Oświetlenie drogowe – zagadnienia wybrane

Prowadzenie wzrokowe polega natomiast na wyraźnym uwydatnieniu drogi poprzez poprawę widoczności jezdni w stosunku do poboczy. Ułatwia to kierowcy rozpoznawanie znaków i poszczególnych punktów drogi, takich jak skrzyżowania i zjazdy [1].

Uważa się, że bezpieczeństwo ruchu może być osiągnięte tylko przy odpowiednim prowadzeniu wzrokowym, w warunkach dostatecznego poziomu luminancji jezdni i odpowiednim rozkładzie luminancji nawierzchni (równomierność luminancji) oraz przy odpowiednim ograniczaniu olśnienia i oświetlenia poboczy. W przypadku brania pod uwagę oprócz bezpieczeństwa ruchu również jego szybkości i wygody wzrastają wymagania dotyczące poziomu luminancji jezdni, prowadzenia wzrokowego, oświetlenia poboczy, a w szczególności równomierności luminancji jezdni i ograniczenia olśnienia [1].

techniki oświetlania
W zależności od rodzaju oświetlanej powierzchni ruchu (trasa szybkiego ruchu, plac, przejście dla pieszych, ciągi piesze) stosowane są dwie różne techniki oświetlania. Jednym ze stosowanych sposobów określenia koniecznych warunków oświetlenia jest technika luminancyjna. Nawierzchnie drogowe odbijają światło w sposób kierunkowy lub quasi kierunkowy. Obserwator widzi powierzchnię drogi, ponieważ światło odbite od niej odbierane jest przez jego oko, a wrażenie wzrokowe jest tym silniejsze im więcej jest światła.

Wraz ze wzrostem wrażeń wzrokowych ta powierzchnia będzie wydawać się bardziej jaskrawa. Jaskrawość zależy od ilości światła wypromieniowanego w kierunku obserwatora. Miarą tej jaskrawości jest luminancja. Luminancja, a nie natężenie oświetlenia określa jaskrawość określonego punktu. Natężenie oświetlenia na powierzchni drogi jest tylko ilością światła padającego na jednostkę powierzchni i nie może dać podstaw do oceny, jak silne będzie wrażenie wzrokowe, czyli jak jaskrawa będzie wydawać się oświetlana powierzchnia. Obliczanie i mierzenie wartości luminancji jest trudne i pracochłonne w warunkach drogowych. Konieczne jest stosowanie wielu umownych rozwiązań technicznych. Technika projektowania metodą luminancji jest jednak uznana przez Międzynarodową Komisję Oświetleniową (CIE) [4].

Łatwiejsze i praktyczniejsze jest obliczanie oraz pomiar natężenia oświetlenia drogi. Ta tradycyjna technika projektowania jest wykorzystywana z powodzeniem od wielu lat. Stosuje się ją, ponieważ jest praktyczna i wsparta dużym doświadczeniem. Obie techniki projektowania oświetlenia dróg, iluminacyjna i dotycząca natężenia oświetlenia, opierają się na całkowicie różnych przesłankach teoretycznych i wielkościach fotometrycznych.

Są one stosowane w różnym zakresie i oparte na wymaganiach i obliczeniach luminancji lub natężenia oświetlenia. Od czasu opublikowania zaleceń CIE 115–1995 [5] coraz częściej wykorzystywana jest tradycyjna technika związana z natężeniem oświetlenia. Opublikowana w 2003 roku norma europejska EN 13201:2003 (część 1. jako Raport Techniczny zatwierdzony 21 lipca 2004 roku) przywołuje technikę natężeniową do powszechnego stosowania w odniesieniu do otoczenia dróg, chodników, stref kolizyjnych. Takie strefy kolizyjne występują na drodze, gdy ulice z pojazdami krzyżują się ze strefami uczęszczanymi przez pieszych, rowerzystów i innych użytkowników drogi. Podobna sytuacja występuje w przypadku ograniczenia widoczności na rondach oraz przy zwężeniach drogi. Wynika stąd, że pomimo formalnie obowiązującej techniki luminancyjnej, technika związana z natężeniem oświetlenia została doceniona i jest w szerokim zakresie stosowana do projektowania oświetlenia drogowego [4].