorczych jest zasadniczym czynnikiem warunkującym poziom zagrożenia porażeniowego, pożarowego, a w obiektach o zagrożeniu wybuchem – także zagrożenia wybuchowego.

Pomiary rezystancji – teoria i zastosowania (część 2.)

Pomiary rezystancji – teoria i zastosowania (część 2.) Pomiary rezystancji – teoria i zastosowania (część 2.)

Cyfrowe metody pomiarowe mogą być zastosowane do pomiaru niemal wszystkich wielkości fizycznych zarówno elektrycznych, jak i nieelektrycznych. W cyfrowych pomiarach oporności najczęściej stosuje się jedną...

Cyfrowe metody pomiarowe mogą być zastosowane do pomiaru niemal wszystkich wielkości fizycznych zarówno elektrycznych, jak i nieelektrycznych. W cyfrowych pomiarach oporności najczęściej stosuje się jedną z trzech metod pomiarów: przetwarzania oporności na proporcjonalną wartość napięcia, przetwarzania oporności na proporcjonalną wartość czasu lub częstotliwości albo metodę mostkową. W drugiej części artykułu poświęconego pomiarom rezystancji przybliżymy każdą z tych metod oraz przyjrzymy się rodzajom...

Pomiary rezystancji – teoria i zastosowania (część 1.)

Pomiary rezystancji – teoria i zastosowania (część 1.) Pomiary rezystancji – teoria i zastosowania (część 1.)

W artykule zaprezentowano najczęściej spotykane obecnie mostkowe (mostek Wheatstone'a, Thomsona) metody pomiaru rezystancji oraz właściwości i zasady działania przyrządów wykorzystujących te metody. Zaprezentowano...

W artykule zaprezentowano najczęściej spotykane obecnie mostkowe (mostek Wheatstone'a, Thomsona) metody pomiaru rezystancji oraz właściwości i zasady działania przyrządów wykorzystujących te metody. Zaprezentowano także kilka przykładów praktycznych pomiarów rezystancji wykonywanych w instalacjach elektrycznych obiektów budowlanych.

Badania odbiorcze i eksploatacyjne instalacji elektrycznych nn (część 2.) - pomiary wielkości elektrycznych

Badania odbiorcze i eksploatacyjne instalacji elektrycznych nn (część 2.) - pomiary wielkości elektrycznych Badania odbiorcze i eksploatacyjne instalacji elektrycznych nn (część 2.) - pomiary wielkości elektrycznych

W pierwszej części artykułu omówiono akty normatywne dotyczące pomiarów, zasady i zakres wykonywania prac kontrolno- pomiarowych oraz prawną kontrolę metrologiczną. W tym numerze zostaną omówione ciągłość...

W pierwszej części artykułu omówiono akty normatywne dotyczące pomiarów, zasady i zakres wykonywania prac kontrolno- pomiarowych oraz prawną kontrolę metrologiczną. W tym numerze zostaną omówione ciągłość i pomiar rezystancji przewodów, pomiar rezystancji izolacji, skuteczność ochrony w układach TN, TT i IT, pomiary w instalacjach z wyłącznikami różnicowoprądowymi, pomiar rezystancji uziemień i zasady sporządzania protokołów z pomiarów.

Badania odbiorcze i eksploatacyjne instalacji elektrycznych niskiego napięcia (część 1.)

Badania odbiorcze i eksploatacyjne instalacji elektrycznych niskiego napięcia (część 1.) Badania odbiorcze i eksploatacyjne instalacji elektrycznych niskiego napięcia (część 1.)

Zmiany w zasadach budowy instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych oraz zmiany zasad ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym (norma PN-IEC 60364-4-41), zmiany wprowadzone przez Prawo budowlane,...

Zmiany w zasadach budowy instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych oraz zmiany zasad ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym (norma PN-IEC 60364-4-41), zmiany wprowadzone przez Prawo budowlane, warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie spowodowały zmiany w wymaganiach dotyczących wykonywania pomiarów odbiorczych pomontażowych i okresowych pomiarów ochronnych, dla oceny stanu ochrony przeciwporażeniowej w eksploatowanych urządzeniach elektrycznych o...

Prawne aspekty wykonywania pomiarów ochronnych

Prawne aspekty wykonywania pomiarów ochronnych Prawne aspekty wykonywania pomiarów ochronnych

Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach (DzU nr 55, poz. 248 z późn. zm.) przenosi do praktycznego stosowania naukę o pomiarach zwaną metrologią. W codziennym życiu pomiar odgrywa ważną rolę we...

Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. Prawo o miarach (DzU nr 55, poz. 248 z późn. zm.) przenosi do praktycznego stosowania naukę o pomiarach zwaną metrologią. W codziennym życiu pomiar odgrywa ważną rolę we wszystkich procesach wytwarzania i dystrybucji dóbr, w ochronie środowiska, w prognozowaniu, diagnostyce transportu i komunikacji oraz w badaniach naukowych. Rozwój badań naukowych, a także wzrastający stopień poznawania świata spowodowały konieczność pomiaru coraz to nowych wielkości, ustalania ich...

Ewolucja kontrolnych liczników energii elektrycznej

Ewolucja kontrolnych liczników energii elektrycznej Ewolucja kontrolnych liczników energii elektrycznej

Wiek XIX przyniósł rewolucję przemysłową, a wraz z nią elektryczność, której zastosowanie stawało się coraz bardziej powszechne. Początkowo przemysł produkował energię elektryczną na własne potrzeby, stosując...

Wiek XIX przyniósł rewolucję przemysłową, a wraz z nią elektryczność, której zastosowanie stawało się coraz bardziej powszechne. Początkowo przemysł produkował energię elektryczną na własne potrzeby, stosując małe, własne generatory, najczęściej napędzane lokomobilą parową. Nie było to jednak rozwiązanie zadowalające, gdyż nie zapewniało ciągłej dostawy energii powszechnemu odbiorcy. Chciano też wykorzystać nowy rodzaj energii do oświetlenia oraz w gospodarstwach domowych. Powstawały elektrownie,...

Pomiary rezystancji - wybrane zagadnienia

Pomiary rezystancji - wybrane zagadnienia Pomiary rezystancji - wybrane zagadnienia

Pomiary rezystancji w okresie eksploatacji służą do oceny aktualnego stanu technicznego instalacji i urządzeń pod względem niezawodności i bezpieczeństwa pracy. Wyniki pomiarów są podstawą decyzji o dalszej...

Pomiary rezystancji w okresie eksploatacji służą do oceny aktualnego stanu technicznego instalacji i urządzeń pod względem niezawodności i bezpieczeństwa pracy. Wyniki pomiarów są podstawą decyzji o dalszej eksploatacji lub dokonaniu odpowiednich napraw [1].

Miernictwo. Polskie Normy w branży elektrycznej

Miernictwo. Polskie Normy w branży elektrycznej Miernictwo. Polskie Normy w branży elektrycznej

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące miernictwa, które zostały ustanowione lub przyjęte na podstawie odpowiednich uchwał PKN.

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące miernictwa, które zostały ustanowione lub przyjęte na podstawie odpowiednich uchwał PKN.

Metody diagnostyki urządzeń energetycznych w elektrowniach – badania nieniszczące (część 2.)

Metody diagnostyki urządzeń energetycznych w elektrowniach – badania nieniszczące (część 2.) Metody diagnostyki urządzeń energetycznych w elektrowniach – badania nieniszczące (część 2.)

W drugiej części artykułu kontynuujemy omawianie zagadnień związanych z diagnostyką urządzeń energetycznych w elektrowniach za pomocą badań nieniszczących. W pierwszej części skupiliśmy się na metodach...

W drugiej części artykułu kontynuujemy omawianie zagadnień związanych z diagnostyką urządzeń energetycznych w elektrowniach za pomocą badań nieniszczących. W pierwszej części skupiliśmy się na metodach wykrywania powierzchniowych nieciągłości materiałów [12]. Tym razem zostanie przedstawiony opis dwóch, spośród sześciu głównych, metod badań nieniszczących, stosowanych w defektoskopowych badaniach diagnostycznych urządzeń w elektrowniach i w elektrociepłowniach. Zaprezentowane w artykule metody badań...

Komentarze

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.info.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.elektro.info.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.elektro.info.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.