Bardzo ważne jest zatem, aby po pierwsze, utrzymywać kominy w należytym stanie technicznym (jak wymaga tego Prawo budowlane), a po drugie, w prawidłowy i skuteczny sposób diagnozować aktualny stan techniczny.
O ile stan trzonu żelbetowego można ocenić od zewnątrz nawet bez wyłączania z ruchu komina, a stan ceramiki przewodu spalin określić w ramach rewizji wewnętrznej, to już wiarygodna ocena izolacji termicznej zamkniętej pomiędzy nimi przestrzeni sprawia wiele trudności i często nie jest jednoznaczna.
charakterystyka budowy kominów
Trzon nośny
Większość kominów przemysłowych zbudowanych w okresie od końca lat 60. do 80., wykonywanych było jako konstrukcje żelbetowe, o przekroju kołowym, zbieżne, wznoszone metodą deskowań przestawnych (nieliczne metodą „ślizgową”). Tak wykonywane konstrukcje nośne posiadały wiele wad, w szczególności wykonawczych, podyktowanych niską kulturą techniczną robót, niedostatkami w zaopatrzeniu w materiały odpowiedniej jakości oraz niedoskonałością technologii wznoszenia. Istotny wpływ na ograniczenie trwałości tego elementu budowli miały szczeliny i ubytki betonu w miejscach „szwów roboczych” oraz wady ukryte. Przez te miejsca, jak również różnego rodzaju zarysowania i pęknięcia tworzące nieciągłości trzonu, przenikają od zewnątrz czynniki korozyjne zawarte w spalinach.
Przewód spalin
Od wnętrza co około 10 - 20 m wykształcano wsporniki podwykładzinowe, na których murowano z cegły kominówki (odmiana klinkieru) lub wręcz z cegły zwykłej segmenty przewodu spalin. Poszczególne „bębny” wykładziny łączyły się na zakład, zaś w powstałe dylatacje wciskano sznur azbestowy. Stosowanie zamiast kwasoodpornych wyrobów glinokrzemianowych cegły zwykłej lub klinkierowej murowanej na zaprawie cementowo-wapiennej w pełni eliminuje możliwość pracy w warunkach wilgotnych i o obniżonej temperaturze. Mur wykonany z takich materiałów ulega przyspieszonej korozji, zwłaszcza po wielu latach oddziaływania spalin nieodsiarczonych. Oprócz tego wykładzina z wyrobów ceramicznych zwykłych nie jest gazoszczelna, co prowadzi do narażenia izolacji i trzonu na oddziaływanie kwaśnego kondensatu spalin.
Izolacja termiczna
Jako izolację stosowano przeważnie wełnę żużlową – układaną w płytach lub luzem. Materiał ten był stosunkowo nietrwały, ulegał często ubiciu i rozpadowi pod wpływem przenikających przez nieszczelności w wykładzinie gazów spalinowych.
problemy zachowania izolacji termicznej
Izolacja termiczna większości kominów żelbetowych z wykładziną przyścienną wykonywana była z wełny żużlowej (sporadycznie z wełny mineralnej lub szkła piankowego). Stopniowa destrukcja materiału izolacyjnego bardzo często powoduje jego obsuwanie i w konsekwencji niejednorodność na całej powierzchni. Nad wspornikami podwykładzinowymi izolacja jest wyraźnie ubita, często zdegradowana wskutek termicznego działania spalin. Natomiast w górnej części poszczególnych bębnów mogą występować pustki powietrzne.
Zjawiska te są przyczyną niejednorodnych parametrów występujących w różnych partiach komina. Lokalne pogorszenie izolacyjności przegrody jest bardzo istotne dla trwałości komina, gdyż wywołuje niekorzystne momenty obwodowe oraz naraża beton na niedopuszczalne gradienty temperatur.
metodyka badań termowizyjnych
Termografia (termowizja) jest techniką umożliwiającą pomiar oraz wizualizację promieniowania podczerwonego wysyłanego przez powierzchnie obiektów o temperaturze wyższej od zera bezwzględnego. Promieniowanie to jest funkcją temperatury powierzchni obiektu, jej własności emisyjnych oraz temperatury otoczenia i atmosfery. Jeśli powyższe wielkości są znane, to otrzymany obraz widzialny utworzony na drodze optoelektronicznej, zwany termogramem, przedstawia rozkład temperatury na powierzchni obiektu.
Temperatura zewnętrznej powierzchni komina jest chwilowym stanem zależnym od ciepła doprowadzanego i z niej odprowadzanego. Doprowadzane ciepło pochodzi od gorących spalin i przewodzone jest przez ścianę komina do jej powierzchni zewnętrznej. Jeżeli izolacyjność termiczna przegrody będzie zróżnicowana, to należy spodziewać się niejednorodnego rozkładu temperatury na jej zewnętrznej powierzchni.
W ciągu dnia do zewnętrznej powierzchni komina jest również doprowadzane, na drodze promieniowania, ciepło pochodzące od słońca. Promieniowanie to zawiera fale o różnej długości, które w różnym stopniu są absorbowane przez powierzchnie o różnych barwach. Ciała o ciemnej barwie powierzchni pochłaniają znacznie więcej energii promieniowania widzialnego niż ciała o barwie jasnej. A każda ilość pochłoniętej energii promieniowania zamienia się na ciepło. Ciała ciemne nagrzewają się bardziej niż jasne. Energia promieniowania pochłonięta i zamieniona na ciepło stanowi naturalne zakłócenie. Dlatego pomiary termograficzne kominów najkorzystniej jest przeprowadzać w porze nocnej. Dotyczy to szczególnie kominów malowanych w różne kolory.
Korzystne jest wykonanie obrazowania termograficznego fragmentów komina obiektywem o małym kącie widzenia, w celu uzyskania możliwie dużej rozdzielczości geometrycznej termogramów. Wtedy na termogramach widoczny będzie ogólny rozkład temperatury na zewnętrznej powierzchni wraz ze szczegółami takimi jak spękania – jeśli występuje w ich obrębie zróżnicowanie temperatury (rys. 1.).
