Oświetlenie dzienne charakteryzuje się dużą dynamiką zmian natężenia promieniowania, zależną od pory dnia oraz od stanu pogody, może być też źródłem nadmiernej insolacji i nagrzewania pomieszczeń, ale jego wielką zaletąjest wierne oddawanie barw oświetlanych przedmiotów. W zależności od rozmieszczenia otworów okiennych we wnętrzach rozróżniamy oświetlenie boczne, górne lub mieszane. W ostatnim czasie do doświetlenia światłem dziennym pomieszczeń pozbawionych okien stosowane są specjalne świetliki rurowe oraz systemy światłowodowe.
przepisy
Zgodnie z § 13 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75 z 2002 roku, poz. 690 – z późniejszymi zmianami), odległość budynku od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie pomieszczeń przeznaczone na pobyt ludzi. § 57 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że pomieszczenie przeznaczone do pobytu ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości. W ust. 2 postanowiono, że w pomieszczeniu przeznaczonym na stały pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8, natomiast w innych pomieszczeniach, w których oświetlenie dzienne jest wymagane ze względu na ich przeznaczenie – co najmniej 1:12.
Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera! |
W wymienionym rozporządzeniu brak jest jednak wymagań dotyczących oświetlenia światłem dziennym miejsc pracy, czy określenia minimalnej wartości współczynnika oświetlenia dziennego. Dane tego rodzaju zwykle znajdują się w normach. Niestety brak jest aktualnej Polskiej Normy dotyczącej oświetlenia dziennego. W PKN dostępne są dwa dokumenty zawierające wytyczne dotyczące oświetlenia dziennego. Pierwszym jest norma archiwalna (wycofana bez zastąpienia) PN-71/B-02380 Oświetlenie wnętrz światłem dziennym. Warunki ogólne, a drugim norma PN-EN 12464-1 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach. W tej ostatniej istnieje niewielki fragment poświęcony oświetleniu dziennemu. Są to jedyne dokumenty normatywne w języku polskim dotyczące tego obszaru techniki świetlnej.
Oprócz tego istnieją dokumenty wydane przez Międzynarodową Komisję Oświetleniową (CIE), takie jak np.CIE S 008/E – 2001 Lighting of Indoor Work Places, ale są to opracowania nietłumaczone na język polski, a ponadto trudno dostępne dla szerszego grona odbiorców.
współczynnik oświetlenia dziennego
Do obliczeń natężenia oświetlenia przyjmuje się współczynnik oświetlenia dziennego „D” (Day light factor „DF”). Jest to stosunek natężenia oświetlenia Ewew do natężenia oświetlenia Ezewn.
Dla obu natężeń oświetlenia wyłącza się udział bezpośredniego światła słonecznego. Współczynnik ten we wspomnianej wyżej normie z 1971 roku i wielu innych publikacjach oznaczany jest także małą literą „e”. W każdym przypadku, bez względu na przyjęte oznaczenie, określa on w procentach stosunek jednocześnie występujących wartości natężenia oświetlenia we wnętrzu do wartości natężenia oświetlenia na płaszczyźnie poziomej na zewnątrz budynku.
Ciekawe dane podaje w wydanym przez Centralny Ośrodek Szkolenia i Wydawnictw SEP komentarzu do normy PN-EN 12464-1 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach, profesor Jerzy Bąk. Powołując się na materiały wydane przez CIE podaje, że w pomieszczeniach z oknami bocznymi wielkość współczynnika oświetlenia dziennego na stanowisku pracy usytuowanym w odległości 3 metrów od ściany zewnętrznej oraz 1 metr od ściany bocznej nie powinna być mniejsza niż 1 %. W przeciwnym przypadku stanowisko pracy wymaga doświetlenia światłem elektrycznym. W najmniej korzystnych warunkach, rankiem i przed zachodem słońca, 1 % odpowiada ok. 50 luksom. W pozostałych porach dnia jest to wartość 500 i więcej luksów.
