Prace przy przewodach pod napięciem na obiektach sieci przesyłowej

W liniach napowietrznych 220 i 400 kV stosuje się przewody wiązkowe dwu- lub trójprzewodowe, a w linii 750 kV zastosowano wiązkę 4-przewodową. Linia wyposażona w większą liczbę przewodów, w zależności od jej konfiguracji charakteryzuje się mniejszymi stratami ulotowymi. Zmniejszenie strat związanych z ulotem wpływa korzystnie na obniżenie poziomu hałasu oraz zakłóceń radioelektrycznych wytwarzanych przez linie. Przewody linii dobierane są w taki sposób, aby wykluczyć lub ograniczyć do minimum możliwość ich zerwania się [17, 18].

W elektroenergetycznych liniach napowietrznych w Polsce zaleca się stosować przewody o budowie i właściwościach określonych w polskich normach odpowiadających międzynarodowej normalizacji [16, 19]. Przewody nie znormalizowane mogą być stosowane pod warunkiem, że materiały i budowa tych przewodów zostaną wcześniej zbadane przez instytucję naukowo-badawczą i uznane za odpowiednie dla linii napowietrznych albo jeżeli przewody te, z dodatnim wynikiem, znalazły powszechne zastosowanie w praktyce zagranicznej.

Ciekawym kierunkiem obserwowanym w innych krajach jest m.in. stosowanie przewodów gołych kolorowych– w Polsce jeszcze nie stosowane. Takie rozwiązanie pozwala na wtapianie linii w krajobraz (fot. 1.).

Przewody odgromowe stosuje się w celu ochrony przewodów roboczych przed wyładowaniami atmosferycznymi. Dodatkową funkcją tych przewodów w ostatnich latach jest zastosowanie ich w celach telekomunikacyjnych poprzez rozwiązania światłowodowe. Przewody takie, np. typu OPGW, są często instalowane w miejsce dotychczasowych przewodów odgromowych.

Z powodu trudności z otrzymaniem zezwoleń lokalizacyjnych dla nowych linii lub potrzebą ograniczania gruntu zajętego pod te budowle buduje się linie wielotorowe i wielonapięciowe (fot. 2.). Wymaga to nowego podejścia do prac eksploatacyjnych na takich liniach.

Stosowane natomiast na stacjach przesyłowych szyny zbiorcze są miejscem połączenia linii oraz transformatorów, tworząc w ten sposób węzeł sieciowy. W zależności od czynników, tj. wielkości stacji, liczby linii i transformatorów, roli stacji w systemie elektroenergetycznym, systemy szyn zbiorczych mogą być ukształtowane w różnorodny sposób. Są stosowane układy z pojedynczym, podwójnym, a nawet potrójnym systemem szyn. Poszczególne fragmenty szyn mogą być podzielone na sekcje. Do szyn zbiorczych są przyłączone pola rozdzielni. Pole rozdzielni składa się z toru prądowego oraz wyposażenia toru w urządzenia główne i pomocnicze wraz z konstrukcjami wsporczymi oraz przegrodami. Pola te biorą udział w transformacji i rozdziale energii elektrycznej. Szyny zbiorcze wykonane są najczęściej jako wiązkowe przewody gołe lub jako oszynowanie rurowe (fot. 3.). Zejścia do aparatów są z reguły przewodowe, ale spotyka się także bezpośrednie połączenia z szynami rurowymi (fot. 4.).

wybrane prace przy przewodach pod napięciem na obiektach sieci przesyłowej

Różnorodność stosowanych rozwiązań przewodów i oszynowania wymaga zróżnicowania techniczno-technologicznego wykonywanych prac eksploatacyjnych, a pewne możliwości zastosowania prac pod napięciem mogą dotyczyć procesów inwestycyjnych, zwłaszcza związanych z modernizacjami linii, przebudową ich w trasie dotychczasowych przebiegów oraz podobnymi pracami na stacjach.

Możliwości wykonawcze prac pod napięciem przy przewodach zależą od ich dostępności, a więc bezpiecznego zetknięcia z przewodem, co wymaga przestrzegania bezpiecznych odległości oraz uwzględnienia poziomów oddziaływania pól elektromagnetycznych i stosowania odpowiednich środków ochronnych (fot. 5., rys. 1., rys. 2. i rys. 3.). Aby wcześniej wykryć uszkodzenia przewodów czynnych obiektów sieciowych prowadzi się okresowe badania termowizyjne, które wyjątkowo skuteczne są w obrębie stacji, co wynika z reguły z większych obciążeń prądowych niż na liniach. Na liniach skuteczniejsze okazuje się prowadzenie diagnostyki badaniem zjawiska korony. Do badań tych wykorzystuje się śmigłowce, a nawet niewielkie samoloty (fot. 8. i fot. 9.). Odkryte miejsca potencjalnych uszkodzeń powinny być wcześniej, zanim pojawi się stan awaryjny, usunięte. Ciekawym przykładem przeciwdziałania uszkodzeniom przewodów jest ich dodatkowe zbocznikowanie (fot. 11.).

Literatura

[1] Referaty XVII Konferencji Szkoleniowo Technicznej: Elektroenergetyczne linie kablowe i napowietrzne, KABEL’2010, Zakopane 9-12.03.2010
[2] Dudek B., Pilch W.: Utrzymanie ciągłości zasilania energią elektryczną odbiorców za pomocą rozwiązań tymczasowych, Energetyka nr 2, 2010
[3] Dudek B., Pilch W.: Systemy gwarantowanego zasilania. Tymczasowe techniki utrzymanie zasilania energią elektryczną, Elektroinfo nr 6, 2010 s. 22-26
[4] Bartodziej G., Tomaszewski M.: Problemy rozległych awarii sieci elektroenergetycznych,
Racibórz 2010
[5] Dobroczek A., Dudek B.: Możliwości zastosowania stacji i pól przewoźnych, Automatyka elektroenergetyczna nr 3, 2010, s. 30-33
[6]     Dudek B.: Polska norma PN-EN 50110 Eksploatacja urządzeń elektrycznych a projektowane zmiany przepisów państwowych, Elektroinfo nr 9, 2010 s.50-56
[7] Szastałło J., Dzięciołowski R., Dobroczek A., Dudek B.: Technika i technologie. Rozwiązania tymczasowe. Ciągłość zasilania,  Energia elektryczna. Biuletyn branżowy PTPiREE nr 9, 2010 s.13-18
[8] Dudek B.: Bezwyłączeniowe techniki eksploatacji sieci przesyłowej, Elektroenergetyka nr 2-3, 2010 s.117 - 128
[9] Dudek B.: Prace pod napięciem w sieci dystrybucyjnej – podręcznik INPE nr  32, 2010
[10] Rogiński L., Dudek B.: Wymiana pod napięciem przewodów odgromowych na OPGW w Polsce X Konferencja Prace Pod Napięciem, 17-18 czerwca 2010 r., Łódź  s. 95-111
[11] Gacek Z., Dudek B.: Coraz bliżej urządzeń elektrycznych – analiza bezpiecznych odległości zbliżenia w praktyce krajowej i międzynarodowej X Konferencja Prace Pod Napięciem,
17-18 czerwca 2010 r., Łódź s. 113-124
[12] Giża A., Dudek B., Nowikow J.: Ubiory ochronne do prac pod napięciem – wymagania normalizacyjne, a praktyka;  X Konferencja Prace Pod Napięciem, 17-18 czerwca 2010 r.,
Łódź s.159-178
[13] Dudek B.: Prace pod napięciem - skąd i dokąd zmierzamy, Biuletyn PSE Operator nr 5, 2010 s. 34-39
[14] PN-EN 50341-1:2005. Elektroenergetyczne linie napowietrzne prądu przemiennego powyżej 45 kV. Część 1. Wymagania ogólne – Wspólne specyfikacje.
[15] Materiały z Międzynarodowych Konferencji Prac Pod Napięciem ICOLIM: Kesthely 1992, Miluza 1994, Wenecja 1996, Lizbona 1998, Madryt 2000, Berlin 2002, Bukareszt 2004, Praga 2006, Toruń 2008.
[16] Kuczkowska I., Argasińska H.: Komentarz do normy PN-EN 05100-1, Warszawa 2002 r.,
[17] Kosztaluk R., Mikulski J., Dąbrowski J.: Zawodność przewodów odgromowych, Przegląd Elektrotechniczny nr 1, 2003 (materiały z Sympozjum EUI’2003),
[18] Strużewska E.: Przewody odgromowe typu OPGW w liniach NN – doświadczenia eksploatacyjne PSE SA, Przegląd Elektrotechniczny nr 1, 2005 (materiały z Sympozjum EUI’2005),
[19] Standardowe specyfikacje techniczne, Wymagania techniczne dla przewodów, przewodów odgromowych, OPGW oraz wymagania dla osprzętu przewodów OPGW, PSE – Operator S.A. dostępne na stronie www.pse-operator.pl.