Instalacje elektryczne w pomieszczeniach medycznych

W Polskim Komitecie Normalizacyjnym (KT nr 55 ds. Instalacji Elektrycznych i Ochrony Odgromowej Obiektów Budowlanych) przy współpracy z Międzynarodową Komisją Elektrotechniczną oraz Europejskim Komitetem Normalizacyjnym Elektrotechniki trwają prace nad częścią 7 - 710 normy HD 60364 dotyczącą wymagań, jakie powinny spełniać instalacje niskiego napięcia w pomieszczeniach medycznych. W dokumencie tym bardzo istotne są definicje pojęć, które jednoznacznie związane są z pomieszczeniami medycznymi. W artykule podano niektóre wymagania dotyczące tych pomieszczeń.

pomieszczenia medyczne

Pomieszczenie medyczne określane jest jako służące do celów diagnostyki, leczenia, monitorowania i opieki nad pacjentami. Należy zwrócić uwagę, że do takich pomieszczeń zaliczane są również pomieszczenia, w których wykonuje się zabiegi kosmetyczne (cosmetics treatment). Jest to istotne w związku z rozpowszechnionymi i nowo powstającymi gabinetami kosmetycznymi. Pacjent to istota żyjąca (człowiek lub zwierzę), która jest poddawana czynnościom medycznym, pooperacyjnym lub stomatologicznym. Osoba poddana zabiegom kosmetycznym może być uważana jako pacjent.

Z uwagi na bardzo bogatą różnorodność stosowanej aparatury do wszelkiego rodzaju zabiegów, istotna jest definicja medycznego sprzętu elektrycznego (medical electric equipment, ME equipment). Jest to sprzęt mający część wykonawczą lub przenoszący energię do lub od pacjenta, lub wykrywający przekazywanie energii do lub od pacjenta. Sprzęt taki powinien być tak skonstruowany, aby umożliwiał nie mniej niż jedno połączenie z podstawowym zasilaniem. Sprzęt zawiera tylko te akcesoria, które producent tego sprzętu uzna za konieczne w czynnościach diagnozowania, zabiegów lub monitorowania pacjenta lub dla usunięcia lub złagodzenia dolegliwości, obrażeń ciała lub inwalidztwa. Sprzęt elektromedyczny składa się z różnych części, wśród których wyróżnia się część aplikacyjną, która może wchodzić w fizyczny kontakt z pacjentem (dotyk zewnętrzny lub kontakt z wnętrzem organizmu pacjenta).

W obiekcie medycznym istnieją pomieszczenia, w których wykonywane są różne czynności. Pomieszczenia takie podzielone są na trzy grupy według kryterium stosowania sprzętu elektromedycznego, a szczególnie jego części aplikacyjnych. Klasyfikacja pomieszczeń powinna być dokonana w uzgodnieniu z personelem medycznym, który powinien określić, jakie procedury medyczne będą stosowane w danym pomieszczeniu.

W pomieszczeniach grupy 0 nie przewiduje się stosowania części aplikacyjnych, a przerwa w zasilaniu w energię elektryczną nie powoduje wystąpienia niebezpieczeństwa dla życia człowieka. W pomieszczeniach grupy 1. zakłada się, że przerwa w zasilaniu nie stanowi zagrożenia bezpieczeństwa pacjenta, a części aplikacyjne sprzętu elektromedycznego są stosowane tylko w zewnętrznej części organizmu pacjenta lub inwazyjnie do różnych części ciała poza stosowanymi w pomieszczeniach grupy 2. W pomieszczeniach grupy 2. przewiduje się stosowanie części aplikacyjnych sprzętu elektromedycznego przy zabiegach na sercu lub ratowaniu życia i przy operacjach chirurgicznych. Zakłada się, że przerwa w zasilaniu aparatury elektromedycznej może być zagrożeniem dla życia pacjenta.

W przedmiotowym dokumencie zdefiniowane jest również otoczenie (środowisko) pacjenta. Jest to przestrzeń, w której może wystąpić celowy lub przypadkowy kontakt pacjenta z częściami sprzętu elektromedycznego lub medycznego układu elektrycznego oraz kontakt pacjenta z osobami dotykającymi sprzęt elektromedyczny lub medyczny układ elektryczny. Medyczny układ elektryczny (układ IT) spełnia specyficzne wymagania do zastosowań medycznych.

Wymiary przestrzeni otaczającej pacjenta były nieco zmieniane w pracach normalizacyjnych. Na rysunku 1. i rysunku 2. przedstawiono definicję takiej przestrzeni według kolejnych dokumentów CENELEC oraz IEC [2, 3].

ochrona przeciwporażeniowa

Zasilanie pomieszczeń medycznych lub medycznych obiektów budowlanych nie jest dozwolone siecią TN-C od głównej rozdzielnicy do odbiorników. Oznacza to, że przy zasilaniu przedmiotowych obiektów siecią TN-C, rozdział przewodu PEN na PE i N powinien nastąpić w głównej rozdzielnicy. Przy czym rozdzielnica główna jest rozdzielnicą w obiekcie budowlanym, która spełnia wszystkie funkcje głównego rozdziału energii w zasilanym obiekcie.