elektro.info

Metody programowania sterowników PLC – algebra Bolle’a

Metody programowania sterowników PLC – algebra Bolle’a

Cechą wspólną dla zastosowania urządzeń swobodnie programowalnych w postaci rozbudowanych sterowników PLC do sterowania procesami przemysłowymi czy tzw. przekaźników programowalnych, jak również kompaktowych...

Cechą wspólną dla zastosowania urządzeń swobodnie programowalnych w postaci rozbudowanych sterowników PLC do sterowania procesami przemysłowymi czy tzw. przekaźników programowalnych, jak również kompaktowych sterowników z panelami HMI, jest konieczność napisania programu (zaprogramowania ich) zgodnie z założonym algorytmem.

Zasilanie serwerowni prądem stałym

Zasilanie serwerowni prądem stałym

Prowadzona pod koniec XIX wieku „wojna o prąd” pomiędzy T. Edisonem a G. Westing­housem, ostatecznie została rozstrzygnięta na korzyść prądu przemiennego. Zaletą, która zaważyła o jego sukcesie, była stosunkowo...

Prowadzona pod koniec XIX wieku „wojna o prąd” pomiędzy T. Edisonem a G. Westing­housem, ostatecznie została rozstrzygnięta na korzyść prądu przemiennego. Zaletą, która zaważyła o jego sukcesie, była stosunkowo łatwa technicznie możliwość transformacji wartości napięcia. Pozwoliło to – zwiększając wartość napięcia – przesyłać energię na duże odległości przy niskich stratach. Warto zaznaczyć, że w owym czasie energia elektryczna była używana głównie do oświetlania ulic, niektórych domostw oraz do...

Uproszczony projekt sterowania wentylacją przedziału bateryjnego zasilacza UPS

Uproszczony projekt sterowania wentylacją przedziału bateryjnego zasilacza UPS

Zasilacz UPS o mocy 400 kVA pracujący w układzie zasilania wyposażonym w zespół prądotwórczy wymaga rozbudowy o magazyn energii gwarantujący podtrzymanie pracy zasilanych odbiorników przez czas 30 minut...

Zasilacz UPS o mocy 400 kVA pracujący w układzie zasilania wyposażonym w zespół prądotwórczy wymaga rozbudowy o magazyn energii gwarantujący podtrzymanie pracy zasilanych odbiorników przez czas 30 minut w przypadku zaniku napięcia w sieci elektroenergetycznej. Czas ten umożliwia zakończenie procesu technologicznego w przypadku nałożenia się awarii zespołu prądotwórczego.

Nowelizacja zasad i wymagań stawianych ochronie przeciwporażeniowej (część 1.)

Elementy ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym

W 2003 roku wprowadzono do katalogu Polskich Norm normę uznaniową PN-EN 61140:2003 (U) pt. „Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym – Wspólne aspekty instalacji i urządzeń”. Jej wersja polska [2] ukazała się w 2005 roku. Jest to norma niezwykle ważna i niestety mało znana. Zapisano w niej, że „jej celem jest podanie podstawowych zasad i wymagań, które są wspólne dla instalacji, sieci i urządzeń elektrycznych lub niezbędne dla ich koordynacji”. Wymagania normy dotyczą głównie ochrony przeciwporażeniowej w obiektach elektroenergetycznych niskiego napięcia, ale niektóre postanowienia odnoszą się również lub tylko do ochrony przeciwporażeniowej w obiektach wysokiego napięcia.

W normie tej zastosowano terminologię i podano zasady różniące się często w sposób istotny od tych, do których środowisko elektryków przyzwyczajało się przez ostatnie kilkanaście lat. Wprawdzie postanowienia te są przewidziane do stosowania „tylko wtedy, gdy zostaną one włączone lub przywołane w stosowanych normach”, ale proces wprowadzania tych postanowień do innych norm międzynarodowych już się rozpoczął.

Brak powszechnej dostępności do normy PN-EN 61140 oraz wprowadzane zmiany mogą spowodować wiele trudności w zrozumieniu i przyswojeniu nowych postanowień nowelizowanych norm. Ale nawet ci, którzy sięgną do tej normy, będą mieli trudności w zrozumieniu jej postanowień. Dlatego w artykule przedstawiono podstawowe postanowienia normy PN-EN 61140 [2], wyjaśnienia postanowień, które zdaniem autorów artykułu mogą być dla wielu elektryków nie w pełni jasne oraz niektóre wymagania nowelizowanej normy IEC 60364-4-41 [1], uwzględniającej postanowienia normy PN-EN 61140.

ochrona ppoz 2015 1
WARTO WIEDZIEĆ >>
Sprawdź zawartość i cenę w Księgarni Technicznej >>

Zakres tematyczny normy PN-EN 61140

Postanowienia normy są zawarte w ośmiu rozdziałach i czterech załącznikach informacyjnych:

1. Zakres.

2. Powołania normatywne (normy przywołane).

3. Definicje.

4. Podstawowe zasady ochrony przed porażeniem elektrycznym.

5. Środki ochrony (elementy środków ochrony).

6. Środki ochronne.

7. Koordynacja urządzeń elektrycznych i środków ochrony w instalacjach elektrycznych.

8. Szczególne warunki działania i obsługi.

  • Załącznik krajowy NB (informacyjny). Alfabetyczny wykaz terminów polskich zdefiniowanych w rozdziale 3. i ich angielskie odpowiedniki,
  • Załącznik A (informacyjny). Zestawienie środków ochrony wprowadzonych na podstawie wymagań dotyczących ochrony,
  • Załącznik B (informacyjny). Wartości graniczne maksymalnego prądu przemiennego dotyczące prądów w przewodach ochronnych, odnoszące się do przypadków 7.5.2.2 a) oraz 7.5.2.2 b), 
  • Załącznik C (informacyjny). Wykaz terminów.

Wątpliwości budzą tytuły rozdziałów 5. i 6. Trudno od razu zauważyć, czym może bowiem różnić się treść rozdziałów zatytułowanych „Środki ochrony” i „Środki ochronne”. Wprawdzie wyjaśnieniem jest zapis podany po pierwszym tytule w nawiasie „(elementy środków ochrony)”, ale pozostaje trudność, czy właściwe jest nazywanie tych elementów środkami ochrony, gdy wchodzą one w skład „środków ochrony”. W wersji angielskiej tej normy tytuły rozdziałów 5. i 6. są następujące: „Protective provisions (elemets of protective measures)” i „Protective measures”. Aby jednak nie wprowadzać na razie nowych terminów bez dyskusji, w tekście będą stosowane terminy „środki (systemy) ochrony przeciwporażeniowej” oraz „środki (elementy) ochrony przeciwporażeniowej”. Część środków (elementów) ochrony mogą tworzyć ochronę podstawową, inne – ochronę przy uszkodzeniu, a jeszcze inne – ochronę wzmocnioną.

Środki (elementy) ochrony podstawowej i przy uszkodzeniu lub środki (elementy) ochrony wzmocnionej tworzą systemy ochrony.

Terminologia stosowana w normie PN-EN 61140

Stosowane w normie PN-EN 61140 [2] terminy i ich definicje zostały w ogromnej większości zaczerpnięte z najnowszej wersji działu 195. zatytułowanego „Uziemienia i ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym” dokumentu normalizacyjnego PN-IEC 60050 „Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki” [7]. Kilka terminów zaczerpniętych z działu 195. w normie PN-EN 61140 zmodyfikowano, a kilka zaczerpnięto z innych działów słownika [4, 5, 6]. W artykule przedstawiono niektóre nowe terminy (w nawiasach podano ich numery w normie) i uwagi, które nasuwają się po ich przeczytaniu (kursywą).

Część czynna niebezpieczna (3.5) – część czynna, która w pewnych warunkach może spowodować porażenie elektryczne. Jest to termin nowy. Termin ten jest potrzebny, gdyż nie każda część czynna jest lub może być niebezpieczna. Użycie tego terminu niesie precyzyjną informację, która może być istotna i celowo podkreślona.

Ekranowanie ochronne (3.22) – oddzielenie obwodów elektrycznych i/lub przewodów od niebezpiecznych części czynnych ekranem ochronnym, elektrycznie połączonym do połączenia wyrównawczego ochronnego i przeznaczonym do ochrony przed porażeniem elektrycznym. Jest to rzadko spotykany dotychczas termin. W omawianej normie jest to środek (element) ochrony przy uszkodzeniu.

Izolacja podstawowa (3.10.1) – izolacja części czynnych niebezpiecznych, która zapewnia ochronę podstawową. Uwaga – tego pojęcia nie stosuje się do izolacji używanej wyłącznie do celów funkcjonalnych. Termin stosowany od ponad 10 lat, ale nie zawsze właściwie rozumiany. Wiele osób uważa, że izolacja podstawowa to to samo, co izolacja funkcjonalna (robocza). Tak jednak nie jest. Jest to zaznaczone w uwadze pod definicją izolacji podstawowej, zamieszczonej w omawianej normie. W omawianej normie nowością jest uznawanie izolacji gazowej za rodzaj izolacji podstawowej, ale z taką izolacją należy równocześnie stosować inne środki (elementy) ochrony podstawowej (patrz dalszy tekst omawiający środki ochrony).

Napięcie dotykowe (rzeczywiste), napięcie dotykowe rażeniowe (3.8.1) – napięcie pomiędzy częściami przewodzącymi, które są dotykane jednocześnie przez człowieka lub  zwierzę. Termin „napięcie dotykowe”w rozumieniu norm międzynarodowych odpowiada polskiemu, tradycyjnemu terminowi „napięcie rażeniowe”. Terminowi polskiemu „napięcie dotykowe” odpowiada anglojęzyczny termin „napięcie dotykowe spodziewane”. Aby nie było pomyłek, do terminu „napięcie dotykowe” w tłumaczeniu dosłownym dodano w nawiasie słowo „rzeczywiste”. Osoba tłumacząca angielski tekst normy na polski dla pełnej jasności dodała jeszcze jeden równoważny termin „napięcie dotykowe rażeniowe”.

Napięcie dotykowe spodziewane (3.8.2) – napięcie pomiędzy jednocześnie dostępnymi częściami przewodzącymi, kiedy części te nie są dotykane przez człowieka lub zwierzę. Termin ten wyjaśniono wyżej.

Ochrona podstawowa (3.2) – ochrona przed porażeniem elektrycznym w warunkach braku uszkodzenia. Omawiana norma zastępuje tym terminem stosowany dotychczas w normach międzynarodowych termin „ochrona przed dotykiem bezpośrednim”. Termin nowy ma tę zaletę, że jest krótszy. Można było pozostawić obok nowego również poprzedni termin, bo pozostawiono termin „dotyk bezpośredni”.

Ochrona przy uszkodzeniu (3.1.2) Ochrona przed porażeniem elektrycznym przy pojedynczym uszkodzeniu. Termin nowy. Zastępuje on termin „ochrona przy dotyku pośrednim”. Termin jest krótki i jednoznaczny. Z podobnego powodu do podanego przy poprzednim terminie można było go pozostawić jako termin równoznaczny, poprzednio stosowany.

Ograniczenie ustalonego prądu dotykowego i ładunku (3.27) – ochrona przed porażeniem elektrycznym za pomocą obwodu lub urządzenia tak zaprojektowanego, aby w warunkach normalnych i podczas uszkodzenia ustalony prąd dotykowy i ładunek były ograniczone poniżej niebezpiecznego poziomu. Jest to środek (element) ochrony podstawowej dotychczas nierozpowszechniony w Polsce.

Prąd dotykowy, prąd rażeniowy (3.9) – prąd elektryczny, który przepływa przez ciało człowieka lub zwierzęcia, w przypadku dotyku jednej części dostępnej lub większej ich liczby elektrycznej instalacji lub urządzenia. Prąd dotykowy jest nowym terminem w polskich normach. Jest dosłownym tłumaczeniem terminu anglojęzycznego. Osoba tłumacząca dodała drugi termin, będący terminem tradycyjnie stosowanym w Polsce. Nie jest stosowany w normach międzynarodowych, ale Polakom jest dobrze znany i zrozumiały. Definicja terminu nie jest precyzyjna.

Niestety w omawianej normie brak jest odpowiednika stosowanego od lat w Polsce terminu „prąd porażeniowy” choć w omawianej normie występuje termin „porażenie prądem elektrycznym” i „porażenie elektryczne”. Może powinien to być termin „prąd dotykowy niebezpieczny”, tak jak jest „część niebezpieczna”.

Przewód ochronny, PE (3.16.4) – przewód przeznaczony do celów bezpieczeństwa, np. ochrona przed porażeniem elektrycznym. Należy zwrócić uwagę, że przecinek przed oznaczeniem PE sugeruje, że przewód ochronny i przewód PE to terminy jednoznaczne. W praktyce najczęściej się tak przyjmuje. Jednak definicja podana w normie może być zastosowana zarówno do przewodów wyrównawczych ochronnych, jak i do przewodów uziemiających ochronnych (wszystkie te przewody oznacza się barwami zieloną i żółtą).

Samoczynne wyłączenie zasilania (3.18) – spowodowanie przerwy w jednym lub większej liczbie przewodów linii, w wyniku samoczynnego zadziałania urządzenia ochronnego w przypadku uszkodzenia. W normie PN-EN 61140 termin ten zdefiniowany został tak, jakby chodziło tylko o środek (element) ochrony przy uszkodzeniu, choć termin ten jest też używany w ww. normie dla określenia środka (systemu) ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym i wtedy powinny być spełnione dodatkowe wymagania oprócz spowodowania przerwy przy uszkodzeniu. Takie użycie jednego terminu w dwóch znaczeniach może powodować nieporozumienia.

Separacja elektryczna (3.25) – środek ochrony, który izoluje niebezpieczny obwód czynny od wszystkich innych obwodów i części, od ziemi, i uniemożliwia dotknięcie tego obwodu. Komentarz wspólny do terminów 3.25, 3.24 i 3.23 podany po definicji terminu 3.23.

Separacja ochronna (elektryczna) (3.24) – rozdzielenie jednego obwodu elektrycznego od innych w wyniku zastosowania: izolacji podwójnej, lub izolacji podstawowej i ekranu ochronnego, lub izolacji wzmocnionej. Komentarz wspólny do terminów 3.25, 3.24 i 3.23 podany po definicji terminu 3.23.

Separacja podstawowa (?) (3.23) – separacja pomiędzy obwodami lub pomiędzy obwodem i ziemią uzyskana za pomocą izolacji podstawowej. W normie rozróżniono trzy rodzaje „separacji”, każda z nich ma inną definicję i inne przeznaczenie w ochronie. Należy więc dokładnie zapoznać się z tymi definicjami i stosować poszczególne terminy w odpowiednim znaczeniu (patrz elementy systemów ochrony).

Znak zapytania postawiony po terminie „separacja podstawowa” jest istotny, gdyż osoba tłumacząca tekst normy europejskiej zastępowała w tekście normy termin angielski „simple separation” dwoma terminami polskimi, co może prowadzić do nieporozumień. W załączniku krajowym NB, w definicjach (p. 3 normy) i w załączniku C zastosowano polski termin „separacja podstawowa”, a w pozostałym tekście normy i na rysunkach – „separacja zwykła”.

Strefa niebezpieczna (3.35) – w przypadku wysokiego napięcia, powierzchnia ograniczona przez minimalny odstęp wokół niebezpiecznych części czynnych nieobjętych ochroną przed dotykiem. Termin stosowany w ochronie przeciwporażeniowej w obiektach elektroenergetycznych wysokiego napięcia, gdy porażenie może wystąpić na skutek niedozwolonego zbliżenia się do części czynnych nieobjętych ochroną podstawową. Rozmiary strefy niebezpiecznej zależne są więc od wartości napięcia, pod jakim znajduje się ta część.

Środek ochrony wzmocnionej (3.19) – środek ochrony zapewniający niezawodność ochrony nie niższą niż uzyskiwana za pomocą dwóch niezależnych środków ochrony. Termin nowy, zastępujący termin „równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim”.

Środowisko nieprzewodzące (3.11) – zespół czynników, dzięki którym człowiek lub zwierzę, dotykając części przewodzącej dostępnej, która może stać się częścią czynną niebezpieczną, są chronione dzięki dużej impedancji środowiska (np. izolowanych ścian i izolowanych podłóg) oraz w wyniku nieistnienia uziemionych części przewodzących. Termin nowy, zastępujący termin „izolowane stanowisko” (izolowane podłogi i ściany). W definicji użyto terminu „część czynna niebezpieczna” w odniesieniu do części, którą określaliśmy „częścią przewodzącą dostępną”.

Uziemienie funkcjonalne (3.17.7) – uziemienie jednego punktu lub wielu punktów sieci, instalacji lub urządzenia dla celów innych niż bezpieczeństwo. Termin zastępujący termin stosowany dotychczas „uziemienie robocze”. Zmiana niezrozumiała, polegająca na zastąpieniu powszechnie przyjętego polskiego słowa „robocze” rzadko stosowanym w Polsce terminem zaczerpniętym z innych języków „funkcjonalny”. W podobny sposób zastąpiono termin „połączenie wyrównawcze robocze” terminem „połączenie wyrównawcze funkcjonalne”.

Podstawowe zasady ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym

Norma PN-EN 61140 [2] wymaga:

  • aby w warunkach normalnych (przy braku uszkodzenia) części czynne niebezpieczne były niedostępne
  • w warunkach pojedynczego uszkodzenia części przewodzące dostępne nie były niebezpieczne.

Wymieniona norma wyjaśnia, że:

  • zasady dostępności części czynnych niebezpiecznych w warunkach normalnych mogą się różnić dla osób postronnych i dla osób wykwalifikowanych lub poinstruowanych, 
  • w obiektach wysokiego napięcia przekroczenie strefy niebezpiecznej jest równoznaczne z dotknięciem niebezpiecznej części czynnej,
  • pojedyncze uszkodzenie powinno być brane pod uwagę w przypadku, gdy:
    – dostępna nieniebezpieczna część czynna staje się częścią czynną niebezpieczną (np. w wyniku niedotrzymania ograniczenia ustalonego prądu dotykowego i ładunku), lub
    – część przewodząca dostępna staje się częścią niebezpieczną pod napięciem (np. w wyniku uszkodzenia izolacji podstawowej w stosunku do części przewodzących dostępnych), lub
    – część czynna niebezpieczna staje się dostępna (np. w wyniku mechanicznego uszkodzenia obudowy) (obecnie uważa się, że taka okoliczność nie powinna być brana pod uwagę, tzn. wystąpienie takiej okoliczności nie jest dopuszczalne).

Ochrona (system) w warunkach normalnych i przy pojedynczym uszkodzeniu może być zrealizowana przez zastosowanie:

  • dwóch niezależnych środków – środka (elementu) ochrony podstawowej i niezależnego środka ochrony przy uszkodzeniu, lub
  • jednego środka ochrony nazywanego środkiem (elementem) ochrony wzmocnionej o takich właściwościach, aby efektywność ochrony była równoważna osiąganej za pomocą dwóch niezależnych środków.

Możliwości stosowania ochrony przedstawiono na rysunku 1.

Środki (elementy) ochrony podstawowej

W normie PN-EN 61140 [2] podano podstawowe wymagania stawiane następującym środkom (elementom środków) ochrony podstawowej:

1) instalacja podstawowa,

2) przegrody i obudowy,

3) przeszkody, bariery,

4) umieszczenie poza zasięgiem (ręki),

5) ograniczanie napięcia (ELV),

6) ograniczanie ustalonego prądu dotykowego i ładunku,

7) sterowanie rozkładem potencjałów.

Pierwsze cztery z wymienionych powyżej środków są powszechnie znane, gdyż są opisane m.in. w stosowanej od ponad 10 lat normie PN-IEC 60304-4-41 [8]. Warto jednak zwrócić uwagę na to, że w normie PN-EN 61140 [2] uznano jako izolację podstawową zarówno izolację stałą, jak i gazową. Przy zastosowaniu izolacji podstawowej stałej nie jest konieczne jednoczesne stosowanie innych środków ochrony podstawowej. Natomiast w przypadkach zastosowania izolacji podstawowej gazowej należy zapobiegać dostępowi do niebezpiecznych części czynnych lub przekroczenia granicy strefy niebezpiecznej, stosując równocześnie takie środki ochrony podstawowej jak: przegrody, obudowy, przeszkody lub umieszczanie poza zasięgiem (ręki).

Umieszczenie słowa „ręka” w nawiasie oznacza, że słowo to odnosi się do obiektów niskiego napięcia, zaś przy omawianiu rodzajów ochrony w obiektach wysokiego napięcia powinno ono być pominięte.

Ograniczenie napięcia do odpowiedniej do wartości ELV (bardzo niskiego napięcia) może spełniać wymagania ochrony podstawowej, ale tylko w układach SELV i PELV, które dotychczas są elementami równoczesnej ochrony przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim, a według normy PN-EN 61140 wchodzą w skład ochrony wzmocnionej.

Ograniczenie ustalonego prądu dotyku i ładunku jest środkiem (elementem) ochrony podstawowej mało znanym w Polsce. Powinien on chronić ludzi i zwierzęta przed ustalonymi prądami dotykowymi i ładunkami, które mogą być niebezpieczne, lub w określonych przypadkach – odczuwalne. W normie podano w formie wytycznych, maksymalne dopuszczalne wartości prądów dotykowych przemiennych o częstotliwości od 15 do 100 Hz i stwierdzono, że Komitety Techniczne (normalizacyjne) krajowe mogą ustalić odpowiednio wyższe, od podanych w normie, wartości nagromadzonego ładunku i ustalonego prądu dla części specjalnie przeznaczonych do wywołania reakcji (np. elektryczne ogrodzenie). Oczywiście nie może być przekroczony próg fibrylacji komór serca.

Sterowanie rozkładem potencjałów to środek (element) ochrony przy uszkodzeniu stosowany przede wszystkim w obiektach wysokiego napięcia. W pewnych przypadkach może on być zastosowany jako środek dla ochrony podstawowej, gdy np. zagrożenie wywołują prądy upływowe.

Środki (elementy) dla ochrony przy uszkodzeniu

Do elementów dla ochrony przy uszkodzeniu w normie PN-EN 61140 [2] zalicza się:

1) izolację dodatkową,

2) ochronne połączenia wyrównawcze,

3) ekranowanie ochronne,

4) sygnalizowanie uszkodzenia i wyłączanie zasilania w instalacjach i sieciach wysokiego napięcia,

5) samoczynne wyłączanie zasilania,

6) separację zwykłą (między obwodami),

7) środowisko nieprzewodzące.

8) sterowanie rozkładem potencjałów.

Izolacja dodatkowa to element dość powszechnie stosowany w urządzeniach II klasy ochronności i nie wymaga wyjaśnień.

Ochronne połączenia wyrównawcze są stosowane od co najmniej 10 lat. W normie zwraca się uwagę na to, że w wyrównywaniu potencjałów uczestniczą nie tylko przewody wyrównawcze ochronne, ale i przewody ochronne PE, przewody PEN, ekrany ochronne itp.

Ekranowanie ochronne to stosowanie ekranu przewodzącego umieszczonego pomiędzy częściami czynnymi niebezpiecznymi sieci, instalacji lub urządzenia i częścią dostępną. Ekrany ochronne powinny być włączone w system połączeń wyrównawczych (uziemionych) i powinny spełniać wymagania dotyczące elementów połączeń wyrównawczych ochronnych.

Sygnalizowanie uszkodzenia i wyłączanie zasilania w obiektach wysokiego napięcia powinno zapewniać co najmniej sygnalizację uszkodzenia. Wyłączenie zasilania powinno być dokonane ręcznie lub automatycznie w zależności od sposobu pracy punktów neutralnych sieci. W Polsce taki środek stosowany jest w sieciach średnich napięć.

Samoczynne wyłączenie zasilania jest to środek ochrony przy uszkodzeniu, który jest powszechnie stosowany i chyba nie wymaga komentarza.

Separacja zwykła (podstawowa) (miedzy obwodami) jest to separacja między rozpatrywanym obwodem a innymi obwodami lub ziemią i powinna być zapewniona za pomocą izolacji podstawowej wytrzymującej najwyższe napięcia obwodów.

Środowisko nieprzewodzące jest to środek ochrony przy uszkodzeniu dotychczas nazywany „izolowanie stanowiska”, który jest znany i nie wymaga komentarza.

Sterowanie rozkładem potencjałów jest to element powszechnie stosowany w obiektach wysokiego napięcia.

Środki ochrony wzmocnionej

Do środków (elementów) ochrony wzmocnionej zalicza się:

1) izolację wzmocnioną,

2) separację ochronną pomiędzy obwodami,

3) źródła prądu ograniczonego,

4) urządzenia ochronne impedancyjne.

Dopuszcza się stosowanie innych środków (elementów) ochrony wzmocnionej spełniających wymagania stawiane ochronie wzmocnionej.

Izolacja wzmocniona to środek znany i nie wymaga wyjaśnień.

Separacja ochronna pomiędzy obwodami to elementy ochrony wzmocnionej przez zastosowanie:

  • izolacji podstawowej i dodatkowej, lub
  • izolacji wzmocnionej, lub
  • ekranowania ochronnego, lub
  • kombinacji tych środków.

Źródło prądu ograniczonego to element mało znany w Polsce. Źródło prądu ograniczonego powinno być tak zaprojektowane, aby prąd dotykowy nie przekraczał wartości granicznych dopuszczalnych.

Urządzenie ochronne impedancyjne powinno niezawodnie ograniczać prąd dotykowy do wartości dopuszczalnych.

Środki (systemy) ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym wg PN-EN 61140

Na rysunku 2. i rysunku 3. przedstawiono środki (systemy) ochrony przeciwporażeniowej i ich elementy według PN-EN 61140 [2]. Na rysunku 2. zestawiono środki (systemy) zapobiegające porażeniu przez niedopuszczenie do pojawienia się napięcia dotykowego albo ograniczenie tego napięcia do wartości uznanej za bezpieczną (długotrwale lub przy ograniczonym czasie utrzymywania się). Na rysunku 3. zestawiono środki (systemy) ochrony, w których elementy dla ochrony podstawowej ograniczają napięcie lub prąd i ładunek źródła zasilania obwodu, lub jego części.

Koordynacja ochrony zastosowanej w urządzeniu i w instalacji

Cechy urządzeń, które pozwalając ocenić możliwość koordynacji ochrony zastosowanej w urządzeniach z ochroną zastosowaną w obwodzie zasilającym, są określone przez tzw. klasy ochronności urządzenia. Norma, tak jak to było określone dotychczas, wyróżnia cztery klasy ochronności: 0, I, II i III.

W tabeli 1. przedstawiono za normą PN-EN 61140 [2] warunki przyłączania urządzeń z instalacją i oznaczenia graficzne klas ochronności.

Inne wymagania normy PN-EN 61140

Norma zawiera również postanowienia dotyczące:

  • konieczności ograniczania prądu w przewodzie ochronnym, który może pogarszać bezpieczeństwo ludzi lub normalne korzystanie z instalacji elektrycznej,
  • możliwości wykorzystania przewodu czynnego i przewodu ochronnego jako drogi powrotnej do sygnalizacji,
  • uziemienia urządzenia, które przewidziane jest do stałego połączenia i mającego prąd w przewodzie ochronnym większy niż 10 mA,
  • konieczności ustalenia odstępów i wysokości stref bezpieczeństwa oraz miejsc umieszczenia tablic ostrzegawczych w instalacjach wysokiego napięcia,
  • szczególnych warunków działania urządzeń i ich obsługi,
  • dostępności urządzeń i zasad ich obsługi,
  • wartości elektrycznych (wartości napięć) po odłączeniu izolacyjnym.

Literatura

  1. IEC 60364-4-41:2005 Low-voltage electrical installations. Part 4-41: Protection for safety. Protection against electric shock.
  2. PN-EN 61140:2005 Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym. Wspólne aspekty instalacji i urządzeń.
  3. PN-HD 60364-4-41:2007 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przeciwporażeniowa.
  4. PN-IEC 60050-131:2002 Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki. Część 131: Teoria obwodów.
  5. PN-IEC 60050-351:2003 Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki. Część 351: Urządzenia elektryczne i magnetyczne.
  6. PN-IEC 60050-195:2001 Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki. Część 195: Uziemienia i ochrona przeciwporażeniowa.
  7. PN-IEC 60050-826:2001 Międzynarodowy słownik terminologiczny elektryki. Część 826: Instalacje elektryczne.
  8. PN-IEC 60364-4-41:2000 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przeciwporażeniowa.
  9. PN-IEC 60364-5-54:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Uziemienia i przewody ochronne.

Galeria zdjęć

Tytuł
przejdź do galerii

Powiązane

Oznaczenia elektrycznych przewodów kolorami lub znakami alfanumerycznymi oraz zacisków urządzeń i końców przewodów według norm CENELEC

Oznaczenia elektrycznych przewodów kolorami lub znakami alfanumerycznymi oraz zacisków urządzeń i końców przewodów według norm CENELEC

W artykule są omówione jedynie zasady i wymagania stawiane oznaczeniom identyfikacyjnym przewodów i zaciskom urządzeń w polskich normach przywołanych w przepisach prawnych.

W artykule są omówione jedynie zasady i wymagania stawiane oznaczeniom identyfikacyjnym przewodów i zaciskom urządzeń w polskich normach przywołanych w przepisach prawnych.

Nowe zasady doboru i montażu wyposażenia elektrycznego instalacji elektrycznych niskiego napięcia

Nowe zasady doboru i montażu wyposażenia elektrycznego instalacji elektrycznych niskiego napięcia

Dwudziestego dziewiątego kwietnia 2011 r. opublikowano w języku polskim tekst normy HD 60364-5-51 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Postanowienia ogólne,...

Dwudziestego dziewiątego kwietnia 2011 r. opublikowano w języku polskim tekst normy HD 60364-5-51 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Postanowienia ogólne, której w katalogu PKN nadano numer PN-HD 60364-5-51:2011. W artykule zostały przedstawione najważniejsze postanowienia zawarte w tekście tej nowej normy.

Selektywność działania zabezpieczeń w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia

Selektywność działania zabezpieczeń w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia

Dobierając zabezpieczenia przetężeniowe obwodów i urządzeń elektrycznych należy zapewnić, by przy zwarciu lub przeciążeniu w zabezpieczanym obwodzie działało ono selektywnie (czyli wybiórczo).

Dobierając zabezpieczenia przetężeniowe obwodów i urządzeń elektrycznych należy zapewnić, by przy zwarciu lub przeciążeniu w zabezpieczanym obwodzie działało ono selektywnie (czyli wybiórczo).

Instalacje elektryczne w pomieszczeniach wyposażonych w wannę lub prysznic

Instalacje elektryczne w pomieszczeniach wyposażonych w wannę lub prysznic

Pomieszczenia wyposażone w wannę lub prysznic (łazienki) zaliczane są do pomieszczeń specjalnych, szczególnie niebezpiecznych dla człowieka z punktu widzenia bezpieczeństwa elektrycznego. Zwiększone zagrożenie...

Pomieszczenia wyposażone w wannę lub prysznic (łazienki) zaliczane są do pomieszczeń specjalnych, szczególnie niebezpiecznych dla człowieka z punktu widzenia bezpieczeństwa elektrycznego. Zwiększone zagrożenie porażeniowe wynika z obecności w zasięgu ręki licznych części przewodzących dostępnych (np. pralki) i obcych (np. przewodzącego osprzętu instalacji wodociągowej, grzewczej, gazowej) oraz zwilżenia lub zanurzenia w wodzie ciała człowieka. Dlatego też arkusz 701 [1] normy PN-IEC 60364 poświęcono...

Instalacje elektryczne na terenach budów

Instalacje elektryczne na terenach budów

Rozpoczęcie budowy jest liczone od chwili doprowadzenia na teren budowy energii elektrycznej. Warunki środowiskowe użytkowania urządzeń na terenie budów są dość trudne. Praca prowadzona jest na wolnym...

Rozpoczęcie budowy jest liczone od chwili doprowadzenia na teren budowy energii elektrycznej. Warunki środowiskowe użytkowania urządzeń na terenie budów są dość trudne. Praca prowadzona jest na wolnym powietrzu, w różnych warunkach pogodowych, przy opadach deszczu, w upale oraz w niskiej temperaturze.

Śmiertelne porażenia prądem w Polsce w latach 2005–2009

Śmiertelne porażenia prądem w Polsce w latach 2005–2009

W artykule przedstawiono, opracowaną na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego, analizę śmiertelnych wypadków porażeń prądem elektrycznym w Polsce w latach 2005–2009. Określono rozkład procentowy...

W artykule przedstawiono, opracowaną na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego, analizę śmiertelnych wypadków porażeń prądem elektrycznym w Polsce w latach 2005–2009. Określono rozkład procentowy śmiertelności w wypadkach porażeń elektrycznych mężczyzn i kobiet, ludności zamieszkałej w miastach i na wsi oraz w grupach wieku ludności. Obliczono i opisano wskaźnik śmiertelności W (liczba wypadków w roku przypadająca na 1 mln ludności) w poszczególnych grupach ludności.

Elektryczne urządzenia i systemy ochrony przeciwpożarowej

Elektryczne urządzenia i systemy ochrony przeciwpożarowej

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące elektrycznych urządzeń i systemów ochrony przeciwpożarowej, które zostały ogłoszone przez Polski Komitet Normalizacyjny na podstawie informacji...

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące elektrycznych urządzeń i systemów ochrony przeciwpożarowej, które zostały ogłoszone przez Polski Komitet Normalizacyjny na podstawie informacji normalizacyjnych zamieszczonych w wersji elektronicznej miesięcznika „Wiadomości PKN – Normalizacja”.

Automatyka

Automatyka

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące automatyki, które zostały ogłoszone przez Polski Komitet Normalizacyjny oraz na podstawie informacji normalizacyjnych zamieszczonych w wersji elektronicznej...

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące automatyki, które zostały ogłoszone przez Polski Komitet Normalizacyjny oraz na podstawie informacji normalizacyjnych zamieszczonych w wersji elektronicznej miesięcznika „Wiadomości PKN – Normalizacja”.

Kable i przewody, osprzęt elektroinstalacyjny

Kable i przewody, osprzęt elektroinstalacyjny

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące kabli i przewodów oraz osprzętu elektroinstalacyjnego, które zostały ogłoszone przez Polski Komitet Normalizacyjny, opracowane na podstawie informacji...

Zestawienie norm zawiera wybrane Polskie Normy dotyczące kabli i przewodów oraz osprzętu elektroinstalacyjnego, które zostały ogłoszone przez Polski Komitet Normalizacyjny, opracowane na podstawie informacji normalizacyjnych zamieszczonych w wersji elektronicznej miesięcznika „Wiadomości PKN – Normalizacja”.

Uproszczony projekt zasilania stacji bazowej radiowego łącza internetowego

Uproszczony projekt zasilania stacji bazowej radiowego łącza internetowego

W linii ogrodzenia terenu stacji zainstalowana jest szafka złączowo-licznikowa, przystosowana do zainstalowania układu pomiarowego bezpośredniego. Energia elektryczna do wymienionej szafki doprowadzona...

W linii ogrodzenia terenu stacji zainstalowana jest szafka złączowo-licznikowa, przystosowana do zainstalowania układu pomiarowego bezpośredniego. Energia elektryczna do wymienionej szafki doprowadzona jest kablem YAKXS 4×120, przyłączonym do pobliskiej linii elektroenergetycznej niskiego napięcia. Impedancja obwodu zwarciowego dla zwarć jednofazowych zmierzona miernikiem MZ-C2 w szafce złączowo-licznikowej, na zaciskach przyłączeniowych kabla, wynosi Zk1=0,50 Ω. Impedancja dla zwarć trójfazowych...

Robimy tylko dobre UPS-y

Robimy tylko dobre UPS-y

American Power Conversion została założona w 1981 roku i początkowo działalność jej koncentrowała się na wytwarzaniu elektryczności z energii słonecznej. W odpowiedzi na zapotrzebowanie rynku APC przeniosła...

American Power Conversion została założona w 1981 roku i początkowo działalność jej koncentrowała się na wytwarzaniu elektryczności z energii słonecznej. W odpowiedzi na zapotrzebowanie rynku APC przeniosła swoje zainteresowania na kwestie zasilania gwarantowanego, wprowadzając w 1984 roku pierwszy zasilacz UPS. Z czasem marka APC stała się synonimem wysokiej klasy rozwiązań zasilania gwarantowanego i zarządzania zasilaniem. W 2007 roku APC połączyła się z MGE i weszła w skład konsorcjum Schneider...

Patrzę oczami klienta

Patrzę oczami klienta

Firma Transfer Multisort Elektronik powstała w 1990 r. jako niewielki rodzinny sklep, zajmujący się sprzedażą elementów elektronicznych do serwisu i drobnej produkcji. Podczas podróży na targi do Poznania...

Firma Transfer Multisort Elektronik powstała w 1990 r. jako niewielki rodzinny sklep, zajmujący się sprzedażą elementów elektronicznych do serwisu i drobnej produkcji. Podczas podróży na targi do Poznania wspólnie z mamą i bratem zastanawialiśmy się nad nazwą wówczas niedawno założonej firmy. Każdy preferował własne pomysły, więc aby sprawiedliwości stało się zadość, wybraliśmy od każdego po jednym słowie i połączyliśmy razem. Tak powstał Transfer Multisort Elektronik. Później oczywiście zaczęliśmy...

Inteligentny dom - zrób go sam

Inteligentny dom - zrób go sam

Gdy już staniemy się właścicielami naszego wymarzonego dachu na głową możemy zacząć myśleć o jego udoskonalaniu. Pomysłem na ulepszenia może być wprowadzenie automatyki.

Gdy już staniemy się właścicielami naszego wymarzonego dachu na głową możemy zacząć myśleć o jego udoskonalaniu. Pomysłem na ulepszenia może być wprowadzenie automatyki.

Nowatorski układ automatyki SZR w rozdzielnicach średnich napięć

Nowatorski układ automatyki SZR w rozdzielnicach średnich napięć

Nowatorski układ automatyki SZR ma zastosowanie w rozdzielnicach SN w izolacji napowietrznej średniego napięcia. Rozwiązanie zostanie pokazane na przykładzie trójpolowej rozdzielnicy typu RSL 24 kV (2...

Nowatorski układ automatyki SZR ma zastosowanie w rozdzielnicach SN w izolacji napowietrznej średniego napięcia. Rozwiązanie zostanie pokazane na przykładzie trójpolowej rozdzielnicy typu RSL 24 kV (2 pola liniowe i pole transformatorowo-pomiarowe) w wykonaniu łukoochronnym. Pola liniowe wyposażone są w rozłączniki OM(B)-24/T/P/UD/160/R z napędami silnikowymi NSW30. Pole transformatorowe wyposażone jest w rozłącznik OMB-24/T/P/BDT/160 z napędem ręcznym typu NRK.

Kurs praktycznego wykorzystania programu ATP – EMTP (część 20.)

Kurs praktycznego wykorzystania programu ATP – EMTP (część 20.)

W dwudziestej części kursu zostaną zaprezentowane wielostopniowe układy ograniczające przepięcia przeznaczone do wykorzystania w pakiecie EMTP. Dzięki nim będzie możliwe przeprowadzenie obliczeń między...

W dwudziestej części kursu zostaną zaprezentowane wielostopniowe układy ograniczające przepięcia przeznaczone do wykorzystania w pakiecie EMTP. Dzięki nim będzie możliwe przeprowadzenie obliczeń między innymi skuteczności ochrony zapewnianej urządzeniom i układom przesyłu sygnałów narażonych na bezpośrednie i pośrednie skutki wyładowań atmosferycznych.

Uproszczony projekt zasilania i sterowania pompy przydomowej przepompowni ścieków

Uproszczony projekt zasilania i sterowania pompy przydomowej przepompowni ścieków

Energia elektryczna jest doprowadzona do Rozdzielnicy Głównej Budynku (RGB), w której pozostawiono rezerwę umożliwiającą wyprowadzenie pojedynczego obwodu. Spodziewany spadek napięcia obliczony dla złącza...

Energia elektryczna jest doprowadzona do Rozdzielnicy Głównej Budynku (RGB), w której pozostawiono rezerwę umożliwiającą wyprowadzenie pojedynczego obwodu. Spodziewany spadek napięcia obliczony dla złącza kablowego budynku, przy uwzględnieniu pełnego obciążenia budynku, wynosi...

news innogy Stoen Operator i Urząd m.st. Warszawy wyznaczają wspólne cele dla miasta

innogy Stoen Operator i Urząd m.st. Warszawy wyznaczają wspólne cele dla miasta

innogy Stoen Operator we współpracy z Urzędem miasta stołecznego Warszawy zorganizował konferencję „Wspólne cele dla Warszawy” nt. wyzwań w obszarze energetyki przy realizacji nowych inwestycji miejskich...

innogy Stoen Operator we współpracy z Urzędem miasta stołecznego Warszawy zorganizował konferencję „Wspólne cele dla Warszawy” nt. wyzwań w obszarze energetyki przy realizacji nowych inwestycji miejskich w stolicy. Na koniec konferencji innogy Stoen Operator i Urząd m.st. Warszawy podpisały list intencyjny, którego celem jest usprawnienie przebiegu inwestycji związanych z przebudową i rozbudową sieci elektroenergetycznych.

Przegląd wybranych przepisów i aktów normatywnych dotyczących ochrony przeciwporażeniowej do 1 kV stosowanych w latach 1960–2019

Przegląd wybranych przepisów i aktów normatywnych dotyczących ochrony przeciwporażeniowej do 1 kV stosowanych w latach 1960–2019

W dzisiejszych czasach trudno sobie wyobrazić życie bez elektryczności, ale musimy pamiętać o tym, że energia elektryczna może stanowić potencjalne źródło zagrożeń zarówno dla zdrowia, jak i życia ludzkiego....

W dzisiejszych czasach trudno sobie wyobrazić życie bez elektryczności, ale musimy pamiętać o tym, że energia elektryczna może stanowić potencjalne źródło zagrożeń zarówno dla zdrowia, jak i życia ludzkiego. Zapewnienie prawidłowej ochrony przeciwporażeniowej staje się więc bardzo ważnym elementem składowym szeroko rozumianego bezpieczeństwa elektrycznego. Od roku 1960 do chwili obecnej w naszym kraju wielokrotnie miały miejsce zmiany uregulowań prawnych dotyczących ochrony przeciwporażeniowej, wynikające...

Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu – metodyka konstruowania (część 1.)

Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu – metodyka konstruowania (część 1.)

Od wielu lat obserwujemy ożywioną dyskusję dotyczącą rozwiązań technicznych przeciwpożarowych wyłączników prądu, w której to dyskusji ścierają się różne poglądy środowiska zawodowego pożarników oraz środowiska...

Od wielu lat obserwujemy ożywioną dyskusję dotyczącą rozwiązań technicznych przeciwpożarowych wyłączników prądu, w której to dyskusji ścierają się różne poglądy środowiska zawodowego pożarników oraz środowiska zawodowego elektryków. Wiele ­zamieszania w tym zakresie wprowadziło Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku, w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym. Mimo upływu dwóch...

Testy bezpieczeństwa sprzętu medycznego

Testy bezpieczeństwa sprzętu medycznego

Zapewnienie bezpieczeństwa użytkowania i prawidłowej eksploatacji elektrycznego i elektronicznego sprzętu medycznego jest jednym z najważniejszych zadań stawianych zarówno przed producentami wyrobów medycznych,...

Zapewnienie bezpieczeństwa użytkowania i prawidłowej eksploatacji elektrycznego i elektronicznego sprzętu medycznego jest jednym z najważniejszych zadań stawianych zarówno przed producentami wyrobów medycznych, jak i ich późniejszymi użytkownikami. Uszkodzona lub niesprawna aparatura medyczna wykorzystywana do leczenia lub przeprowadzania diagnostyki może stać się potencjalnym zagrożeniem nie tylko dla zdrowia, ale także dla życia pacjentów, jak i pracowników.

Porażenia prądem elektrycznym w zakładach górniczych w latach 2005 – 2017

Porażenia prądem elektrycznym w zakładach górniczych w latach 2005 – 2017

Mechanizacja i automatyzacja procesów wydobywczych w górnictwie oraz stosowanie coraz wydajniejszych maszyn związane są ze znacznym wzrostem zapotrzebowania na energię elektryczną. Korzystanie z niesprawnych,...

Mechanizacja i automatyzacja procesów wydobywczych w górnictwie oraz stosowanie coraz wydajniejszych maszyn związane są ze znacznym wzrostem zapotrzebowania na energię elektryczną. Korzystanie z niesprawnych, uszkodzonych lub nieprawidłowo zamontowanych urządzeń i instalacji elektrycznych może być przyczyną niebezpiecznych dla ludzi zatrudnionych w przedsiębiorstwach górniczych wypadków spowodowanych oddziaływaniem prądu elektrycznego na organizm człowieka.

Zasady i kryteria doboru wyłączników różnicowoprądowych do selektywnej współpracy (część 2.)

Zasady i kryteria doboru wyłączników różnicowoprądowych do selektywnej współpracy (część 2.)

Artykuł przedstawia zasady i kryteria doboru wyłączników różnicowoprądowych w instalacjach elektrycznych dla uzyskania pełnej lub częściowej selektywności ich działania, na podstawie danych normatywnych...

Artykuł przedstawia zasady i kryteria doboru wyłączników różnicowoprądowych w instalacjach elektrycznych dla uzyskania pełnej lub częściowej selektywności ich działania, na podstawie danych normatywnych wg PN-HD 61008‑1. Dobór wyłączników różnicowoprądowych w szczególności został uzależniony od kształtu prądu różnicowego oraz typu wyłącznika.

Ochrona przeciporażeniowa w urządzeniach przytorowych niskiego napięcia zelektryfikowanych linii kolejowych

Ochrona przeciporażeniowa w urządzeniach przytorowych niskiego napięcia zelektryfikowanych linii kolejowych

W artykule przedstawiono zasady ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach urządzeń pomocniczych niskiego napięcia, obsługujących zelektryfikowany szlak kolejowy.

W artykule przedstawiono zasady ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach urządzeń pomocniczych niskiego napięcia, obsługujących zelektryfikowany szlak kolejowy.

Aktualne wymagania stosowane przy pracach związanych z narażeniem na pole elektromagnetyczne

Aktualne wymagania stosowane przy pracach związanych z narażeniem na pole elektromagnetyczne

W celu dostosowania minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na zagrożenia spowodowane czynnikami fizycznymi (polami elektromagnetycznymi) określonymi...

W celu dostosowania minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na zagrożenia spowodowane czynnikami fizycznymi (polami elektromagnetycznymi) określonymi w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/35/UE z dnia 26 czerwca 2013 [1], w czerwcu 2016 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na pole elektromagnetyczne [2].

Komentarze

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Elektro.info.pl

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.elektro.info.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.elektro.info.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.