Pełny numer elektro.info 7-8/2017 tylko dla Ciebie [PDF]

wystarczy założyć konto w portalu elektro.info.pl

Józef Herman Osiński

1738-1802
Józef Herman Osiński
Józef Herman Osiński
Fot. SEP

W 2018 r. przypada jubileusz 280. rocznicy urodzin ks. Józefa Hermana Osińskiego (1738–1802) – polskiego duchownego katolickiego, pijara, pedagoga, autora wielu prac z fizyki, chemii oraz metalurgii, nazywanego pierwszym polskim elektrykiem. Jako pierwszy w Polsce badał zagadnienia związane z wyładowaniami atmosferycznymi i opisywał zasady przeciwdziałania oraz ochrony przed wyładowaniami. Zasłynął jako pierwszy, który rozpoczął w Polsce montaż na istniejących wieżach klasztornych instalacji odgromowych. Autor wydanej w 1784 roku pierwszej książki do elektrotechniki w Polsce pt. „Sposób ubezpieczający życie i majątki od piorunów”. Przedstawił w niej, jak należy konstruować i zakładać piorunochrony oraz zaprezentował metody ratowania osób porażonych.

Józef Herman Osiński urodził się w Dobrzykowie koło Płocka 4 marca 1738 r. Mając zaledwie 17 lat, wstąpił do zakonu pijarów i przyjął imiona Józef Herman. W latach 1757–1760 studiował humaniora w Rzeszowie, następnie logikę i filozofię w Międzyrzeczu Koreckim. Po tych studiach został nauczycielem poetyki w Międzyrzeczu przez 2 lata oraz w Warszawie w 1763 r. W latach 1764–1765 studiował teologię w Warszawie, po czym został skierowany do Wielunia jako profesor języka łacińskiego i filozofii.

Z rekomendacji władz zakonu wyjechał jako opiekun młodego magnata Stanisława Sołtyka, późniejszego senatora i marszałka Sejmu Księstwa Warszawskiego, do Wiednia (1768-1771) i Paryża (1772). Zgodnie z osobistą pasją i chłonnością umysłu poświęcał czas na pogłębianie wiedzy i poznawanie najnowszych europejskich publikacji naukowych, zwłaszcza z dziedziny fizyki, chemii i botaniki, i na osobiste kontakty ze znakomitymi przedstawicielami świata nauki. Pobyt w Wiedniu zaowocował m.in. znajomością ze znanym chemikiem i przyrodnikiem Nikolausem Jacquinem.

Dowiedz się więcej: Stanisław Trzetrzebiński

Działalność dydaktyczna

Wrócił do kraju w 1772 roku z zasobem książek i instrumentów fizycznych. W warszawskim Collegium Nobilium wykładał matematykę i filozofię. Zorganizował pierwszą w stolicy szkolną pracownię chemiczną. Od 1779 r. urządzał w teatrze Collegium publiczne wykłady z fizyki i chemii połączone z pokazami doświadczeń. Zachodził na nie sam król Stanisław August, a z powodu licznej widowni wprowadzono wstęp za bezpłatnymi biletami. Był nauczycielem Kolegium Pijarskiego w Rzeszowie (1783–1786). Obecnie mieści się tam I Liceum Ogólnokształcące im. ks. Stanisława Konarskiego – jedna z najstarszych szkół średnich w Polsce. Została ufundowana w 1658 r. przez Zofię Pudencjannę z Ligęzów i jej szwagra – księcia Jerzego Lubomirskiego – hetmana i marszałka Polski.

Erygowana została dziesięć lat później przez papieża Klemensa IX. Oprócz ks. J. H. Osińskiego w ciągu trzech wieków mury szkoły opuściło wielu wybitnych wychowanków, m.in.: Onufry Kopczyński – autor pierwszej gramatyki polskiej, Ignacy Łukasiewicz – prekursor przemysłu naftowego, biskup J. S. Pelczar, generał Władysław Sikorski, marszałek książę Hieronim Lubomirski. W szkole uczyło wielu wybitnych pedagogów, w tym ks. Stanisław Konarski – najwybitniejszy reformator polskiej oświaty w XVIII w., Wilhelm Friedberg– późniejszy profesor uniwersytecki, Tadeusz Łopuszański – minister oświaty II RP i wielu innych.

W 1787 r. decyzją władz zakonnych został przeniesiony do Łomży, gdzie był przełożonym wspólnoty pijarów, a od roku 1790 do 1792 także rektorem szkoły. Od 1793 r. przebywał w Górze Kalwarii, pełniąc do 1797 r. funkcję rektora kościoła i kolegium. Zakon skazany był wtedy na znoszenie trudności stawianych ze strony zaborców wobec zakonników i prowadzonych szkół.

Działalność naukowa

Uczestniczył w pierwszej sesji Towarzystwa Przyjaciół Nauk (TPN) w Warszawie. Był zatem jednym z sześciu założycieli tego Towarzystwa w 1800 r. Józef Herman Osiński uchodzi za pioniera techniki odgromowej. W 1784 roku wydał pierwszą książkę o elektrotechnice pt. „Sposób ubezpieczający życie i majątek od piorunów”. Nie jest to jednak jedyna rzecz, z jakiej jest znany. Jako pierwszy w przedrozbiorowej Warszawie urządził i przygotował pracownię chemiczną w Collegium Nobilium w Warszawie. Prowadził w niej bezpłatne wykłady wraz z pokazami doświadczeń fizycznych. Ukazywały one widowni zasady działania m.in. młynów, tartaków, pomp czy sikawek. Odzwierciedlały one temat jego książki „Fizyka doświadczeniami potwierdzona”, która powstała na podstawie prac I. Newtona (w dziedzinie optyki), E. Mariotte’a (w zakresie mechaniki) oraz B. Franklina (w dziedzinie elektryczności). Jak na owe czasy, był to postępowy podręcznik fizyki, poświęcony m.in. elektryczności, magnetyzmowi i galwanizmowi.

Przeczytaj również: Jakość energii elektrycznej i kompensacja mocy biernej

Metalurgia

W kolejnym swoim dziele pt. „Opisanie polskich żelaza fabryk” przedstawił atlas 48 gatunków rud żelaza. W książce zestawił również tabelę generalną pieców wielkich i dymarek oraz scharakteryzował 10 fabryk tego metalu. Na końcu zamieścił jeden z pierwszych słowników górniczo-hutniczych obejmujących 164 hasła. Król Stanisław August uhonorował go złotym medalem „Merentibus” za to niezwykłe dzieło oraz za wcześniej wydany podręcznik do fizyki.Warto wspomnieć, że Osiński był również autorem broszury „Robota machiny powietrznej pana Montgolfier”. Przybliżała ona Polakom żyjącym pod koniec XVIII wieku aeronautykę. Wyjaśniał w niej między innymi, na czym polegają loty balonów oraz jak są one skonstruowane.Do końca swoich dni udzielał się w wielu przedsięwzięciach naukowych. Wyróżniał się niesamowitą wyobraźnią oraz pomysłowością. Jego prace do dziś dla wielu stanowią wzór. Zmarł 13 marca 1802 r. w Warszawie.

Literatura

  1. R. Leszczyński, K. Sarnecki, „Polski Słownik Biograficzny”, Tom XXIV, s. 336–338.
  2. G. Masłowski, T. Ochenduszko, B. Pałac, Ks. Józef Herman Osiński (1738–1802) – pierwszy polski elektryk i autor pierwszego podręcznika z elektrotechniki, „Śląskie Wiadomości Elektryczne” nr 2/2018.
  3. J. H. Taff, Ks. Józef Herman Osiński – w gronie pijarów, Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej Nr 44.

[z kart historii, Józef Herman Osiński, elektryk, wyładowania atmosferyczne, ochrona przed wyładowywaniem, instalacja odgromowa, piorunochrony]

Artykuł pochodzi z: miesięcznika elektro.info 12/2018

Wybrane dla Ciebie


Zakręć kołem i wygraj! »

Zakręć kołem i wygraj Każdego dnia możesz odebrać zniżkę (...) chcę zakręcić »


Zasilanie awaryjne - ups, agregaty, akumulatory...»

Czy znasz, ekologiczną alternatywę dla agregatów »

drukarka etykiet systemy zasilania
Zasilacze awaryjne trzeciej generacji z bardzo wysoką sprawnością 96% w trybie On-Line oraz ze znakomitym współczynnikiem mocy 1(...) czytam więcej » W połączeniu z elektroniką prezentuje ona szczyt nowoczesnej technologii agregatów prądotwórczych (...) czytam dalej »

 


Szukasz producenta komponentów przemysłowych? Sprawdź ich »

Kamery termowizyjne Dzięki wykorzystaniu innowacyjnych rozwiązań stosowanych w sektorze opieki zdrowotnej, zastosowaniach konsumenckich i przemysłowych, te podstawowe (...) czytam dalej »


Automatyka przemysłowa i sterowanie - na jakie produkty zwrócić uwagę »

Jak zmniejszyć swój rachunek za energię »

automatyka przemysłowa zmniejsz rachunki za prąd
Jak sztuczna inteligencja wspomoże pracę elektrowni i fabryk? Aż 63 proc. respondentów twierdzi, że sztuczna inteligencja pomoże zwalczyć (...) czytam więcej » Oszczędzaj na rachunkach za prąd w domu lub firmie. Wystarczy Po Prostu Energia (...) zobacz ile możesz oszczędzić »

 


Gdzie znajduje zastosowanie współczesna termowizja?

Kamery termowizyjne Zadbaj o bezpieczeństwo i uniknij awarii. Za pomocą kamery termowizyjnej możliwe jest bezdotykowe sprawdzenie instalacji elektrycznej przy pełnym obciążeniu. Dzięki temu można (...) czytam dalej »

 


Potrzebujesz pomocy w wyborze UPS-a? Sprawdź ten przewodnik »

Bezpanelowe pozyskiwanie energii słonecznej - jak to zrobić?

UPS zasilacze bezpanelowa energia słoneczna
Urządzenia elektroniczne, których używasz do codziennej komunikacji, rozrywki i zapewnienia rodzinie bezpieczeństwa, są narażone na uszkodzenia spowodowane nieoczekiwanymi przerwami w dostawach energii elektrycznej, (...) czytam więcej » Innowacje i technologia przeszły długą drogę. Rzeczywiście wkroczyliśmy w nową generację nowoczesnych udogodnień, które nie tylko sprawiają, że nasz styl życia jest bardziej luksusowy i komfortowy, ale... czytam dalej »

Szybki i łatwy sposób na budowę Twojego indywidualnego systemu wizyjnego»

system wizyjny Dziś trudno sobie wyobrazić nowoczesną, elastyczną produkcję bez przemysłowego przetwarzania obrazu. A to dlatego, że systemy wizyjne zapewniają jakość produktów i wspierają efektywne ... czytam dalej »


Automatyka przemysłowa - zobacz najlepsze rozwiązania »

Kontenerowa stacja transformatorowa Minibox »

Czujniki i automatyka Rozdzielnice kontenerowe
Zarówno w sektorze energetyki tradycyjnej jak i odnawialnej, czujniki oraz automatyka muszą być odporne na oddziaływaniu warunków środowiskowych. Ekstremalne ... czytam więcej » Zasilane są najczęściej z sieci SN o napięciu znamionowym od 6 do 36 kV. Ze względu na budowę stacje mogą być wnętrzowe lub napowietrzne. Funkcją stacji transformatorowej SN/nn jest transformacja ... czytam dalej »

Jaką zastosować ochronę urządzeń elektrycznych i elektronicznych przed przepięciami »

ochrona przed przepięciami Każdy ogranicznik przepięć ma pewną określoną zdolność do przenoszenia przez siebie pewnej energii udaru. Jeśli po zadziałaniu ... czytam dalej »


Złącza silnoprądowe - czy silikon sobie poradzi?

Złącza silnopradowe Czy możemy zastosować elastyczne przewody silikonowe i czy są one odporne na uszkodzenie i wysokie temperatury? Przykładowo dla przekroju kabla 240 mm2 ... chcę obejrzeć »


Może Cię to zainteresuje ▼

Wyświetlacz cyfrowy - jaki wybrać?

Osprzęt elektroinstalacyjny dla elektryka »

wyświetlacze cyfrowe kable i przewody - jakie wybrać
Współpracujący z dowolnym nadajnikiem sygnału w standardzie 4-20 mA. Urządzenia nie wymagające dodatkowego zasilania. Do obszaru zastosowań ... czytam więcej » Zobacz jaki osprzęt wybrać i porównaj parametry... czytam dalej »


Transformatory oraz dławiki dostosowane do indywidualnych wymagań »

transformatory ei Mają zastosowanie w sieciach przesyłowych i rozdzielczych. Stosowane są do zasilania układów trakcyjnych w pojazdach szynowych, w instalacjach wykorzystujących napędy (...) czytam dalej »


Liczniki energii elektrycznej - poznaj nowe »

Switch zarządzalny – czy warto? Jaki wybrać?

Liczniki energii jakie wybrać Switche niezarządzalne
Wymagania stawiane licznikom energii elektrycznej zawarte są w normach oraz przepisach (...) czytam dalej » Switch zarządzalny daje możliwość nie tylko stworzenia siecilokalnej, ale daje wiele innicf możliwości. Między innymi pozwala także dostosować porty, a więc i parametry sieci do... czytam dalej »

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »
7-8/2019

AKTUALNY NUMER:

elektro.info 7-8/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Obciążalność prądowa ciągła przewodów szynowych wielkoprądowych SN
  • - Instalacje elektryczne w osiedlowych budynkach wielorodzinnych
Zobacz szczegóły
Enkodery ETHERNET AFS/AFM60A

Enkodery ETHERNET AFS/AFM60A

Rynek systemów przemysłowych dynamicznie się rozwija, a standard Industrial Ethernet jest przyszłością systemów komunikacji. Wydajność standardu Fast Ethernet,...
Cantoni Motor S.A. Cantoni Motor S.A.
Grupa Cantoni została pionierem w produkcji silników elektrycznych już w XIX wieku i od tego czasu kontynuuje misję wdrażania...
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl