Instalacje magistralne w oświetleniu

instalacja magistralna

W instalacji magistralnej należące do niej urządzenia komunikują się wzajemnie poprzez wydzielone medium transmisyjne. Oznacza to, że niezależnie od tego, gdzie urządzenia się znajdują, wystarczy, że są podłączone do magistrali i mogą wymieniać między sobą informację. W instalacji tradycyjnej każde takie dwa urządzenia musiałyby być połączone osobnym (i) przewodem(ami). Medium może być wydzielone jednym lub kilkoma przewodami. Jako medium może też służyć połączenie radiowe, światłowód, sieć Ethernet lub przewody instalacji zasilającej.

Instalacja magistralna może być instalacją sterowaną centralnie, gdzie wszystkie informacje trafiają do jednostki centralnej, która po ich przetworzeniu wysyła poprzez magistralę polecenia do odpowiednich urządzeń, lub instalacją rozproszoną, gdzie każde z urządzeń wyposażone jest w mikroprocesory i oprogramowanie, a urządzenia wymieniają informacje oraz polecenia między sobą. Popularność instalacji magistralnych rośnie – w Niemczech ponad 30% nowych budynków jest realizowanych z użyciem instalacji magistralnych. Najczęściej stosowane w oświetleniu instalacje magistralne to:

LCN

System stworzony przez firmę Issendorf Mikroelektronik GmbH. Ma architekturę rozproszoną, transmisja sygnałów przebiega po 1 przewodzie, najczęściej prowadzonym jako jedna z żył zasilającego kabla 4-żyłowego. Najczęściej stosowany do małych i średniej wielkości budynków, umożliwia sterowanie oświetleniem, żaluzjami i ogrzewaniem. W tym systemie pracują tylko urządzenia firmy Issendorf [1].

LON

System magistralny o architekturze rozproszonej. Może wykorzystywać wiele mediów, takich jak skrętka dwuparowa, przewody zasilające, łącze radiowe, Ethernet, kabel światłowodowy. Umożliwia sterowanie oświetleniem, ogrzewaniem, żaluzjami, windami, alarmem, kontrolą dostępu. Wykorzystywany również do sterowania procesami przemysłowymi i w transporcie (np. pociągi AMTRAK w USA). System otwarty – istnieje wielu producentów urządzeń. Stosowany głównie w dużych, złożonych instalacjach [2].

DALI

Oświetleniowa magistrala cyfrowa 2-przewodowa (najczęściej prowadzona jako 2 żyły 3-fazowego przewodu zasilającego 5×1,5). Składa się z centralnego sterownika sterującego jedną lub kilkoma liniami DALI. Do jednej linii DALI można przyłączyć do 64 opraw oświetleniowych z wbudowanymi modułami DALI (stateczniki do świetlówek, ściemniacze tyrystorowe na 230 V i 12 V, styczniki). Umożliwia indywidualne wysterowanie każdej oprawy, realizację scen świetlnych oraz sygnalizację przepalenia źródła lub uszkodzonego modułu. System otwarty – istnieje wielu producentów urządzeń [3, 4, 5].

DMX

System opracowany specjalnie na potrzeby oświetlenia scenicznego. Składa się z centralnego sterownika obsługującego do 512 kanałów i połączonych z nim poprzez przewód w standardzie RS-485 odbiorników, z których każdy wykorzystuje odrębny jeden lub kilka kanałów. W oświetleniu budynków może być wykorzystywany do sterowania wężami świetlnymi składającymi się ze świetlówek lub LED-ów oraz „ścianami świetlnymi”. Odbiorniki te konstruowane są często jako pracujące w systemie DMX512, który zapewnia możliwość sterowania barwą światła, wyświetlanymi wzorami, ich pulsowaniem lub przemieszczaniem się. Jest to system otwarty – istnieje wielu producentów urządzeń [6].

centralka alarmowa

Współczesne centralki alarmowe są wyposażane w zaawansowane możliwości przetwarzania sygnałów oraz wiele wyjść i wejść binarnych. Istnieje możliwość zbudowania systemu sterowania oświetleniem wykorzystując wejścia od czujek ruchu (w tym tych już wykorzystywanych w instalacji alarmowej) oraz przycisków. Załączanie odbiorników realizowane jest poprzez przekaźniki sterowane z wyjść centralki. Takie rozwiązanie jest głównie przeznaczone do sterowania typu załącz/wyłącz z możliwością tworzenia scen świetlnych, choć istnieje też możliwość realizacji ściemniania. Trudno byłoby tu zrealizować stałonatężeniową regulację oświetlenia.

systemy producentów sprzętu oświetleniowego (wybrane)

• luxCONTROL – system firmy TRIDONIC ATCO oparty na cyfrowych dławikach i czujnikach obecności, wykorzystuje przewody zasilające do przesyłania sygnałów sterujących [7],
• LUXMATE PROFESSIONAL – system firmy ZUMTOBEL z centralną jednostką sterującą, umożliwia również sterowanie żaluzjami. Przy wykorzystaniu PC z odpowiednim oprogramowaniem można uzyskać sygnały zwrotne o stanie pracy opraw [8],
• LightMaster Modular – system firmy PHILIPS jest kompatybilny z systemami sterowania DALI oraz 1–10 V. Oparty jest na centralnej jednostce sterującej, umożliwia łatwą rozbudowę i zmianę funkcjonalności [9, 10].

literatura

1. http://www.issendorf.com
2. http://www.echelon.com
3. http://dali-ag.org
4. „DALI AG – Manual”, AG DALI 2001
5. „Oświetlenie DALI sterowane systemem MultiDim”, http://www.steruj.pl/artykuly/11/35
6. http://www.dmx512.com
7. http://www.tridonicatco.com
8. http://www.zumtobel.com
9. „System LightMaster Modular”: http://www.klubswiatla.pl/zastosowania/
10. „Light Master Modular functionality sheet”, Philips 2008
11. http://www.knx.org
12. KNX Journal 2/2006, KNX Association, Brussel.
13. P. Gosławski “Lighting of an intelligent office building by KNX installation  - design and economic analysis”, praca magisterska, Łódź 2009
14. http://www.eibmarkt.de
15. http://www.iia.hs-bremen.de/KNXEnergieeffizienz