Śmiertelne porażenia prądem w Polsce w latach 2005–2009

Przedstawione w artykule dane obrazują stan bezpieczeństwa elektrycznego w Polsce w latach 2005–2009. Nawiązują one do danych zawartych w artykule przedstawionym w „Wiadomościach Elektrotechnicznych” w 1978 r. [1] oraz w referatach przedstawianych na konferencjach organizowanych przez Instytut Energoelektryki Politechniki Wrocławskiej w Łodzi w 1987 r. [2], oraz we Wrocławiu w latach 1997 [3], 2001 [4] i 2005 [5]. Podobnie jak w latach ubiegłych, przedstawione w artykule dane liczbowe oparte zostały na informacjach zawartych w danych statystycznych Głównego Urzędu Statystycznego [7].

Od 1997 r. informacje o zgonach spowodowanych porażeniem prądem elektrycznym oparte są na danych statystycznych o zgonach według przyczyn opracowanych zgodnie z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych, obowiązującą po X rewizji w Polsce od 1997 roku. Po analizie tej klasyfikacji przy pomocy odpowiedzialnych pracowników GUS ustalono, już przy opracowywaniu referatu w 2001 roku, że wypadków śmierci w wyniku porażeń prądem elektrycznym dotyczą dane liczbowe zawarte w trzech grupach przyczyn:

• W 85 – narażenie na linie transmisyjne prądu elektrycznego,
• W 86 – narażenie na inny określony prąd elektryczny, oraz
• W 87 – narażenie na inny nieokreślony prąd elektryczny.

W danych każdemu wypadkowi śmierci przypisano również dodatkowe informacje pozwalające na ustalenie miejsca narażenia:

• 0 – dom,
• 1 – instytucja mieszkalna,
• 2 – szkoła, inna instytucja i urząd administracji publicznej,
• 3 – miejsce uprawiania sportu i gimnastyki,
• 4 – ulica i autostrada,
• 5 – miejsce handlu i usług,
• 6 – teren przemysłowy i budowlany,
• 7 – gospodarstwo rolne,
• 8 – inne określone miejsce,
• 9 – miejsce nieokreślone.

Wyciąg z tej klasyfikacji, dotyczący porażeń prądem elektrycznym, przedstawiono w tabeli 1.

dane statystyczne o wypadkach porażeń

W tabeli 2. i na rysunku 1. przedstawiono zebrane informacje dotyczące wypadków w poszczególnych latach okresu 2005–2009. Z analizy tych danych wynika, że przy ustalaniu przyczyni miejsca wypadków bardzo często nie podawano dokładnych informacji. Do takiej oceny upoważnia fakt, że aż w blisko 66% wypadków nie ustalono rodzaju prądu elektrycznego (W87 – narażenie na inny nieokreślony prąd elektryczny), a w blisko 59% wypadków nie ustalono miejsca wypadku (9 – miejsce nieokreślone). Jedyne w miarę pewne informacje to:

• informacja o tym, że w co najmniej 8,41% wypadków porażenie nastąpiło z powodu W85 „narażenie na linie transmisyjne prądu elektrycznego”, oraz
• informacja o tym, że co najmniej 30% wypadków miało miejsce w domu.

Zastanawiająca jest bardzo mała liczba wypadków na terenie przemysłowym i budowlanym – tylko 3,82% oraz w gospodarstwie rolnym – tylko 1,53%.

W tabeli 3. podano dane o ludności Polski w latach 2005–2009 potrzebne do obliczenia wskaźnika „W” śmiertelności w wypadkach, określającego liczbę śmiertelnych wypadków porażeń w ciągu roku przypadających na 1 milion ludności kraju (lub innej rozpatrywanej grupy). W tabeli 4. i na rysunku 2. przedstawiono procentowy rozkład śmiertelnych wypadków porażeń prądem elektrycznym w Polsce w latach 2005–2009 w zależności od płci i miejsca zamieszkania ofiar wypadków, a w tabeli 5. i na rysunku 3. – rozkład wskaźnika „W”.

Z przedstawionych danych wynika, że nadal następuje w Polsce dalsza poprawa bezpieczeństwa elektrycznego. Wskaźnik „W” zmalał z 4,8 w roku 2003 do 3,25 w roku 2009. Niestety w rozpatrywanym okresie lat 2005–2009 zmiana nie była już tak duża. W roku 2005 wskaźnik ten wynosił 3,56, w 2006 – 3,67, w 2007 – 3,48, a w 2008 – 3,17.

Literatura

1. Danielski L.  Analiza wypadków porażeń prądem elektrycznym podstawą oceny środków ochrony. Wiadomości Elektrotechniczne, nr 1, 1978.
2. Danielski L., Analiza wypadków porażeń prądem elektrycznym jako podstawa oceny środków ochrony przeciwporażeniowej. Materiały Konferencji Naukowo-Technicznej „Ochrona przeciwporażeniowa w urządzeniach elektrycznych o napięciu do 1 kV”, Łódź 1987.
3. Danielski L., Śmiertelne wypadki porażeń prądem elektrycznym w Polsce w latach  1990-95. Materiały XI Międzynarodowej Konferencji Naukowo-Technicznej „Bezpieczeństwo Elektryczne”. Wrocław 1997.
4. Danielski L. Wypadki porażeń prądem elektrycznym w Polsce w latach  1996-1999. Materiały XIII Międzynarodowej Konferencji Naukowo-Technicznej Bezpieczeństwo Elektryczne i III Szkoły Ochrony Przeciwporażeniowej. ELSAF 2001. Wrocław 2001
5. Danielski L. Wypadki porażeń prądem elektrycznym w Polsce w latach  2000-2003. Materiały XV      Międzynarodowej Konferencji Naukowo-Technicznej Bezpieczeństwo Elektryczne i V Szkoły Ochrony Przeciwporażeniowej ELSAF 2005. Wrocław 2005.
6. Norma PN-HD 60364-4-41:2009. Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed porażeniem elektrycznym.
7. Materiały statystyczne GUS za lata 2005 - 2009. Tablica 3. Zgony według płci i wieku zmarłych oraz  przyczyn zgonów.