Szybkie koleje elektryczne na świecie

zalety szybkich kolei elektrycznych

Zagadnienie przemieszczania się ludności nabiera coraz większego znaczenia. Coraz częściej musimy pokonywać setki kilometrów w podróżach służbowych lub prywatnych, z jednej metropolii do drugiej, lub z regionu do regionu. To pokonywanie odległości jest trudnym doświadczeniem dla transportu drogowego, kolejowego i lotniczego. Konfrontowane z koniecznością ograniczenia emisji dwutlenku węgla oraz rozładowania ruchu na drogach i w przestrzeni powietrznej, liczne kraje stają przed koniecznością rewizji swojej dotychczasowej polityki transportowej.

Przeprowadzone badania wykazały, że podróż pociągiem wytwarza od 3 do 4 razy mniej dwutlenku węgla niż ta sama trasa pokonana samolotem lub samochodem. W tych warunkach pociągi o dużej prędkości (TGV – Train a Grande Vitesse) skutecznie konkurują z samolotami na mniejszych odległościach oraz z transportem samochodowym na większych odległościach. Wszędzie pociągi elektryczne o dużej prędkości zbliżają różne miasta.
Europejskie pociągi Eurostar łączące między innymi Londyn z Paryżem, pokonują kanał La Manche korzystając z Eurotunelu. Spowodowały one, że trasa pod Kanałem La Manche z Paryża do Londynu jest pokonywana zaledwie w 2 godziny 15 minut i obejmuje 70% ruchu pomiędzy tymi miastami. W Hiszpanii połączenie Madryt – Barcelona trwa 2 godziny i 30 minut i obejmuje 50% ruchu między tymi miastami. Niezaprzeczalny sukces osiągają linie o dużej prędkości na trasach Paryż – Lyon, Paryż – Bruksela oraz Hamburg – Berlin. Wiele państw na całym świecie zaczyna poważnie inwestować w szybkie koleje elektryczne.

granica 250 km/godz.

Duża szybkość ma wiele zalet: skraca czas przejazdu, zwiększa częstotliwość kursowania i komfort jazdy, podnosi bezpieczeństwo i niezawodność połączeń oraz ogranicza niekorzystny wpływ na otaczające środowisko. Międzynarodowa unia kolei żelaznych UIC określa prędkość eksploatacyjną powyżej 250 km/godz. jako granicę szybkich pociągów poruszających się po torach specjalnych oraz powyżej 200–220 km/godz. dla pociągów poruszających się po torach klasycznych.

Pociągi o dużej prędkości charakteryzują się między innymi:
- stosowaniem jednostek z wagonami silnikowymi ( rames automotorices). W stosunku do zestawów klasycznych, czyli lokomotywa – wagony, jednostki te wyróżniają się lepszym stosunkiem mocy do masy, opływowymi kształtami, niezawodnością działania oraz zwiększonym bezpieczeństwem,
- liniami budowanymi specjalnie dla szybkich pociągów, przynaj mniej na znacznej części trasy, odpowiadającymi wysokim wymaganiom eksploatacyjnym (sekcjonowanie poprzeczne, tory spawane oraz odpowiedniej jakości sieć jezdna i zasilanie).

Jednakże szybkie pociągi mogą się również poruszać, w pewnych granicach, po liniach klasycznych, co znacznie ułatwia programy inwestycyjne i pozwala rozkładać w czasie prace związane z budową nowoczesnych linii, układów sygnalizacji torowej oraz modernizacji kabin motorowych.

dookoła świata z dużą szybkością

Ponad sto lat temu, w 1903 roku, osiągnięto szybkość kolei wnoszącą 210 km/godz. Było to w Niemczech, na trójfazowej linii próbnej i dowiodło zdolności trakcji elektrycznej do osiągania wielkich prędkości. W 1955 roku doświadczenie przeprowadzone we Francji, na torze próbnym, pozwoliło ustalić rekord światowy na poziomie 331 km/godz. Należy podkreślić, że zarówno tabor, jak i wyposażenie stałe (sieć jezdna, tory itp.) w czasie próby były urządzeniami klasycznymi aktualnie wówczas stosowanymi przez stowarzyszenie narodowe francuskich kolei żelaznych (SNCF – Société Nationale des Chemins de Fer français). Doświadczenie to wskazało na możliwość stosowania dużego marginesu bezpieczeństwa technicznego oraz praktycznej realizacji szybkich kolei elektrycznych.

Tym niemniej szybkość osiągana w regularnej eksploatacji była wówczas praktycznie znacznie niższa i dochodziła do 160 km/godz. Za faktyczne ojcostwo nowoczesnych szybkich kolei elektrycznych uznaje się japońską kolei Shinkansen. Już w czasie swojej inauguracji w 1964 roku osiągnęła ona na 515-kilometrowej linii Tokio – Osaka prędkość eksploatacyjną 200 km/godz., a w roku następnym – 210 km/godz. Ten etap historyczny pozostał w pamięci jako zastosowanie kolei wahadłowej o wielkiej prędkości i największej na świecie częstotliwości kursowania.

Obecnie jednostki Shinkansen jeżdżą z prędkością eksploatacyjną 300 km/godz. i wkrótce będą jeździły jeszcze szybciej. W 1981 roku Francja uruchomiła swoją pierwszą linię pociągów wielkiej prędkości TGV na linii Paryż – Lyon o długości 417 kilometrów. Od początkowej prędkości maksymalnej 260 km/godz. była ona podnoszona kolejno, na odcinkach poziomych, do 320 km/godz. Sieć kolei wielkiej prędkości we Francji kontynentalnej ( l’Hexagone) wynosi obecnie około 1900 kilometrów i jest największa w Europie. Do roku 2020 przewiduje się osiągnięcie 4000 kilometrów.

W kwietniu 2007 roku koleje francuskie TGC oraz firma Alstom ustanowiły wspólnie rekord światowy 575 km/godz. na nowej linii Strasburg – Paryż. Hiszpania z kolei stara się prześcignąć sieć francuskich kolei szybkich pod względem długości linii. Jej ambicją jest zapewnienie dla 90% ludności mieszkającej w odległości mniejszej niż 50 kilometrów od dworca dostęp do szybkiej kolei do 2020 roku. Szybkie koleje hiszpańskie (Alta Velocidad Espaňola) poruszają się z prędkością maksymalną 350 km/godz. Szybkie koleje elektryczne są obecnie dostępne w Belgii, Francji, Niemczech, Włoszech, Wielkiej Brytanii, na Tajwanie, w Japonii, Korei Południowej oraz Stanach Zjednoczonych.

Budowy są prowadzone w Chinach, Iranie, Holandii i Turcji. Projekty budowy szybkich kolei elektrycznych są rozpatrywane w Argentynie, Brazylii, Indiach, Maroku, Polsce, Portugalii, Rosji oraz Arabii Saudyjskiej. Obliczono, że w 2009 roku w skali światowej było blisko 11 000 kilometrów linii szybkich kolei elektrycznych o prędkości 250 km/godz. i powyżej, w eksploatacji było około 1750 jednostek kolejowych; 13 000 kilometrów linii znajdowało się w budowie, a blisko 18 000 kilometrów linii było w fazie projektowania. Przewiduje się, że do 2020 roku długość linii szybkich kolei elektrycznych na naszym globie może osiągnąć 40 0000 kilometrów.