Pełny numer elektro.info 7-8/2017 tylko dla Ciebie [PDF]

wystarczy założyć konto w portalu elektro.info.pl

Paweł Jan Nowacki

(1905-1979)
Paweł Jan Nowacki
Paweł Jan Nowacki
Fot. apw.ee.pw.edu.pl

Urodził się 25.06.1905 r. w Berlinie – był pochodzenia polskiego i narodowości polskiej. W Berlinie uczęszczał do Szkoły Powszechnej nr 257 (1911–1915) i do IV Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego im. Jahna (1915–1919). W marcu 1919 r. przekradł się przez granicę (na froncie odbywały się walki) do Poznania, aby uczęszczać do polskiego Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego w Poznaniu (1919–1924), gdzie otrzymał maturę.

Dyplom inż. elektryka uzyskał na Politechnice Lwowskiej (PL) w 1929 r. Jeszcze jako student miał osiągnięcia techniczne: na I roku wydał monografię pt. „Przerywacze elektryczne”, wygrał konkurs na oświetlenie przystanków tramwajowych w Warszawie i Krakowie (1925), został asystentem w Katedrze Miernictwa Elektrycznego Politechniki Lwowskiej u prof. K. Idaszewskiego(1.10.1928). Równolegle pracował w P. Z. Siemens we Lwowie jako inż. i budował m.in.: elektrownię w Brodach, linie WN: Brody – Radziwiłłów (15 kV) i Lwów – Brzuchowice (30 kV) oraz rozdzielnię w elektrowni w Stanisławowie.

W latach 1930–1931 pracował w centrali Siemens-Schuckert Werke (SSW) w Berlinie. Nauczył się budowy maszyn i prostowników. Uczestniczył w budowie linii 110 i 220 kV, wykonał skrzyżowanie Łaby na słupach o wysokości 75 m. 30 września 1931 r. wrócił do Polski i został adiunktem w Katedrze Maszyn Elektrycznych w PL. W między czasie (1935) przez kilka miesięcy przebywał w Anglii jako ekspert odbierający lokomotywy elektryczne i prostowniki rtęciowe dla Warszawskiego Węzła Kolejowego. Na Górnym Śląsku zelektryfikował szereg obiektów przemysłowych (1936–1939), m.in. uruchomił pierwsze urządzenie wyciągowe „SKIP” w kopalni Skarboferm w Chorzowie. Został dyrektorem technicznym Fabryki Kabli i Drutu (FKD) w Będzinie (1.09.1938) i kierował pracą kilku wydziałów. Wprowadził produkcję miedzi kadmowej na przewody jezdne dla PKP.

Zobacz także: Witold Jabłoński

Okres wojny i okupacji

Po wybuchu II wojny światowej FKD została zbombardowana (3.09.1939). Po nadejściu Niemców odmówił współpracy z nimi i ukrywał się przed Gestapo. Na początku 1940 r. zorganizował ucieczkę na Węgry i tam zgłosił się jako ochotnik do Wojska Polskiego na Zachodzie, wyjechał do Francji (1.03.1940). Ranny w wyniku bombardowania, po kapitulacji Francji przedostał się do Londynu, gdzie wykładał matematykę i fizykę w ówczesnym Gimnazjum Męskim w Ealing. Został „wypożyczony” na czas wojny ze sztabu Generalnego Wojska Polskiego na Zachodzie w stopniu porucznika i rozpoczął pracę naukową w Departamencie Radiowym w Royal Aircraft Establishment w Farnborough. Jego praca polegała na projektowaniu, modelowaniu, wypróbowywaniu praktycznego sprzętu radarowego w samolotach, nadzorowaniu serii próbnych i serii przemysłowych tego sprzętu. Jego prace z tego okresu były ściśle tajne. Część z nich została opublikowana dopiero po wojnie, w 1947 r., w języku angielskim.

Okres powojenny

Po zakończeniu II wojny światowej odmówił przyjęcia obywatelstwa brytyjskiegoi chciał powrócić do PRL, lecz władze angielskie zmusiły go do pozostania w Anglii dokońca 1946 r. z uwagi na dopuszczenie gow czasie wojny do spraw tajnych. W latach 1945–1946 wykładał elektrotechnikę jako„visiting Professor” na University of London. 

W grudniu 1946 r. otrzymał zgodę na repatriację do Polski i w styczniu 1947 r. wylądował w Gdyni. Po przejściu przez Obóz Repatriacyjny w Gdyni przeniósł się do Warszawy i przez pół roku pracował w Zakładach Energetycznych A-1 (dawniej K. Szpotański, w Warszawie). Opracowywał tam aparaturę rentgenowską (ścianki płucne) oraz magnetyczne stabilizatory napięcia 220 V ± 1%. W latach 1947–1954 pracował na stanowisku Szefa Działu Studiów w CZE (Centralny Zarząd Energetyki w Warszawie) i był odpowiedzialny za opracowanie Planu 3-letniego i 6-letniego elektryfikacji kraju.

Warto przeczytać: Andrzej Sowiński

W latach 1947–1954 pracował na Politechnice Wrocławskiej i wychował pierwszą kadrę konstruktorów dla ówczesnej Fabryki Maszyn Elektrycznych M-5 we Wrocławiu (DOLMEL) oraz kilku doktorów nauk technicznych, a także napisał jako współautor 2 tomy „Atlasu konstrukcji maszyn elektrycznych”. 

Po śmierci prof. Drewnowskiego (1953), objął Katedrę Miernictwa Elektrycznego i utworzył Katedrę Energetyki Jądrowej na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej, której był kierownikiem do 1975 r. Tytuł profesora zwyczajnego otrzymał w 1955 r., członkiem - korespondentem PAN został w 1956 r., a rzeczywistym w 1961 r. Z dniem 1.01.1958 r. został powołany na stanowisko Dyrektora Naczelnego Instytutu Badań Jądrowych (IBJ), któremu wówczas podlegało kilka ośrodków, oddziałów i zakładów. Uruchomił pierwszy Polski Reaktor Jądrowy EWA o mocy 3 MW w Świerku, a następnie cyklotron U-120 w Krakowie. W 1966 r. podjęto decyzję o budowie drugiego polskiego reaktora badawczego MARIA (całkowicie polskiej konstrukcji), który został uruchomiony w 1974 r. Równolegle P.J. Nowacki przyczynił się do rozwoju automatyki w kraju, o czym świadczy fakt, że za zasługi na polu automatyki został członkiem Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk Technicznych (IVA) w Sztokholmie i otrzymał medal IVA (28.09.1958). Był jednym z 6 założycieli Międzynarodowej Federacji Automatyki (IFAC) (1957).

Przeczytaj również: Jan Kożuchowski

Do SEP należał od 1930 r. Jego publikacje zostały spisane (1979) w księdze pamiątkowej Politechniki Warszawskiej poświęconej mu z okazji 50-lecia Jego pracy naukowej w 1978 r. Otrzymał kilkanaście odznaczeń i wyróżnień, m.in.: Medal Wojska Polskiego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (1944), Nagrodę Państwową Indywidualną I stopnia w zakresie nauki (1955), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1957), Medal brązowy MON za Zasługi dla Obronności Kraju (1967), Złotą Odznakę Honorową SEP (1969), Medal im. M. Kopernika za zasługi dla PAN (1974).

Zmarł w Warszawie 23 maja 1979 r. i zostałpochowany na cmentarzu wojskowym na Powązkach.

Literatura:

  1. Słownik biograficzny zasłużonych elektrykówwrocławskich – wydanie zbiorcze(1997–2014), „Ocalić od zapomnienia”.SEP Oddział Wrocławski.
  2. http://apw.ee.pw.edu.pl/tresc/sylw/nowacki/nowacki-sylw.htm

[paweł jan nowacki, z kart historii, biografia elektryka, politechnika wrocławska, Katedra Energetyki Jądrowej na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej, sep]

Wybrane dla Ciebie


Gdzie szukać pomocy przy doborze właściwego źródła zasilania »

Dobór źródła zasilania

Optymalne rozwiązania na każdym etapie, zarówno dystrybucji, jak i tworzenia dedykowanych pakietów zasilania. Wszystko po to, aby zapewnić jak najwyższą jakość ... czytam dalej »

 


Jak zmniejszyć swój rachunek za prąd »

koszt prądu

Oszczędzanie na rachunkach za prąd w domu lub firmie jest możliwe. Wystarczy dokładnie sprawdzić (...) zobacz ile możesz oszczędzić »

 


Jednoobwodowy licznik energii - jaki wybrać?»

Zobacz co nowego poznamy na targach Energetab 2019 »

Licznik energii jaki wybrać Energetab 2019 logo
Zasilacze awaryjne trzeciej generacji z bardzo wysoką sprawnością 96% w trybie On-Line oraz ze znakomitym współczynnikiem mocy 1(...) czytam więcej » ENERGETAB – największe w Polsce targi nowoczesnych urządzeń, aparatury i technologii dla przemysłu energetycznego, to miejsce jednych z najważniejszych spotkań czołowych przedstawicieli branży elektrotechnicznej w Polsce.(...) czytam dalej »

 


Łączniki i gniazda instalacyjne - jakie wybrać?

Kamery termowizyjne Perfekcyjne dopełnienie nowoczesnego wnętrza.
Prosta, ponadczasowa forma, jakość wykonania, niezawodny system, to tylko niektóre (...)
czytam dalej »


Automatyka przemysłowa i sterowanie - na jakie produkty zwrócić uwagę »

Przewodnik po złączach - znajdż idealne rozwiązanie dla siebie »

automatyka przemysłowa Przewodnik po złączach
Jak sztuczna inteligencja wspomoże pracę elektrowni i fabryk? Aż 63 proc. respondentów twierdzi, że sztuczna inteligencja pomoże zwalczyć (...) czytam więcej » Poznaj pierwszy w branży przewodnik elektroniczny po złączach. Internetowe narzędzie referencyjne ułatwiające dobór złączy. (...) chcę zobaczyć »

 


Oznaczniki mobilne na przewody i osprzęt - które wybrać »

Kamery termowizyjne Technika laminowania taśm, zapewnia trwałe nadruki poprzez całkowitą ochronę tekstu przed czynnikami niszczącymi, takimi jak: zdrapywanie, ścieranie, zmywanie, promieniowanie UV a nawet substancj (...) czytam dalej »

 


Dobór ograniczników przepięć typu 1 »

Bezpanelowe pozyskiwanie energii słonecznej - jak to zrobić?

ograniczniki bezpanelowa energia słoneczna
Kombinowane ograniczniki przepięć jako urządzenia do ograniczania przepięć mają za zadanie zmniejszenie do bezpiecznych poziomów napięcia w instalacji elektrycznej oraz na wejściu zasilanych urządzeń: podczas operacji łączeniowych ń (...) czytam więcej » Innowacje i technologia przeszły długą drogę. Rzeczywiście wkroczyliśmy w nową generację nowoczesnych udogodnień, które nie tylko sprawiają, że nasz styl życia jest bardziej luksusowy i komfortowy, ale... czytam dalej »

Szybki i łatwy sposób na budowę Twojego indywidualnego systemu wizyjnego»

zasilanie gwarantowane Badania przeprowadzone przez Computer Business Review wykazały, że od 2013 roku mamy do czynienia z dynamicznym wzrostem przenoszenia przez przedsiębiorców zasobów danych do tzw. chmury obliczeniowej (cloud computing). W związku z tym stale wzrastają wydatki przeznaczan ... czytam dalej »


Bramka IoT chmury do integracji nowych i istniejących systemów bez konieczności programowania.»

Zobacz jak robot testuje bankomaty?

bramka iot Robot testuje bankomaty
Dzięki prostemu połączeniu z procesem za pomocą protokołów, np. Modbus/TCP, dane czujników i dane procesowe są zbierane, przetwarzane i monitorowane ... czytam więcej » Około 30 sekund zajmuje średnio wypłacenie pieniędzy z wielofunkcyjnego bankomatu ATM. Urządzenia, które są dostępne „za rogiem” w większości miast, zmieniły nasze podejście ... czytam dalej »

Jaką zastosować ochronę urządzeń elektrycznych i elektronicznych przed przepięciami »

ochrona przed przepięciami Każdy ogranicznik przepięć ma pewną określoną zdolność do przenoszenia przez siebie pewnej energii udaru. Jeśli po zadziałaniu ... czytam dalej »


Złącza silnoprądowe - czy silikon sobie poradzi?

Złącza silnopradowe Czy możemy zastosować elastyczne przewody silikonowe i czy są one odporne na uszkodzenie i wysokie temperatury? Przykładowo dla przekroju kabla 240 mm2 ... chcę obejrzeć »


Może Cię to zainteresuje ▼

Wyświetlacz cyfrowy - jaki wybrać?

Przewdonik "Eliminuj błędy
i usprawnij instalacje przewodów" »

wyświetlacze cyfrowe kable i przewody - przewodnik
Współpracujący z dowolnym nadajnikiem sygnału w standardzie 4-20 mA. Urządzenia nie wymagające dodatkowego zasilania. Do obszaru zastosowań ... czytam więcej » Poznaj najskuteczniejsze sposoby oznaczania kabli i komponentów wykorzystywanych w branżach elektrycznych i telekomunikacyjnych... czytam dalej »


Transformatory oraz dławiki dostosowane do indywidualnych wymagań »

transformatory ei Mają zastosowanie w sieciach przesyłowych i rozdzielczych. Stosowane są do zasilania układów trakcyjnych w pojazdach szynowych, w instalacjach wykorzystujących napędy (...) czytam dalej »


1-fazowe liczniki energii elektrycznej - widziałeś to?!

Switch zarządzalny – czy warto? Jaki wybrać?

Liczniki energii jakie wybrać Switche niezarządzalne
Wymagania stawiane licznikom energii elektrycznej zawarte są w normach oraz przepisach (...) czytam dalej » Switch zarządzalny daje możliwość nie tylko stworzenia siecilokalnej, ale daje wiele innicf możliwości. Między innymi pozwala także dostosować porty, a więc i parametry sieci do... czytam dalej »

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »
9/2019

AKTUALNY NUMER:

elektro.info 9/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Metody badania funkcji zabezpieczeń nadprądowych przekaźników elektroenergetycznych
  • - Fotowoltaika szansą rozwoju dla komunikacji miejskiej
Zobacz szczegóły

SEP świętuje 100 lat!

Jak co roku targom ENERGETAB towarzyszą konferencje organizowane przez izby i stowarzyszenia patronujące. Z okazji obchodzonego w tym roku 100-lecia Stowarzyszenia Elektryków Polskich...

Przekaźnik instalacyjny o wysokiej odporności na prąd udarowy

RPI-1ZI-U24A firmy Relpol, to nowy przekaźnik instalacyjny, który wytrzymuje prąd załączania 120 A w czasie 20 ms. Przekaźnik ten przeznaczony jest do załączania obwodów o wysokim...
.steute Polska .steute Polska
steute jest międzynarodowym przedsiębiorstwem specjalizującym się w projektowaniu oraz produkcji bezpiecznej, niezawodnej aparatury...

Ciekawe strony

Elektryk na Fixly.pl

EPS System - agregaty prądotwórcze

Producent oświetlenia

Ciekawa Architektura

Instalacje

Literatura fachowa

Rekuperacja

Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl