Pełny numer elektro.info 7-8/2017 tylko dla Ciebie [PDF]

wystarczy założyć konto w portalu elektro.info.pl

Paweł Jan Nowacki

(1905-1979)
Paweł Jan Nowacki
Paweł Jan Nowacki
Fot. apw.ee.pw.edu.pl

Urodził się 25.06.1905 r. w Berlinie – był pochodzenia polskiego i narodowości polskiej. W Berlinie uczęszczał do Szkoły Powszechnej nr 257 (1911–1915) i do IV Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego im. Jahna (1915–1919). W marcu 1919 r. przekradł się przez granicę (na froncie odbywały się walki) do Poznania, aby uczęszczać do polskiego Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego w Poznaniu (1919–1924), gdzie otrzymał maturę.

Dyplom inż. elektryka uzyskał na Politechnice Lwowskiej (PL) w 1929 r. Jeszcze jako student miał osiągnięcia techniczne: na I roku wydał monografię pt. „Przerywacze elektryczne”, wygrał konkurs na oświetlenie przystanków tramwajowych w Warszawie i Krakowie (1925), został asystentem w Katedrze Miernictwa Elektrycznego Politechniki Lwowskiej u prof. K. Idaszewskiego(1.10.1928). Równolegle pracował w P. Z. Siemens we Lwowie jako inż. i budował m.in.: elektrownię w Brodach, linie WN: Brody – Radziwiłłów (15 kV) i Lwów – Brzuchowice (30 kV) oraz rozdzielnię w elektrowni w Stanisławowie.

W latach 1930–1931 pracował w centrali Siemens-Schuckert Werke (SSW) w Berlinie. Nauczył się budowy maszyn i prostowników. Uczestniczył w budowie linii 110 i 220 kV, wykonał skrzyżowanie Łaby na słupach o wysokości 75 m. 30 września 1931 r. wrócił do Polski i został adiunktem w Katedrze Maszyn Elektrycznych w PL. W między czasie (1935) przez kilka miesięcy przebywał w Anglii jako ekspert odbierający lokomotywy elektryczne i prostowniki rtęciowe dla Warszawskiego Węzła Kolejowego. Na Górnym Śląsku zelektryfikował szereg obiektów przemysłowych (1936–1939), m.in. uruchomił pierwsze urządzenie wyciągowe „SKIP” w kopalni Skarboferm w Chorzowie. Został dyrektorem technicznym Fabryki Kabli i Drutu (FKD) w Będzinie (1.09.1938) i kierował pracą kilku wydziałów. Wprowadził produkcję miedzi kadmowej na przewody jezdne dla PKP.

Zobacz także: Witold Jabłoński

Okres wojny i okupacji

Po wybuchu II wojny światowej FKD została zbombardowana (3.09.1939). Po nadejściu Niemców odmówił współpracy z nimi i ukrywał się przed Gestapo. Na początku 1940 r. zorganizował ucieczkę na Węgry i tam zgłosił się jako ochotnik do Wojska Polskiego na Zachodzie, wyjechał do Francji (1.03.1940). Ranny w wyniku bombardowania, po kapitulacji Francji przedostał się do Londynu, gdzie wykładał matematykę i fizykę w ówczesnym Gimnazjum Męskim w Ealing. Został „wypożyczony” na czas wojny ze sztabu Generalnego Wojska Polskiego na Zachodzie w stopniu porucznika i rozpoczął pracę naukową w Departamencie Radiowym w Royal Aircraft Establishment w Farnborough. Jego praca polegała na projektowaniu, modelowaniu, wypróbowywaniu praktycznego sprzętu radarowego w samolotach, nadzorowaniu serii próbnych i serii przemysłowych tego sprzętu. Jego prace z tego okresu były ściśle tajne. Część z nich została opublikowana dopiero po wojnie, w 1947 r., w języku angielskim.

Okres powojenny

Po zakończeniu II wojny światowej odmówił przyjęcia obywatelstwa brytyjskiegoi chciał powrócić do PRL, lecz władze angielskie zmusiły go do pozostania w Anglii dokońca 1946 r. z uwagi na dopuszczenie gow czasie wojny do spraw tajnych. W latach 1945–1946 wykładał elektrotechnikę jako„visiting Professor” na University of London. 

W grudniu 1946 r. otrzymał zgodę na repatriację do Polski i w styczniu 1947 r. wylądował w Gdyni. Po przejściu przez Obóz Repatriacyjny w Gdyni przeniósł się do Warszawy i przez pół roku pracował w Zakładach Energetycznych A-1 (dawniej K. Szpotański, w Warszawie). Opracowywał tam aparaturę rentgenowską (ścianki płucne) oraz magnetyczne stabilizatory napięcia 220 V ± 1%. W latach 1947–1954 pracował na stanowisku Szefa Działu Studiów w CZE (Centralny Zarząd Energetyki w Warszawie) i był odpowiedzialny za opracowanie Planu 3-letniego i 6-letniego elektryfikacji kraju.

Warto przeczytać: Andrzej Sowiński

W latach 1947–1954 pracował na Politechnice Wrocławskiej i wychował pierwszą kadrę konstruktorów dla ówczesnej Fabryki Maszyn Elektrycznych M-5 we Wrocławiu (DOLMEL) oraz kilku doktorów nauk technicznych, a także napisał jako współautor 2 tomy „Atlasu konstrukcji maszyn elektrycznych”. 

Po śmierci prof. Drewnowskiego (1953), objął Katedrę Miernictwa Elektrycznego i utworzył Katedrę Energetyki Jądrowej na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej, której był kierownikiem do 1975 r. Tytuł profesora zwyczajnego otrzymał w 1955 r., członkiem - korespondentem PAN został w 1956 r., a rzeczywistym w 1961 r. Z dniem 1.01.1958 r. został powołany na stanowisko Dyrektora Naczelnego Instytutu Badań Jądrowych (IBJ), któremu wówczas podlegało kilka ośrodków, oddziałów i zakładów. Uruchomił pierwszy Polski Reaktor Jądrowy EWA o mocy 3 MW w Świerku, a następnie cyklotron U-120 w Krakowie. W 1966 r. podjęto decyzję o budowie drugiego polskiego reaktora badawczego MARIA (całkowicie polskiej konstrukcji), który został uruchomiony w 1974 r. Równolegle P.J. Nowacki przyczynił się do rozwoju automatyki w kraju, o czym świadczy fakt, że za zasługi na polu automatyki został członkiem Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk Technicznych (IVA) w Sztokholmie i otrzymał medal IVA (28.09.1958). Był jednym z 6 założycieli Międzynarodowej Federacji Automatyki (IFAC) (1957).

Przeczytaj również: Jan Kożuchowski

Do SEP należał od 1930 r. Jego publikacje zostały spisane (1979) w księdze pamiątkowej Politechniki Warszawskiej poświęconej mu z okazji 50-lecia Jego pracy naukowej w 1978 r. Otrzymał kilkanaście odznaczeń i wyróżnień, m.in.: Medal Wojska Polskiego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (1944), Nagrodę Państwową Indywidualną I stopnia w zakresie nauki (1955), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1957), Medal brązowy MON za Zasługi dla Obronności Kraju (1967), Złotą Odznakę Honorową SEP (1969), Medal im. M. Kopernika za zasługi dla PAN (1974).

Zmarł w Warszawie 23 maja 1979 r. i zostałpochowany na cmentarzu wojskowym na Powązkach.

Literatura:

  1. Słownik biograficzny zasłużonych elektrykówwrocławskich – wydanie zbiorcze(1997–2014), „Ocalić od zapomnienia”.SEP Oddział Wrocławski.
  2. http://apw.ee.pw.edu.pl/tresc/sylw/nowacki/nowacki-sylw.htm

[paweł jan nowacki, z kart historii, biografia elektryka, politechnika wrocławska, Katedra Energetyki Jądrowej na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej, sep]

Wybrane dla Ciebie


Kompleksowe inspekcje termowizyjne - gdzie szukać pomocy? »

Termowizja inspekcja

Przez ostatnie stulecie zbudowano wiele urządzeń pomiarowych w zakresie podczerwieni, ale największe możliwości i popularność zyskały rozwiązania... czytam dalej »

 


Jaki silnik elektryczny wybrać? »

silnik elektryczny

W działaniu wielu maszyn i urządzeń technicznych wymagany jest ruch postępowy lub postępowo-zwrotny. Zazwyczaj ruch ten wytwarzają (...) czytam więcej »

 


Łączniki elektroinstalacyjne - rodzaje i sposób działania?

Oświetlenie zewnętrzne LED - dobór i zastosowanie»

Ranki łączniki gniazdka oswietlenie zewnętrzen LED
W każdej standardowej instalacji elektrycznej w budynku występują gniazda wtyczkowe oraz łączniki. Ich budowa oraz sposób zamocowania zależą od miejsca zainstalowania oraz metody wykonania (...) czytam więcej » Wymiana opraw oświetlenia zewnętrznego ze źródłami LED przynosi przede wszystkim poprawę efektywności energetycznej oświetlenia ulicznego. Oświetlenie LED posiada również (...) czytam dalej »

 


Przyrządy kontrolne i pomiarowe - zobacz niezawodne rozwiązania»

narzedzia pomiarowe dla elektryka Miernik napięcia, ciągłości i kolejności faz są zaprojekotwane do testowania napięcia, fazy, polaryzacji, kolejności faz i półprzewodników. Cyfrowy multimetr oraz cyfrowy miernik cęgowy oferują idealne rozwiązania dla wszystkich wymagań i możliwych zastosowań. Mierniki wykorzystują standardowe (...) czytam dalej »


Zobacz jakie oprawy zaprezentowano na Energetab 2019  »

Wiele nowych produktów od najlepszych w branży marek »

Samochody elektryczne i  mobilne stacje elektronika
Oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczne opuszczenie zajmowanych przestrzeni podczas awarii zasilania opraw oświetlenia podstawowego. Niejednokrotnie zanik oświetlenia podstawowego nie jest spowodowany zwykłą awarią zasilania czy wyłączeniem(...) czytam więcej » Poznaj pierwszy w branży przewodnik elektroniczny po złączach. Internetowe narzędzie referencyjne ułatwiające dobór złączy. (...) chcę zobaczyć »

 


Odpowiednie oświetlenie - prawidłowy dobór oświetlenia w projekcie »

projekt oświetlenia Są takie miejsca w domu, o których nie myśli się w pierwszej kolejności. Zostawia się je na później, dopiero wtedy, gdy zadba się o ważniejsze pomieszczenia. Tak jest często (...) czytam dalej »

 


Jak zapewnić bezprzerwowe zasilanie gwarantowane? »

Kolektor słoneczny – urządzenie do konwersji energii promieniowania słonecznego na ciepło »

zasilanie gwarantowane panele słoneczne
Co rusz znaczenie tego problemu uświadamiają nam przechodzące nad naszym krajem orkany i wichury oraz widmo blackoutu, wynikające z pojawiającego się latem ogromnego zapotrzebowania na ... czytam więcej » Udział energii słonecznej w Polsce jest bardzo niski i według urzędu statystycznego, pozyskanie energii z promieniowania słonecznego w porównaniu do innych źródeł odnawialnych w 2017 roku wyniósł niecałe 1%.... czytam dalej »

Szafy energetyczne, sterowniczne, rozdzielcze - dlaczego nie wiesz co wybrać? »

szafy rozdzielcze i sterownicze Zgrupowanie urządzeń elektroenergetycznych wraz z szynami zbiorczymi, połączeniami elektrycznymi, elementami izolacyjnymi i osłonami, służący do rozdziału energii elektrycznej i łączenia oraz ... czytam dalej »


Bezprzewodowa automatyka domowa - i możesz sterować wszystkim w domu »

Intuicyjne oprogramowanie do projektowania listew ze złączkami !

Automatyka domowa - sterowaniem ze smatfona Projektowanie listew - oprogramowanie
Nowoczesny smartdom powinien być gotów na każde życzenie. Dlatego rozwiązania bezprzewodowej automatyki domowej dają Ci zdalną kontrolę nad funkcjami Twojego domu - oświetleniem, roletami, ogrzewaniem ... czytam więcej » Intuicyjne oprogramowanie do projektowania listew ze złączkami oraz profesjonalnego opisywania oznaczników do złączek szynowych, przewodów, kabli, urządzeń i instalacji. Oprogramowanie dostępne jest bezpłatnie na stronie www ... chcę poznać »

Małe, średnie i duże systemy sterowania »

Sterowniki plc Jeszcze kilka lat temu sterowniki PLC „tylko” wspierały pracowników przy wykonywaniu monotonnych zadań i zwiększaniu szybkości produkcji. Aktualnie każda produkcja ... czytam dalej »


Złącza silnoprądowe - czy silikon sobie poradzi?

Złącza silnopradowe Czy możemy zastosować elastyczne przewody silikonowe i czy są one odporne na uszkodzenie i wysokie temperatury? Przykładowo dla przekroju kabla 240 mm2 ... chcę obejrzeć »


Może Cię to zainteresuje ▼

Wyświetlacz cyfrowy - jaki wybrać?

Technologie robotyczne zgodne z koncepcją Industry 4.0 » »

wyświetlacze cyfrowe robotyka i automatyka
Współpracujący z dowolnym nadajnikiem sygnału w standardzie 4-20 mA. Urządzenia nie wymagające dodatkowego zasilania. Do obszaru zastosowań ... czytam więcej » Nowoczesne urządzenia mechaniczne nic nie znaczyłyby bez ukrytej w nich elektroniki, dizęki której ... czytam dalej »


Odczyty cyfrowe - przyrządy przeznaczone do wyświetlania położenia »

czytniki cyfrowe Współpracują z przetwornikami przemieszczeń liniowych (liniały) i kątowych (enkodery). Wykonywane są w różnych wersjach dostosowanych do (...) czytam dalej »


1-fazowe liczniki energii elektrycznej - widziałeś to?!

Inteligentny system dystrybucji mocy »

Liczniki energii jakie wybrać moc
Wymagania stawiane licznikom energii elektrycznej zawarte są w normach oraz przepisach (...) czytam dalej » Uniwersalne zastosowanie, w pojedynczych szafach sterowniczych, jak też w kompletnych systemach... czytam dalej »

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »
10/2019

AKTUALNY NUMER:

elektro.info 10/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Projekt zasilania pompowni pożarowej
  • - Przekładniki niekonwencjonalne wykorzystywane w automatyce elektroenergetycznej
Zobacz szczegóły
COMEX S.A. COMEX S.A.
O firmie COMEX S.A. od początku swojej działalności, tj. od 1987 zajmuje się kompleksową obsługą klientów w zakresie zasilania...

Ciekawe strony

Elektryk na Fixly.pl

EPS System - agregaty prądotwórcze

Producent oświetlenia

Ciekawa Architektura

Instalacje

Literatura fachowa

Rekuperacja

Termomodernizacja

Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl