Pełny numer elektro.info 7-8/2017 tylko dla Ciebie [PDF]

wystarczy założyć konto w portalu elektro.info.pl

Czy w instalacji elektrycznej funkcję rozłącznika może pełnić wyłącznik różnicowoprądowy?

mgr inż. Tomasz Biernacik  |  elektro.info 5/2013  |  23.05.2013  |  2
Fot. 1. Przykłady konstrukcji rozłączników izolacyjnych zestykowych dwu- i jednoprzerwowych
Fot. 1. Przykłady konstrukcji rozłączników izolacyjnych zestykowych dwu- i jednoprzerwowych

Powszechność stosowania wyłączników różnicowoprądowychinstalacjach elektrycznych często powoduje przypisywanie im również funkcji rozłącznika. Takie podejście jest niewłaściwe. W artykule zostanie wyjaśniony problem budowy tych aparatów oraz ich przeznaczenia.

Z uwagi na rozległość tematyki zawartej w tytule artykułu, rozważania zostaną ograniczone do aparatów elektrycznych niskiego napięcia o prądzie znamionowym nieprzekraczającym 100 A, powszechnie stosowanych w instalacjach elektrycznych budynków.

Rozłącznik jest aparatem elektrycznym przeznaczonym do załączania i wyłączania prądów w normalnych warunkach pracy (prądów roboczych), w tym także przeciążeniowych, jak również do przewodzenia w ciągu określonego czasu prądów powstałych w określonych nienormalnych warunkach pracy obwodu, na przykład prądów zwarciowych (Czytaj więcej na ten temat).

Przeczytaj także: Wyłączniki różnicowoprądowe – zagadnienia wybrane

Bardzo rozpowszechnioną odmianą rozłącznika jest aparat o nazwie rozłącznik izolacyjny. Różni się on od rozłącznika przede wszystkim tym, że posiada sygnalizację stanu (załączenia i rozłączenia) powiązaną bezpośrednio (mechanicznie) z układem zestykowym, dając pewną informację co do odcięcia zasilania obwodu (obwodów) odbiorczego.

Rozłączniki typowo stosowane w domowych instalacjach elektrycznych spełniają wymagania normy PN-EN 60947-3:2009 Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa. Część 3: Rozłączniki, odłączniki, rozłączniki izolacyjne i zestawy łączników z bezpiecznikami topikowymi (oryg.). Podstawowymi ich parametrami oprócz parametrów prądowych i napięciowych są:

  • trwałość łączeniowa, wynosząca przeciętnie 30 000 cykli łączeniowych,
  • kategoria użytkowania, np. AC22A, oraz klasa pracy przerywanej, określające rodzaj obwodów obciążeniowych, do jakich przystosowany jest konkretny typ rozłącznika.

Przeczytaj także: Dobór przewodów do zasilania urządzeń, które muszą funkcjonować w czasie pożaru (część 1.)

Z funkcji i wymagań opisanych w normie EN 60947-3 jednoznacznie wynika, że rozłączniki nie posiadają w torach prądowych żadnego wyzwalacza nadprądowego, a tym samym nie powodują samoczynnego przerwania zasilania w przypadku wystąpienia zakłócenia (przetężenia) w obwodzie, w którym są zainstalowane. Ale w obwodach, w których są one zainstalowane, występują stany zakłóceniowe, przez co rozłączniki muszą konstrukcyjnie być na nie przygotowane.

streszczenie

Jednymi z podstawowych aparatów elektrycznych, które stosuje się w instalacjach elektrycznych, są wyłączniki różnicowoprądowe oraz rozłączniki. Różnią się one pomiędzy sobą nie tylko nazewnictwem, ale także spełniają znacznie różniące się wymagania w zakresie budowy i stosowania. Wyłączniki różnicowoprądowe w zakresie konstrukcji spełniają wymagania normy PN-EN 61008, natomiast rozłączniki – normy PN-EN 60947-3. Ich stosowanie w instalacjach elektrycznych określają normy PN-IEC 60364 i odstępstwa w tym zakresie są niedopuszczalne. W artykule autor przedstawił uzasadnioną technicznie odpowiedź na często zadawane przez elektryków pytanie: „Czy w instalacjach elektrycznych wyłączniki różnicowoprądowe mogą pełnić funkcję rozłączników”. Aparaty te mimo różnic w wymaganiach z zakresu budowy mają wiele cech wspólnych. artykule autor opisuje cechy wspólne i różnice w budowie tych aparatów elektrycznych. Biorąc pod uwagę szczegóły ich budowy, ich parametry użytkowe, a przede wszystkim funkcje, jakie pełnią w instalacjach elektrycznych, odpowiedź na tak postawione pytanie na podstawie wymagań norm jest jednoznaczna.

Podczas przepływu prądów zakłóceniowych a szczególnie prądów zwarciowych, przez układ zestykowy rozłącznika, na skutek sił elektrodynamicznych może dojść do odskoków jego styków, a w następstwie tego zjawiska może nastąpić ich sklejenie (zespawanie). Aby zapobiec takiemu zjawisku, stosuje się w tych aparatach odpowiednio silne dociski styków ruchomych do styków stałych, wprowadza się niekiedy układy gaszenia łuku elektrycznego, a także odpowiednio dobiera się materiały styków.

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Prądy zakłóceniowe które przepływają przez rozłącznik, muszą być wyłączane przez odpowiednio dobrane zabezpieczenia nadprądowe (wyłączniki nadprądowe, bezpieczniki topikowe) instalowane w obwodach odbiorczych oraz od strony zasilania rozłącznika. Te właściwości (pewność połączenia elektrycznego, sygnalizacja rozłączenia, duży docisk pomiędzy stykami, brak wyzwalaczy w torze prądowym) określają budowę wewnętrzną rozłączników. Na fotografii 1. zostały przedstawione przykładowe konstrukcje rozłączników izolacyjnych.

Dźwignia załączająca powiązana jest ze stykiem ruchomym najczęściej poprzez jedno cięgno (brak zamka). Zapewnia to możliwość realizacji dużej wartości docisku stykowego, pewność połączenia elektrycznego, pewność i stabilność wytworzenia przerwy stykowej oraz jej sygnalizację (położenie dźwigni załączającej lub specjalny sygnalizator sprzęgnięty mechanicznie ze stykiem ruchomym). Cechą charakterystyczną tych rozwiązań, niezbyt wygodną dla użytkownika, jest stosunkowo duża siła potrzebna do przestawienia dźwigni załączającej rozłącznika (uwidacznia się to w aparatach wielobiegunowych, a szczególnie w czterobiegunowych). W celu łatwego i jednoznacznego odróżnienia rozłączników w instalacjach elektrycznych od innych aparatów (np. od wyłączników) stosuje się w nich dźwignie załączające w kolorze szarym lub czerwonym (w wyłącznikach dźwignie załączające są na ogół koloru czarnego).

Artykuł pochodzi z: miesięcznika elektro.info 5/2013

Komentarze

(1)
elektronik | 22.06.2013, 03:17
Z zaskoczeniem stwiedzam, że różnic między "FR" a RCD jest stosunkowo mało, a jeśli tory prądowe są rzeczywiście podobnej jakości, to na pierwszy rzut oka wydawałoby się, że np. w ciasnej rozdzielnicy porządny RCD mógły pełnić funkcję rozłącznika. Ale - moim zdaniem - jednak nie. I to z więcej niż w zasadzie jednego powodu, podanego przez Autora na końcu, sprowadzającego się do różnic w konstrukcji zamka na niekorzyść RCD z jego nieuniknioną mechaniczną komplikacją (mimo podobnej nawet siły docisku styków).

1. Dla mnie największą wadą ewentualnego wyeliminowania rozłącznika byłby całkowity brak możliwości przeprowadzenia części pomiarów, w szczególności rezystacji pętli zwarcia między przewodem fazowym a ochronnym L-PE! To kluczowy pomiar dla bezpieczeństwa użytkownika końcowego - np. wartości ewent. napięcia dotykowego piekarnika czy okapu kuchennego. Bez zmostkowania RCD pomiar awykonalny z dobrą rozdzielczością, bo wszak nie można za taką uznać pomiaru rezystancji przewodu PE prądem o wartości np. 0,4 znamionowego prądu różnicowego (tj. poniżej progu wyzwolenia RCD). Rozdzielczość w takim wypadku bywa nie lepsza niż 10 ohm, a chciałoby się o rząd-dwa rzędy wielkości dokładniej.

2. Kolejną wadą używania RCD w funkcji rozłącznika to niepotrzebne zużywanie jego styków, a przecież RCD nie są tanie. No, zwykłe może są - prymitywne RCD można już przecież kupić za kilkadziesiąt zł. Jednak wyborem fachowca powinien być RCD typu G czy HI. Czyli krótkozwłoczny, bo wytrzymuje większy prąd zwarciowy, bo zwłoka czasowa o szerokości minimum pół okresu sieci (bez względu na "krotność" znamionowego prądu różnicowego) daje pewność, że nie zrzuci przypadkowo. Mimo delikatnego i skomplikowanego mechanizmu zamka.
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie


Jakie wybrać kable, przewody i osprzęt kablowy!

kable i przewody - przewodnik

Rozporządzenia CPR, dotyczące kabli i przewodów elektrycznych w zakresie reakcji na ogień. Została przedstawiona klasyfikacja materiałów budowlanych w zakresie reakcji na ogień oraz... czytam więcej »

 


Kamery termowizyjne nawet 40% taniej!

Promocja na kamery termowizyjne FLIR

Tylko do 9 grudnia możesz kupić kamery termowizyjne do prac elektrycznych i energetycznych w dużo niższych cenach... sprawdź za ile »

 


Dowiedz się, jak dobrać odpowiedni dla Twojego urządzenia rodzaj zasilania?

Rodzaje zasilania

Współczesne urządzenia elektryczne i elektroniczne spełniają ogrom funkcji, których oczekują ich użytkownicy. Są znakomitą pomocą w życiu i pracy, jednak wymagają zadbania o jeden aspekt – niezawodną, łatwo... czytam dalej »

 


Jaki silnik elektryczny wybrać? »

silnik elektryczny

W działaniu wielu maszyn i urządzeń technicznych wymagany jest ruch postępowy lub postępowo-zwrotny. Zazwyczaj ruch ten wytwarzają (...) czytam więcej »

 


Łączniki elektroinstalacyjne - rodzaje i sposób działania?

Oświetlenie zewnętrzne LED - dobór i zastosowanie»

Ranki łączniki gniazdka oswietlenie zewnętrzen LED
W każdej standardowej instalacji elektrycznej w budynku występują gniazda wtyczkowe oraz łączniki. Ich budowa oraz sposób zamocowania zależą od miejsca zainstalowania oraz metody wykonania (...) czytam więcej » Wymiana opraw oświetlenia zewnętrznego ze źródłami LED przynosi przede wszystkim poprawę efektywności energetycznej oświetlenia ulicznego. Oświetlenie LED posiada również (...) czytam dalej »

 


Przyrządy kontrolne i pomiarowe - zobacz niezawodne rozwiązania»

narzedzia pomiarowe dla elektryka Miernik napięcia, ciągłości i kolejności faz są zaprojekotwane do testowania napięcia, fazy, polaryzacji, kolejności faz i półprzewodników. Cyfrowy multimetr oraz cyfrowy miernik cęgowy oferują idealne rozwiązania dla wszystkich wymagań i możliwych zastosowań. Mierniki wykorzystują standardowe (...) czytam dalej »


Zobacz jakie oprawy zaprezentowano na Energetab 2019  »

Wiele nowych produktów od najlepszych w branży marek »

Samochody elektryczne i  mobilne stacje elektronika
Oświetlenie awaryjne ma zapewnić bezpieczne opuszczenie zajmowanych przestrzeni podczas awarii zasilania opraw oświetlenia podstawowego. Niejednokrotnie zanik oświetlenia podstawowego nie jest spowodowany zwykłą awarią zasilania czy wyłączeniem(...) czytam więcej » Poznaj pierwszy w branży przewodnik elektroniczny po złączach. Internetowe narzędzie referencyjne ułatwiające dobór złączy. (...) chcę zobaczyć »

 


Odpowiednie oświetlenie - prawidłowy dobór oświetlenia w projekcie »

projekt oświetlenia Są takie miejsca w domu, o których nie myśli się w pierwszej kolejności. Zostawia się je na później, dopiero wtedy, gdy zadba się o ważniejsze pomieszczenia. Tak jest często (...) czytam dalej »

 


Jak zapewnić bezprzerwowe zasilanie gwarantowane? »

Kolektor słoneczny – urządzenie do konwersji energii promieniowania słonecznego na ciepło »

zasilanie gwarantowane panele słoneczne
Co rusz znaczenie tego problemu uświadamiają nam przechodzące nad naszym krajem orkany i wichury oraz widmo blackoutu, wynikające z pojawiającego się latem ogromnego zapotrzebowania na ... czytam więcej » Udział energii słonecznej w Polsce jest bardzo niski i według urzędu statystycznego, pozyskanie energii z promieniowania słonecznego w porównaniu do innych źródeł odnawialnych w 2017 roku wyniósł niecałe 1%.... czytam dalej »

Szafy energetyczne, sterowniczne, rozdzielcze - dlaczego nie wiesz co wybrać? »

szafy rozdzielcze i sterownicze Zgrupowanie urządzeń elektroenergetycznych wraz z szynami zbiorczymi, połączeniami elektrycznymi, elementami izolacyjnymi i osłonami, służący do rozdziału energii elektrycznej i łączenia oraz ... czytam dalej »


Bezprzewodowa automatyka domowa - i możesz sterować wszystkim w domu »

Intuicyjne oprogramowanie do projektowania listew ze złączkami !

Automatyka domowa - sterowaniem ze smatfona Projektowanie listew - oprogramowanie
Nowoczesny smartdom powinien być gotów na każde życzenie. Dlatego rozwiązania bezprzewodowej automatyki domowej dają Ci zdalną kontrolę nad funkcjami Twojego domu - oświetleniem, roletami, ogrzewaniem ... czytam więcej » Intuicyjne oprogramowanie do projektowania listew ze złączkami oraz profesjonalnego opisywania oznaczników do złączek szynowych, przewodów, kabli, urządzeń i instalacji. Oprogramowanie dostępne jest bezpłatnie na stronie www ... chcę poznać »

Małe, średnie i duże systemy sterowania »

Sterowniki plc Jeszcze kilka lat temu sterowniki PLC „tylko” wspierały pracowników przy wykonywaniu monotonnych zadań i zwiększaniu szybkości produkcji. Aktualnie każda produkcja ... czytam dalej »


Złącza silnoprądowe - czy silikon sobie poradzi?

Złącza silnopradowe Czy możemy zastosować elastyczne przewody silikonowe i czy są one odporne na uszkodzenie i wysokie temperatury? Przykładowo dla przekroju kabla 240 mm2 ... chcę obejrzeć »


Może Cię to zainteresuje ▼

Wyświetlacz cyfrowy - jaki wybrać?

Technologie robotyczne zgodne z koncepcją Industry 4.0 » »

wyświetlacze cyfrowe robotyka i automatyka
Współpracujący z dowolnym nadajnikiem sygnału w standardzie 4-20 mA. Urządzenia nie wymagające dodatkowego zasilania. Do obszaru zastosowań ... czytam więcej » Nowoczesne urządzenia mechaniczne nic nie znaczyłyby bez ukrytej w nich elektroniki, dizęki której ... czytam dalej »


Odczyty cyfrowe - przyrządy przeznaczone do wyświetlania położenia »

czytniki cyfrowe Współpracują z przetwornikami przemieszczeń liniowych (liniały) i kątowych (enkodery). Wykonywane są w różnych wersjach dostosowanych do (...) czytam dalej »


1-fazowe liczniki energii elektrycznej - widziałeś to?!

Inteligentny system dystrybucji mocy »

Liczniki energii jakie wybrać moc
Wymagania stawiane licznikom energii elektrycznej zawarte są w normach oraz przepisach (...) czytam dalej » Uniwersalne zastosowanie, w pojedynczych szafach sterowniczych, jak też w kompletnych systemach... czytam dalej »

Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »
11/2019

AKTUALNY NUMER:

elektro.info 11/2019
W miesięczniku m.in.:
  • - Instalacje elektryczne na terenie imprez plenerowych – błędy oraz wymagania
  • - Ochrona przed pożarem z wykorzystaniem wyłączników różnicowoprądowych
Zobacz szczegóły
COMEX S.A. COMEX S.A.
O firmie COMEX S.A. od początku swojej działalności, tj. od 1987 zajmuje się kompleksową obsługą klientów w zakresie zasilania...

Ciekawe strony

Elektryk na Fixly.pl

EPS System - agregaty prądotwórcze

Producent oświetlenia

Ciekawa Architektura

Instalacje

Literatura fachowa

Rekuperacja

Termomodernizacja

Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
realizacja i CMS: omnia.pl