elektro.info

Nowoczesne oświetlenie Neonica

Nowoczesne oświetlenie Neonica

Podczas remontu mieszkania, domu, pokoju czy biura, lub w trakcie planowania od samego początku ważnej dla nas przestrzeni, najczęściej w głowie mamy już przygotowaną wizję lub koncepcję. Plany te dotyczą...

Podczas remontu mieszkania, domu, pokoju czy biura, lub w trakcie planowania od samego początku ważnej dla nas przestrzeni, najczęściej w głowie mamy już przygotowaną wizję lub koncepcję. Plany te dotyczą zarówno układu mebli, wykorzystanych materiałów czy koloru ścian. Jednak przede wszystkim warto dokładnie i z uwagą podjąć decyzje związane z wyborem odpowiedniego oświetlenia.

news Skuter elektryczny od Seata

Skuter elektryczny od Seata

Seat przedstawił nowy, całkowicie elektryczny skuter, który pojawi się na drogach w przyszłym roku. Model e-Scooter został zaprojektowany w taki sposób, aby jak najlepiej wpisać się w rosnący trend współdzielonej...

Seat przedstawił nowy, całkowicie elektryczny skuter, który pojawi się na drogach w przyszłym roku. Model e-Scooter został zaprojektowany w taki sposób, aby jak najlepiej wpisać się w rosnący trend współdzielonej mobilności.

Zasilanie budynków w energię elektryczną w warunkach normalnych a zasilanie w warunkach pożaru (część 2.)

Zasilanie budynków w energię elektryczną w warunkach normalnych a zasilanie w warunkach pożaru (część 2.)

W tej części artykułu prezentujemy metodykę projektowania ochrony przeciwporażeniowej oraz zagorożenia stwarzane przez gazy wydzielane przez baterie akumulatorów wraz ze sposobami ich neutralizacji.

W tej części artykułu prezentujemy metodykę projektowania ochrony przeciwporażeniowej oraz zagorożenia stwarzane przez gazy wydzielane przez baterie akumulatorów wraz ze sposobami ich neutralizacji.

Czy w instalacji elektrycznej funkcję rozłącznika może pełnić wyłącznik różnicowoprądowy?

Fot. 1. Przykłady konstrukcji rozłączników izolacyjnych zestykowych dwu- i jednoprzerwowych

Powszechność stosowania wyłączników różnicowoprądowych w instalacjach elektrycznych często powoduje przypisywanie im również funkcji rozłącznika. Takie podejście jest niewłaściwe. W artykule zostanie wyjaśniony problem budowy tych aparatów oraz ich przeznaczenia.

Zobacz także

Dobór przewodów do zasilania urządzeń, które muszą funkcjonować w czasie pożaru (część 2.)

Dobór przewodów do zasilania urządzeń, które muszą funkcjonować w czasie pożaru (część 2.)

W pierwszej części artykułu zostały przedstawione podstawowe krzywe pożarowe temperatura - czas oraz zjawisko wzrostu rezystancji przewodu wskutek działania temperatury towarzyszącej pożarowi. Zostały...

W pierwszej części artykułu zostały przedstawione podstawowe krzywe pożarowe temperatura - czas oraz zjawisko wzrostu rezystancji przewodu wskutek działania temperatury towarzyszącej pożarowi. Zostały omówione zasady doboru przewodów ze względu na spadek napięcia oraz skuteczność samoczynnego wyłączenia podczas zwarć doziemnych w odniesieniu do urządzeń ppoż., które muszą funkcjonować w czasie pożaru. Szczególna uwaga została zwrócona na problemy zasilania silników pomp pożarowych.

Porażenia prądem elektrycznym o wysokiej częstotliwości

Porażenia prądem elektrycznym o wysokiej częstotliwości

Rozwój urządzeń elektronicznych i telekomunikacyjnych w ostatnich latach spowodował powszechność stosowania napięć o częstotliwości większej od przemysłowej. Skutki urazu elektrycznego u człowieka powodowane...

Rozwój urządzeń elektronicznych i telekomunikacyjnych w ostatnich latach spowodował powszechność stosowania napięć o częstotliwości większej od przemysłowej. Skutki urazu elektrycznego u człowieka powodowane prądem rażeniowym o wysokiej częstotliwości różnią się od skutków, które wywołuje prąd przemienny 50 Hz.

Nowelizacja zasad i wymagań stawianych ochronie przeciwporażeniowej (część 1.)

Nowelizacja zasad i wymagań stawianych ochronie przeciwporażeniowej (część 1.)

W 2003 roku wprowadzono do katalogu Polskich Norm normę uznaniową PN-EN 61140:2003 (U) pt. „Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym – Wspólne aspekty instalacji i urządzeń”. Jej wersja polska [2]...

W 2003 roku wprowadzono do katalogu Polskich Norm normę uznaniową PN-EN 61140:2003 (U) pt. „Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym – Wspólne aspekty instalacji i urządzeń”. Jej wersja polska [2] ukazała się w 2005 roku. Jest to norma niezwykle ważna i niestety mało znana. Zapisano w niej, że „jej celem jest podanie podstawowych zasad i wymagań, które są wspólne dla instalacji, sieci i urządzeń elektrycznych lub niezbędne dla ich koordynacji”. Wymagania normy dotyczą głównie ochrony przeciwporażeniowej...

Z uwagi na rozległość tematyki zawartej w tytule artykułu, rozważania zostaną ograniczone do aparatów elektrycznych niskiego napięcia o prądzie znamionowym nieprzekraczającym 100 A, powszechnie stosowanych w instalacjach elektrycznych budynków.

Rozłącznik jest aparatem elektrycznym przeznaczonym do załączania i wyłączania prądów w normalnych warunkach pracy (prądów roboczych), w tym także przeciążeniowych, jak również do przewodzenia w ciągu określonego czasu prądów powstałych w określonych nienormalnych warunkach pracy obwodu, na przykład prądów zwarciowych (Czytaj więcej na ten temat).

Bardzo rozpowszechnioną odmianą rozłącznika jest aparat o nazwie rozłącznik izolacyjny. Różni się on od rozłącznika przede wszystkim tym, że posiada sygnalizację stanu (załączenia i rozłączenia) powiązaną bezpośrednio (mechanicznie) z układem zestykowym, dając pewną informację co do odcięcia zasilania obwodu (obwodów) odbiorczego.

Rozłączniki typowo stosowane w domowych instalacjach elektrycznych spełniają wymagania normy PN-EN 60947-3:2009 Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa. Część 3: Rozłączniki, odłączniki, rozłączniki izolacyjne i zestawy łączników z bezpiecznikami topikowymi (oryg.). Podstawowymi ich parametrami oprócz parametrów prądowych i napięciowych są:

  • trwałość łączeniowa, wynosząca przeciętnie 30 000 cykli łączeniowych,
  • kategoria użytkowania, np. AC22A, oraz klasa pracy przerywanej, określające rodzaj obwodów obciążeniowych, do jakich przystosowany jest konkretny typ rozłącznika.

Z funkcji i wymagań opisanych w normie EN 60947-3 jednoznacznie wynika, że rozłączniki nie posiadają w torach prądowych żadnego wyzwalacza nadprądowego, a tym samym nie powodują samoczynnego przerwania zasilania w przypadku wystąpienia zakłócenia (przetężenia) w obwodzie, w którym są zainstalowane. Ale w obwodach, w których są one zainstalowane, występują stany zakłóceniowe, przez co rozłączniki muszą konstrukcyjnie być na nie przygotowane.

Streszczenie

Jednymi z podstawowych aparatów elektrycznych, które stosuje się w instalacjach elektrycznych, są wyłączniki różnicowoprądowe oraz rozłączniki. Różnią się one pomiędzy sobą nie tylko nazewnictwem, ale także spełniają znacznie różniące się wymagania w zakresie budowy i stosowania. Wyłączniki różnicowoprądowe w zakresie konstrukcji spełniają wymagania normy PN-EN 61008, natomiast rozłączniki – normy PN-EN 60947-3. Ich stosowanie w instalacjach elektrycznych określają normy PN-IEC 60364 i odstępstwa w tym zakresie są niedopuszczalne. W artykule autor przedstawił uzasadnioną technicznie odpowiedź na często zadawane przez elektryków pytanie: „Czy w instalacjach elektrycznych wyłączniki różnicowoprądowe mogą pełnić funkcję rozłączników”. Aparaty te mimo różnic w wymaganiach z zakresu budowy mają wiele cech wspólnych. artykule autor opisuje cechy wspólne i różnice w budowie tych aparatów elektrycznych. Biorąc pod uwagę szczegóły ich budowy, ich parametry użytkowe, a przede wszystkim funkcje, jakie pełnią w instalacjach elektrycznych, odpowiedź na tak postawione pytanie na podstawie wymagań norm jest jednoznaczna.

Podczas przepływu prądów zakłóceniowych a szczególnie prądów zwarciowych, przez układ zestykowy rozłącznika, na skutek sił elektrodynamicznych może dojść do odskoków jego styków, a w następstwie tego zjawiska może nastąpić ich sklejenie (zespawanie). Aby zapobiec takiemu zjawisku, stosuje się w tych aparatach odpowiednio silne dociski styków ruchomych do styków stałych, wprowadza się niekiedy układy gaszenia łuku elektrycznego, a także odpowiednio dobiera się materiały styków.

Prądy zakłóceniowe które przepływają przez rozłącznik, muszą być wyłączane przez odpowiednio dobrane zabezpieczenia nadprądowe (wyłączniki nadprądowe, bezpieczniki topikowe) instalowane w obwodach odbiorczych oraz od strony zasilania rozłącznika. Te właściwości (pewność połączenia elektrycznego, sygnalizacja rozłączenia, duży docisk pomiędzy stykami, brak wyzwalaczy w torze prądowym) określają budowę wewnętrzną rozłączników. Na fotografii 1. zostały przedstawione przykładowe konstrukcje rozłączników izolacyjnych.

Dźwignia załączająca powiązana jest ze stykiem ruchomym najczęściej poprzez jedno cięgno (brak zamka). Zapewnia to możliwość realizacji dużej wartości docisku stykowego, pewność połączenia elektrycznego, pewność i stabilność wytworzenia przerwy stykowej oraz jej sygnalizację (położenie dźwigni załączającej lub specjalny sygnalizator sprzęgnięty mechanicznie ze stykiem ruchomym). Cechą charakterystyczną tych rozwiązań, niezbyt wygodną dla użytkownika, jest stosunkowo duża siła potrzebna do przestawienia dźwigni załączającej rozłącznika (uwidacznia się to w aparatach wielobiegunowych, a szczególnie w czterobiegunowych). W celu łatwego i jednoznacznego odróżnienia rozłączników w instalacjach elektrycznych od innych aparatów (np. od wyłączników) stosuje się w nich dźwignie załączające w kolorze szarym lub czerwonym (w wyłącznikach dźwignie załączające są na ogół koloru czarnego).

Przeznaczeniem rozłączników jest świadome odłączanie zasilania obwodów podczas prac serwisowych wykonywanych w instalacji (w tym pomiarowych), odłączanie zasilania obwodów przy dłuższych nieobecnościach (np. wyjazd na urlop itp.). Rozłącznik powinien wytwarzać przerwę izolacyjną we wszystkich przewodach czynnych (łącznie z przewodem neutralnym). Po rozłączeniu należy zabezpieczyć dźwignię załączającą przed przypadkowym załączeniem przez osoby postronne przez zastosowanie blokady lub kłódki.

Wyłączniki różnicowoprądowe są to łączniki mechanizmowe przeznaczone do załączania, przewodzenia i wyłączania prądów w normalnych warunkach pracy i powodujące otwarcie zestyków toru prądowego zasilającego obwody odbiorcze wtedy, gdy wartość prądu różnicowego (upływowego) osiągnie określoną wartość w określonych warunkach.

Wyłączniki różnicowoprądowe bez wbudowanego zabezpieczenia nadprądowego, określane skrótowo RCCB, nie są przystosowane do pełnienia funkcji zabezpieczania przed przeciążeniami i/lub zwarciami. Wymagania dla RCCB zawarte są w normie PN-EN 61008-1:2007 Wyłączniki różnicowoprądowe bez wbudowanego zabezpieczenia nadprądowego do użytku domowego i podobnego (RCCB). Część 1: Postanowienia ogólne (oryg.)

W typowych wyłącznikach różnicowoprądowych wyzwalaczem reagującym na prądy upływowe jest przekaźnik spolaryzowany. Siła, z jaką przekazuje przekaźnik spolaryzowany informację o konieczności rozłączenia układu stykowego aparatu, wynosi od 20 do 50 G. Jest to bardzo mała wartość. Aby ją przenieść na mechanicznie rozłączany układ zestyków RCCB i zapewnić odpowiednio duży docisk stykowy, należy skonstruować specjalny układ mechaniczny, zwany popularnie zamkiem aparatu. Ze względu na występujące siły wyzwalania, zapewnienie odpowiedniego docisku styków, szybkość działania oraz niezawodność aparatu, rozwiązania konstrukcyjne tych zamków są precyzyjnie chronione przez producentów patentami. W zakresie budowy zamka RCCB, jego współpracy z przekaźnikiem spolaryzowanym, a realizacją napędu styków ruchomych w rozłącznikach, jest bardzo duża różnica. Objawia się ona liczbowo przede wszystkim w trwałości łączeniowej, która dla RCCB wynosi od 3000 do 4000 łączeń. Na rysunku 1. przedstawiona została poglądowa budowa dwubiegunowego wyłącznika RCCB typu P302 produkcji firmy Legrand.

Obwód prądowy wyłącznika P302 nie posiada wbudowanych szeregowo wyzwalaczy nadprądowych. Wyzwalacz różnicowoprądowy sprzęgnięty jest z torem prądowym magnetycznie poprzez przekładnik prądowy, tak jak jest to pokazane na fotografii 2.

Styki ruchome w rozwiązaniu pokazanym na fotografii 2. współpracują ze stykami stałymi połączonymi mechanicznie z przyłączami. Z powyższego można wysnuć wniosek, że tor prądowy RCCB bezpośrednio zawiera tylko układ zestykowy o określonych parametrach elektrycznych, tak samo jak rozłącznik.

Ze względu na konieczność przenoszenia przez RCCB prądów zakłóceniowych (przeciążeniowych i zwarciowych) dla tego typu aparatów producenci, spełniając wymagania normy PN-EN 61008, podają m.in. wartość prądu znamionowego zwarciowego przy konkretnym dobezpieczeniu od strony zasilania (wyłącznik nadprądowy lub bezpiecznik topikowy). Realizacja tych wymagań polega na wyeliminowaniu takich samych niekorzystnych zjawisk, tak jak to się wykonuje w rozłącznikach (zwiększony docisk pomiędzy stykami, gaszenie łuku, zastosowanie odpowiednich materiałów styków). W tym przypadku także można stwierdzić, że układy zestykowe rozłączników i RCCB muszą spełniać podobne wymagania.

Ze względu na konieczność szybkiego rozróżnienia RCCB od aparatów z wyzwalaczami nadprądowymi wiele firm stosuje w RCCB dźwignie załączające w kolorze szarym, podobnie jak w rozłącznikach. W niektórych krajach wymaga się, aby dźwignia załączająca rozłącznika miała kolor czerwony, w celu wyraźnego rozróżnienia m.in. od wyłącznika różnicowoprądowego

RCCB w Polsce nazwaliśmy wyłącznikami różnicowoprądowymi. Nazwa wynika z realizowanej przez nie funkcji polegającej na wychwytywaniu różnicy pomiędzy wartością chwilową prądów wpływających i wypływających z RCCB i wyłączaniu obwodu (instalacji), w którym została wykryta ta różnica za pomocą wyzwalacza różnicowoprądowego. Obecność wyzwalacza zadecydowała o przyporządkowaniu ich do grupy wyłączników. We Francji RCCB ze względu na to, że w torze prądowym nie posiadają bezpośrednio wbudowanych wyzwalaczy, nazywane są rozłącznikami różnicowoprądowymi (Interrupteur Differantiel, w skrócie ID).

Rozłączniki i wyłączniki różnicowoprądowe RCCB mają wiele wspólnych cech technicznych i funkcjonalnych:

  • bardzo zbliżoną konstrukcję torów prądowych,
  • podobnie dobrane układy zestykowe (dociski pomiędzy stykami, gaszenie łuku, materiały stykowe),
  • w niektórych krajach taka sama kolorystyka dźwigni załączających,
  • nazewnictwo w języku francuskim.

Jednak ze względu na:

  • pełnioną przez RCCB bardzo ważną funkcję ochronną, ochronę przed przypadkami porażenia prądem elektrycznym,
  • konieczność występowania skomplikowanego zamka w realizacjach RCCB, a co za tym idzie, brak bezpośredniego mechanicznego powiązania pomiędzy dźwignią załączającą a układem zestykowym, co uzewnętrznia znacznie mniejszą trwałość łączeniową, nie powinno się stosować w instalacjach elektrycznych wyłącznika różnicowoprądowego (RCCB) jako rozłącznika.

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Powiązane

Filtr hybrydowy jako kompensator negatywnego oddziaływania nieliniowych odbiorników dużej mocy na sieć zasilającą

Filtr hybrydowy jako kompensator negatywnego oddziaływania nieliniowych odbiorników dużej mocy na sieć zasilającą

Rosnąca liczba odbiorników nieliniowych stwarza coraz większe zagrożenia w sieciach i instalacjach elektrycznych (straty energii, awarie). Obniżenie poziomu zakłóceń wprowadzanych do sieci zasilającej...

Rosnąca liczba odbiorników nieliniowych stwarza coraz większe zagrożenia w sieciach i instalacjach elektrycznych (straty energii, awarie). Obniżenie poziomu zakłóceń wprowadzanych do sieci zasilającej można osiągnąć m.in. przez stosowanie filtrów aktywnych, a przy dużych mocach – filtrów hybrydowych. W artykule przedstawiono wyniki symulacji komputerowej, ilustrujące pracę filtra hybrydowego.

Trasy kablowe i systemy mocowań funkcjonujące w czasie pożaru – wymagania podstawowe

Trasy kablowe i systemy mocowań funkcjonujące w czasie pożaru – wymagania podstawowe

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU 2002 nr 75 poz. 690 z późn. zm.) [5] §187 ust....

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU 2002 nr 75 poz. 690 z późn. zm.) [5] §187 ust. 3 stanowi, że: „Przewody i kable elektryczne oraz światłowodowe wraz z ich zamocowaniami, zwane zespołami kablowymi, stosowane w systemach zasilania i sterowania urządzeniami służącymi ochronie przeciwpożarowej, powinny zapewniać ciągłość dostawy energii elektrycznej lub przekazu sygnału przez czas...

Struktura, funkcjonalność i zastosowania systemów wbudowanych

Struktura, funkcjonalność i zastosowania systemów wbudowanych

Różnorodność urządzeń oraz systemów związanych z działalnością człowieka rośnie znacząco wraz z rozwojem techniki i nauki. Techniki mikroprocesorowe stosowane są praktycznie wszędzie i nie stanowią już...

Różnorodność urządzeń oraz systemów związanych z działalnością człowieka rośnie znacząco wraz z rozwojem techniki i nauki. Techniki mikroprocesorowe stosowane są praktycznie wszędzie i nie stanowią już tylko uniwersalnych maszyn obliczeniowych, lecz wykorzystywane są w modułach sterujących pracą praktycznie wszystkich systemów wykorzystywanych w przemyśle oraz w życiu codziennym.

Komentarze

  • elektronik elektronik, 22.06.2013r., 03:17:06 Z zaskoczeniem stwiedzam, że różnic między "FR" a RCD jest stosunkowo mało, a jeśli tory prądowe są rzeczywiście podobnej jakości, to na pierwszy rzut oka wydawałoby się, że np. w ciasnej rozdzielnicy porządny RCD mógły pełnić funkcję rozłącznika. Ale - moim zdaniem - jednak nie. I to z więcej niż w zasadzie jednego powodu, podanego przez Autora na końcu, sprowadzającego się do różnic w konstrukcji zamka na niekorzyść RCD z jego nieuniknioną mechaniczną komplikacją (mimo podobnej nawet siły docisku styków). 1. Dla mnie największą wadą ewentualnego wyeliminowania rozłącznika byłby całkowity brak możliwości przeprowadzenia części pomiarów, w szczególności rezystacji pętli zwarcia między przewodem fazowym a ochronnym L-PE! To kluczowy pomiar dla bezpieczeństwa użytkownika końcowego - np. wartości ewent. napięcia dotykowego piekarnika czy okapu kuchennego. Bez zmostkowania RCD pomiar awykonalny z dobrą rozdzielczością, bo wszak nie można za taką uznać pomiaru rezystancji przewodu PE prądem o wartości np. 0,4 znamionowego prądu różnicowego (tj. poniżej progu wyzwolenia RCD). Rozdzielczość w takim wypadku bywa nie lepsza niż 10 ohm, a chciałoby się o rząd-dwa rzędy wielkości dokładniej. 2. Kolejną wadą używania RCD w funkcji rozłącznika to niepotrzebne zużywanie jego styków, a przecież RCD nie są tanie. No, zwykłe może są - prymitywne RCD można już przecież kupić za kilkadziesiąt zł. Jednak wyborem fachowca powinien być RCD typu G czy HI. Czyli krótkozwłoczny, bo wytrzymuje większy prąd zwarciowy, bo zwłoka czasowa o szerokości minimum pół okresu sieci (bez względu na "krotność" znamionowego prądu różnicowego) daje pewność, że nie zrzuci przypadkowo. Mimo delikatnego i skomplikowanego mechanizmu zamka.

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.info.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies.

Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.elektro.info.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.elektro.info.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.