Pełny numer elektro.info 7-8/2017 tylko dla Ciebie [PDF]

wystarczy założyć konto w portalu elektro.info.pl

Zagrożenia w obwodach bardzo niskiego napięcia (ELV)

Hazards in extra low voltage circuits (ELV)
Artykuł charakteryzuje zasady budowy obwodów bardzo niskiego napięcia (ELV), obszary ich zastosowań, przedstawia metody badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej i zwraca uwagę na możliwe stany pracy takich obwodów stwarzające zagrożenia pożarowe.
Artykuł charakteryzuje zasady budowy obwodów bardzo niskiego napięcia (ELV), obszary ich zastosowań, przedstawia metody badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej i zwraca uwagę na możliwe stany pracy takich obwodów stwarzające zagrożenia pożarowe.
Rys. redakcja EI

Obwody bardzo niskiego napięcia ELV (Extra Low Voltage) to obwody, do zasilania których wykorzystuje się napięcie U ≤ 50 V ac lub U ≤ 120 V dc, przyjęte jako maksymalne wartości napięć dotykowych dopuszczalnych długotrwale.
Wyróżnia się trzy typy takich obwodów: SELV, PELV oraz FELV.

W artykule:

• Odwołania do Polskich Norm dla trzech typów obwodów bardzo niskiego napięcia, tj. SELV, PELV oraz FELV
• Cechy charakterystyczne obwodów bardzo niskiego napięcia
• Badanie skuteczności ochrony przez zastosowanie obwodów SELV lub PELV
• Możliwe zagrożenia w obwodach bardzo niskiego napięcia – studium przypadku

streszczenie

W artykule scharakteryzowano zasady budowy obwodów bardzo niskiego napięcia (ELV) oraz obszar ich zastosowań. Przedstawiono metody badań skuteczności ochrony przeciwporażeniowej. Zwrócono uwagę na możliwe stany pracy tego typu obwodów, mogące skutkować zagrożeniem pożarowym.



abstract

The principles of the construction of ­extra low voltage (ELV) circuits and the area of their applications have been characterized. Methods of testing the effectiveness of protection against electrical shock were presented. Attention has been paid to the possible states of ­operation of such circuits that could result in fire hazards.

Dwa pierwsze typy (SELV, PELV) już w normie PN-IEC 60363-4-41 [1] uznawane były za środek zapewniający równoczesną ochronę przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim (ochronę podstawową i ochronę przy uszkodzeniu). Wynika to nie tylko z zastosowania bardzo niskiego napięcia, ale ze spełnienia równocześnie następujących, sformułowanych ogólnie warunków:

  • napięcie znamionowe obwodów powinno mieścić się w I zakresie napięciowym, a jego wartość powinna być dobrana do występującego stopnia zagrożenia porażeniowego,
  • sposób wykonania obwodów powinien zapewniać odpowiednią (zależną od typu obwodu) separację obwodów SELV i PELV od obwodów wyższych napięć, zarówno w warunkach normalnych, jak i zakłóceniowych,
  • w określonych przez normę PN-IEC 60364-4-41 [1] warunkach powinny być zastosowane odpowiednie środki ochrony przed dotykiem bezpośrednim.

Według zapisów nowszej normy PN-HD 60363-4-41 [2] obwody typu SELV i PELV zaliczane są do środków ochrony przy uszkodzeniu, przy praktycznie niezmienionych wymaganiach co do zasad ich budowy.

Trzeci z wymienionych obwodów – obwód typu FELV – to obwód, w którym zastosowano bardzo niskie napięcie, lecz nie spełniono co najmniej jednego z wyżej wymienionych warunków. Wobec tego powinny być w nim stosowane środki ochrony przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim, skoordynowane ze środkami ochrony stosowanymi w obwodach wyższego napięcia.

W normie PN-IEC 60364-4-41 [1] wymagania dotyczące obwodów FELV zawarto w rozdziale zatytułowanym „Równoczesna ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim”, co prowadzić mogło do błędnego uznania, że samo obniżenie napięcia zasilającego zapewnia ochronę równoczesną.

W nowszej normie PN-HD 60363-4-41 [2] wymagania dotyczące FELV umieszczono w jednym z punktów rozdziału zatytułowanego Środek ochrony: samoczynne wyłączenie zasilania.

Już sama zmiana miejsca usytuowania tych wymagań zwraca uwagę na fakt, że przy zastosowaniu funkcjonalnego obniżenia napięcia konieczne jest także zastosowanie ochrony przy uszkodzeniu przez samoczynne wyłączenie zasilania lub innego środka ochrony.

Podkreślono, że układ FELV jest układem o napięciu nominalnym nieprzekraczającym 50 V ac lub 120 V dc, lecz nie są w nim spełnione wymagania stawiane układom SELV lub PELV z powodu np. zastosowania transformatorów i osprzętu niewystarczająco izolowanych od obwodów wyższego napięcia.

Cechy charakterystyczne obwodów bardzo niskiego napięcia

Tab. 1. Wymagania stawiane obwodom SELV i PELV

Obwody SELV i PELV mogą być stosowane do zasilania urządzeń odbiorczych przemienno- i stałoprądowych. Aby uniknąć pojawienia się w warunkach zakłóceniowych napięć wyższych od napięć dotykowych dopuszczalnych długotrwale UL, dopuszcza się stosowanie następujących źródeł zasilania tych obwodów:

  • transformatorów bezpieczeństwa,
  • źródeł prądu zapewniających stopień bezpieczeństwa równoważny temu, jaki gwarantuje transformator bezpieczeństwa, np. przetwornicy dwumaszynowej z uzwojeniami zapewniającymi równoważną izolację,
  • źródeł elektrochemicznych, np. baterii akumulatorów, lub innych źródeł niezależnych od obwodu wyższego napięcia, np. zespołów prądotwórczych zasilanych silnikami spalinowymi,
  • urządzeń elektronicznych o budowie znormalizowanej, w których zastosowano takie rozwiązania, że w przypadku uszkodzenia wewnętrznego napięcie na zaciskach wyjściowych nie przekroczy napięcia UL.

Najczęściej w obwodach SELV i PELV stosowane są transformatory bezpieczeństwa o napięciach znamionowych strony wtórnej 6, 12, 24 lub 42 V i o mocy z zakresu 25 VA do 10 kVA dla transformatorów jednofazowych oraz 0,63 kVA do 16 kVA dla transformatorów trójfazowych.

Istotne są również wymagania stawiane obwodom SELV i PELV, dotyczące ich części czynnych, części przewodzących dostępnych, sposobu prowadzenia przewodów, wtyczek i gniazd oraz ochrony przeciwporażeniowej. Najważniejsze z nich zestawiono w tab. 1.

Główne właściwości źródeł zasilania i możliwych połączeń części czynnych obwodów SELV, PELV i FELV z przewodami ochronnymi i uziomami obwodów wyższego napięcia przedstawiono na rys. 1. i rys. 2.

Rys. 1. Porównanie niektórych cech obwodów SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka
Rys. 1. Porównanie niektórych cech obwodów SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka
Rys. 2. Zasada przyłączania odbiorników do sieci zasilającej typu SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka
Rys. 2. Zasada przyłączania odbiorników do sieci zasilającej typu SELV, PELV i FELV; rys. J. Konieczny, R. Zacirka

Dopuszcza się, aby obwody o różnych napięciach były prowadzone w przewodzie wielożyłowym lub w oddzielnych przewodach ułożonych grupowo, pod warunkiem, że przewody obwodów SELV i PELV będą miały izolację indywidualną lub wspólną na najwyższe napięcie występujące w tym przewodzie wielożyłowym lub w grupie przewodów.

Obwody bardzo niskiego napięcia SELV lub PELV są w myśl zapisów normy PN‑HD 60364-4-41 [2] dopuszczone do powszechnego stosowania.

Badanie skuteczności ochrony przez zastosowanie obwodów SELV lub PELV

Badanie skuteczności ochrony przeciwporażeniowej w obwodach SELV polega na pomiarze rezystancji izolacji pomiędzy częściami czynnymi obwodu SELV a częściami czynnymi innych obwodów i ziemią.

W obwodach PELV ochrona powinna być badana przez pomiar rezystancji izolacji pomiędzy częściami czynnymi obwodu PELV a częściami czynnymi innych obwodów.

W obu przypadkach zmierzona wartość rezystancji izolacji powinna być zgodna z wymaganiami stawianymi obwodowi o najwyższym napięciu. W normie nie podano, jakie powinno być napięcie pomiarowe, według zapisów normy [1] było to 500 V.

Czytaj też: Dobór urządzeń sterujących dla adaptacyjnego systemu sterowania - charakterystyka poszczególnych kontrolerów >>>

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Ten artykuł jest PŁATNY. Aby go przeczytać, wykup dostęp.
DOSTĘP ABONAMENTOWY
DOSTĘP SMS
Dostęp za pomocą SMS czasowo zawieszony







Reklamacje usługi prosimy zgłaszać przez formularz reklamacyjny
Masz już abonament - zaloguj się:
:
:
zapomniałem hasła
Nie posiadasz konta - kliknij i załóż »
Nie masz abonamentu - wykup dostęp:
Abonament umożliwia zalogowanym użytkownikom dostęp do wszystkich płatnych treści na naszym portalu.
Dostępne opcje abonamentowe:
Pakiet: dwuletnia prenumerata papierowa (20 numerów) + dwuletni dostęp do wszystkich treści portalu (730 dni) - 185,00 zł
Prenumerata + on-line w promocyjnej cenie. Zamów już dziś!
Pakiet: roczna prenumerata papierowa (10 numerów) + roczny dostęp do wszystkich treści portalu (365 dni) - 105,00 zł
Prenumerata + on-line w promocyjnej cenie. Zamów już dziś!
Prenumerata elektroniczna (365 dni) - 79,00 zł
Roczny dostęp do wszystkich płatnych treści naszego portalu.
Prenumerata elektroniczna (30 dni) - 15,00 zł
30 dniowy dostęp do wszystkich płatnych treści naszego portalu.
Roczny dostęp dla prenumeratorów w specjalnej cenie - 0,00 zł
Jeśli zakupiłeś roczną prenumeratę papierową, masz możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do wszystkich treści elektronicznych. Po weryfikacji danych skontaktujemy się z Tobą). Dostęp na czas trwania prenumeraty papierowej!
Dwuletni dostęp dla prenumeratorów w specjalnej cenie! - 0,00 zł
Jeśli zakupiłeś dwuletnią prenumeratę papierową, masz możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do wszystkich treści elektronicznych. Po weryfikacji danych skontaktujemy się z Tobą). Dostęp na czas trwania prenumeraty papierowej!
30 dniowy dla prenumeratorów w specjalnej cenie - 0,00 zł
Jeśli zakupiłeś roczną prenumeratę papierową, masz możliwość skorzystania z bezpłatnego dostępu do wszystkich treści elektronicznych. Po weryfikacji danych skontaktujemy się z Tobą). Dostęp na czas trwania prenumeraty papierowej!
Prenumerata elektroniczna (730 dni) - 138,00 zł
Dwuletni dostęp do wszystkich płatnych treści naszego portalu.
Regulamin korzystania z portalu elektro.info.pl - zobacz regulamin
Uwagi prosimy zgłaszać na adres:
Artykuł pochodzi z: miesięcznika elektro.info 4/2018

Komentarze

(1)
dominik_k | 13.09.2018, 08:20
PO przeczytaniu wpisu jestem o wiele mądrzejszy. Warto było tu zajrzeć, gdyż po zapoznaniu się z tematyką strony styczność prądem nie wydaje się aż tak skomplikowana.
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie


PROMOCJA na kamery termowizyjne nawet do 5000 zł taniej !! »

Tylko do 31.XII możesz skorzystać z obniżki na oscyloskopy»

Promocja kamery termowizyjne oscyloskopy niskie ceny
Zostało już tylko kilka dni promocji na kamery termowizyjne. Zobacz niższe ceny z okazji BLACK FRIDAY i CYBER WEEK (...) chcę zobaczyć ceny » Oscyloskopy cyfrowe świetnie sprawdzają się przy pomiarach w laboratoriach oraz firmowych działach rozwoju. Bywają także niezbędne podczas zadań serwisowych (...) czytam dalej »


Akumulatory do każdego typu pojazdu »

Rozwój odnawialnych źródeł energii w Polsce »

Akumulatory do każdego typu pojazdu Magazyny energi w polsce
Niezależnie od tego czy jeździsz samochodem osobowym, SUV-em, terenówką czy autem dostawczym, znajdziesz(...) czytam dalej » Aparatura łączeniową i sterownicza dla automatyki przemysłowej, techniki medycznej oraz automatyki budynków(...) czytam dalej »

Jak zdalnie monitorować pracę silnika?

UPS zasilacze Jak przekształcić silni elektryczny w inteligentne, połączone bezprzewodowo urządzenia. Czujnik montowany jest na kadłubie silnika indukcyjnego niskiego napięcia bez potrzeby okablowania czy wprowadzania zmian mechanicznych (...) czytam dalej »


Switche niezarządzalne - które wybrać?

Systemy fotowoltaiczne. Jak zwiększyć efektywność energetyczną?

Switche niezarządzalne Rola miedzi w energetyce słonecznej
Switche niezarządzalne są to urządzenia, które mają za zadanie przekazywanie danych między urządzeniami w wymagającym środowisku przemysłowym. Ich zadaniem jest zapewnienie przede wszystkim stabilnej, jak również wydajnej komunikacji.(...) czytam dalej » Sektor energii słonecznej umacnia się coraz bardziej. Według Solar Power Europe, w roku 2017 została zainstalowana globalnie większa moc energii fotowoltaicznej niż (...) czytam dalej »

Kable i przewody - pobierz bezpłatny Ebook »

Kable i przewody ebook Przedstawiamy nowy poradnik „Kable i przewody”! Znajdziecie w nim m.in. metody ochrony kabli przed pożarem, jak prowadzić i oznaczać trasy kablowe (...) czytam dalej »


Stacje ładowania elektryków przed własnym domem »

Co się stało z tymi kablami?

miejska stacja ładowania Co sie stało z kablami
Samochody elektryczne stają się coraz bardziej popularne. Jednak ich żywot jest uzależniony od stacji ładowania. Stacja ładowania to urządzenie elektryczne, które(...) czytam dalej » Wszelkie błędy popełnione na etapie projektowania, wykonawstwa i eksploatacji nawarstwiają się latami, stopniowo pro­wadząc do wydłużenia czasu poświęcanego na administrację systemu, zmniejszając pewność jego działania i tym samym (...) czytam dalej »

Zapraszamy na szkolenia z elektro.info » 
Ebooki dla elektryków i nie tylko

Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z ofertą szkoleń organizowanych przez lub przy udziale „elektro.info”. Naszą silną stroną jest dobrze merytorycznie przygotowany zespół, który
(...)
czytam dalej »


Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »
11/2018

AKTUALNY NUMER:

elektro.info 11/2018
W miesięczniku m.in.:
  • - Eksploatacja instalacji elektrycznych tymczasowych
  • - Symulacyjne metody analizy funkcjonowania układów automatyki elektroenergetycznej
Zobacz szczegóły

Aukcje 2019 - ile dla wiatru i fotowoltaiki?

Jak podaje portal gramwzielone.pl, rząd nadal nie ogłosił szczegółowych założeń przyszłorocznych aukcji dla odnawialnych źródeł energii. Jednak informacje podało Ministerstwo Energii,...

Szczypce-klucz Knipex

Szczypce-klucz to narzędzie opracowane i opatentowane wiele lat temu przez niemiecką firmę Knipex. Pod względem funkcjonalności łączy szczypce nastawne z kluczem nastawnym typu...
EAST UPS EAST UPS
Marka EAST ® to uznany producent wysokowydajnych zasilaczy awaryjnych UPS zaprojektowanych do całodobowej ochrony urządzeń elektrycznych oraz...
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl