elektro.info

news Pierwszy samochód, który wesprze Prace Pod Napięciem

Pierwszy samochód, który wesprze Prace Pod Napięciem Pierwszy samochód, który wesprze Prace Pod Napięciem

Enea Operator stworzyła pierwszy w Polsce specjalistyczny samochód wsparcia Prac Pod Napięciem. Pojazd powstał z inicjatywy i przy udziale elektromonterów Enei Operator, na co dzień zajmujących się PPN....

Enea Operator stworzyła pierwszy w Polsce specjalistyczny samochód wsparcia Prac Pod Napięciem. Pojazd powstał z inicjatywy i przy udziale elektromonterów Enei Operator, na co dzień zajmujących się PPN. Nowoczesny pojazd przyczyni się do jeszcze efektywniejszej pracy brygad na sieci dystrybucyjnej, wykonywanej bez uciążliwych dla klientów przerw w dostawach energii.

news Kolejne miasta w Polsce kupią autobusy elektryczne

Kolejne miasta w Polsce kupią autobusy elektryczne Kolejne miasta w Polsce kupią autobusy elektryczne

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej 30 stycznia kolejne 10 umów na unijne dofinansowanie projektów transportu miejskiego. Dzięki wsparciu z programu Infrastruktura i Środowisko zakupionych zostanie...

Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej 30 stycznia kolejne 10 umów na unijne dofinansowanie projektów transportu miejskiego. Dzięki wsparciu z programu Infrastruktura i Środowisko zakupionych zostanie 190 nowych autobusów elektrycznych, które wyjadą na ulice dużych miast m.in. w Krakowie, Poznaniu, Gdyni, a także w Malborku, Radomiu i Pile.

news Konferencja „Zasilanie budynków oraz samochodów elektrycznych w energię elektryczną”

Konferencja „Zasilanie budynków oraz samochodów elektrycznych w energię elektryczną” Konferencja „Zasilanie budynków oraz samochodów elektrycznych w energię elektryczną”

Zapraszamy Państwa na kolejną konferencję techniczno-szkoleniową organizowaną przez redakcję „elektro.info”, która została poświęcona dwóm problemom: zasilaniu budynków w energię elektryczną w warunkach...

Zapraszamy Państwa na kolejną konferencję techniczno-szkoleniową organizowaną przez redakcję „elektro.info”, która została poświęcona dwóm problemom: zasilaniu budynków w energię elektryczną w warunkach normalnych i w czasie pożaru oraz ładowaniu samochodów elektrycznych. Konferencja odbędzie się 21 października w Warszawie, Centrum Konferencyjne WEST GATE, Al. Jerozolimskie 92.

Struktury teleinformatyczne (część 1.)

w aspekcie planowanych funkcjonalności zautomatyzowanych sieci elektroenergetycznych typu Smart Grid

Rys. 1. Zasada działania transmisji typu unicast, broadcast oraz multicast
Rys. M. Szewczyk

Rys. 1. Zasada działania transmisji typu unicast, broadcast oraz multicast


Rys. M. Szewczyk

W dzisiejszym świecie rola systemów teleinformatycznych oraz IT drastycznie wzrasta. Dotyczy to praktycznie wszystkich dziedzin naszego życia. Oczywiście nie mogło to również ominąć ogólnie pojętej infrastruktury elektroenergetyki. Jeszcze na początku ostatniego dwudziestolecia w użyciu były połączenia szeregowe i modemy analogowe, a i to było dostępne dla niewielu lokalizacji sieciowych. Wraz z rozwojem techniki cyfrowej i mikroprocesorowej oraz systemów IT zaczęły wzrastać wymagania stawiane infrastrukturze teleinformatycznej elektroenergetyki.

Zobacz także

Sterowniki programowalne w układach automatyki

Sterowniki programowalne w układach automatyki Sterowniki programowalne w układach automatyki

Sterowniki programowalne stosowane są w automatyce od ponad 30 lat. Jednymi z pierwszych produkowanych seryjnie były m.in. duże sterowniki SIEMENS Simatic S3 i Allen- Bradley PLC-2. Sterowniki te nazwano...

Sterowniki programowalne stosowane są w automatyce od ponad 30 lat. Jednymi z pierwszych produkowanych seryjnie były m.in. duże sterowniki SIEMENS Simatic S3 i Allen- Bradley PLC-2. Sterowniki te nazwano w skrócie PLC (ang. Programmable Logic Controller). Programowalny oznacza, że program sterowania jest tworzony dla każdego zastosowania sterownika przez jego użytkownika i może być wielokrotnie zmieniany.

Teoria sterowania - podstawy

Teoria sterowania - podstawy Teoria sterowania - podstawy

W wielu gałęziach współczesnego przemysłu stosowane są zaawansowane układy automatyki, służące do kontroli i monitorowania procesów oraz obiektów (urządzeń, układów itp.). Najlepszym tego przykładem są...

W wielu gałęziach współczesnego przemysłu stosowane są zaawansowane układy automatyki, służące do kontroli i monitorowania procesów oraz obiektów (urządzeń, układów itp.). Najlepszym tego przykładem są sterowniki PLC (ang. Programmable Logic Controller), czyli mikroprocesorowe układy zbierające informacje na temat sygnałów w badanym systemie i podejmujących na tej podstawie decyzję o zmianie wartości sygnałów sterujących tym systemem.

Enkodery - dostępne rozwiązania

Enkodery - dostępne rozwiązania Enkodery - dostępne rozwiązania

Konkurencja w branży przemysłowej zmusza producentów do ulepszania procesów produkcyjnych, czego efektem jest produkcja detali charakteryzujących się małymi tolerancjami wykonania i krótkim czasem wytwarzania....

Konkurencja w branży przemysłowej zmusza producentów do ulepszania procesów produkcyjnych, czego efektem jest produkcja detali charakteryzujących się małymi tolerancjami wykonania i krótkim czasem wytwarzania. Podobne wymagania stawia się maszynom produkcyjnym, które muszą być coraz dokładniejsze i bardziej wydajne.

Streszczenie

Artykuł omawia warunki funkcjonowania struktur teletransmisyjnych i teleinformatycznych w aspekcie planowanych funkcjonalności sieci elektroenergetycznych Smart Grid. W sposób szczególny zwrócono uwagę na wydajność i niezawodność pracy takich sieci oraz elementy bezpieczeństwa pracy takich sieci i ich podatności na ataki wynikające z konwergencji usług teleinformatycznych.

Abstract

Teleinformatic structures with reference to the forecasting functions of electric power Smart Grid networks

The paper discusses the conditions of functioning of the teletransmission and teleinformatic structures as regards the forecasting functions of electric power Smart Grid networks. In particular, special attention is paid to the efficiency, reliability and safety of such networks and their vulnerability to the attacks resulting from the convergence of ICT services.

Coraz częściej zaczęto wykorzystywać łącza światłowodowe, a obecność wzajemnej komunikacji pomiędzy urządzeniami pracującymi w elektroenergetyce jest wykorzystywana dla polepszenia warunków funkcjonowania automatyki zabezpieczeniowej czy też w systemach nadzoru i sterowania ruchem. Dla wygody obsługi klienta systemy IT są również wprowadzane do części administracyjnej i rozliczeniowej.

Przez długi czas wszystkie te systemy działały jako systemy odosobnione. Wzrastające wymagania spowodowały, że w ostatnim czasie następuje ich silna integracja – tak, by zdarzenia w jednym systemie oddziaływały na drugi system. Te same dane mogą być wykorzystane do różnych celów i są dostępne dla różnych części systemu. Rozproszenie topologiczne urządzeń, z których można pozyskiwać i do których można przesyłać dane i informacje, jest tak duże, że zaczyna się sięgać po metody transmisji informacji wykorzystujące media bezprzewodowe.

Złożoność systemu powoduje, że wzrasta liczba słabych punktów w sieci teleinformatycznej, a tym samym podatność systemów informatycznych energetyki na działania włamywaczy komputerowych czy wirusy. Dopuszczając do sieci coraz więcej użytkowników (pracowników, klientów, poddostawców), powiększa się obszar zagrożeń spowodowany faktem, iż autentyczność danych lub osób nie może być zagwarantowana. Ponadto wykorzystanie sieci teleinformatycznej do przesyłania danych niezwiązanych z potrzebami energetyki, dodatkowo zwiększa potrzebę zapewnienia bezpiecznej wymiany danych. Stosując odpowiednie techniki bezpieczeństwa, należy zapewnić niezbędną ochronę dla informacji technologicznych i administracyjnych. Konieczne staje się również oddzielenie tych informacji od danych przesyłanych na potrzeby zewnętrznych użytkowników.

W przeszłości istotną rolę odgrywały fizyczne aspekty polityki bezpieczeństwa sieci teleinformatycznych. Wynikało to z faktu większościowego wykorzystania łączy szeregowych, modemów telefonicznych i protokołów transmisyjnych będących integralną częścią danego rozwiązania. W takich przypadkach stosowano powszechnie proste metody autoryzacji w postaci pary uwierzytelniającej użytkownik-hasło (najczęściej przy braku jakiegokolwiek szyfrowania) [10]. Problemy dotyczące współdzielenia infrastruktury teleinformatycznej i/lub mediów pojawiają się z coraz większym nasileniem wraz z wykorzystaniem rozwiązań opartych na Ethernecie. Tego typu rozwiązania transportowo-usługowe są obecnie coraz częściej spotykane w zastosowaniach przemysłowych, w tym również w infrastrukturze teleinformatycznej elektroenergetyki. Wynika to m.in. z dużej elastyczności tego rozwiązania. Jednocześnie jest on najlepiej dopasowany do protokołu TCP/IP. Daje możliwość realizacji transmisji danych w sieciach rozległych. Nowoczesne przełączniki sieciowe (switche) zastosowane na wszystkich poziomach systemu dają szansę budowy sieci w pełni zarządzalnej o przewidywalnych parametrach jakościowych transmisji. W szczególności jest to bardzo istotne dla aplikacji czasu rzeczywistego. Sukcesywnie wprowadza się nowe funkcjonalności i rozwiązania, podwyższające wydajność i niezawodność pracy takich sieci. Podstawowymi filarami bezpieczeństwa systemów teleinformatycznych według standardów ISO/IEC 17799 są [1, 2, 4, 10]:

  • uwierzytelnianie i kontrola dos­tępu,
  • poufność danych,
  • integralność danych,
  • niezaprzeczalność.

W artykule zostaną zaprezentowane wybrane analizy problemowe funkcjonowania struktur teletransmisyjnych i teleinformatycznych we współczesnej infrastrukturze elektroenergetyki. Wymagania i zagrożenia występujące w pracy takich struktur w szczególności odnoszą się do systemów zautomatyzowanych sieci elektroenergetycznych Smart Grid. Należy podkreślić, że w dziedzinie planowania funkcjonalności takich sieci, błędnie przyjęte założenia np. w aspekcie doboru odpowiedniej infrastruktury teleinformatycznej, będą bardzo trudne lub wręcz niemożliwe do wyeliminowania w momencie, kiedy systemy te osiągną swoje pełne funkcjonalności. Dotyczy to zarówno części „technicznej” tych systemów (np. automatyka zabezpieczeniowa, nadzór i sterowanie), jak i „administracyjnej” (elektroniczna obsługa klienta, systemy bilingowe). Dlatego w sposób szczególny należy zwrócić uwagę na elementy bezpieczeństwa pracy takich sieci i ich podatności na ataki wynikające z konwergencji usług teleinformatycznych.

Podstawowe wymagania oraz analizy niezawodnościowe i funkcjonalne struktur teleinformatycznych w elektroenergetyce

Systemy teletransmisyjne i teleinformatyczne w elektroenergetyce, ze względu na specyficzne warunki użytkowania (środowiskowe, niezawodnościowe oraz „wydajnościowe”), wymagają odpowiedniego sprzętu i oprogramowania. Wymagania niezawodnościowe sieci transmisji danych dla potrzeb stacyjnych powinny być określane na podstawie standardu IEC 870-4 [13, 14, 15, 16]. Dla urządzeń realizujących takie transmisje decydujący charakter mają parametry MTBF (Mean Time Between Failures) i MTTR (Mean Time To Recovery). W sposób bezpośredni opisują one parametry związane z dyspozycyjnością sieci teleinformatycznej. Specyfika infrastruktury teleinformatycznej elektroenergetyki wymaga więc, aby elementy i urządzenia realizujące funkcje tejże infrastruktury były z góry przygotowane do pracy w warunkach środowiskowych elektroenergetyki. Nie powinny też one pracować w warunkach innych niż te, do których je zaprojektowano [9].

Wiele dotychczas wykorzystywanych protokołów transmisji danych w systemach stacyjnych było funkcjonalnie ograniczonych. Wynikało to generalnie ze specyfiki tych protokołów oraz powszechnej tendencji producentów do tworzenia systemów transmisji danych opartych na własnych rozwiązaniach. Dlatego często występowały/występują problemy ze wzajemną kompatybilnością poszczególnych rozwiązań. Niejednokrotnie transmisja danych wymaga stosowania koncentratorów sieciowych, umożliwiających dokonywanie konwersji różnych protokołów. Wpływa to na wydajność takich systemów, a przede wszystkim na wydłużenie czasu transmisji danych. Biorąc pod uwagę ciągły rozwój systemów sterowania, zabezpieczeń i nadzoru urządzeń i obiektów elektroenergetycznych, problem ten długo narastał. Doprowadziło to do poszukiwania nowych koncepcji komunikacji stacyjnej i międzystacyjnej. Zaproponowany został uniwersalny standard IEC 61850, którego spełnienie wymagań daje możliwość uzyskania pełnej kompatybilności (przynajmniej w założeniach) rozwiązań proponowanych przez różnych producentów oraz zagwarantowania założonych z góry (i przewidywalnych) wysokich wymagań parametrów transmisji danych. Z punktu widzenia możliwości realizacji zadań opisanych w standardzie IEC 61850 urządzenia przełączające sieci Ethernet, pracujące w warstwie drugiej i trzeciej, muszą realizować funkcjonalności, które są kluczowe dla zapewnienia odpowiedniego poziomu jakości transmisji danych. Funkcjonalności te opisują standardy IEEE 802.3x, IEEE 802.1p, IEEE 802.1Q oraz IEEE 802.1w. W pierwszym z wymienionych, podstawową właściwością jest prowadzenie ruchu w trybie tzw. full-duplexu. Tryb ten nie generuje kolizji połączeń i wpływa na bardziej deterministyczny charakter pracy sieci. Kolejny ze standardów (802.1p) daje możliwość realizacji tzw. kolejki priorytetowej. Do ramek dodawany jest znacznik, który może być wykorzystywany do zmiany kolejności przesyłania ramek w zależności od „wagi” informacji. Standard 802.1Q daje możliwość tworzenia tzw. sieci wirtualnych VLAN. Wykorzystuje się w nim jedno fizyczne łącze do przeźroczystego przesyłania danych pochodzących z różnych sieci i ogranicza w znacznym stopniu możliwość powstania tzw. domen kolizyjnych. Ostatni z wymienionych standardów (802.1w) wspiera mechanizmy krótkiego czasu przywracania sprawności połączeń po awarii występującej w strukturze sieci teleinformatycznej.

W sieciach teletransmisyjnych można wyróżnić trzy podstawowe architektury: kaskadową, pierścienia i gwiazdy. Architektury te, w sposób bezpośredni bądź jako hybrydy, realizowane są powszechnie przy użyciu przełączników aktywnych. Każda z nich oferuje różny stosunek wydajności do kosztów potrzebnych na jej realizację.

Dosyć istotnym wymaganiem w infrastrukturze teleinformatycznej elektroenergetyki jest zapewnienie kompatybilności elektromagnetycznej EMC (electromagnetic compatibility). Urządzenia w takiej strukturze mogą być w wielu przypadkach mocno narażone na uszkodzenia z powodu wysokiego poziomu zakłóceń elektromagnetycznych EMI (electromagnetic interference). Zakłócenia elektromagnetyczne EMI, na które narażone są elementy sieci teletransmisyjnych, opisywane są w normie IEC 61850-3 Communication Networks and Systems in Substations – Part 3: General Requirements. Dla zapewnienia odpowiedniej niezawodności transmisji danych, ze względu na EMI i wymagania EMC, transmisja pomiędzy urządzeniami powinna być realizowana wyłącznie za pośrednictwem światłowodów. Wynika to z ich wysokiej odporności na zakłócenia elektromagnetyczne. Powinno się to przewidzieć już na etapie projektowania zarówno stacji elektroenergetycznych, jak i innych obiektów, pracujących w infrastrukturze elektroenergetyki. Typowymi zakłóceniami w pracy sieci teleinformatycznych w stacjach elektroenergetycznych są przede wszystkim zakłócenia, które powstają podczas zwarć. Mogą one powodować niepożądane stany przejściowe w takich sieciach. W 1997 roku EPRI (Electric Power Research Institute) przeprowadziło testy dla kabli typu UTP i STP celem zbadania ich odporności na zakłócenia określone przez normę IEC61000-4-4. Z badań tych wynika, że kable te nie mogą być stosowane dla sieci LAN o założonych silnie deterministycznych właściwościach. Sieć stacyjna, choćby z uwagi na komunikaty GOOSE (opisane w dalszej części), musi minimalizować opóźnienia, jak i pozostałe możliwe do wystąpienia problemy w transmisji danych. Stąd też w wielu lokalizacjach tylko w niewielkim stopniu powinno dopuszczać się połączenia z wykorzystaniem telekomunikacyjnych kabli miedzianych. Również wykorzystanie łączności bezprzewodowej w takich lokalizacjach jest silnie ograniczone. Wynika to ze zbyt małej dyspozycyjności i niezawodności takiej transmisji oraz relatywnie dużych czasów opóźnień transmisji w takich sieciach.

Główną funkcją warstwy sieciowej protokołu transmisyjnego jest przesył pakietów z urządzenia nadającego do urządzenia docelowego. W przypadku sieci rozległych bardzo ważną funkcję pełnią algorytmy wyboru optymalnej trasy. Zanim pakiety dotrą do celu, wymagają przejścia przez wiele punktów będących węzłami takiej sieci. Od algorytmu routingu (trasowania) oczekuje się kilku właściwości: poprawności realizacji funkcji trasowania, odporności na zakłócenia w pracy, stabilności i szybkości realizacji optymalnego wyboru trasy przesyłu danych [3, 5, 7] Jako przykłady powyższych typów algorytmów można wskazać np. algorytmy RIP i OSPF. Pierwszy z nich wykorzystuje tzw. tablicę wektorów odległości, utrzymywaną przez router [4, 8, 9, 13]. Tablice są aktualizowane za pomocą wymiany informacji miedzy sąsiednimi routerami. Każdy router utrzymuje tablicę routingu indeksowaną po każdym routerze w podsieci i zawierającą po jednym wpisie na router. Podstawowym założeniem tego algorytmu jest to, że router zna odległość do sąsiedniego routera. Jeśli miarą „odległości” są konieczne „przeskoki” poprzez węzły sieci, wtedy „odległość” do sąsiedniego routera wyniesie jeden przeskok. Miarą może być też opóźnienie, które router wyznacza używając do tego celu specjalnych pakietów. Następcą algorytmu RIP jest algorytm OSPF (Open Shortest Path First). RIP sprawdza się dobrze tylko w stosunkowo niewielkich sieciach. W 1990 roku OSPF stał się standardem, przez co większość producentów routerów zapewnia jego obsługę. Dodatkowo jest protokołem otwartym, co z natury rzeczy daje możliwość jego znacznie szybszego i ciągłego rozwoju. Używa on hierarchicznej struktury sieci z podziałem na obszary, w tym tzw. obszarem zerowym, który uczestniczy w wymianie tras między wszystkimi obszarami w domenie OSPF. W ramach obszaru każdy z routerów zna całą topologie obszaru, w jakim się znajduje.

Analizując ruch w sieciach teleinformatycznych można zauważyć, że jego największą część stanowią transmisje typu unicast (rys. 1.). W takiej transmisji dokładnie jeden punkt wysyła pakiety do dokładnie jednego punktu – istnieje tylko jeden nadawca i tylko jeden odbiorca takiej informacji. Mniejszą część ruchu w sieci stanowi ruch typu rozgłoszeniowego (broadcast). Jest to jednokrotne wysłanie pakietu, który adresowany jest do wszystkich odbiorców (hostów). Powoduje to spowolnienie działania sieci i często jest w różny sposób ograniczane. Obciążenie sieci teleinformatycznych ciągle wzrasta wraz z dodatkowymi aplikacjami i ich zapotrzebowaniem na pasmo przepustowości. Coraz częściej pojawia się konieczność dostępu różnych urządzeń do wspólnych informacji. Jak już wspomniano wcześniej, przesyłanie tych informacji za pomocą rozgłoszeń wiąże się z koniecznością przetwarzania tych pakietów przez wszystkie routery, nawet te, które nie należą do zamierzonych adresatów. Alternatywą są transmisje unicastowe. W takim przypadku informacje należałoby przesyłać do każdego urządzenia odbiorczego z osobna. W sieciach o oczekiwanych wysokich wymaganiach co do szybkości i przewidywalności krótkiego czasu transmisji informacji obydwa wspomniane wcześniej rozwiązania nie będą się sprawdzać. Komunikacja rozgłoszeniowa angażuje za dużo zasobów sieciowych, ponieważ rozgłaszanie „zalewa” sieć danymi [13, 14]. Z kolei transmisje kierunkowe (unicast) powodują konieczność wielokrotnej transmisji tych samych danych. Możliwym rozwiązaniem powyższego problemu są transmisje grupowe (multicasting). Takie transmisje przewidują możliwość rejestrowania się w grupie wszystkim tym klientom, którzy potrzebują określonych informacji. Grupa ta identyfikowana jest jako odbiorca określonych danych dla wybranej aplikacji. Dzięki temu nadawca wyśle dane tylko raz, a dane odbiorą tylko urządzenia należące do grupy. Czyni to transmisje grupowe dużo bardziej wydajnym sposobem komunikacji z grupą odbiorców niż transmisje kierowane i rozgłoszenia. Funkcje przyłączania i opuszczania grup multicastowych realizowane są poprzez protokół IGMP. Protokół ten, zaimplementowany w aktywnych urządzeniach sieciowych, pozwala na śledzenie obszarów sieci, do których należy wysłać transmisje grupowe, definiując je na podstawie przynależności określonych urządzeń do grup. IGMP i tzw. IGMP snooping to podstawowe mechanizmy wspomagające np. rozsyłanie komunikatów GOOSE [12, 13]. Na rysunku 1. przedstawiono zasadę działania transmisji typu unicast, multicast oraz broadcast.

W komunikacji typu punkt-wielopunkt stosowane są trzy podstawowe tryby transmisji danych: tryb master – slave, tryb klient – serwer, tryb wydawca – subskrybent.

Pierwszy z wymienionych jest i powinien być coraz rzadziej stosowany ze względu na specyfikę wymagań, jakie stawiane są dzisiejszym strukturom teleinformatycznym. Dotyczy to przede wszystkim sieci o dużej wymaganej szybkości dostępu do informacji (krótkie czasy opóźnień, duża elastyczność pracy sieci). W trybie tym występuje jedno nadrzędne urządzenie (master), które „odpytuje” w odpowiedniej kolejności urządzenia typu „slave”. Tryb klient – serwer umożliwia podział zadań dla poszczególnych urządzeń. W tym trybie serwer oferuje usługi, które są dostępne dla klientów. Klient może zgłaszać żądanie obsługi, na które odpowiada serwer. W praktyce, w wielu modelach architektury sieciowej, każde z urządzeń, w zależności od potrzeb, może realizować funkcje klienta lub serwera (najczęściej realizuje te funkcje równocześnie). Informacje, które wymagają najkrótszych czasów opóźnień transmisji, najczęściej przesyłane są w trybie wydawca – subskrybent. Podstawowe funkcje realizowane w strukturze teleinformatycznej elektroenergetyki oraz wykorzystywane do ich realizacji tryby (mechanizmy) komunikacyjne zestawiono w tabeli 1.

Aktywne przełączniki sieciowe (switche) umożliwiają konfigurowanie topologii sieci nie tylko poprzez fizyczną strukturę tej sieci. Dodatkowe funkcjonalności takich jednostek umożliwiają bowiem tworzenie logicznych połączeń (sieci wirtualnych VLAN) w ramach konkretnej fizycznej struktury sieciowej. Uzyskuje się przez to separację ruchu między określonymi grupami portów przełącznika, zwiększając przy tym efektywność działania urządzeń w ramach konkretnych sieci logicznych oraz ograniczając liczbę domen kolizyjnych (rys. 2.). Komunikacja między wirtualnymi sieciami jest możliwa w sieciach z wykorzystaniem przełączników warstwy trzeciej. Bez dodatkowych mechanizmów ruch w takiej sieci logicznej jest niewidoczny dla pozostałych urządzeń podpiętych do urządzenia przełączającego. VLAN omija więc pewne ograniczenia fizycznie istniejącej sieci. Daje też możliwość optymalnego zarządzania strukturą sieciową [9].

W sieci LAN stacji elektroenergetycznej znajduje się zazwyczaj kilka do kilkunastu aktywnych urządzeń przełączających, pracujących typowo w redundantnych pierścieniach światłowodowych. Dla układów zgodnych z IEC 61850 szybka transmisja danych, niezawodność i nadmiarowość połączeń jest bardzo istotna. Szczególne znaczenie ma to dla komunikatów GOOSE. Mają one charakter komunikatów o znaczeniu krytycznym, a ich niezawodne przesyłanie wymaga stosowania transmisji typu multicast oraz ustalenia odpowiednich priorytetów w urządzeniach przełączających. GOOSE (Generic Object Oriented Substation Events) jest mechanizmem, w którym każdy rodzaj danych różnego formatu (status, wartość) zostaje pogrupowany w zbiory danych i przekazywany w czasie nie dłuższym niż 4 milisekundy. Uzyskuje się przez to możliwość szybkiego i pewnego przesyłania komunikatu o zdarzeniu do wielu urządzeń fizycznych. W celu zapewnienia wymaganej prędkości transmisji i niezawodności stosuje się dodatkowe mechanizmy wspierające [6, 9, 12].

Dla sieci teletransmisyjnych największe wymagania „czasowe” (minimalne opóźnienia) mają informacje z zabezpieczeń i próbki sygnałów pomiarowych [13, 14, 17]. Minimalizację opóźnienia uzyskuje się tu poprzez wysyłanie informacji bezpośrednio w ramce protokołu Ethernet. Wprowadzane są również specjalne etykiety, które wpływają na sposób przełączania ramki przez infrastrukturę sieciową. Ponieważ warstwy wyższe nie biorą udziału w tym procesie, konsekwencją staje się zastosowanie charakterystycznych mechanizmów związanych z zarządzaniem ruchem w sieci [9]. Ethernet nie oferuje mechanizmu potwierdzeń otrzymania informacji przez stację odbiorczą i żądań retransmisji. Dlatego komunikaty GOOSE muszą być wysyłane cyklicznie ze zmiennym czasem retransmisji. Cykle i wspomniany wcześniej interwał czasowy są zależne od stanu pracy stacji (stan pracy normalny, zdarzenie, alarm, po alarmie).

Sieciom teletransmisyjnym, którym stawia się duże wymagania i zapewnia należyte redundancje połączeń, należy postawić również warunek, by czas rekonfiguracji struktury był możliwie jak najkrótszy. Za rekonfigurację struktury sieci odpowiedzialne są przełączniki (switche). Takie urządzenie musi być zdolne do identyfikacji przerwy w połączeniu. Można to osiągnąć za pomocą ustandaryzowanych rozwiązań. Są nimi np. IEEE Spanning Tree Protocol (STP) lub Rapid Spanning Tree Protocol (RSTP) [14, 16]. Eliminacja przerw w połączeniach jest konieczna z punktu widzenia zmniejszenia „błądzenia” pakietów po sieci. W sieci Ethernet tzw. zamknięte trasy pakietów skutkowałyby powstawaniem tzw. sztormów rozgłoszeniowych, czyli przeciążeń powstających wskutek niekończącego się krążenia pakietów w sieci. Gdy któraś z wcześniej ustalonych dróg przesyłu nie może być osiągnięta, sieć jest rekonfigurowana za pomocą algorytmu drzewa rozpinającego. Rekonfiguracja sieci przy użyciu protokołu STP powinna trwać nie dłużej niż 30 sekund. Czas rekonfiguracji jest zależny od złożoności i określoności struktury sieci. RSTP jest rozwiniętym protokołem STP. Zapewnia on szybszą rekonfigurację. Czas rekonfiguracji może być w tym przypadku skrócony do około 5 sekund.

Podsumowanie

Dla uzyskania odpowiednich właściwości sieci teletransmisyjnej i struktury systemów IT istotne są pogłębione analizy takich struktur oraz właściwy dobór jej urządzeń. W wielu przypadkach analizy takie ogranicza się jedynie do podstawowych parametrów sieciowych, takich jak np. przepustowość czy skalowalność danego rozwiązania. Dotyczy to w szczególności infrastruktury teleinformatycznej elektroenergetyki. Dla większości zastosowań, a szczególnie specyficznych funkcjonalności, których oczekuje się od zautomatyzowanych sieci Smart Grid, często pomija się konsekwencje, jakie wynikają z konkretnego wyboru topologii, medium transmisyjnego, użytego protokołu czy też rozwiązania sprzętowego. Mówi się też o dopuszczalnych opóźnieniach, kiedy znacznie bardziej istotnym parametrem jest zmienność opóźnienia (jitter). Ma ona szczególne znaczenie w transmisjach typu izochronicznego, gdzie wymagana jest stała wartość szybkości przesyłu danych niezależnie od obciążenia sieciowego. Dlatego struktury przesyłu danych i wymiany informacji oraz systemy IT w elektroenergetyce nie powinny być projektowane tylko i wyłącznie na bazie stałych wytycznych [9, 10, 13]. Szczególną uwagę należy zwrócić na zapewnienie odpowiedniego bezpieczeństwa i poufności przesyłanych danych [4, 10].

Literatura

  1. CIGRE, JWG D2-B3-C2.01: Cyber security considerations in power system operations. Electra 218/2005
  2. CIGRE, JWG D2-B3-C2.01 Managing information security in an electric utility. Electra 216/2004
  3. Comer D.E.: Sieci komputerowe i intersieci. Warszawa, WNT 2003
  4. Halinka A., Szewczyk M.: Bezpieczeństwo przesyłu informacji oraz algorytmy szyfrujące możliwe do wykorzystania w infrastrukturze teleinformatycznej energetyki, Wiadomości Elektrotechniczne, ISSN 0043-5112, 6/2008, s. 3-8
  5. Vademecum teleinformatyka Tom 1-3. Warszawa, IDG Poland 1999, 2002, 2004
  6. Marzio P. Pozzuoli: The Need for “Substation Hardened” Ethernet Switches
  7. Scrimger R., LaSalle P., Leitzke C., Parihar M., Gupta M.: Biblia TCP/IP, Helion, 2004
  8. Simmonds A.: Wprowadzenie do transmisji danych, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1999
  9. Szewczyk M. Analizy wymagań niezawodnościowych i jakościowych układów i urządzeń transmisji danych we współczesnej elektroenergetyce. Przegląd Elektrotechniczny R. 90 nr 3, s. 84-89, 2014
  10. Szewczyk M. Wybrane analizy pracy struktur teletransmisyjnych i teleinformatycznych w elektroenergetyce. Przegląd Elektrotechniczny R. 90 nr 3, s. 1-5, 2014
  11. Szewczyk M., Halinka A.: Media transmisyjne w automatyce elektroenergetycznej, Materiały Sympozjum Naukowo-Technicznego pod patronatem honorowym Komitetu Automatyki Elektroenergetycznej SEP "Zabezpieczenia elektroenergetyczne w zakładach górniczych", ISBN 978-83-60837-04-7, Gliwice, 3 kwietnia 2007, s. 43 - 61
  12. Tekniska S.A.: IEC61850, biuletyn wewnętrzny
  13. Wieczorek Z.: Sieć Ethernet LAN w stacjach elektroenergetycznych zgodnych z IEC61850 – podstawy projektowania, Urządzenia dla energetyki 8/2009
  14. Wieczorek Z.: Komunikacja zgodna z IEC61850, elektro.info 5/2010
  15. IEC 61850-3: “Communications networks and systems in substations – Part 3: General Requirements”
  16. IEC 61000-6-5 “Generic Standards – Immunity for power station and substation environments”
  17. Specyfikacja funkcjonalna PSE - Operator S.A.: Standardowa specyfikacja funkcjonalna dla sieci LAN stacji; Standardowe wymagania funkcjonalne dla systemów telekomunikacyjnych obiektów stacyjnych PSE - Operator S.A.
  18. Networld 12/2013: „Bezprzewodowe systemy detekcji i prewencji antywłamaniowej”, s. 41-45
  19. Networld 1/2014: „Oddzielić dane od kontroli”, s. 44-48
  20. Networld 3/2014: „„Zintegrowana ochrona sieci LAN/WAN, s. 61-65

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Komentarze

Najnowsze produkty i technologie

Jak połączyć I/O z systemami IT lub chmurą informatyczną?

Jak połączyć I/O z systemami IT lub chmurą informatyczną? Jak połączyć I/O z systemami IT lub chmurą informatyczną?

Integracja sieci OT z systemami IT w krajowym przemyśle jest coraz większa, dlatego coraz większe wymagania stawia się urządzeniom ze świata OT, takim jak sterowniki PLC czy wyspy I/O. Są one wyposażane...

Integracja sieci OT z systemami IT w krajowym przemyśle jest coraz większa, dlatego coraz większe wymagania stawia się urządzeniom ze świata OT, takim jak sterowniki PLC czy wyspy I/O. Są one wyposażane w nowe funkcje i protokoły, aby zapewnić lepsze połączenie z systemami nadrzędnymi. Jednak czasami wbudowana funkcjonalność może nie wystarczać lub zwyczajnie ograniczać projektanta/integratora.

Czy można zamontować przemysłową stację transformatorową na dachu?

Czy można zamontować przemysłową stację transformatorową na dachu? Czy można zamontować przemysłową stację transformatorową na dachu?

Stacje transformatorowe większości z nas kojarzą się z betonowymi „klockami” lub z przydrożnymi słupami, na których umieszczone są brzydkie i stare relikty energetyki. Konieczność zaopatrzenia domów, firm,...

Stacje transformatorowe większości z nas kojarzą się z betonowymi „klockami” lub z przydrożnymi słupami, na których umieszczone są brzydkie i stare relikty energetyki. Konieczność zaopatrzenia domów, firm, hal produkcyjnych, budynków użyteczności publicznej i innych obiektów w energię elektryczną jest bezdyskusyjna. Należy sobie jednak zadać pytanie – czy musi to tak wyglądać?

Stacje ładowania AC i DC

Stacje ładowania AC i DC Stacje ładowania AC i DC

W roku 2018 wprowadzono Ustawę o elektromobilności i paliwach alternatywnych (DzU 2018 poz.317 z późn. zm.)[1], która ma za zadanie wesprzeć rozwój infrastruktury do ładowania pojazdów elektrycznych. Ustawa...

W roku 2018 wprowadzono Ustawę o elektromobilności i paliwach alternatywnych (DzU 2018 poz.317 z późn. zm.)[1], która ma za zadanie wesprzeć rozwój infrastruktury do ładowania pojazdów elektrycznych. Ustawa wprowadza mechanizmy wspierające rozwój zeroemisyjnego transportu oraz całej infrastruktury. Jednak oprócz wsparcia, ustawa oraz rozporządzenie Ministra Energii (DzU 2019, poz.1316)[2] w sprawie wymagań technicznych dla stacji i punktów ładowania, stanowiących element infrastruktury ładowania...

Bezpieczniki firmy SIBA do zabezpieczeń systemów fotowoltaicznych

Bezpieczniki firmy SIBA do zabezpieczeń systemów fotowoltaicznych Bezpieczniki firmy SIBA do zabezpieczeń systemów fotowoltaicznych

Napięcie pojedynczego ogniwa fotowoltaicznego jest niewielkie i wynosi od 0,3 V do 1,2 V. Aby zwiększyć uzyskiwane napięcie, ogniwa fotowoltaiczne łączy się szeregowo w panelach fotowoltaicznych, stanowiących...

Napięcie pojedynczego ogniwa fotowoltaicznego jest niewielkie i wynosi od 0,3 V do 1,2 V. Aby zwiększyć uzyskiwane napięcie, ogniwa fotowoltaiczne łączy się szeregowo w panelach fotowoltaicznych, stanowiących najmniejsze zintegrowane jednostki systemu. W celu dalszego zwiększenia napięcia, panele fotowoltaiczne łączy się szeregowo w łańcuchy, a w celu zwiększenia prądu, łańcuchy łączy się równolegle w zespoły.

Fotowoltaika – Twój krok w proekologiczną przyszłość

Fotowoltaika – Twój krok w proekologiczną przyszłość Fotowoltaika – Twój krok w proekologiczną przyszłość

Polska przeżywa właśnie fotowoltaiczny boom – moc zainstalowana elektrowni słonecznych przekroczyła już 2 GW. Jak skorzystać z tego trendu i zarabiać na słońcu?

Polska przeżywa właśnie fotowoltaiczny boom – moc zainstalowana elektrowni słonecznych przekroczyła już 2 GW. Jak skorzystać z tego trendu i zarabiać na słońcu?

Jaką rezystancję akumulatora w rzeczywistości mierzy tester METRACELL BT PRO?

Jaką rezystancję akumulatora w rzeczywistości mierzy tester METRACELL BT PRO? Jaką rezystancję akumulatora w rzeczywistości mierzy tester METRACELL BT PRO?

Testowanie akumulatorów polega przede wszystkim na poszukiwaniu symptomów wskazujących na ich przyspieszone starzenie się, w celu określenia stopnia ich zużycia, a tym samym sprawności. Jednak taka kontrola...

Testowanie akumulatorów polega przede wszystkim na poszukiwaniu symptomów wskazujących na ich przyspieszone starzenie się, w celu określenia stopnia ich zużycia, a tym samym sprawności. Jednak taka kontrola nie jest tak łatwa, jak się wydaje. Doskonałą analogią będzie w tym przypadku nasze ciało. Badając wydolność organizmu, nie ma większego sensu szukanie wyłącznie zakrzepów w tętnicach (podobnie jak korozji w ogniwach akumulatora). Wskazane jest także sprawdzenie, czy zawartość tlenu we krwi jest...

WARSZTATY ONLINE: Zautomatyzowana identyfikacja kabli i komponentów

WARSZTATY ONLINE: Zautomatyzowana identyfikacja kabli i komponentów WARSZTATY ONLINE: Zautomatyzowana identyfikacja kabli i komponentów

Obróbka, etykietowanie oraz znakowanie przewodów dzięki integracji urządzeń Brady i Schleuniger. Zarejestruj się już teraz! Zapraszamy serdecznie!

Obróbka, etykietowanie oraz znakowanie przewodów dzięki integracji urządzeń Brady i Schleuniger. Zarejestruj się już teraz! Zapraszamy serdecznie!

Inteligentne auto – czym jest usługa Smart Car firmy T-Mobile?

Inteligentne auto – czym jest usługa Smart Car firmy T-Mobile? Inteligentne auto – czym jest usługa Smart Car firmy T-Mobile?

Szybka lokalizacja samochodu poprzez aplikację w telefonie, precyzyjne raporty dotyczące każdej podróży, powiadomienia o próbie kradzieży czy wysyłanie wiadomości o wykrytych usterkach. To wszystko brzmi...

Szybka lokalizacja samochodu poprzez aplikację w telefonie, precyzyjne raporty dotyczące każdej podróży, powiadomienia o próbie kradzieży czy wysyłanie wiadomości o wykrytych usterkach. To wszystko brzmi nierealnie i masz wrażenie, że bardziej pasuje do filmów science fiction niż do prawdziwego życia? Nic z tego - taką rzeczywistość kreuje właśnie marka T-Mobile, która wychodzi naprzeciw polskim kierowcom, oferując usługę Smart Car. Na czym polega i jakie są jej możliwości?

Ochrona przeciwpożarowa instalacji elektrycznej

Ochrona przeciwpożarowa instalacji elektrycznej Ochrona przeciwpożarowa instalacji elektrycznej

W Polsce co roku odnotowuje się około 40 000 pożarów obiektów mieszkalnych, hal produkcyjnych czy magazynów w których ginie około 5 000 osób a 70 000 osób zostaje rannych. Straty wynikające z pożarów w ciągu...

W Polsce co roku odnotowuje się około 40 000 pożarów obiektów mieszkalnych, hal produkcyjnych czy magazynów w których ginie około 5 000 osób a 70 000 osób zostaje rannych. Straty wynikające z pożarów w ciągu roku to ponad 1,6 miliarda złotych. Niestety ilość odnotowywanych pożarów z roku na rok rośnie, dlatego ochrona przeciwpożarowa w budynkach staje się kluczowym zagadnieniem.

Słyszysz fotowoltaika, myślisz FllexiPower Group

Słyszysz fotowoltaika, myślisz FllexiPower Group Słyszysz fotowoltaika, myślisz FllexiPower Group

Odnawialne źródła energii to ich chleb powszedni. Firma FlexiPower Group działa na rynku od 2007 roku i w tym czasie wykonała już ponad 25 tys. instalacji fotowoltaicznych, 45 tys. instalacji solarnych...

Odnawialne źródła energii to ich chleb powszedni. Firma FlexiPower Group działa na rynku od 2007 roku i w tym czasie wykonała już ponad 25 tys. instalacji fotowoltaicznych, 45 tys. instalacji solarnych i prawie 5 tys. montaży pomp ciepła. W branży stawia na nowoczesne technologie i stały rozwój.

Nowa marka w branży PV

Nowa marka w branży PV Nowa marka w branży PV

Wyposażenie wnętrz i fotowoltaika – na ten mariaż zdecydowała się firma RUCKZUCK, która stworzyła markę AS ENERGY i ambitnie wkracza w branżę PV. O szczegółach mówi Prezes Zarządu Anna Górecka.

Wyposażenie wnętrz i fotowoltaika – na ten mariaż zdecydowała się firma RUCKZUCK, która stworzyła markę AS ENERGY i ambitnie wkracza w branżę PV. O szczegółach mówi Prezes Zarządu Anna Górecka.

Motopompy – jaki sprzęt warto wybrać i na co zwrócić uwagę?

Motopompy – jaki sprzęt warto wybrać i na co zwrócić uwagę? Motopompy – jaki sprzęt warto wybrać i na co zwrócić uwagę?

Motopompy to urządzenia stanowiące zespół silnika spalinowego z pompą do przepompowywania, pompowania lub wypompowywania różnego rodzaju cieczy – od wody czystej, przez brudną, szlam, aż po środki chemiczne....

Motopompy to urządzenia stanowiące zespół silnika spalinowego z pompą do przepompowywania, pompowania lub wypompowywania różnego rodzaju cieczy – od wody czystej, przez brudną, szlam, aż po środki chemiczne. Sprawdź, jak prawidłowo wybrać motopompę.

Wybieramy najlepsze oczyszczacze powietrza Sharp

Wybieramy najlepsze oczyszczacze powietrza Sharp Wybieramy najlepsze oczyszczacze powietrza Sharp

Ilość oczyszczaczy powietrza na rynku stale rośnie, a wraz z nią pojawiają się nowi producenci oraz wymyślne funkcjonalności. Obecnie możemy kupić oczyszczacz odpowiednio dostosowany do potrzeb użytkownika...

Ilość oczyszczaczy powietrza na rynku stale rośnie, a wraz z nią pojawiają się nowi producenci oraz wymyślne funkcjonalności. Obecnie możemy kupić oczyszczacz odpowiednio dostosowany do potrzeb użytkownika np. zmagającego się z alergią na pyłki, kurz czy borykającego się ze skutkami ubocznymi suchego powietrza. Często zapominamy jednak, że najważniejszym elementem oczyszczaczy jest to, aby oczyszczać – nie tylko z alergenów, ale przede wszystkim zanieczyszczeń powietrza (PM2.5 i PM10). Renomą cieszą...

Dom bliźniak, czy warto zainwestować?

Dom bliźniak, czy warto zainwestować? Dom bliźniak, czy warto zainwestować?

Własny domek wybudowany według konkretnego projektu, który przypadł nam do gustu, to niewątpliwie powód do radości i często zrealizowanie życiowych planów. Dlatego warto przemyśleć wszystkie decyzje, które...

Własny domek wybudowany według konkretnego projektu, który przypadł nam do gustu, to niewątpliwie powód do radości i często zrealizowanie życiowych planów. Dlatego warto przemyśleć wszystkie decyzje, które wiążą się z budową domu. Często dobrym rozwiązaniem okazuje się zabudowa bliźniacza i kupno projektu domu bliźniaczego.

HOCHIKI i NSC nowe systemy detekcji pożaru w ofercie MIWI URMET

HOCHIKI i NSC nowe systemy detekcji pożaru w ofercie MIWI URMET HOCHIKI i NSC nowe systemy detekcji pożaru w ofercie MIWI URMET

Firma MIWI URMET Sp. z o.o. jest wyłącznym dystrybutorem w Polsce systemów sygnalizacji pożarowej firm Hochiki oraz NSC. Hochiki Corporation to firma założona w 1918r. w Japonii. Jest jednym ze światowych...

Firma MIWI URMET Sp. z o.o. jest wyłącznym dystrybutorem w Polsce systemów sygnalizacji pożarowej firm Hochiki oraz NSC. Hochiki Corporation to firma założona w 1918r. w Japonii. Jest jednym ze światowych liderów w produkcji systemów sygnalizacji pożaru i oświetlenia awaryjnego. Podczas ponad 100 lat działalności firma wprowadziła na światowy rynek szereg innowacyjnych rozwiązań i nowoczesnych technologii, dzięki czemu produkty Hochiki stały się wyznacznikiem wysokiej funkcjonalności oraz najwyższej...

MeternetPRO – system zdalnego odczytu, rejestracji danych oraz sterowania i powiadamiania

MeternetPRO – system zdalnego odczytu, rejestracji danych oraz sterowania i powiadamiania MeternetPRO – system zdalnego odczytu, rejestracji danych oraz sterowania i powiadamiania

Wiele ostatnio mówi się o poprawie efektywności energetycznej oraz energii odnawialnej w kontekście redukcji gazów cieplarnianych i rosnących kosztów energii. W silnie konkurencyjnym otoczeniu przedsiębiorstwa...

Wiele ostatnio mówi się o poprawie efektywności energetycznej oraz energii odnawialnej w kontekście redukcji gazów cieplarnianych i rosnących kosztów energii. W silnie konkurencyjnym otoczeniu przedsiębiorstwa wykazują dużą determinację do zmian prowadzących do optymalizacji kosztów, co zapewnić ma im zachowanie przewagi konkurencyjnej, wynikającej np. z przyjętej strategii przewagi kosztowej.

Nowe rozdzielnice Practibox S - wysoka jakość i nagrodzony design w przystępnej cenie

Nowe rozdzielnice Practibox S - wysoka jakość i nagrodzony design w przystępnej cenie Nowe rozdzielnice Practibox S - wysoka jakość i nagrodzony design w przystępnej cenie

W portfolio produktowym firmy Legrand pojawiła się nowa gama rozdzielnic izolacyjnych o nazwie Practibox S. Oferta dedykowana jest przede wszystkim dla budownictwa mieszkaniowego (prywatnego jak i deweloperskiego),...

W portfolio produktowym firmy Legrand pojawiła się nowa gama rozdzielnic izolacyjnych o nazwie Practibox S. Oferta dedykowana jest przede wszystkim dla budownictwa mieszkaniowego (prywatnego jak i deweloperskiego), hoteli i obiektów biurowych. Rozdzielnice otrzymały prestiżową nagrodę IF DESIGN AWARD 2019 w kategorii produkt, za elegancki i lekki wygląd oraz dbałość o środowisko naturalne podczas procesu produkcji.

Taśmy TZe synonimem trwałości

Taśmy TZe synonimem trwałości Taśmy TZe synonimem trwałości

Mimo warstwowej budowy są niezwykle cienkie. Grubość 160 mikrometrów nie przeszkadza im jednak w osiągnięciu zaskakująco dobrych parametrów wytrzymałościowych. Taśmy TZe są odporne na ścieranie, zarysowania,...

Mimo warstwowej budowy są niezwykle cienkie. Grubość 160 mikrometrów nie przeszkadza im jednak w osiągnięciu zaskakująco dobrych parametrów wytrzymałościowych. Taśmy TZe są odporne na ścieranie, zarysowania, promieniowania UV i ekstremalne temperatury.

Drukarki etykiet dla elektryków i elektroinstalatorów Brother

Drukarki etykiet dla elektryków i elektroinstalatorów Brother Drukarki etykiet dla elektryków i elektroinstalatorów Brother

Najnowsze przemysłowe drukarki etykiet stworzone zostały z myślą o profesjonalistach, dla których ważna jest jakość, niezawodność oraz trwałość tworzonych oznaczeń. P‑touch E100VP, P-touch E300VP i P-touch...

Najnowsze przemysłowe drukarki etykiet stworzone zostały z myślą o profesjonalistach, dla których ważna jest jakość, niezawodność oraz trwałość tworzonych oznaczeń. P‑touch E100VP, P-touch E300VP i P-touch E550WVP to przenośne i szybkie urządzenia, które oferują specjalne funkcje do druku najpopularniejszych typów etykiet. Urządzenia pozwalają na szybkie i bezproblemowe drukowanie oznaczeń kabli, przewodów, gniazdek elektrycznych, przełączników oraz paneli krosowniczych.

Produkcja energii ze słońca - jak to działa?

Produkcja energii ze słońca - jak to działa? Produkcja energii ze słońca - jak to działa?

Prawdopodobnie już nie raz miałeś okazję dostrzec panele fotowoltaiczne umieszczone na dachach gospodarstw domowych. Czy zastanawiałeś się, jak faktycznie działają w celu generowania energii elektrycznej?...

Prawdopodobnie już nie raz miałeś okazję dostrzec panele fotowoltaiczne umieszczone na dachach gospodarstw domowych. Czy zastanawiałeś się, jak faktycznie działają w celu generowania energii elektrycznej? Produkcja energii ze słońca to proces złożony, do którego zrozumienia niezbędna jest znajomość zasad fizyki. Dzisiaj postaramy się w prosty sposób wytłumaczyć, jak właściwie działa instalacja fotowoltaiczna, a także odpowiedzieć na pytanie, czy warto rozważyć inwestycję w fotowoltaikę.

Yesly - komfort sterowania w obiektach budowlanych

Yesly - komfort sterowania w obiektach budowlanych Yesly - komfort sterowania w obiektach budowlanych

W obecnych czasach od automatyki budynkowej nie da się uciec. Chcąc nie chcąc znajdzie się ona w naszych domach. Finder, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom ludzi budujących nowe domy czy też modernizujących...

W obecnych czasach od automatyki budynkowej nie da się uciec. Chcąc nie chcąc znajdzie się ona w naszych domach. Finder, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom ludzi budujących nowe domy czy też modernizujących stare prezentuje system Yesly, czyli niewidzialne elementy wykonawcze, które zapewnią automatyzację pewnych urządzeń w naszych domach.

Pomiar napięcia w sieciach dystrybucyjnych. Poprawa funkcjonalności w węzłach rozdzielczych dzięki inteligentnym adapterom

Pomiar napięcia w sieciach dystrybucyjnych. Poprawa funkcjonalności w węzłach rozdzielczych dzięki inteligentnym adapterom Pomiar napięcia w sieciach dystrybucyjnych. Poprawa funkcjonalności w węzłach rozdzielczych dzięki inteligentnym adapterom

Sieci elektroenergetyczne stają się coraz bardziej złożone i skomplikowane ze względu na rosnącą w bardzo szybkim tempie liczbę przyłączeń zdecentralizowanych systemów produkcji energii elektrycznej. Coraz...

Sieci elektroenergetyczne stają się coraz bardziej złożone i skomplikowane ze względu na rosnącą w bardzo szybkim tempie liczbę przyłączeń zdecentralizowanych systemów produkcji energii elektrycznej. Coraz bardziej wyraziste cele w zakresie ochrony środowiska i prowadzą do dodatkowych i zmiennych obciążeń w nowoczesnych sieciach dystrybucyjnych.

Jak projektować schematy elektryczne i jakiego używać oprogramowania wspomagającego

Jak projektować schematy elektryczne i jakiego używać oprogramowania wspomagającego Jak projektować schematy elektryczne i jakiego używać oprogramowania wspomagającego

Niniejszy artykuł zawiera informacje o projektowaniu schematów elektrycznych i używaniu oprogramowania wspomagającego projektowanie w branży elektrycznej i automatyce.

Niniejszy artykuł zawiera informacje o projektowaniu schematów elektrycznych i używaniu oprogramowania wspomagającego projektowanie w branży elektrycznej i automatyce.

Nowość NIVELCO: przetwornik różnicy ciśnień NIPRESS DD-600

Nowość NIVELCO: przetwornik różnicy ciśnień NIPRESS DD-600 Nowość NIVELCO: przetwornik różnicy ciśnień NIPRESS DD-600

Rodzina przetworników różnicy ciśnień NIVELCO została wzbogacona o nową wersję – NIPRESS DD-600. Przetwornik dostępny jest od niedawna i zastępuje dotychczasowy model DD-100. Zawiera udoskonalone funkcje...

Rodzina przetworników różnicy ciśnień NIVELCO została wzbogacona o nową wersję – NIPRESS DD-600. Przetwornik dostępny jest od niedawna i zastępuje dotychczasowy model DD-100. Zawiera udoskonalone funkcje i cechy, przy czym konstrukcja zewnętrzna pozostaje niezmieniona.

Szynoprzewód IMPACT2 – lider w klasie odporności ogniowej

Szynoprzewód IMPACT2 – lider w klasie odporności ogniowej Szynoprzewód IMPACT2 – lider w klasie odporności ogniowej

Nowoczesne obiekty wymagają sprawdzonych i bezpiecznych rozwiązań do dystrybucji energii elektrycznej. Rozwiązania te muszą spełniać międzynarodowe normy i posiadać odpowiednie certyfikaty. Dobrze, jeśli...

Nowoczesne obiekty wymagają sprawdzonych i bezpiecznych rozwiązań do dystrybucji energii elektrycznej. Rozwiązania te muszą spełniać międzynarodowe normy i posiadać odpowiednie certyfikaty. Dobrze, jeśli umożliwiają rozbudowę systemu, bo koszty inwestycji to nie tylko koszt zakupu, ale również późniejsze wieloletnie koszty eksploatacji.

Ochrona przeciwporażeniowa stacji ładowania pojazdów

Ochrona przeciwporażeniowa stacji ładowania pojazdów Ochrona przeciwporażeniowa stacji ładowania pojazdów

Jak powszechnie wiadomo, ze względów bezpieczeństwa, każda instalacja elektryczna, z której korzystamy, powinna być wyposażona w wyłącznik różnicowoprądowy. Dzięki wykrywaniu minimalnych prądów upływu,...

Jak powszechnie wiadomo, ze względów bezpieczeństwa, każda instalacja elektryczna, z której korzystamy, powinna być wyposażona w wyłącznik różnicowoprądowy. Dzięki wykrywaniu minimalnych prądów upływu, powstałych na przykład wskutek drobnych uszkodzeń izolacji, urządzenie to odłącza niebezpieczne napięcie chroniąc użytkownika przed poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, a nawet śmiercią.

Oświetlenie do mieszkania - jakie wybrać?

Oświetlenie do mieszkania - jakie wybrać? Oświetlenie do mieszkania - jakie wybrać?

Oświetlenie mieszkania to bardzo ważna kwestia. Lampy zastępują bowiem światło dzienne i pozwalają na normalne funkcjonowanie w godzinach wieczornych oraz po zmroku. Lampy stanowią nie tylko praktyczny...

Oświetlenie mieszkania to bardzo ważna kwestia. Lampy zastępują bowiem światło dzienne i pozwalają na normalne funkcjonowanie w godzinach wieczornych oraz po zmroku. Lampy stanowią nie tylko praktyczny element w domu czy mieszkaniu, ale również estetyczny. Jak zatem dobrać lampy do pomieszczenia?

Wentylator dachowy Vero-150, cicha praca okapów kuchennych

Wentylator dachowy Vero-150, cicha praca okapów kuchennych Wentylator dachowy Vero-150, cicha praca okapów kuchennych

Kuchnia to miejsce szczególne – to serce każdego domu. Wracając zmęczony zgiełkiem dnia codziennego pragniesz ciszy. Teraz już możesz przygotować posiłki, ugotować obiad bez zbędnego hałasu i przykrych...

Kuchnia to miejsce szczególne – to serce każdego domu. Wracając zmęczony zgiełkiem dnia codziennego pragniesz ciszy. Teraz już możesz przygotować posiłki, ugotować obiad bez zbędnego hałasu i przykrych zapachów wynikających ze źle pracującej wentylacji. Mamy rozwiązanie Twoich problemów, podaruj sobie i swoim bliskim ciszę. Wentylator dachowy Vero-150 to komfort, na który zasługujesz. Nasi projektanci stworzyli go dla Ciebie! Jesteśmy tam gdzie inspiracja.

Inteligentny system monitorowania baterii COVER PBAT

Inteligentny system monitorowania baterii COVER PBAT Inteligentny system monitorowania baterii COVER PBAT

Największym problemem związanym z eksploatacją baterii akumulatorów jest zagwarantowanie ich pełnej dostępności i niezawodności. Aby to osiągnąć, wymagane jest wykonywanie okresowych testów obciążeniowych...

Największym problemem związanym z eksploatacją baterii akumulatorów jest zagwarantowanie ich pełnej dostępności i niezawodności. Aby to osiągnąć, wymagane jest wykonywanie okresowych testów obciążeniowych takiego systemu oraz czasochłonna obsługa, związana z pomiarami poszczególnych elementów składowych. W przypadku systemu składającego się z dużej liczby akumulatorów, obsługa jest czasochłonna, kosztowna i jednocześnie może zakłócać normalną pracę systemu. Co więcej, nawet prawidłowo wykonywana...

Pozorna jakość akumulatorów

Pozorna jakość akumulatorów Pozorna jakość akumulatorów

Obecnym trendem w stosowanych zabezpieczeniach ochrony przeciwpożarowej realizujących spełnienie wymaganych celów ustawowych jest wykorzystanie zabezpieczeń czynnej ochrony przeciwpożarowej. Choć w teorii...

Obecnym trendem w stosowanych zabezpieczeniach ochrony przeciwpożarowej realizujących spełnienie wymaganych celów ustawowych jest wykorzystanie zabezpieczeń czynnej ochrony przeciwpożarowej. Choć w teorii środki czynnego przeciwdziałania skutkom pożarów są dość skutecznym rozwiązaniem, to w praktyce może już nie być tak optymistycznie. Wynika to często z tego, że większość z nich to systemy tworzące funkcjonalną całość, w których skład wchodzi wiele urządzeń dostarczanych przez różnych dostawców...

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.Info.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.elektro.info.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.elektro.info.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.