Pełny numer elektro.info 7-8/2017 tylko dla Ciebie [PDF]

wystarczy założyć konto w portalu elektro.info.pl

Zagrożenia w obwodach bardzo niskiego napięcia (ELV)

Hazards in extra low voltage circuits (ELV)
Artykuł charakteryzuje zasady budowy obwodów bardzo niskiego napięcia (ELV), obszary ich zastosowań, przedstawia metody badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej i zwraca uwagę na możliwe stany pracy takich obwodów stwarzające zagrożenia pożarowe.
Artykuł charakteryzuje zasady budowy obwodów bardzo niskiego napięcia (ELV), obszary ich zastosowań, przedstawia metody badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej i zwraca uwagę na możliwe stany pracy takich obwodów stwarzające zagrożenia pożarowe.
Rys. redakcja EI

Obwody bardzo niskiego napięcia ELV (Extra Low Voltage) to obwody, do zasilania których wykorzystuje się napięcie U ≤ 50 V ac lub U ≤ 120 V dc, przyjęte jako maksymalne wartości napięć dotykowych dopuszczalnych długotrwale.
Wyróżnia się trzy typy takich obwodów: SELV, PELV oraz FELV.

W artykule:

• Odwołania do Polskich Norm dla trzech typów obwodów bardzo niskiego napięcia, tj. SELV, PELV oraz FELV
• Cechy charakterystyczne obwodów bardzo niskiego napięcia
• Badanie skuteczności ochrony przez zastosowanie obwodów SELV lub PELV
• Możliwe zagrożenia w obwodach bardzo niskiego napięcia – studium przypadku

streszczenie

W artykule scharakteryzowano zasady budowy obwodów bardzo niskiego napięcia (ELV) oraz obszar ich zastosowań. Przedstawiono metody badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. Zwrócono uwagę na możliwe stany pracy tego typu obwodów, mogące skutkować zagrożeniem pożarowym.



abstract

The principles of the construction of ­extra low voltage (ELV) circuits and the area of their applications have been characterized. Methods of testing the effectiveness of protection against electrical shock were presented. Attention has been paid to the possible states of ­operation of such circuits that could result in fire hazards.

Dwa pierwsze typy (SELV, PELV) już w normie PN-IEC 60363-4-41 [1] uznawane były za środek zapewniający równoczesną ochronę przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim (ochronę podstawową i ochronę przy uszkodzeniu). Wynika to nie tylko z zastosowania bardzo niskiego napięcia, ale ze spełnienia równocześnie następujących, sformułowanych ogólnie warunków:

  • napięcie znamionowe obwodów powinno mieścić się w I zakresie napięciowym, a jego wartość powinna być dobrana do występującego stopnia zagrożenia porażeniowego,
  • sposób wykonania obwodów powinien zapewniać odpowiednią (zależną od typu obwodu) separację obwodów SELV i PELV od obwodów wyższych napięć, zarówno w warunkach normalnych, jak i zakłóceniowych,
  • w określonych przez normę PN-IEC 60364-4-41 [1] warunkach powinny być zastosowane odpowiednie środki ochrony przed dotykiem bezpośrednim.

Według zapisów nowszej normy PN-HD 60363-4-41 [2] obwody typu SELV i PELV zaliczane są do środków ochrony przy uszkodzeniu, przy praktycznie niezmienionych wymaganiach co do zasad ich budowy.

Trzeci z wymienionych obwodów – obwód typu FELV – to obwód, w którym zastosowano bardzo niskie napięcie, lecz nie spełniono co najmniej jednego z wyżej wymienionych warunków. Wobec tego powinny być w nim stosowane środki ochrony przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim, skoordynowane ze środkami ochrony stosowanymi w obwodach wyższego napięcia.

W normie PN-IEC 60364-4-41 [1] wymagania dotyczące obwodów FELV zawarto w rozdziale zatytułowanym „Równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim”, co prowadzić mogło do błędnego uznania, że samo obniżenie napięcia zasilającego zapewnia ochronę równoczesną.

W nowszej normie PN-HD 60363-4-41 [2] wymagania dotyczące FELV umieszczono w jednym z punktów rozdziału zatytułowanego Środek ochrony: samoczynne wyłączenie zasilania.

Już sama zmiana miejsca usytuowania tych wymagań zwraca uwagę na fakt, że przy zastosowaniu funkcjonalnego obniżenia napięcia konieczne jest także zastosowanie ochrony przy uszkodzeniu przez samoczynne wyłączenie zasilania lub innego środka ochrony.

Podkreślono, że układ FELV jest układem o napięciu nominalnym nieprzekraczającym 50 V ac lub 120 V dc, lecz nie są w nim spełnione wymagania stawiane układom SELV lub PELV z powodu np. zastosowania transformatorów i osprzętu niewystarczająco izolowanych od obwodów wyższego napięcia.

Cechy charakterystyczne obwodów bardzo niskiego napięcia

Tab. 1. Wymagania stawiane obwodom SELV i PELV

Obwody SELV i PELV mogą być stosowane do zasilania urządzeń odbiorczych przemienno- i stałoprądowych. Aby uniknąć pojawienia się w warunkach zakłóceniowych napięć wyższych od napięć dotykowych dopuszczalnych długotrwale UL, dopuszcza się stosowanie następujących źródeł zasilania tych obwodów:

  • transformatorów bezpieczeństwa,
  • źródeł prądu zapewniających stopień bezpieczeństwa równoważny temu, jaki gwarantuje transformator bezpieczeństwa, np. przetwornicy dwumaszynowej z uzwojeniami zapewniającymi równoważną izolację,
  • źródeł elektrochemicznych, np. baterii akumulatorów, lub innych źródeł niezależnych od obwodu wyższego napięcia, np. zespołów prądotwórczych zasilanych silnikami spalinowymi,
  • urządzeń elektronicznych o budowie znormalizowanej, w których zastosowano takie rozwiązania, że w przypadku uszkodzenia wewnętrznego napięcie na zaciskach wyjściowych nie przekroczy napięcia UL.

Najczęściej w obwodach SELV i PELV stosowane są transformatory bezpieczeństwa o napięciach znamionowych strony wtórnej 6, 12, 24 lub 42 V i o mocy z zakresu 25 VA do 10 kVA dla transformatorów jednofazowych oraz 0,63 kVA do 16 kVA dla transformatorów trójfazowych.

Istotne są również wymagania stawiane obwodom SELV i PELV, dotyczące ich części czynnych, części przewodzących dostępnych, sposobu prowadzenia przewodów, wtyczek i gniazd oraz ochrony przeciwporażeniowej. Najważniejsze z nich zestawiono w tab. 1.

Główne właściwości źródeł zasilania i możliwych połączeń części czynnych obwodów SELV, PELV i FELV z przewodami ochronnymi i uziomami obwodów wyższego napięcia przedstawiono na rys. 1. i rys. 2.

Rys. 1. Porównanie niektórych cech obwodów SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka
Rys. 1. Porównanie niektórych cech obwodów SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka
Rys. 2. Zasada przyłączania odbiorników do sieci zasilającej typu SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka
Rys. 2. Zasada przyłączania odbiorników do sieci zasilającej typu SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka

Dopuszcza się, aby obwody o różnych napięciach były prowadzone w przewodzie wielożyłowym lub w oddzielnych przewodach ułożonych grupowo, pod warunkiem, że przewody obwodów SELV i PELV będą miały izolację indywidualną lub wspólną na najwyższe napięcie występujące w tym przewodzie wielożyłowym lub w grupie przewodów.

Obwody bardzo niskiego napięcia SELV lub PELV są w myśl zapisów normy PN‑HD 60364-4-41 [2] dopuszczone do powszechnego stosowania.

Badanie skuteczności ochrony przez zastosowanie obwodów SELV lub PELV

Badanie skuteczności ochrony przeciwporażeniowej w obwodach SELV polega na pomiarze rezystancji izolacji pomiędzy częściami czynnymi obwodu SELV a częściami czynnymi innych obwodów i ziemią.

W obwodach PELV ochrona powinna być badana przez pomiar rezystancji izolacji pomiędzy częściami czynnymi obwodu PELV a częściami czynnymi innych obwodów.

W obu przypadkach zmierzona wartość rezystancji izolacji powinna być zgodna z wymaganiami stawianymi obwodowi o najwyższym napięciu. W normie nie podano, jakie powinno być napięcie pomiarowe, według zapisów normy [1] było to 500 V.

Czytaj też: Dobór urządzeń sterujących dla adaptacyjnego systemu sterowania - charakterystyka poszczególnych kontrolerów >>>

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Ten artykuł jest PŁATNY. Aby go przeczytać, wykup dostęp.
DOSTĘP ABONAMENTOWY
DOSTĘP SMS
W celu uzyskania dostępu do pełnego tekstu
niniejszego artykułu wyślij SMS o treści:
AP.EL5ZL na nr 75068
Opłata za wysłanie SMS-a: 5 zł + VAT (6,15 zł brutto)
Serwis SMS obsługiwany przez Dotpay
Usługa dostępna jest w sieciach: T-mobile, Orange, Plus GSM, Play, Heyah, Sami Swoi. Usługę Premium SMS obsługuje Dotpay.
Właścicielem portalu jest Grupa MEDIUM Sp. z o.o. S.K.A., z siedzibą w Warszawie, przy ul. Karczewskiej 18.
Zwrotnym sms-em otrzymasz Kod Dostępu, który wpisz w poniższe okienko. Kod będzie aktywny przez 24 godziny od pierwszego zalogowania.
Reklamacje usługi prosimy zgłaszać przez formularz reklamacyjny
Masz już abonament - zaloguj się:
:
:
zapomniałem hasła
Nie posiadasz konta - kliknij i załóż »
Nie masz abonamentu - wykup dostęp:
Abonament umożliwia zalogowanym użytkownikom dostęp do wszystkich płatnych treści na naszym portalu.
Dostępne opcje abonamentowe:
Pakiet: dwuletnia prenumerata papierowa (20 numerów) + dwuletni dostęp do wszystkich treści portalu (730 dni) - 185,00 zł
Prenumerata + on-line w promocyjnej cenie. Zamów już dziś!
Pakiet: roczna prenumerata papierowa (10 numerów) + roczny dostęp do wszystkich treści portalu (365 dni) - 105,00 zł
Prenumerata + on-line w promocyjnej cenie. Zamów już dziś!
Prenumerata elektroniczna (365 dni) - 79,00 zł
Roczny dostęp do wszystkich płatnych treści naszego portalu.
Prenumerata elektroniczna (30 dni) - 15,00 zł
30 dniowy dostęp do wszystkich płatnych treści naszego portalu.
Roczny dostęp dla prenumeratorów w specjalnej cenie - 0,00 zł
Jeśli zakupiłeś roczną prenumeratę papierową, masz możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do wszystkich treści elektronicznych. Po weryfikacji danych skontaktujemy się z Tobą). Dostęp na czas trwania prenumeraty papierowej!
Dwuletni dostęp dla prenumeratorów w specjalnej cenie! - 0,00 zł
Jeśli zakupiłeś dwuletnią prenumeratę papierową, masz możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do wszystkich treści elektronicznych. Po weryfikacji danych skontaktujemy się z Tobą). Dostęp na czas trwania prenumeraty papierowej!
Regulamin korzystania z portalu elektro.info.pl - zobacz regulamin
Uwagi prosimy zgłaszać na adres:
Artykuł pochodzi z: miesięcznika elektro.info 4/2018

Komentarze

(0)

Wybrane dla Ciebie


Oznaczniki przewodów i kabli

Oznaczniki przewodów i kabli Zgodnie z obowiązującymi normami N-SEP-E-004, trwałe oznaczenie przewodów i kabli stanowi nieodłączną część standardów jakości nowoczesnych produktów, które są oczekiwane przez klienta(...) czytam dalej »


Urządzenie do detekcji zwarć łukowych

Detekcja zwarć łukowych Co roku w całej Europie wybucha ponad dwa miliony pożarów z powodu awarii w instalacji elektrycznej, których główną przyczyną są niebezpieczne zwarcia łukowe. Detektor (...) czytam dalej »


Oto nowe transformatory na szynę DIN»
Transformatory na szynę DIN -Breven

Każdy nowo powstały obiekt nie może istnieć bez punktów rozdzielczych, które w związku z rozwojem (...) czytam dalej »


Mierniki rezystancji izolacji - zobacz przegląd»

Ograniczniki przepięć do każdego typu sieci »

Miernik rezystancji izolacji - jaki wybrać Ograniczniki przepięć SPD - nowa generacja
Mierniki rezystencji izolacji są urządzeniami wspomagającymi "pomiary elektryczne" dzięki którym można określić m.in. stan techniczny instalacji elektrycznej oraz wskazać, które elementy obwodów wymagają... czytam dalej » Mogą być zainstalowane w obiektach przemysłowych z prądem zwarciowym do 100 kA. Jedna gama produktów dla wszystkich instalacji, obejmująca (...) czytam dalej »

Zasilanie urządzeń pożarowych w ujęciu normy 12101-10 »
Zasilanie urządzeń pożarowych

System prawny w prawodawstwie polskim porządkuje ważność aktów prawnych w następujący sposób: konstytucja, ratyfikowane umowy... czytam dalej »


Zaprojektuj ochronę przepięciową przy pomocy niezawodnego narzędzia » Czy diagnozować urządzenia elektryczne za pomocą termowizji »
Konfigurator systemów ochrony przepięciowej Pomiar za pomocą termowizji
Konfigurator systemów ochrony przepięciowej. Unikalne narzędzie doboru zabezpieczeń przepięciowych pozwalające na prawidłowe zaprojektowanie systemu SPD w kilku krokach (…) czytam dalej »
Kamera termowizyjna jest urządzeniem służącym do bezkontaktowego zobrazowania rozkładu temperatury na obserwowanej powierzchni na podstawie pomiaru (...) czytam dalej»

Jakie drukarki etykiet dla elektryków i elektroinstalatorów

Drukarka dla elektryka Po zakończeniu szkolenia odbędzie się praktyczny test egzaminacyjny. Uczestnik, który pozytywnie zaliczy test oraz zda pozytywnie egzamin kwalifikacyjny przed Państwową Komisją Kwalifikacyjną, otrzymuje imienne świadectwo upoważniające go do samodzielnego wykonywania pomiarów elektrycznych(...) czytam dalej »


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »
6/2018

AKTUALNY NUMER:

elektro.info 6/2018
W miesięczniku m.in.:
  • - Zasilacze UPS w układach zasilania urządzeń elektromedycznych
  • - Oszczędność kosztów dla przedsiębiorstwa przemysłowego na podstawie analizy faktur zakupowych za media energetyczne
Zobacz szczegóły
Absolutne enkodery magnetyczne  do montażu i integracji w napędach o dużej wydajności

Absolutne enkodery magnetyczne do montażu i integracji w napędach o dużej wydajności

Nowoczesne systemy napędowe i pozycjonowania wymagają zastosowania rozwiązania zapewniającego absolutne wykrywanie w czasie rzeczywistym bieżącej pozycji wałka lub...
MICROS sp.j. W. Kędra i J. Lic MICROS sp.j. W. Kędra i J. Lic
Firma Micros istnieje na polskim rynku elektronicznym nieprzerwanie od 1988 roku. Jej początki to mały sklep z asortymentem elektronicznym,...
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl