Pełny numer elektro.info 7-8/2017 tylko dla Ciebie [PDF]

wystarczy założyć konto w portalu elektro.info.pl

Paweł Jan Nowacki

(1905-1979)
Paweł Jan Nowacki
Paweł Jan Nowacki
Fot. apw.ee.pw.edu.pl

Urodził się 25.06.1905 r. w Berlinie – był pochodzenia polskiego i narodowości polskiej. W Berlinie uczęszczał do Szkoły Powszechnej nr 257 (1911–1915) i do IV Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego im. Jahna (1915–1919). W marcu 1919 r. przekradł się przez granicę (na froncie odbywały się walki) do Poznania, aby uczęszczać do polskiego Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego w Poznaniu (1919–1924), gdzie otrzymał maturę.

Dyplom inż. elektryka uzyskał na Politechnice Lwowskiej (PL) w 1929 r. Jeszcze jako student miał osiągnięcia techniczne: na I roku wydał monografię pt. „Przerywacze elektryczne”, wygrał konkurs na oświetlenie przystanków tramwajowych w Warszawie i Krakowie (1925), został asystentem w Katedrze Miernictwa Elektrycznego Politechniki Lwowskiej u prof. K. Idaszewskiego(1.10.1928). Równolegle pracował w P. Z. Siemens we Lwowie jako inż. i budował m.in.: elektrownię w Brodach, linie WN: Brody – Radziwiłłów (15 kV) i Lwów – Brzuchowice (30 kV) oraz rozdzielnię w elektrowni w Stanisławowie.

W latach 1930–1931 pracował w centrali Siemens-Schuckert Werke (SSW) w Berlinie. Nauczył się budowy maszyn i prostowników. Uczestniczył w budowie linii 110 i 220 kV, wykonał skrzyżowanie Łaby na słupach o wysokości 75 m. 30 września 1931 r. wrócił do Polski i został adiunktem w Katedrze Maszyn Elektrycznych w PL. W między czasie (1935) przez kilka miesięcy przebywał w Anglii jako ekspert odbierający lokomotywy elektryczne i prostowniki rtęciowe dla Warszawskiego Węzła Kolejowego. Na Górnym Śląsku zelektryfikował szereg obiektów przemysłowych (1936–1939), m.in. uruchomił pierwsze urządzenie wyciągowe „SKIP” w kopalni Skarboferm w Chorzowie. Został dyrektorem technicznym Fabryki Kabli i Drutu (FKD) w Będzinie (1.09.1938) i kierował pracą kilku wydziałów. Wprowadził produkcję miedzi kadmowej na przewody jezdne dla PKP.

Zobacz także: Witold Jabłoński

Okres wojny i okupacji

Po wybuchu II wojny światowej FKD została zbombardowana (3.09.1939). Po nadejściu Niemców odmówił współpracy z nimi i ukrywał się przed Gestapo. Na początku 1940 r. zorganizował ucieczkę na Węgry i tam zgłosił się jako ochotnik do Wojska Polskiego na Zachodzie, wyjechał do Francji (1.03.1940). Ranny w wyniku bombardowania, po kapitulacji Francji przedostał się do Londynu, gdzie wykładał matematykę i fizykę w ówczesnym Gimnazjum Męskim w Ealing. Został „wypożyczony” na czas wojny ze sztabu Generalnego Wojska Polskiego na Zachodzie w stopniu porucznika i rozpoczął pracę naukową w Departamencie Radiowym w Royal Aircraft Establishment w Farnborough. Jego praca polegała na projektowaniu, modelowaniu, wypróbowywaniu praktycznego sprzętu radarowego w samolotach, nadzorowaniu serii próbnych i serii przemysłowych tego sprzętu. Jego prace z tego okresu były ściśle tajne. Część z nich została opublikowana dopiero po wojnie, w 1947 r., w języku angielskim.

Okres powojenny

Po zakończeniu II wojny światowej odmówił przyjęcia obywatelstwa brytyjskiegoi chciał powrócić do PRL, lecz władze angielskie zmusiły go do pozostania w Anglii dokońca 1946 r. z uwagi na dopuszczenie gow czasie wojny do spraw tajnych. W latach 1945–1946 wykładał elektrotechnikę jako„visiting Professor” na University of London. 

W grudniu 1946 r. otrzymał zgodę na repatriację do Polski i w styczniu 1947 r. wylądował w Gdyni. Po przejściu przez Obóz Repatriacyjny w Gdyni przeniósł się do Warszawy i przez pół roku pracował w Zakładach Energetycznych A-1 (dawniej K. Szpotański, w Warszawie). Opracowywał tam aparaturę rentgenowską (ścianki płucne) oraz magnetyczne stabilizatory napięcia 220 V ± 1%. W latach 1947–1954 pracował na stanowisku Szefa Działu Studiów w CZE (Centralny Zarząd Energetyki w Warszawie) i był odpowiedzialny za opracowanie Planu 3-letniego i 6-letniego elektryfikacji kraju.

Warto przeczytać: Andrzej Sowiński

W latach 1947–1954 pracował na Politechnice Wrocławskiej i wychował pierwszą kadrę konstruktorów dla ówczesnej Fabryki Maszyn Elektrycznych M-5 we Wrocławiu (DOLMEL) oraz kilku doktorów nauk technicznych, a także napisał jako współautor 2 tomy „Atlasu konstrukcji maszyn elektrycznych”. 

Po śmierci prof. Drewnowskiego (1953), objął Katedrę Miernictwa Elektrycznego i utworzył Katedrę Energetyki Jądrowej na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej, której był kierownikiem do 1975 r. Tytuł profesora zwyczajnego otrzymał w 1955 r., członkiem - korespondentem PAN został w 1956 r., a rzeczywistym w 1961 r. Z dniem 1.01.1958 r. został powołany na stanowisko Dyrektora Naczelnego Instytutu Badań Jądrowych (IBJ), któremu wówczas podlegało kilka ośrodków, oddziałów i zakładów. Uruchomił pierwszy Polski Reaktor Jądrowy EWA o mocy 3 MW w Świerku, a następnie cyklotron U-120 w Krakowie. W 1966 r. podjęto decyzję o budowie drugiego polskiego reaktora badawczego MARIA (całkowicie polskiej konstrukcji), który został uruchomiony w 1974 r. Równolegle P.J. Nowacki przyczynił się do rozwoju automatyki w kraju, o czym świadczy fakt, że za zasługi na polu automatyki został członkiem Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk Technicznych (IVA) w Sztokholmie i otrzymał medal IVA (28.09.1958). Był jednym z 6 założycieli Międzynarodowej Federacji Automatyki (IFAC) (1957).

Przeczytaj również: Jan Kożuchowski

Do SEP należał od 1930 r. Jego publikacje zostały spisane (1979) w księdze pamiątkowej Politechniki Warszawskiej poświęconej mu z okazji 50-lecia Jego pracy naukowej w 1978 r. Otrzymał kilkanaście odznaczeń i wyróżnień, m.in.: Medal Wojska Polskiego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (1944), Nagrodę Państwową Indywidualną I stopnia w zakresie nauki (1955), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1957), Medal brązowy MON za Zasługi dla Obronności Kraju (1967), Złotą Odznakę Honorową SEP (1969), Medal im. M. Kopernika za zasługi dla PAN (1974).

Zmarł w Warszawie 23 maja 1979 r. i zostałpochowany na cmentarzu wojskowym na Powązkach.

Literatura:

  1. Słownik biograficzny zasłużonych elektrykówwrocławskich – wydanie zbiorcze(1997–2014), „Ocalić od zapomnienia”.SEP Oddział Wrocławski.
  2. http://apw.ee.pw.edu.pl/tresc/sylw/nowacki/nowacki-sylw.htm

[paweł jan nowacki, z kart historii, biografia elektryka, politechnika wrocławska, Katedra Energetyki Jądrowej na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej, sep]

Wybrane dla Ciebie

 


Oznaczniki kabli i przewodów - jakie wybrać »

Gdzie znajdziesz systemy zasilania dla każdej dziedziny przemysłu »

drukarka etykiet systemy zasilania
Sposoby oznaczania kabli i przewodów w elektrycznych są różne.Jedne mniej trwałe, a inne (...) czytam więcej » Oferują zaawansowane usługi badawczo-rozwojowe obejmujące elektronikę, wbudowane oprogramowanie, mechanikę systemu zasilania (...) czytam dalej »

 


Gdzie znajduje zastosowanie współczesna termowizja?

Kamery termowizyjne Zadbaj o bezpieczeństwo i uniknij awarii. Za pomocą kamery termowizyjnej możliwe jest bezdotykowe sprawdzenie instalacji elektrycznej przy pełnym obciążeniu. Dzięki temu można (...) czytam dalej »

 


Jak odwzorować światło dzienne przy użyciu opraw oświetleniowych »

Bezpanelowe pozyskiwanie energii słonecznej - jak to zrobić?

Ośiwetlenie - jakie wybrać? bezpanelowa energia słoneczna
Rodzaj oświetlenia ma również fundamentalny wpływ na nasz wzrok oraz bezpośrednio wpływa na nasze ciało, umysł i (...) czytam więcej » Innowacje i technologia przeszły długą drogę. Rzeczywiście wkroczyliśmy w nową generację nowoczesnych udogodnień, które nie tylko sprawiają, że nasz styl życia jest bardziej luksusowy i komfortowy, ale... czytam dalej »

Jaką drukarkę do oznaczeń elektrycznych wybrać»

etykietowanie kabli i przewodów Priorytetem przy oznaczaniu sieci i jej poszczególnych elementów czy kolejnych aparatur w szafach rozdzielczych, kilometrów kabli, dziesiątek przełączników czy kolejnych aparatur w szafach rozdzielczych jest ...... czytam dalej »


Automatyka i czujniki - dlaczego to takie ważne »

Poznaj tajemnicę elektryków - złączki bezszynowe »

Czujniki i automatyka złączki bezszynowe
Zarówno w sektorze energetyki tradycyjnej jak i odnawialnej, czujniki oraz automatyka muszą być odporne na oddziaływaniu warunków środowiskowych. Ekstremalne ... czytam więcej » Czy wiesz jak wykonać montaż i jak można łączyć ze sobą złączki bez użycia szyn ... czytam dalej »

Zasilacze a odporność na zwarcia - dlaczego to takie ważne?

Promocje na kamery termowizyjne W sieciach zasilających obiekty przemysłowe i użyteczności publicznej powszechnie stosuje się zasilacze bezprzerwowe UPS w celu ochrony ważnych urządzeń odbiorczych, wrażliwyc ... czytam dalej »


Złącza silnoprądowe - czy silikon sobie poradzi?

Złącza silnopradowe Czy możemy zastosować elastyczne przewody silikonowe i czy są one odporne na uszkodzenie i wysokie temperatury? Przykładowo dla przekroju kabla 240 mm2 ... czytam dalej »


Może Cię to zainteresuje ▼

Wyświetlacz cyfrowy - jaki wybrać?

Kable i przewody - dobierz odpowiednie do swojego projektu »

wyświetlacze cyfrowe kable i przewody - jakie wybrać
Współpracujący z dowolnym nadajnikiem sygnału w standardzie 4-20 mA. Urządzenia nie wymagające dodatkowego zasilania. Do obszaru zastosowań ... czytam więcej » Właściwie wykonana i dostosowana do konkretnych zagrożeń środowiskowych instalacja elektryczna powinna do minimum ograniczać zagrożenia... czytam dalej »


Jak odwzorować światło dzienne przy użyciu opraw oświetleniowych »

Uwaga konkurs! Znasz "elektrycznych" producentów? Zagraj i wygraj atrakcyjne nagrody »

Oświetlenie jakie wybrać aby przypominało światło dzienne Konkurs
Rodzaj oświetlenia ma również fundamentalny wpływ na nasz wzrok oraz bezpośrednio wpływa na nasze ciało, umysł i ... czytam dalej » Weź udział w letnim konkursie i zgarnij nagrody. Co tydzien nowa gra i nowa szansa na wygraną. Sprawdź się i zawalcz o wygraną! chcę zagrać »

Co jeszcze potrafią enkodery Ethernet?

UPS zasilacze Rynek systemów przemysłowych dynamicznie się rozwija, a standard Industrial Ethernet jest przyszłością systemów (...) czytam dalej »


Jak komunikować urządzenia w środowisku przemysłowym?

Urządzenia przeciwprzepięciowe (SPD) - jakie wybrać ?

Switche zarządzalne spd ograniczniki przepięć
Switche niezarządzalne to urządzenia, które mają za zadanie przekazywanie danych między urządzeniami w wymagającym środowisku przemysłowym. Ich zadaniem jest zapewnienie przede wszystkim stabilnej, jak również wydajnej komunikacji.(...) czytam dalej » Ochronniki przepięciowe odpowiednie do zastosowań w instalacjach 230 V lub 400 V, systemy jedno- lub trójfazowe, wymienny moduł warystora i zamknięty moduł iskiernika, wizualna i zdalna sygnalizacja stanu warystora oraz ... czytam dalej »

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »
6/2019

AKTUALNY NUMER:

elektro.info 6/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Wpływ stacji szybkiego ładowania pojazdów elektrycznych na sieć elektroenergetyczną
  • - Projekt zasilania oświetlenia terenu bazy logistycznej
Zobacz szczegóły
Cantoni Motor S.A. Cantoni Motor S.A.
Grupa Cantoni została pionierem w produkcji silników elektrycznych już w XIX wieku i od tego czasu kontynuuje misję wdrażania...
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl