Pełny numer elektro.info 7-8/2017 tylko dla Ciebie [PDF]

wystarczy założyć konto w portalu elektro.info.pl

Zagrożenia w obwodach bardzo niskiego napięcia (ELV)

Hazards in extra low voltage circuits (ELV)
Artykuł charakteryzuje zasady budowy obwodów bardzo niskiego napięcia (ELV), obszary ich zastosowań, przedstawia metody badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej i zwraca uwagę na możliwe stany pracy takich obwodów stwarzające zagrożenia pożarowe.
Artykuł charakteryzuje zasady budowy obwodów bardzo niskiego napięcia (ELV), obszary ich zastosowań, przedstawia metody badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej i zwraca uwagę na możliwe stany pracy takich obwodów stwarzające zagrożenia pożarowe.
Rys. redakcja EI

Obwody bardzo niskiego napięcia ELV (Extra Low Voltage) to obwody, do zasilania których wykorzystuje się napięcie U ≤ 50 V ac lub U ≤ 120 V dc, przyjęte jako maksymalne wartości napięć dotykowych dopuszczalnych długotrwale.
Wyróżnia się trzy typy takich obwodów: SELV, PELV oraz FELV.

W artykule:

• Odwołania do Polskich Norm dla trzech typów obwodów bardzo niskiego napięcia, tj. SELV, PELV oraz FELV
• Cechy charakterystyczne obwodów bardzo niskiego napięcia
• Badanie skuteczności ochrony przez zastosowanie obwodów SELV lub PELV
• Możliwe zagrożenia w obwodach bardzo niskiego napięcia – studium przypadku

streszczenie

W artykule scharakteryzowano zasady budowy obwodów bardzo niskiego napięcia (ELV) oraz obszar ich zastosowań. Przedstawiono metody badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. Zwrócono uwagę na możliwe stany pracy tego typu obwodów, mogące skutkować zagrożeniem pożarowym.



abstract

The principles of the construction of ­extra low voltage (ELV) circuits and the area of their applications have been characterized. Methods of testing the effectiveness of protection against electrical shock were presented. Attention has been paid to the possible states of ­operation of such circuits that could result in fire hazards.

Dwa pierwsze typy (SELV, PELV) już w normie PN-IEC 60363-4-41 [1] uznawane były za środek zapewniający równoczesną ochronę przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim (ochronę podstawową i ochronę przy uszkodzeniu). Wynika to nie tylko z zastosowania bardzo niskiego napięcia, ale ze spełnienia równocześnie następujących, sformułowanych ogólnie warunków:

  • napięcie znamionowe obwodów powinno mieścić się w I zakresie napięciowym, a jego wartość powinna być dobrana do występującego stopnia zagrożenia porażeniowego,
  • sposób wykonania obwodów powinien zapewniać odpowiednią (zależną od typu obwodu) separację obwodów SELV i PELV od obwodów wyższych napięć, zarówno w warunkach normalnych, jak i zakłóceniowych,
  • w określonych przez normę PN-IEC 60364-4-41 [1] warunkach powinny być zastosowane odpowiednie środki ochrony przed dotykiem bezpośrednim.

Według zapisów nowszej normy PN-HD 60363-4-41 [2] obwody typu SELV i PELV zaliczane są do środków ochrony przy uszkodzeniu, przy praktycznie niezmienionych wymaganiach co do zasad ich budowy.

Trzeci z wymienionych obwodów – obwód typu FELV – to obwód, w którym zastosowano bardzo niskie napięcie, lecz nie spełniono co najmniej jednego z wyżej wymienionych warunków. Wobec tego powinny być w nim stosowane środki ochrony przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim, skoordynowane ze środkami ochrony stosowanymi w obwodach wyższego napięcia.

W normie PN-IEC 60364-4-41 [1] wymagania dotyczące obwodów FELV zawarto w rozdziale zatytułowanym „Równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim”, co prowadzić mogło do błędnego uznania, że samo obniżenie napięcia zasilającego zapewnia ochronę równoczesną.

W nowszej normie PN-HD 60363-4-41 [2] wymagania dotyczące FELV umieszczono w jednym z punktów rozdziału zatytułowanego Środek ochrony: samoczynne wyłączenie zasilania.

Już sama zmiana miejsca usytuowania tych wymagań zwraca uwagę na fakt, że przy zastosowaniu funkcjonalnego obniżenia napięcia konieczne jest także zastosowanie ochrony przy uszkodzeniu przez samoczynne wyłączenie zasilania lub innego środka ochrony.

Podkreślono, że układ FELV jest układem o napięciu nominalnym nieprzekraczającym 50 V ac lub 120 V dc, lecz nie są w nim spełnione wymagania stawiane układom SELV lub PELV z powodu np. zastosowania transformatorów i osprzętu niewystarczająco izolowanych od obwodów wyższego napięcia.

Cechy charakterystyczne obwodów bardzo niskiego napięcia

Tab. 1. Wymagania stawiane obwodom SELV i PELV

Obwody SELV i PELV mogą być stosowane do zasilania urządzeń odbiorczych przemienno- i stałoprądowych. Aby uniknąć pojawienia się w warunkach zakłóceniowych napięć wyższych od napięć dotykowych dopuszczalnych długotrwale UL, dopuszcza się stosowanie następujących źródeł zasilania tych obwodów:

  • transformatorów bezpieczeństwa,
  • źródeł prądu zapewniających stopień bezpieczeństwa równoważny temu, jaki gwarantuje transformator bezpieczeństwa, np. przetwornicy dwumaszynowej z uzwojeniami zapewniającymi równoważną izolację,
  • źródeł elektrochemicznych, np. baterii akumulatorów, lub innych źródeł niezależnych od obwodu wyższego napięcia, np. zespołów prądotwórczych zasilanych silnikami spalinowymi,
  • urządzeń elektronicznych o budowie znormalizowanej, w których zastosowano takie rozwiązania, że w przypadku uszkodzenia wewnętrznego napięcie na zaciskach wyjściowych nie przekroczy napięcia UL.

Najczęściej w obwodach SELV i PELV stosowane są transformatory bezpieczeństwa o napięciach znamionowych strony wtórnej 6, 12, 24 lub 42 V i o mocy z zakresu 25 VA do 10 kVA dla transformatorów jednofazowych oraz 0,63 kVA do 16 kVA dla transformatorów trójfazowych.

Istotne są również wymagania stawiane obwodom SELV i PELV, dotyczące ich części czynnych, części przewodzących dostępnych, sposobu prowadzenia przewodów, wtyczek i gniazd oraz ochrony przeciwporażeniowej. Najważniejsze z nich zestawiono w tab. 1.

Główne właściwości źródeł zasilania i możliwych połączeń części czynnych obwodów SELV, PELV i FELV z przewodami ochronnymi i uziomami obwodów wyższego napięcia przedstawiono na rys. 1. i rys. 2.

Rys. 1. Porównanie niektórych cech obwodów SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka
Rys. 1. Porównanie niektórych cech obwodów SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka
Rys. 2. Zasada przyłączania odbiorników do sieci zasilającej typu SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka
Rys. 2. Zasada przyłączania odbiorników do sieci zasilającej typu SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka

Dopuszcza się, aby obwody o różnych napięciach były prowadzone w przewodzie wielożyłowym lub w oddzielnych przewodach ułożonych grupowo, pod warunkiem, że przewody obwodów SELV i PELV będą miały izolację indywidualną lub wspólną na najwyższe napięcie występujące w tym przewodzie wielożyłowym lub w grupie przewodów.

Obwody bardzo niskiego napięcia SELV lub PELV są w myśl zapisów normy PN‑HD 60364-4-41 [2] dopuszczone do powszechnego stosowania.

Badanie skuteczności ochrony przez zastosowanie obwodów SELV lub PELV

Badanie skuteczności ochrony przeciwporażeniowej w obwodach SELV polega na pomiarze rezystancji izolacji pomiędzy częściami czynnymi obwodu SELV a częściami czynnymi innych obwodów i ziemią.

W obwodach PELV ochrona powinna być badana przez pomiar rezystancji izolacji pomiędzy częściami czynnymi obwodu PELV a częściami czynnymi innych obwodów.

W obu przypadkach zmierzona wartość rezystancji izolacji powinna być zgodna z wymaganiami stawianymi obwodowi o najwyższym napięciu. W normie nie podano, jakie powinno być napięcie pomiarowe, według zapisów normy [1] było to 500 V.

Literatura

1. PN-IEC 60364-4-41:2000 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona zapewniająca bezpieczeństwo. Ochrona przeciwporażeniowa.
2. PN-HD 60363-4-41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed porażeniem elektrycznym.

Czytaj też: Dobór urządzeń sterujących dla adaptacyjnego systemu sterowania - charakterystyka poszczególnych kontrolerów >>>

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Ten artykuł jest PŁATNY. Aby go przeczytać, wykup dostęp.
DOSTĘP ABONAMENTOWY
DOSTĘP SMS
Dostęp za pomocą SMS czasowo zawieszony







Reklamacje usługi prosimy zgłaszać przez formularz reklamacyjny
Masz już abonament - zaloguj się:
:
:
zapomniałem hasła
Nie posiadasz konta - kliknij i załóż »
Nie masz abonamentu - wykup dostęp:
Abonament umożliwia zalogowanym użytkownikom dostęp do wszystkich płatnych treści na naszym portalu.
Dostępne opcje abonamentowe:
Pakiet: dwuletnia prenumerata papierowa (20 numerów) + dwuletni dostęp do wszystkich treści portalu (730 dni) - 185,00 zł
Prenumerata + on-line w promocyjnej cenie. ► ZAMÓW
Pakiet: roczna prenumerata papierowa (10 numerów) + roczny dostęp do wszystkich treści portalu (365 dni) - 105,00 zł
Prenumerata + on-line w promocyjnej cenie. ► ZAMÓW
Pakiet: półroczna prenumerata papierowa (5 numerów) + półroczny dostęp do wszystkich treści portalu (183 dni) - 75,00 zł
Prenumerata + on-line w promocyjnej cenie. ► ZAMÓW
Prenumerata elektroniczna (365 dni) - 79,00 zł
Roczny dostęp do wszystkich płatnych treści naszego portalu.
Prenumerata elektroniczna (30 dni) - 15,00 zł
30 dniowy dostęp do wszystkich płatnych treści naszego portalu.
Prenumerata edukacyjna - roczna elektro.info - 75,00 zł
dla studentów: prenumerata + dostęp do treści portalu
Roczny dostęp dla prenumeratorów w specjalnej cenie - 0,00 zł
Jeśli zakupiłeś roczną prenumeratę papierową, masz możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do wszystkich treści elektronicznych. Po weryfikacji danych skontaktujemy się z Tobą). Dostęp na czas trwania prenumeraty papierowej!
Dwuletni dostęp dla prenumeratorów w specjalnej cenie! - 0,00 zł
Jeśli zakupiłeś dwuletnią prenumeratę papierową, masz możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do wszystkich treści elektronicznych. Po weryfikacji danych skontaktujemy się z Tobą). Dostęp na czas trwania prenumeraty papierowej!
30 dniowy dla prenumeratorów w specjalnej cenie - 0,00 zł
Jeśli zakupiłeś roczną prenumeratę papierową, masz możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do wszystkich treści elektronicznych. Po weryfikacji danych skontaktujemy się z Tobą). Dostęp na czas trwania prenumeraty papierowej!
Prenumerata elektroniczna (730 dni) - 138,00 zł
Dwuletni dostęp do wszystkich płatnych treści naszego portalu.
Regulamin korzystania z portalu elektro.info.pl - zobacz regulamin
Uwagi prosimy zgłaszać na adres:
Artykuł pochodzi z: miesięcznika elektro.info 4/2018

Komentarze

(1)
dominik_k | 13.09.2018, 08:20
PO przeczytaniu wpisu jestem o wiele mądrzejszy. Warto było tu zajrzeć, gdyż po zapoznaniu się z tematyką strony styczność prądem nie wydaje się aż tak skomplikowana.
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie


Zapisz się do Ligi Specjalistów i zdobywaj nagrody!

Liga Specjalistów 2.0

Jesteś profesjonalistą z branży elektrycznej lub teletechnicznej?
Jesteś uczniem lub studentem kierunku technicznego?
czytam dalej »

 


Kompleksowe inspekcje termowizyjne - gdzie szukać pomocy? »

Termowizja inspekcja

Przez ostatnie stulecie zbudowano wiele urządzeń pomiarowych w zakresie podczerwieni, ale największe możliwości i popularność zyskały rozwiązania... czytam dalej »

 


Jaki silnik elektryczny wybrać? »

silnik elektryczny

W działaniu wielu maszyn i urządzeń technicznych wymagany jest ruch postępowy lub postępowo-zwrotny. Zazwyczaj ruch ten wytwarzają (...) czytam więcej »

 


Łączniki elektroinstalacyjne - rodzaje i sposób działania?

Oświetlenie zewnętrzne LED - dobór i zastosowanie»

Ranki łączniki gniazdka oswietlenie zewnętrzen LED
W każdej standardowej instalacji elektrycznej w budynku występują gniazda wtyczkowe oraz łączniki. Ich budowa oraz sposób zamocowania zależą od miejsca zainstalowania oraz metody wykonania (...) czytam więcej » Wymiana opraw oświetlenia zewnętrznego ze źródłami LED przynosi przede wszystkim poprawę efektywności energetycznej oświetlenia ulicznego. Oświetlenie LED posiada również (...) czytam dalej »

 


Przyrządy kontrolne i pomiarowe - zobacz niezawodne rozwiązania»

narzedzia pomiarowe dla elektryka Miernik napięcia, ciągłości i kolejności faz są zaprojekotwane do testowania napięcia, fazy, polaryzacji, kolejności faz i półprzewodników. Cyfrowy multimetr oraz cyfrowy miernik cęgowy oferują idealne rozwiązania dla wszystkich wymagań i możliwych zastosowań. Mierniki wykorzystują standardowe (...) czytam dalej »


Zobacz jakie oprawy zaprezentowano na Energetab 2019  »

Wiele nowych produktów od najlepszych w branży marek »

Samochody elektryczne i  mobilne stacje elektronika
Oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczne opuszczenie zajmowanych przestrzeni podczas awarii zasilania opraw oświetlenia podstawowego. Niejednokrotnie zanik oświetlenia podstawowego nie jest spowodowany zwykłą awarią zasilania czy wyłączeniem(...) czytam więcej » Poznaj pierwszy w branży przewodnik elektroniczny po złączach. Internetowe narzędzie referencyjne ułatwiające dobór złączy. (...) chcę zobaczyć »

 


Odpowiednie oświetlenie - prawidłowy dobór oświetlenia w projekcie »

projekt oświetlenia Są takie miejsca w domu, o których nie myśli się w pierwszej kolejności. Zostawia się je na później, dopiero wtedy, gdy zadba się o ważniejsze pomieszczenia. Tak jest często (...) czytam dalej »

 


Jak zapewnić bezprzerwowe zasilanie gwarantowane? »

Kolektor słoneczny – urządzenie do konwersji energii promieniowania słonecznego na ciepło »

zasilanie gwarantowane panele słoneczne
Co rusz znaczenie tego problemu uświadamiają nam przechodzące nad naszym krajem orkany i wichury oraz widmo blackoutu, wynikające z pojawiającego się latem ogromnego zapotrzebowania na ... czytam więcej » Udział energii słonecznej w Polsce jest bardzo niski i według urzędu statystycznego, pozyskanie energii z promieniowania słonecznego w porównaniu do innych źródeł odnawialnych w 2017 roku wyniósł niecałe 1%.... czytam dalej »

Szafy energetyczne, sterowniczne, rozdzielcze - dlaczego nie wiesz co wybrać? »

szafy rozdzielcze i sterownicze Zgrupowanie urządzeń elektroenergetycznych wraz z szynami zbiorczymi, połączeniami elektrycznymi, elementami izolacyjnymi i osłonami, służący do rozdziału energii elektrycznej i łączenia oraz ... czytam dalej »


Bezprzewodowa automatyka domowa - i możesz sterować wszystkim w domu »

Intuicyjne oprogramowanie do projektowania listew ze złączkami !

Automatyka domowa - sterowaniem ze smatfona Projektowanie listew - oprogramowanie
Nowoczesny smartdom powinien być gotów na każde życzenie. Dlatego rozwiązania bezprzewodowej automatyki domowej dają Ci zdalną kontrolę nad funkcjami Twojego domu - oświetleniem, roletami, ogrzewaniem ... czytam więcej » Intuicyjne oprogramowanie do projektowania listew ze złączkami oraz profesjonalnego opisywania oznaczników do złączek szynowych, przewodów, kabli, urządzeń i instalacji. Oprogramowanie dostępne jest bezpłatnie na stronie www ... chcę poznać »

Małe, średnie i duże systemy sterowania »

Sterowniki plc Jeszcze kilka lat temu sterowniki PLC „tylko” wspierały pracowników przy wykonywaniu monotonnych zadań i zwiększaniu szybkości produkcji. Aktualnie każda produkcja ... czytam dalej »


Złącza silnoprądowe - czy silikon sobie poradzi?

Złącza silnopradowe Czy możemy zastosować elastyczne przewody silikonowe i czy są one odporne na uszkodzenie i wysokie temperatury? Przykładowo dla przekroju kabla 240 mm2 ... chcę obejrzeć »


Może Cię to zainteresuje ▼

Wyświetlacz cyfrowy - jaki wybrać?

Technologie robotyczne zgodne z koncepcją Industry 4.0 » »

wyświetlacze cyfrowe robotyka i automatyka
Współpracujący z dowolnym nadajnikiem sygnału w standardzie 4-20 mA. Urządzenia nie wymagające dodatkowego zasilania. Do obszaru zastosowań ... czytam więcej » Nowoczesne urządzenia mechaniczne nic nie znaczyłyby bez ukrytej w nich elektroniki, dizęki której ... czytam dalej »


Odczyty cyfrowe - przyrządy przeznaczone do wyświetlania położenia »

czytniki cyfrowe Współpracują z przetwornikami przemieszczeń liniowych (liniały) i kątowych (enkodery). Wykonywane są w różnych wersjach dostosowanych do (...) czytam dalej »


1-fazowe liczniki energii elektrycznej - widziałeś to?!

Inteligentny system dystrybucji mocy »

Liczniki energii jakie wybrać moc
Wymagania stawiane licznikom energii elektrycznej zawarte są w normach oraz przepisach (...) czytam dalej » Uniwersalne zastosowanie, w pojedynczych szafach sterowniczych, jak też w kompletnych systemach... czytam dalej »

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »
10/2019

AKTUALNY NUMER:

elektro.info 10/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Projekt zasilania pompowni pożarowej
  • - Przekładniki niekonwencjonalne wykorzystywane w automatyce elektroenergetycznej
Zobacz szczegóły
COMEX S.A. COMEX S.A.
O firmie COMEX S.A. od początku swojej działalności, tj. od 1987 zajmuje się kompleksową obsługą klientów w zakresie zasilania...

Ciekawe strony

Elektryk na Fixly.pl

EPS System - agregaty prądotwórcze

Producent oświetlenia

Ciekawa Architektura

Instalacje

Literatura fachowa

Rekuperacja

Termomodernizacja

Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl