Jedną z najbardziej podstawowych instalacji, którą należy przemyśleć już na etapie projektowania budynku, jest jego oświetlenie. Punkty świetlne powinny być rozmieszczone w takich miejscach, aby zapewnić właściwe parametry oświetlenia oraz odpowiednio oświetlić różne strefy wydzielone we wnętrzu. Oświetlenie nie tylko umożliwia widzenie po zapadnięciu zmroku, ale również tworzy atmosferę umożliwiającą odpoczynek, rozrywkę, czy pracę. Z tego względu, często niezbędnych jest kilka niezależnych źródeł światła. Pomieszczenia oświetlone światłem dziennym wymagają sterowania zintegrowanego zarówno instalacją elektryczną, jak i żaluzjami chroniącymi pomieszczenie przed nadmiernym nasłonecznieniem lub pozwalającymi na takie ustawienie lamelek, aby kierować oświetlenie do wnętrza. Projektując oświetlenie należy zapewnić właściwe parametry oświetleniowe, zasilanie elektryczne źródeł światła i żaluzji oraz ich sterowanie. W artykule, na przykładzie pomieszczenia biurowego (rys. 1.), przedstawiono praktyczny sposób sterowania zintegrowanego oświetleniem i żaluzjami w systemie KNX/EIB.
wymagania stawiane oświetleniu miejsca pracy
Prawidłowe oświetlenie to jeden z głównych czynników zapewniających komfort widzenia i dobre samopoczucie, który znacząco wpływa na wzrost wydajności pracy. Oświetlenie miejsca pracy zależy od rodzaju pomieszczenia oraz charakteru wykonywanej pracy i powinno zapewniać prawidłowe natężenie i jego równomierny rozkład, dostosowane do wydolności wzrokowej pracownika i wykonywanych przez niego zadań, również wówczas, gdy musi on wykonywać te zadania w nietypowych warunkach, np. przy wydłużonym czasie pracy.
Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera! |
Jakość oświetlenia charakteryzowana jest przez następujące parametry oświetleniowe:
- eksploatacyjne natężenie oświetlenia Em jest to wartość, od której nie może być mniejsza wartość średniego natężenia oświetlenia na określonej powierzchni; wartości tego natężenia ustalono dla typowych warunków widzenia z uwzględnieniem wydolności wzrokowej pracownika i wykonywanych przez niego zadań; wymagane eksploatacyjne natężenie oświetlenia może być zwiększone, gdy na przykład zdolność wzrokowa pracownika jest poniżej normy, lub zmniejszone, gdy na przykład zadanie wykonywane jest rzadko w krótkim czasie,
- rozkład luminacji w polu widzenia, który wpływa na poziom adaptacji oczu i tym samym na dobre i komfortowe widzenie; luminacje powierzchni mogą być określone przez współczynnik odbicia światła i natężenia oświetlenia na określonych powierzchniach,
- olśnienie, które jest doznaniem wywołanym przez jaskrawe powierzchnie występujące w polu widzenia i może być doznawane jako olśnienie przeszkadzające lub przykre; olśnieniem przeszkadzającym nazywamy takie widzenie, przy którym występuje odczucie niewygody lub zmniejszenie zdolności rozpoznawania obiektów, albo jedno i drugie; w miejscach pracy olśnienie przykre może powstać jako bezpośredni efekt oddziaływania jaskrawych opraw oświetleniowych lub okien; olśnienie przykre oceniane jest na podstawie współczynnika UGRL – ujednolicona ocena olśnienia (Unified Glace Rating),
- wskaźnik oddawania barw Ra, określa obiektywne oddawanie barw źródła światła. Maksymalna wartość Ra wynosi 100. Wartość ta maleje wraz ze spadkiem jakości oddawania barw.
Projektując oświetlenie należy kierować się wymaganymi wartościami wyżej podanych parametrów, w zależności od rodzaju pomieszczenia i czynności wykonywanych przez pracownika, określonymi w normie PN-EN 12464-1 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Miejsca pracy we wnętrzach. Należy przy tym tak projektować wnętrza, żeby była możliwość korzystania ze światła dziennego, ponieważ promienie słoneczne są najbardziej przyjazne dla wzroku i naturalnie pobudzają organizm do pracy. Z drugiej strony należy chronić miejsce pracy przed nadmiernym nasłonecznieniem.
sterowanie oświetleniem i żaluzjami w systemie KNX/EIB
Spełnienie wymagań stawianych oświetleniu miejsca pracy przy wykorzystaniu światła dziennego jest możliwe dzięki zastosowaniu instalacji elektrycznej sterowanej w systemie KNX/EIB. System ten umożliwia sterowanie źródłami światła oraz żaluzjami w zależności od poziomu światła dziennego. Najprostszym sposobem sterowania źródłami światła jest sterowanie załącz/wyłącz przez aktory załączające otrzymujące sygnał z fotokomórek. Przy tym rodzaju sterowania występują jednak zauważalne zmiany w poziomie oświetlenia i w celu złagodzenia przykrych doznań z nimi związanych włączenie źródeł światła ustawia się, gdy poziom oświetlenia dziennego przekracza dwukrotnie wymagany poziom dla zadań wzrokowych, natomiast wyłączanie, gdy złożone oświetlenie sztuczne i dzienne, przekracza trzy lub cztery razy wymagany poziom dla tych zadań. Konieczne jest przy tym wprowadzenie zwłoki czasowej do systemu sterowania w celu uniknięcia zbyt częstych przełączeń oświetlenia wywołanych na przykład przesuwającymi się chmurami. Sterowanie z zastosowaniem czujników natężenia oświetlenia stosuje się w odniesieniu do indywidualnej oprawy lub całego pomieszczenia.
