Pełny numer elektro.info 7-8/2017 tylko dla Ciebie [PDF]

wystarczy założyć konto w portalu elektro.info.pl

Zagrożenia w obwodach bardzo niskiego napięcia (ELV)

Hazards in extra low voltage circuits (ELV)
Artykuł charakteryzuje zasady budowy obwodów bardzo niskiego napięcia (ELV), obszary ich zastosowań, przedstawia metody badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej i zwraca uwagę na możliwe stany pracy takich obwodów stwarzające zagrożenia pożarowe.
Artykuł charakteryzuje zasady budowy obwodów bardzo niskiego napięcia (ELV), obszary ich zastosowań, przedstawia metody badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej i zwraca uwagę na możliwe stany pracy takich obwodów stwarzające zagrożenia pożarowe.
Rys. redakcja EI

Obwody bardzo niskiego napięcia ELV (Extra Low Voltage) to obwody, do zasilania których wykorzystuje się napięcie U ≤ 50 V ac lub U ≤ 120 V dc, przyjęte jako maksymalne wartości napięć dotykowych dopuszczalnych długotrwale.
Wyróżnia się trzy typy takich obwodów: SELV, PELV oraz FELV.

W artykule:

• Odwołania do Polskich Norm dla trzech typów obwodów bardzo niskiego napięcia, tj. SELV, PELV oraz FELV
• Cechy charakterystyczne obwodów bardzo niskiego napięcia
• Badanie skuteczności ochrony przez zastosowanie obwodów SELV lub PELV
• Możliwe zagrożenia w obwodach bardzo niskiego napięcia – studium przypadku

Dwa pierwsze typy (SELV, PELV) już w normie PN-IEC 60363-4-41 [1] uznawane były za środek zapewniający równoczesną ochronę przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim (ochronę podstawową i ochronę przy uszkodzeniu). Wynika to nie tylko z zastosowania bardzo niskiego napięcia, ale ze spełnienia równocześnie następujących, sformułowanych ogólnie warunków:

  • napięcie znamionowe obwodów powinno mieścić się w I zakresie napięciowym, a jego wartość powinna być dobrana do występującego stopnia zagrożenia porażeniowego,
  • sposób wykonania obwodów powinien zapewniać odpowiednią (zależną od typu obwodu) separację obwodów SELV i PELV od obwodów wyższych napięć, zarówno w warunkach normalnych, jak i zakłóceniowych,
  • w określonych przez normę PN-IEC 60364-4-41 [1] warunkach powinny być zastosowane odpowiednie środki ochrony przed dotykiem bezpośrednim.

Według zapisów nowszej normy PN-HD 60363-4-41 [2] obwody typu SELV i PELV zaliczane są do środków ochrony przy uszkodzeniu, przy praktycznie niezmienionych wymaganiach co do zasad ich budowy.

Trzeci z wymienionych obwodów – obwód typu FELV – to obwód, w którym zastosowano bardzo niskie napięcie, lecz nie spełniono co najmniej jednego z wyżej wymienionych warunków. Wobec tego powinny być w nim stosowane środki ochrony przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim, skoordynowane ze środkami ochrony stosowanymi w obwodach wyższego napięcia.

W normie PN-IEC 60364-4-41 [1] wymagania dotyczące obwodów FELV zawarto w rozdziale zatytułowanym „Równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim”, co prowadzić mogło do błędnego uznania, że samo obniżenie napięcia zasilającego zapewnia ochronę równoczesną.

W nowszej normie PN-HD 60363-4-41 [2] wymagania dotyczące FELV umieszczono w jednym z punktów rozdziału zatytułowanego Środek ochrony: samoczynne wyłączenie zasilania.

Już sama zmiana miejsca usytuowania tych wymagań zwraca uwagę na fakt, że przy zastosowaniu funkcjonalnego obniżenia napięcia konieczne jest także zastosowanie ochrony przy uszkodzeniu przez samoczynne wyłączenie zasilania lub innego środka ochrony.

Podkreślono, że układ FELV jest układem o napięciu nominalnym nieprzekraczającym 50 V ac lub 120 V dc, lecz nie są w nim spełnione wymagania stawiane układom SELV lub PELV z powodu np. zastosowania transformatorów i osprzętu niewystarczająco izolowanych od obwodów wyższego napięcia.

Cechy charakterystyczne obwodów bardzo niskiego napięcia

Tab. 1. Wymagania stawiane obwodom SELV i PELV

Obwody SELV i PELV mogą być stosowane do zasilania urządzeń odbiorczych przemienno- i stałoprądowych. Aby uniknąć pojawienia się w warunkach zakłóceniowych napięć wyższych od napięć dotykowych dopuszczalnych długotrwale UL, dopuszcza się stosowanie następujących źródeł zasilania tych obwodów:

  • transformatorów bezpieczeństwa,
  • źródeł prądu zapewniających stopień bezpieczeństwa równoważny temu, jaki gwarantuje transformator bezpieczeństwa, np. przetwornicy dwumaszynowej z uzwojeniami zapewniającymi równoważną izolację,
  • źródeł elektrochemicznych, np. baterii akumulatorów, lub innych źródeł niezależnych od obwodu wyższego napięcia, np. zespołów prądotwórczych zasilanych silnikami spalinowymi,
  • urządzeń elektronicznych o budowie znormalizowanej, w których zastosowano takie rozwiązania, że w przypadku uszkodzenia wewnętrznego napięcie na zaciskach wyjściowych nie przekroczy napięcia UL.

Najczęściej w obwodach SELV i PELV stosowane są transformatory bezpieczeństwa o napięciach znamionowych strony wtórnej 6, 12, 24 lub 42 V i o mocy z zakresu 25 VA do 10 kVA dla transformatorów jednofazowych oraz 0,63 kVA do 16 kVA dla transformatorów trójfazowych.

Istotne są również wymagania stawiane obwodom SELV i PELV, dotyczące ich części czynnych, części przewodzących dostępnych, sposobu prowadzenia przewodów, wtyczek i gniazd oraz ochrony przeciwporażeniowej. Najważniejsze z nich zestawiono w tab. 1.

Główne właściwości źródeł zasilania i możliwych połączeń części czynnych obwodów SELV, PELV i FELV z przewodami ochronnymi i uziomami obwodów wyższego napięcia przedstawiono na rys. 1. i rys. 2.

Rys. 1. Porównanie niektórych cech obwodów SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka
Rys. 1. Porównanie niektórych cech obwodów SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka
Rys. 2. Zasada przyłączania odbiorników do sieci zasilającej typu SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka
Rys. 2. Zasada przyłączania odbiorników do sieci zasilającej typu SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka

Dopuszcza się, aby obwody o różnych napięciach były prowadzone w przewodzie wielożyłowym lub w oddzielnych przewodach ułożonych grupowo, pod warunkiem, że przewody obwodów SELV i PELV będą miały izolację indywidualną lub wspólną na najwyższe napięcie występujące w tym przewodzie wielożyłowym lub w grupie przewodów.

Obwody bardzo niskiego napięcia SELV lub PELV są w myśl zapisów normy PN‑HD 60364-4-41 [2] dopuszczone do powszechnego stosowania.

Badanie skuteczności ochrony przez zastosowanie obwodów SELV lub PELV

Badanie skuteczności ochrony przeciwporażeniowej w obwodach SELV polega na pomiarze rezystancji izolacji pomiędzy częściami czynnymi obwodu SELV a częściami czynnymi innych obwodów i ziemią.

W obwodach PELV ochrona powinna być badana przez pomiar rezystancji izolacji pomiędzy częściami czynnymi obwodu PELV a częściami czynnymi innych obwodów.

W obu przypadkach zmierzona wartość rezystancji izolacji powinna być zgodna z wymaganiami stawianymi obwodowi o najwyższym napięciu. W normie nie podano, jakie powinno być napięcie pomiarowe, według zapisów normy [1] było to 500 V.

Czytaj też: Dobór urządzeń sterujących dla adaptacyjnego systemu sterowania - charakterystyka poszczególnych kontrolerów >>>

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!


[instalacje elektroenergetyczne,obwód bardzo niskiego napięcia,ELV,ochrona przeciwporażeniowa,zagrożenie pożarowe,termowizja]

Artykuł pochodzi z: miesięcznika elektro.info 4/2018

Komentarze

(1)
dominik_k | 13.09.2018, 08:20
PO przeczytaniu wpisu jestem o wiele mądrzejszy. Warto było tu zajrzeć, gdyż po zapoznaniu się z tematyką strony styczność prądem nie wydaje się aż tak skomplikowana.
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie

 


Oznaczniki kabli i przewodów - jakie wybrać »

Gdzie znajdziesz systemy zasilania dla każdej dziedziny przemysłu »

drukarka etykiet systemy zasilania
Sposoby oznaczania kabli i przewodów w elektrycznych są różne.Jedne mniej trwałe, a inne (...) czytam więcej » Oferują zaawansowane usługi badawczo-rozwojowe obejmujące elektronikę, wbudowane oprogramowanie, mechanikę systemu zasilania (...) czytam dalej »

 


Gdzie znajduje zastosowanie współczesna termowizja?

Kamery termowizyjne Zadbaj o bezpieczeństwo i uniknij awarii. Za pomocą kamery termowizyjnej możliwe jest bezdotykowe sprawdzenie instalacji elektrycznej przy pełnym obciążeniu. Dzięki temu można (...) czytam dalej »

 


Jak odwzorować światło dzienne przy użyciu opraw oświetleniowych »

Bezpanelowe pozyskiwanie energii słonecznej - jak to zrobić?

Ośiwetlenie - jakie wybrać? bezpanelowa energia słoneczna
Rodzaj oświetlenia ma również fundamentalny wpływ na nasz wzrok oraz bezpośrednio wpływa na nasze ciało, umysł i (...) czytam więcej » Innowacje i technologia przeszły długą drogę. Rzeczywiście wkroczyliśmy w nową generację nowoczesnych udogodnień, które nie tylko sprawiają, że nasz styl życia jest bardziej luksusowy i komfortowy, ale... czytam dalej »

Jaką drukarkę do oznaczeń elektrycznych wybrać»

etykietowanie kabli i przewodów Priorytetem przy oznaczaniu sieci i jej poszczególnych elementów czy kolejnych aparatur w szafach rozdzielczych, kilometrów kabli, dziesiątek przełączników czy kolejnych aparatur w szafach rozdzielczych jest ...... czytam dalej »


Automatyka i czujniki - dlaczego to takie ważne »

Poznaj tajemnicę elektryków - złączki bezszynowe »

Czujniki i automatyka złączki bezszynowe
Zarówno w sektorze energetyki tradycyjnej jak i odnawialnej, czujniki oraz automatyka muszą być odporne na oddziaływaniu warunków środowiskowych. Ekstremalne ... czytam więcej » Czy wiesz jak wykonać montaż i jak można łączyć ze sobą złączki bez użycia szyn ... czytam dalej »

Zasilacze a odporność na zwarcia - dlaczego to takie ważne?

Promocje na kamery termowizyjne W sieciach zasilających obiekty przemysłowe i użyteczności publicznej powszechnie stosuje się zasilacze bezprzerwowe UPS w celu ochrony ważnych urządzeń odbiorczych, wrażliwyc ... czytam dalej »


Złącza silnoprądowe - czy silikon sobie poradzi?

Złącza silnopradowe Czy możemy zastosować elastyczne przewody silikonowe i czy są one odporne na uszkodzenie i wysokie temperatury? Przykładowo dla przekroju kabla 240 mm2 ... czytam dalej »


Może Cię to zainteresuje ▼

Wyświetlacz cyfrowy - jaki wybrać?

Kable i przewody - dobierz odpowiednie do swojego projektu »

wyświetlacze cyfrowe kable i przewody - jakie wybrać
Współpracujący z dowolnym nadajnikiem sygnału w standardzie 4-20 mA. Urządzenia nie wymagające dodatkowego zasilania. Do obszaru zastosowań ... czytam więcej » Właściwie wykonana i dostosowana do konkretnych zagrożeń środowiskowych instalacja elektryczna powinna do minimum ograniczać zagrożenia... czytam dalej »


Jak odwzorować światło dzienne przy użyciu opraw oświetleniowych »

Uwaga konkurs! Znasz "elektrycznych" producentów? Zagraj i wygraj atrakcyjne nagrody »

Oświetlenie jakie wybrać aby przypominało światło dzienne Konkurs
Rodzaj oświetlenia ma również fundamentalny wpływ na nasz wzrok oraz bezpośrednio wpływa na nasze ciało, umysł i ... czytam dalej » Weź udział w letnim konkursie i zgarnij nagrody. Co tydzien nowa gra i nowa szansa na wygraną. Sprawdź się i zawalcz o wygraną! chcę zagrać »

Co jeszcze potrafią enkodery Ethernet?

UPS zasilacze Rynek systemów przemysłowych dynamicznie się rozwija, a standard Industrial Ethernet jest przyszłością systemów (...) czytam dalej »


Jak komunikować urządzenia w środowisku przemysłowym?

Urządzenia przeciwprzepięciowe (SPD) - jakie wybrać ?

Switche zarządzalne spd ograniczniki przepięć
Switche niezarządzalne to urządzenia, które mają za zadanie przekazywanie danych między urządzeniami w wymagającym środowisku przemysłowym. Ich zadaniem jest zapewnienie przede wszystkim stabilnej, jak również wydajnej komunikacji.(...) czytam dalej » Ochronniki przepięciowe odpowiednie do zastosowań w instalacjach 230 V lub 400 V, systemy jedno- lub trójfazowe, wymienny moduł warystora i zamknięty moduł iskiernika, wizualna i zdalna sygnalizacja stanu warystora oraz ... czytam dalej »

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »
6/2019

AKTUALNY NUMER:

elektro.info 6/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Wpływ stacji szybkiego ładowania pojazdów elektrycznych na sieć elektroenergetyczną
  • - Projekt zasilania oświetlenia terenu bazy logistycznej
Zobacz szczegóły
Cantoni Motor S.A. Cantoni Motor S.A.
Grupa Cantoni została pionierem w produkcji silników elektrycznych już w XIX wieku i od tego czasu kontynuuje misję wdrażania...
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl