Przyczynami powodującymi powstawanie pożarów w instalacjach elektrycznych są najczęściej uszkodzenia izolacji powodujące zwarcia lub znaczny prąd upływności. Jeżeli miejsce zwarcia znajdzie się w otoczeniu materiałów łatwopalnych, a zabezpieczenie nadprądowe nie zapewni wyłączenia odpowiednio szybko, to może to być przyczyną powstania pożaru. Inną przyczyną może być znaczna upływność przewodów o osłabionej izolacji, powodująca nagrzewanie przewodu i materiałów łatwopalnych, co prowadzi do powstania pożaru. Skutecznym środkiem eliminacji takich przypadków jest okresowe wykonywanie pomiarów rezystancji izolacji [1, 2].
pomiar rezystancji izolacji
Stan izolacji ma decydujący wpływ na bezpieczeństwo obsługi i prawidłowe funkcjonowanie wszelkiego rodzaju urządzeń elektrycznych. Dobry stan izolacji to obok innych środków ochrony także gwarancja ochrony podstawowej, czyli ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym oraz zabezpieczenie przed powstawaniem pożaru. Mierząc rezystancję izolacji sprawdzamy stan ochrony podstawowej.
Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera! |
Pomiary rezystancji izolacji wykonywane są w instalacji odłączonej od zasilania. Rezystancję izolacji należy mierzyć pomiędzy kolejnymi parami przewodów czynnych oraz pomiędzy każdym przewodem czynnym i ziemią. Przewody ochronne PE i ochronno-neutralne PEN traktować należy jako ziemię, a przewód neutralny N jako przewód czynny [3]. Przy urządzeniach z układami elektronicznymi pomiar rezystancji izolacji należy wykonywać pomiędzy przewodami czynnymi połączonymi razem a ziemią, celem uniknięcia uszkodzenia elementów elektroniki. Bloki zawierające elementy elektroniczne, o ile to możliwe, należy na czas pomiaru wyłączyć z obwodu. Podczas pomiaru rezystancji izolacji kabli w obwodach z przemiennikami częstotliwości i falownikami, przed pomiarem należy kable odłączyć od urządzenia energoelektronicznego.
Urządzenia nagrzewające się w czasie pracy powinny być mierzone w stanie nagrzanym. Natomiast jeżeli ograniczniki przepięć mogą mieć wpływ na wynik pomiaru lub mogą ulec uszkodzeniu, to należy je przed pomiarem odłączyć. W przypadku, gdy ich odłączenie jest niemożliwe, to napięcie probiercze może być obniżone do 250 V, a rezystancja zmierzona powinna wynosić ≥1 MΩ [3].
Sposób wykonywania pomiaru oraz wymagane wartości napięć probierczych i minimalnej rezystancji izolacji dla instalacji elektrycznej podczas badań odbiorczych i okresowych podaje norma PN-HD 60364-6:2008 [1]. Wymagane wartości napięć probierczych i minimalnych wartości rezystancji izolacji zamieszczone są w tabeli 1. Rezystancja izolacji zmierzona napięciem probierczym podanym w tabeli 1. jest zadowalająca, jeżeli jej wartość nie jest mniejsza od podanych wartości minimalnych. Jeżeli zmierzona rezystancja jest mniejsza od podanej w tabeli 1., to instalacja powinna być podzielona na szereg grup obwodów i zmierzona rezystancja izolacji dla każdej grupy, w celu ustalenia obwodu o obniżonej wartości rezystancji izolacji.
Pomiar rezystancji izolacji linii kablowej wykonuje się po wyłączeniu jej spod napięcia i rozładowaniu [2]. Pomiar wykonuje się:
- miernikiem rezystancji izolacji o napięciu 1000 V – dla linii kablowych o napięciu znamionowym do 250 V,
- miernikiem rezystancji izolacji o napięciu 2500 V – dla linii kablowych do 1 kV.
Przed odłączeniem przewodów miernika od żył kabla, kabel należy rozładować. Wskazanie miernika izolacji należy odczytać po 1 minucie od chwili rozpoczęcia pomiaru. Następnie dokonuje się oceny wyników pomiarów. Zgodnie z normą N SEP-E-004 Elektroenergetyczne i sygnalizacyjne linie kablowe. Projektowanie i budowa, rezystancja izolacji każdej żyły kabla względem pozostałych zwartych i uziemionych, przeliczona dla temperatury 20°C, w linii kablowej o napięciu znamionowym do 1 kV o długości do 1 km, nie powinna być mniejsza niż:
- 75 MΩ – w przypadku kabla o izolacji gumowej,
- 20 MΩ – w przypadku kabla o izolacji papierowej,
- 20 MΩ – w przypadku kabla o izolacji polwinitowej,
- 100 MΩ – w przypadku kabla o izolacji polietylenowej.
Instalację oświetleniową należy odpowiednio przygotować do pomiaru rezystancji izolacji. Przygotowanie badanych obwodów oświetleniowych do pomiaru polega na złączeniu wszystkich wyłączników oświetleniowych i wyłączeniu zabezpieczenia obwodu tak, aby pomiar obejmował całą instalację łącznie z częścią sufitową obwodu oświetleniowego. W układzie sieciowym TN-S, jeżeli zabezpieczenie występuje tylko w przewodzie fazowym, należy wykonać przerwę również w przewodzie neutralnym N. W układzie sieciowym TN-C należy wykonać przerwę w przewodzie ochronno-neutralnym PEN, aby przerwać połączenie obwodu przez źródła światła z ziemią. Taki sposób wykonania pomiaru rezystancji izolacji powoduje sprawdzenie całej instalacji oświetleniowej łącznie z jej częścią sufitową, która stanowi największe zagrożenie pożarowe [3].
