Pełny numer elektro.info 7-8/2017 tylko dla Ciebie [PDF]

wystarczy założyć konto w portalu elektro.info.pl

Józef Herman Osiński

1738-1802
Józef Herman Osiński
Józef Herman Osiński
Fot. SEP

W 2018 r. przypada jubileusz 280. rocznicy urodzin ks. Józefa Hermana Osińskiego (1738–1802) – polskiego duchownego katolickiego, pijara, pedagoga, autora wielu prac z fizyki, chemii oraz metalurgii, nazywanego pierwszym polskim elektrykiem. Jako pierwszy w Polsce badał zagadnienia związane z wyładowaniami atmosferycznymi i opisywał zasady przeciwdziałania oraz ochrony przed wyładowaniami. Zasłynął jako pierwszy, który rozpoczął w Polsce montaż na istniejących wieżach klasztornych instalacji odgromowych. Autor wydanej w 1784 roku pierwszej książki do elektrotechniki w Polsce pt. „Sposób ubezpieczający życie i majątki od piorunów”. Przedstawił w niej, jak należy konstruować i zakładać piorunochrony oraz zaprezentował metody ratowania osób porażonych.

Józef Herman Osiński urodził się w Dobrzykowie koło Płocka 4 marca 1738 r. Mając zaledwie 17 lat, wstąpił do zakonu pijarów i przyjął imiona Józef Herman. W latach 1757–1760 studiował humaniora w Rzeszowie, następnie logikę i filozofię w Międzyrzeczu Koreckim. Po tych studiach został nauczycielem poetyki w Międzyrzeczu przez 2 lata oraz w Warszawie w 1763 r. W latach 1764–1765 studiował teologię w Warszawie, po czym został skierowany do Wielunia jako profesor języka łacińskiego i filozofii.

Z rekomendacji władz zakonu wyjechał jako opiekun młodego magnata Stanisława Sołtyka, późniejszego senatora i marszałka Sejmu Księstwa Warszawskiego, do Wiednia (1768-1771) i Paryża (1772). Zgodnie z osobistą pasją i chłonnością umysłu poświęcał czas na pogłębianie wiedzy i poznawanie najnowszych europejskich publikacji naukowych, zwłaszcza z dziedziny fizyki, chemii i botaniki, i na osobiste kontakty ze znakomitymi przedstawicielami świata nauki. Pobyt w Wiedniu zaowocował m.in. znajomością ze znanym chemikiem i przyrodnikiem Nikolausem Jacquinem.

Dowiedz się więcej: Stanisław Trzetrzebiński

Działalność dydaktyczna

Wrócił do kraju w 1772 roku z zasobem książek i instrumentów fizycznych. W warszawskim Collegium Nobilium wykładał matematykę i filozofię. Zorganizował pierwszą w stolicy szkolną pracownię chemiczną. Od 1779 r. urządzał w teatrze Collegium publiczne wykłady z fizyki i chemii połączone z pokazami doświadczeń. Zachodził na nie sam król Stanisław August, a z powodu licznej widowni wprowadzono wstęp za bezpłatnymi biletami. Był nauczycielem Kolegium Pijarskiego w Rzeszowie (1783–1786). Obecnie mieści się tam I Liceum Ogólnokształcące im. ks. Stanisława Konarskiego – jedna z najstarszych szkół średnich w Polsce. Została ufundowana w 1658 r. przez Zofię Pudencjannę z Ligęzów i jej szwagra – księcia Jerzego Lubomirskiego – hetmana i marszałka Polski.

Erygowana została dziesięć lat później przez papieża Klemensa IX. Oprócz ks. J. H. Osińskiego w ciągu trzech wieków mury szkoły opuściło wielu wybitnych wychowanków, m.in.: Onufry Kopczyński – autor pierwszej gramatyki polskiej, Ignacy Łukasiewicz – prekursor przemysłu naftowego, biskup J. S. Pelczar, generał Władysław Sikorski, marszałek książę Hieronim Lubomirski. W szkole uczyło wielu wybitnych pedagogów, w tym ks. Stanisław Konarski – najwybitniejszy reformator polskiej oświaty w XVIII w., Wilhelm Friedberg– późniejszy profesor uniwersytecki, Tadeusz Łopuszański – minister oświaty II RP i wielu innych.

W 1787 r. decyzją władz zakonnych został przeniesiony do Łomży, gdzie był przełożonym wspólnoty pijarów, a od roku 1790 do 1792 także rektorem szkoły. Od 1793 r. przebywał w Górze Kalwarii, pełniąc do 1797 r. funkcję rektora kościoła i kolegium. Zakon skazany był wtedy na znoszenie trudności stawianych ze strony zaborców wobec zakonników i prowadzonych szkół.

Działalność naukowa

Uczestniczył w pierwszej sesji Towarzystwa Przyjaciół Nauk (TPN) w Warszawie. Był zatem jednym z sześciu założycieli tego Towarzystwa w 1800 r. Józef Herman Osiński uchodzi za pioniera techniki odgromowej. W 1784 roku wydał pierwszą książkę o elektrotechnice pt. „Sposób ubezpieczający życie i majątek od piorunów”. Nie jest to jednak jedyna rzecz, z jakiej jest znany. Jako pierwszy w przedrozbiorowej Warszawie urządził i przygotował pracownię chemiczną w Collegium Nobilium w Warszawie. Prowadził w niej bezpłatne wykłady wraz z pokazami doświadczeń fizycznych. Ukazywały one widowni zasady działania m.in. młynów, tartaków, pomp czy sikawek. Odzwierciedlały one temat jego książki „Fizyka doświadczeniami potwierdzona”, która powstała na podstawie prac I. Newtona (w dziedzinie optyki), E. Mariotte’a (w zakresie mechaniki) oraz B. Franklina (w dziedzinie elektryczności). Jak na owe czasy, był to postępowy podręcznik fizyki, poświęcony m.in. elektryczności, magnetyzmowi i galwanizmowi.

Przeczytaj również: Jakość energii elektrycznej i kompensacja mocy biernej

Metalurgia

W kolejnym swoim dziele pt. „Opisanie polskich żelaza fabryk” przedstawił atlas 48 gatunków rud żelaza. W książce zestawił również tabelę generalną pieców wielkich i dymarek oraz scharakteryzował 10 fabryk tego metalu. Na końcu zamieścił jeden z pierwszych słowników górniczo-hutniczych obejmujących 164 hasła. Król Stanisław August uhonorował go złotym medalem „Merentibus” za to niezwykłe dzieło oraz za wcześniej wydany podręcznik do fizyki.Warto wspomnieć, że Osiński był również autorem broszury „Robota machiny powietrznej pana Montgolfier”. Przybliżała ona Polakom żyjącym pod koniec XVIII wieku aeronautykę. Wyjaśniał w niej między innymi, na czym polegają loty balonów oraz jak są one skonstruowane.Do końca swoich dni udzielał się w wielu przedsięwzięciach naukowych. Wyróżniał się niesamowitą wyobraźnią oraz pomysłowością. Jego prace do dziś dla wielu stanowią wzór. Zmarł 13 marca 1802 r. w Warszawie.

Literatura

  1. R. Leszczyński, K. Sarnecki, „Polski Słownik Biograficzny”, Tom XXIV, s. 336–338.
  2. G. Masłowski, T. Ochenduszko, B. Pałac, Ks. Józef Herman Osiński (1738–1802) – pierwszy polski elektryk i autor pierwszego podręcznika z elektrotechniki, „Śląskie Wiadomości Elektryczne” nr 2/2018.
  3. J. H. Taff, Ks. Józef Herman Osiński – w gronie pijarów, Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej Nr 44.

[z kart historii, Józef Herman Osiński, elektryk, wyładowania atmosferyczne, ochrona przed wyładowywaniem, instalacja odgromowa, piorunochrony]

Artykuł pochodzi z: miesięcznika elektro.info 12/2018

Wybrane dla Ciebie


Gdzie znajduje zastosowanie współczesna termowizja!

Termowizja z wizytą w rozdzielnicy Zadbaj o bezpieczeństwo i uniknij awarii. Za pomocą kamery termowizyjnej możliwe jest bezdotykowe sprawdzenie instalacji elektrycznej przy pełnym obciążeniu. Dzięki temu można(...) czytam dalej »


Innowacyjne wnętrzowe stacje transformatorowe ICZ-E?

Jak monitorować i sterować procesami przemysłowymi »

Stacje termotranferowe procesy przemysłowe
Materiały dla Projektantów oraz Wykonawców (...) czytam więcej » DWiększość wyświetlaczy jest zaprojektowana do montażu panelowego, ale niektóre urządzenia mogą być również montowane zarówno w panelu (...) czytam dalej »

Jaka jest funkcja enkodera i czujnika ruchu »

Czujniki ruchu i enkodery Enkodery i czujniki nachylenia umożliwiają dokładny i wydajny pomiar prędkości oraz ustalenie(...) czytam dalej »


Jakie wybrać wsporniki do mocowania przewodów instalacji odgromowej?

Jaki jest najlepszy hermetyk na rynku »

Wsporniki ochrony odgromowej Ebook
W obudowie wykonanej z wysokiej jakości polietylenu kryje się betonowy rdzeń. Szczelnie zamknięta konstrukcja chroni go przed niekorzystnym wpływem czynników pogodowych i(...) zobacz więcej » Dzięki wprowadzonym rozwiązaniom konstrukcyjnym oprawa charakteryzuje się szczelnością oprawy IP66. Podstawa i klosz wykonany z poliwęglanu zapewnia oprawie wysoki stopień odporności na uderzenia IK09.
(...)
czytam dalej »

System zarządzania energią EMS CX3 »

System zarządzania energią EMS CX3 składa się z urządzeń o niezwykle kompaktowej budowie modułowej, które w łatwy sposób można zainstalować zarówno w nowopowstających instalacjach jak i już istniejących, w jednym rzędzie rozdzielnicy elektrycznej z innymi aparatami (...) czytam dalej »


Może Cię to zainteresuje ▼

Ile miedzi zużywa się w domowych instalacjach?

Przewody elektryczne i kable spełniające normy CPR »

Elektryka prąd nie tyka Kable przeowdy lapp
W opracowaniu prezentujemy obliczenia konwencjonalnej instalacji elektrycznej. Składają się one z obwodów z gniazdami i obwodów z przełącznikami... czytam więcej » Nieposiadanie Deklaracji Własności Użytkowych na kabel lub przewód jako wyrób budowlany oznacza brak możliwości wprowadzenia go na rynek Unii Europejskiej jako wyrób budowlany, a w konsekwencji niemożliwość (...) czytam dalej »


Kable średniego i niskiego napięcia - wymagania standardów międzynarodowych»

Gdzie znajduje zastosowanie współczesna termowizja! »

PRzewody i kable standardy Termografia
Szeroki asortyment przewodów i kabli produkowanych zgodnie z wymaganiami restrykcyjnych standardów międzynarodowych(...) czytam dalej » Zadbaj o bezpieczeństwo i uniknij awarii. Za pomocą kamery termowizyjnej możliwe jest bezdotykowe sprawdzenie instalacji elektrycznej przy pełnym obciążeniu. Dzięki temu można(...) czytam dalej »

Stacje ładowania pojazdów od Kolejowych Zakładów Łączności ?

UPS zasilacze Stacja umożliwia szybkie ładowanie prądem zmiennym o mocy do 22 kW (opcjonalnie 44 kW). Wyposażona jest w dwa gniazda osobno opomiarowane (...) czytam dalej »


Jak komunikować urządzenia w środowisku przemysłowym ??

Projektowanie skomplikowanych etykiet w terenie przy pomocy smartfona »

Switche zarządzalne Drukowanie etykiet ze smartfona
Switche niezarządzalne są to urządzenia, które mają za zadanie przekazywanie danych między urządzeniami w wymagającym środowisku przemysłowym. Ich zadaniem jest zapewnienie przede wszystkim stabilnej, jak również wydajnej komunikacji.(...) czytam dalej » Dzięki zainstalowaniu na dowolnym smartfonie naszej aplikacji Etykiety ekspresowe możesz projektować nawet najbardziej skomplikowane etykiety z kodami 1D, 2D i kodami kreskowymi czy etykiety seryjne korzystając (...) czytam dalej »

Nowe rozwiązania w dziedzinie zasilania gwarantowanego »

Jaką rozdzielnicę nn wybrać do projektu?

Zasilanie gwarantowane Co sie stało z kablami
Samochody elektryczne stają się coraz bardziej popularne. Jednak ich żywot jest uzależniony od stacji ładowania. Stacja ładowania to urządzenie elektryczne, które(...) czytam dalej » Wszelkie błędy popełnione na etapie projektowania, wykonawstwa i eksploatacji nawarstwiają się latami, stopniowo pro­wadząc do wydłużenia czasu poświęcanego na administrację systemu, zmniejszając pewność jego działania i tym samym (...) czytam dalej »

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »
3/2019

AKTUALNY NUMER:

elektro.info 3/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Zastosowanie algorytmów ewolucyjnych do wielokryterialnej optymalizacji rozwoju sieci dystrybucyjnej SN
  • - Uproszczony projekt automatyki SZR z wydzieloną rozdzielnicą zasilania awaryjnego
Zobacz szczegóły
System zarządzania energią EMS CX 3

System zarządzania energią EMS CX3

Firma Legrand wprowadziła do sprzedaży nową, innowacyjną ofertę urządzeń do pomiaru, stałej kontroli i sterowania instalacją elektryczną w budynku, zarówno lokalnie w...
Cantoni Motor S.A. Cantoni Motor S.A.
Grupa Cantoni została pionierem w produkcji silników elektrycznych już w XIX wieku i od tego czasu kontynuuje misję wdrażania...
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl